Tibetan
སེལ་ལ་ཡང་འགྲེའོ། །འཛིན་སྟངས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། མ་ཡིན་དགག་གི་དང་། མེད་དགག་གི་གཞན་སེལ་གཉིས་སོ། །གཉིས་པ་ལ། དངོས་པོའི། དངོས་མེད་ཀྱི། མ་ཡིན་དགག་གི མེད་དགག་གི་གཞན་སེལ་བཞི་ལས། དང་པོ་ལ། མཚན་ཉིད་དང་། དབྱེ་བ་གཉིས་ཀྱི་དང་པོ་ནི། རྟོག་ངོར་དོན་བྱེད་མི་ནུས་རྣམ་པར་བཅད་ནས་དངོས་པོར་སྣང་བའི་སྒྲོ་བཏགས། གཉིས་པ་ལ། མངོན་གྱུར་ལ་ངེས་པའི་དང་། ལྐོག་གྱུར་ལ་ངེས་པའི་གཞན་སེལ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། དོན་རང་མཚན་མངོན་སུམ་གྱིས་མཐོང་བའི་རྗེས་སུ་སྐྱེས་པའི་ངེས་ཤེས་ཀྱི་དངོས་ཡུལ་ལྟ་བུ་སྟེ། མཐོང་བ་འགའ་ལའང་ཤེས་པ་གང་། །ཞེས་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་བསྟན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི། མངོན་སུམ་གྱིས་དོན་རང་མཚན་མཐོང་བ་ལ་མ་ལྟོས་པར་སྒྲ་རྟོག་གི་དངོས་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། དབྱེ་ན་བདེན་པ་རྗེས་དཔག་གི་གཞན་སེལ། མི་བདེན་པ་ལོག་ཤེས་ཀྱི་གཞན་སེལ། གཉིས་ཀར་དོགས་པ་ཐེ་ཚོམ་གྱི་གཞན་སེལ་དང་གསུམ་ལས། དང་པོ་ནི། རྗེས་དཔག་གི་དངོས་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་སྒྲུབ་བྱའི་དོན་སྤྱི་ལྟ་བུའོ། །གཉིས་པ་ནི། རྟོག་ངོར་ཡུལ་གྱི་གནས་ཚུལ་བཅད་པའི་སྒོ་ནས་གནས་ཚུལ་དང་མི་མཐུན་པར་སྣང་བའི་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ། སྒྲ་རྟག་འཛིན་རྟོག་པ་ལ་སྒྲ་མི་རྟག་པ་བཅད་པའི་སྒོ་ནས་སྒྲ་རྟག་པར་སྣང་བ་ལྟ་བུའོ། །གསུམ་པ་ནི་ཐེ་ཚོམ་ཡང་རྟོག་པ་ལས་མ་འདས་པས་གང་ལ་དོགས་པ་དེ་དེ་མིན་རྣམ་པར་བཅད་པར་སྣང་བ་ལྟ་བུའོ། །གཉིས་པ་དངོས་མེད་ཀྱི་གཞན་སེལ་ལ། མཚན་ཉིད། དབྱེ་བ། དངོས་མེད་སྣང་ཡུལ་དུ་མི་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་མཚན་དང་གསུམ། དང་པོ་ནི་རྟོག་ངོར་དོན་བྱེད་ནུས་པ་བཅད་ནས་དངོས་མེད་དུ་སྣང་བའི་སྒྲོ་བཏགས། གཉིས་པ་ནི། དགག་བྱ་ཤེས་བྱ་ལ་སྲིད་པ་བུམ་མེད་ཀྱི་གཞན་སེལ་ལྟ་བུ་དང་། དགག་བྱ་ཤེས་བྱ་ལ་མི་སྲིད་པ་རི་བོང་རྭ་མེད་ཀྱི་གཞན་སེལ་ལྟ་བུ་གཉིས་ཡོད་དོ། །གསུམ་པ་ལ། དངོས་མེད་སྣང་ཡུལ་དུ་མི་འགྱུར་བའི་འཐད་པ་དང་། དེ་ལ་རྩོད་པ་སྤང་བ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། དངོས་མེད་དེ་རྣམ་པར་རྟོག་པས་གཞན་སེལ་བའི་སྒོ་ནས་ཡུལ་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། སྣང་བའི་སྒོ་ནས་ཡུལ་དུ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དགག་བྱ་དངོས་པོ་བསལ་བའི་སྒོ་ནས་ཤེས་བྱར་བཞག་པ་ཡིན་གྱི་རང་གི་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་གྲུབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཤེས་བྱར་འཛིན་པ་མེད་པ་ལ། །ཉེས་པ་དག་ཏུ་ཐལ་མི་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་དངོས་པོ་དང་མཚུངས་པའི་རྩོད་སྤང་། ཚད་མ་དང་འགལ་བའི། གྲགས་པ་དང་འགལ་བ
Chinese
再对“遮”进行解释。从把握方式上区分，有“非是遮”和“无是遮”两种他遮。第二种（他遮）有四种：实物的、非实物的、“非是遮”的、“无是遮”的他遮。第一种（实物的他遮）又分两种：定义和分类。第一种（定义）是：在分别念面前，阻断了不能起作用，而显现为实物的假立。第二种（分类）有：确定于现量和确定于隐蔽量两种他遮。第一种（确定于现量的他遮）是：如现量见到事物自相后产生的定解之实有境，如“见到少许，即生起知识”等一颂所说。第二种（确定于隐蔽量的他遮）是：不依赖于现量见到事物自相，而成为名言分别念之实有境。分类有：真实现量之他遮，非真实错觉之他遮，以及二者皆有的疑惑犹豫之他遮三种。第一种（真实现量之他遮）是：如成为比量之实有境的所立宗总相。第二种（非真实错觉之他遮）是：在分别念面前，通过阻断境的状况，而显现为与状况不符的假立，如执声音为常的分别念，通过阻断声音无常，而显现声音为常。第三种（疑惑犹豫之他遮）是：犹豫也未超出分别念，因此对什么产生疑惑，就显现为阻断了那不是什么。第二种，非实物的他遮，有定义、分类、以及非实物不成为显现境之理由三种。第一种（定义）是：在分别念面前，阻断了能起作用，而显现为非实物的假立。第二种（分类）是：有对所破是所知而存在，如瓶无的他遮；以及所破对所知不存在，如兔角无的他遮两种。第三种（非实物不成为显现境之理由）有：非实物不成为显现境之理，以及对此的辩驳两种。第一种（非实物不成为显现境之理）是：非实物是通过分别念以他遮的方式作为境的，而不是以显现的方式作为境的。因为是通过排除所破事物的方式安立为所知的，而不是以自己的体性成立的。因为对于不执著为所知的事物，不会有过失。如经中所说。第二种（对此的辩驳）有：与实物相同的辩驳，与量相违的，与名声相违的
English
Furthermore, an explanation of "exclusion." Differentiating based on the manner of grasping, there are two types of other-exclusion: "non-affirming exclusion" and "absence-affirming exclusion." The second (other-exclusion) has four types: other-exclusion of objects, non-objects, "non-affirming exclusion," and "absence-affirming exclusion." The first (other-exclusion of objects) has two aspects: definition and classification. The first (definition) is: a superimposition that appears as an object in the face of conceptual thought, having severed the inability to perform a function. The second (classification) has two types of other-exclusion: that which is ascertained by the manifest and that which is ascertained by the hidden. The first (other-exclusion ascertained by the manifest) is like the object of a valid cognition that arises after directly seeing the own-characteristic of a thing, as stated in a verse such as, "Whatever knowledge arises upon seeing a few." The second (other-exclusion ascertained by the hidden) is that which becomes the object of verbal thought without relying on directly seeing the own-characteristic of a thing. Its classifications are: other-exclusion of true inference, other-exclusion of untrue misperception, and other-exclusion of doubt and uncertainty, which encompasses both. The first (other-exclusion of true inference) is like the general characteristic of the object to be proven, which becomes the object of inference. The second (other-exclusion of untrue misperception) is a superimposition that appears incongruent with the state of affairs by severing the state of affairs of the object in the face of conceptual thought, such as when the conceptual thought that grasps sound as permanent makes sound appear permanent by severing sound's impermanence. The third (other-exclusion of doubt and uncertainty) is that doubt also does not transcend conceptual thought, so whatever is doubted appears to sever what it is not. The second, other-exclusion of non-objects, has three aspects: definition, classification, and the reason why non-objects do not become objects of appearance. The first (definition) is: a superimposition that appears as a non-object in the face of conceptual thought, having severed the ability to perform a function. The second (classification) has two types: other-exclusion where the object to be negated exists in the knowable, such as the other-exclusion of the absence of a pot; and other-exclusion where the object to be negated does not exist in the knowable, such as the other-exclusion of the absence of rabbit horns. The third (the reason why non-objects do not become objects of appearance) has two aspects: the reason why non-objects do not become objects of appearance, and refuting objections to it. The first (the reason why non-objects do not become objects of appearance) is that non-objects are made into objects by conceptual thought through the mode of other-exclusion, and not made into objects through the mode of appearance. Because it is established as a knowable by eliminating the object to be negated, and not established by its own entity. Because there would be no fault in not grasping it as a knowable, as stated in the scriptures. The second (refuting objections to it) has: refutations similar to those for objects, those that contradict valid cognition, and those that contradict fame.