Tibetan
སྣང་བ་དང་སེལ་བ་རྟོགས་ཚུལ། སྣང་བ་དང་སེལ་བ་རྟོགས་ཚུལ། གཉིས་པ་སྣང་བ་དང་སེལ་བ་རྟོགས་ཚུལ་ལ། འཇུག་ཚུལ་སྤྱིར་བསྟན་པ་དང་། སོ་སོའི་རང་བཞིན་ངེས་པར་བྱ་བ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། རྟོག་མེད་ཤེས་པ་རང་ཡུལ་ལ་སྣང་བའི་སྒོ་ནས་འཇུག་སྟེ། སྣང་བ་ཙམ་གྱིས་བྱ་བ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར། རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རང་ཡུལ་ལ་སེལ་བའི་སྒོ་ནས་འཇུག་སྟེ། སྣང་བ་ཙམ་གྱིས་བྱ་བ་མི་རྫོགས་པར་རིགས་མི་མཐུན་སེལ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་གཉིས་ལས། སྣང་བ་ལ་འཁྲུལ་མ་འཁྲུལ་གཉིས། སེལ་བ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ལོག་གཉིས་སུ་ཡོད་དོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། སྣང་སེལ་གྱི་རྣམ་བཞག་དངོས། ཞར་ལ་སེལ་འཇུག་དང་སྒྲུབ་འཇུག་དཔྱད་པའོ། །དང་པོ་ལ་སྣང་བ་དང་། སེལ་བ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ལ་མཚན་ཉིད་དང་། དབྱེ་བ་གཉིས། དང་པོ་ནི། རྟོག་མེད་ཤེས་པས་རང་ཡུལ་མཐོང་ཚུལ་གྱི་ཁྱད་པར་རོ། །གཉིས་པ་ལ། རྟོག་མེད་འཁྲུལ་བའི་སྣང་བ་དང་། མ་འཁྲུལ་བའི་སྣང་བ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། མཚན་ཉིད། རང་མཚན་མེད་པ་གསལ་བར་སྣང་བའི་བཟུང་རྣམ། དབྱེ་ན་དབང་ཤེས་འཁྲུལ་པའི་སྣང་བ་དང་། ཡིད་ཤེས་འཁྲུལ་པའི་སྣང་བ་གཉིས་སོ། གཉིས་པ་རྟོག་མེད་མ་འཁྲུལ་བའི་སྣང་བ་ལ་མཚན་ཉིད། དབྱེ་བ། མཚན་གཞི་ལ་མཚན་ཉིད་སྒྲུབ་པ་དང་གསུམ་ལས། དང་པོ་ནི། རྟོག་མེད་མ་འཁྲུལ་བའི་ཤེས་པ་ལ་རང་དུས་སུ་གསལ་བར་སྣང་བའི་སྣང་བ། གཉིས་པ་ལ་དབྱེ་ན་རང་རིག་མངོན་སུམ་གྱི་སྣང་བ་དང་། དོན་རིག་མངོན་སུམ་གྱི་སྣང་བ་གཉིས་སོ། །གསུམ་པ་ལ་ཡུལ་གྱི་གནས་ལུགས། བློའི་འཛིན་སྟངས། བློ་དོན་མཐུན་པར་སྒྲུབ་པ་དང་གསུམ་ལས། དང་པོ་ནི། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས། སྔོན་པོ་དང་དེའི་མི་རྟག་པ་རྫས་ཐ་དད་དུ་འདོད་དེ་སྔོན་པོ་དེ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་དེའི་མི་རྟག་པ་དེ་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་གང་ཞིག ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་རྫས་གཅིག་མིན་པའི་ཕྱིར། མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་ལས་སྔོན་པོ་རྫས་ཡོད་དང་། དེའི་མི་རྟག་པ་བཏགས་ཡོད་དུ་འདོད་ཀྱང་འདིར་ནི་བཻ་ཌཱུརྻ་ལ་སོགས་པའི་སྔོན་པོ་གཅིག་གི་སྟེང་དུ་བྱས་པ་དང་། མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་དོན་ལ་རྫས་གཞན་ལྟ་ཞོག ལྡོག་པའང་ཐ་དད་དུ་མེད་དེ། དེ་གསུམ་ཐ་དད་དུ་སྣང་བ་ནི་རྟོག་པ་ཁོ་ན་ལ་སྣང་བ་ཡིན་གྱི་རྟོག་མེད་ཀྱི་ཤེས་པ་ལ་གཅིག་ཏུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཤ་པ་དང་ཤུག་པ་གཉིས་ལ་དོན་ལ་ཐུན་མོང་གི་ཆོས་ཅུང་ཟད་མེད་དེ། ཤ་པའི་རྫས་ཡིན་ན་ཤུག་པའི་རྫས་མིན་དགོས། ཤུག་པའི་རྫས་ཡིན་ན། ཤ་པའི་རྫས་མིན་དགོས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། སྔོན་པོའི་བྱས་མི་རྟག་གཉིས་དོན་ལ་རྫས་གཞན་དུ་མེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་དབང་ཤེས་ལ་གཅིག་ཏུ་སྣང་བ་ཡིན་ཏེ། སྔོ་འཛིན་དབང་མངོན་ལ་སྔོན་པོར་སྣང་བའི་ཚེ་དེའི་བྱས་མི་རྟག་གཉིས་གཅིག་ཏུ་སྣང་བའི་ཕྱིར། ཤབ་ཤུག་གཉིས་དོན་ལ་རྫས་གཅིག་མིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་རྟོག་མེད་ཤེས་པ་ལ་ཐ་དད་དུ་སྣང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ཤ་པ་སྣང་བའི་ཚེ་ཤུག་པ་མི་སྣང་བ་ཡང་ཡོད། ཤུག་པ་སྣང་བའི་ཚེ་ཤ་པ་མི་སྣང་བ་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་གཉིས་གཅིག་ཆར་སྣང་བའི་ཚེ་རྫས་ཐ་དད་དུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ལ། མཐུན་ཚུལ་དངོས། དེ་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་རྟགས་འགོད་པ། དེས་ན་མངོན་སུམ་མ་ངེས་པར་གྲུབ་པ་དང་གསུམ། དང་པོ་ནི། རྟོག་མེད་མ་འཁྲུལ་བའི་ཤེས་པ་དང་། དེའི་ཡུལ་ཕྱི་དོན་གཉིས་པོ་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་མཐུན་པ་ཡིན་ཏེ། ཕྱི་དོན་རྫས་གཅིག་ཏུ་ཡོད་ན་དེ་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་དུ་སྣང་བ་དང་། དེ་རྫས་ཐ་དད་དུ་ཡོད་ན་དེ་ལ་ཡང་རྫས་ཐ་དད་དུ་སྣང་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། གང་ངོ་བོ་དབྱེར་མེད་ཀྱི་རྫས་གཅིག་ཡིན་ན། མངོན་སུམ་ལ་མཐོང་མ་མཐོང་གི་ཆ་གཉིས་མེད་པས་ཁྱབ། དཔེར་ན་བཻ་ཌཱུརྻ་མཐོང་བ་ན་དེའི་སྔོན་པོ་མཐོང་བ་བཞིན། བུམ་པ་དང་དེའི་བྱས་མི་རྟག་གསུམ་ཀྱང་ངོ་བོ་དབྱེར་མེད་ཀྱི་རྫས་གཅིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱོགས་ཆོས་ནི་ལྟོས་མེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་དང་གནོད་པ་ཅན་གྱི་རྟགས་ཀྱིས་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཁྱབ་པ་ནི་བཻ་ཌཱུརྻ་མཐོང་བ་ན་དེའི་སྔོན་པོ་མཐོང་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་གྲུབ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི། མངོན་གསུམ་གྱིས་རང་ཡུལ་ངེས་པ་མེད་དེ། དེས་ཡུལ་དེ་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་ཡུལ་དེ་ལ་ཚད་མར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རང་འགྲེལ་ལས། ད་ནི་མ་ངེས་པ་ཇི་ལྟར་མངོན་སུམ་གྱིས་བཟུང་བ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་སོགས་དང་། རྣམ་ངེས་ལས། བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་རང་རིག་པ་བརྗོད་པ་དང་མ་འབྲེལ་བ་དེ་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མའོ་ཞེས་དང་། རིགས་ཐིགས་ལས། དེ་ལ་དང་པོར་ཡུལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་ཁོ་ན་ཚད་མའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ། ཡོད་མེད་ངེས་པའི་འབྲས་ཅན་མིན། །ཕྱིར་ན་ཚད་མ་ཉིད་མི་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། དེ་ནི་རང་སྟོབས་ཀྱིས་ངེས་པ་འདྲེན་པ་དང་། གཞན་སྟོབས་ཀྱིས་ངེས་པ་འདྲེན་པ་ལ་དགོངས་པའི་ཕྱིར། རང་ཡུལ་མ་ངེས་ན་ཚད་མར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། འདིའི་ལན་ལ་ཁ་ཅིག མངོན་སུམ་ལ་རྟོག་པའི་ངེ
Chinese
显现与遮遣的理解方式 显现与遮遣的理解方式 第二，关于显现与遮遣的理解方式，分为总的显示进入方式和确定各自的自性两个方面。第一方面是：无分别识通过对自境的显现而进入，因为仅仅显现就能完成作用。一切分别念都通过对自境的遮遣而进入，因为仅仅显现不能完成作用，而是进行遮遣不同类别的作用。这样，在这两者中，显现分为错乱和不错乱两种，遮遣分为颠倒和不颠倒两种。第二方面分为两个：显现与遮遣的真实辨别，以及顺带辨析遮遣进入和建立进入。第一方面分为显现和遮遣两种，第一种分为定义和分类两种。第一是：无分别识见到自境的方式的差别。第二方面：分为无分别错乱的显现和不错乱的显现两种。第一种是：定义：将无自性显现为清晰的执著相。
English
Ways of Understanding Appearance and Exclusion Ways of Understanding Appearance and Exclusion Secondly, regarding the ways of understanding appearance and exclusion, there are two aspects: generally showing the way of entering, and ascertaining the individual self-natures. The first aspect is: non-conceptual consciousness enters through the appearance of its own object, because the action is completed by mere appearance. All conceptualizations enter through the exclusion of their own object, because the action is not completed by mere appearance, but performs the action of excluding dissimilar types. Thus, of these two, appearance has two types: mistaken and non-mistaken. Exclusion has two types: inverted and non-inverted. The second aspect has two parts: the actual distinction between appearance and exclusion, and incidentally, examining exclusion-entry and establishment-entry. The first aspect has two parts: appearance and exclusion. The first has two parts: definition and division. The first is: the difference in how non-conceptual consciousness sees its own object. The second aspect: there are two types: the appearance of mistaken non-conceptual and the appearance of non-mistaken. The first is: Definition: The apprehended aspect in which the absence of self-character appears clearly. Division: There are two types: the appearance of mistaken sense consciousness and the appearance of mistaken mental consciousness. The second, the appearance of non-mistaken non-conceptual, has three aspects: definition, division, and establishing the definition on the basis. The first is: the appearance that appears clearly in its own time to the non-mistaken non-conceptual consciousness. The second, division, has two types: the appearance of self-awareness direct perception and the appearance of object-awareness direct perception. The third, there are three aspects: the reality of the object, the way the mind grasps, and proving that mind and object are consistent. The first is: The Vaibhashikas assert that blue and its impermanence are different substances, blue is the form aggregate and its impermanence is any non-associated formation, because these five aggregates are not one substance. In the Abhidharmasamuccaya, blue is considered to be substantially existent and its impermanence is considered to be nominally existent, but here, for lapis lazuli and other blues, and for things like action and impermanence, in reality, let alone different substances, even the exclusions are not different. The appearance of these three as different only appears to conceptual thought, but in non-conceptual consciousness they appear as one. For example, the shapa tree and the cedar tree have no common properties in reality. If it is the substance of the shapa tree, it must not be the substance of the cedar tree. If it is the substance of the cedar tree, it must not be the substance of the shapa tree.
Chinese
因为（这个）缘故。第二，蓝色的有为和无常，在意义上不是不同的实体，因为这个原因，在根识中显现为一个，即在取蓝的根现量中，显现蓝色的时候，它的有为和无常显现为一个。香柏和杉树，在意义上不是一个实体，因为这个原因，在无分别识中显现为不同，即在那之中，显现香柏的时候，不显现杉树也是有的；显现杉树的时候，不显现香柏也是有的；并且，那二者一起显现的时候，显现为不同的实体。第三，有三种：共同的方式，建立它的能立之因，因此现量是不确定的。第一，无分别且无错乱的知识，和它的对境外境二者，境和有境是共同的，即外境如果作为一个实体存在，那么在那之中也同样那样显现；如果它是不同的实体存在，那么在那之中也显现为不同的实体。第二，凡是本体无别的单一实体，现量中遍及没有见与不见的两个部分。例如，见到毗琉璃时，就像见到它的蓝色一样。瓶子和它的有为、无常三者，也像说是本体无别的单一实体一样。它的法性由无待的理和有损害的因成立。周遍性是通过体验见到毗琉璃时，见到它的蓝色而成立的。第三，现量不确定自己的对境，因为它仅仅是见到那个对境，就成了那个对境的量。如《自释》中说：“现在，不确定性如何被现量所取呢？”等等。《释量论》中说：“以安乐等为自性的自证，与言说不相关，那就是现量的量。”《理滴论》中说：“在那之中，首先见到非共同的对境，那唯一是量。”因为这样说的缘故。如果说：“不是确定有无的果，因此不会变成量。”这样说是相违的。没有过失，因为那是就自己力量引导确定和他人力量引导确定而言的。如果说，不确定自己的对境，就不会变成量，对于这个回答，有些人说，现量中有分别的确定
English
For that reason. Secondly, the blue's produced and impermanent are not different entities in meaning, for this reason, they appear as one in the sense consciousness, that is, in the root direct perception that apprehends blue, when blue appears, its produced and impermanent appear as one. Juniper and fir are not one entity in meaning, for this reason, they appear as different in non-conceptual consciousness, that is, among them, when juniper appears, fir may not appear; when fir appears, juniper may not appear; and, when the two appear together, they appear as different entities. Thirdly, there are three: the common way, establishing its proof, therefore direct perception is uncertain. First, non-conceptual and non-erroneous knowledge, and its object, the external object, both object and subject are common, that is, if the external object exists as one entity, then it also appears that way in it; if it exists as different entities, then it also appears as different entities in it. Second, whatever is a single entity with inseparable essence, direct perception pervades the absence of two parts, seeing and not seeing. For example, when seeing lapis lazuli, it is like seeing its blue. The pot and its produced, impermanent three, are also said to be a single entity with inseparable essence. Its property is established by independent reason and harmful cause. The pervasion is established based on the experience of seeing lapis lazuli, seeing its blue. Third, direct perception does not determine its own object, because it is only by seeing that object that it becomes the measure of that object. As the "Self-Commentary" says: "Now, how is uncertainty taken by direct perception?" and so on. As the "Pramāṇavārttika" says: "Self-awareness, whose nature is happiness and so on, is unrelated to expression, that is the measure of direct perception." As the "Nyāyabindu" says: "Among them, first, seeing the uncommon object, that alone is the measure." Because of these words. If it is said: "It is not the result of determining existence or non-existence, therefore it will not become a measure." This is contradictory. There is no fault, because it refers to leading to certainty by one's own power and leading to certainty by others' power. If it is said that if one does not determine one's own object, one will not become a measure, to this answer, some say that direct perception has conceptual determination.