Tibetan
ས་མངོན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འདིས་རིགས་མི་མཐུན་གཞན་བསལ་བར་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་སྣང་བའི་བློའི་རྣམ་པ་ཡང་སེལ་བ་སྟེ། བློའི་རྣམ་པ་འདིས་རིས་མི་མཐུན་སེལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་སོ། །ཅི་ལྟ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཟློག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་མེད་པར་དགག་པའི་ངོ་བོ་ནི་སེལ་བ་སྟེ་ཞེས་གསུངས་ལ། དེའི་དོན་བུམ་པ་རང་མཚན་པ་ལ་གཞན་སེལ་ཞེས་བརྗོད་དེ། བུམ་པ་མ་ཡིན་པ་སེལ་བར་བྱ་བའི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བུམ་འཛིན་རྟོག་པའི་བཟུང་རྣམ་ལ་གཞན་སེལ་ཞེས་བརྗོད་དེ། བུམ་པ་མ་ཡིན་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བུམ་མིན་རྣམ་པར་བཅད་ཙམ་གྱི་མེད་དགག་ནི་གཞན་སེལ་ཡིན་ཏེ། བསལ་བྱ་རྣམ་པར་བཅད་ཙམ་གྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། །ཤཱཀྱ་བློས། འདིར་གཞན་སེལ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་རེ་ཤིག་གཅིག་ནི་འདི་ལས་གཞན་དང་སེལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རང་གི་མཚན་ཉིད་བཟློག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །གང་གི་དབང་དུ་མཛད་ནས་མཐུན་དངོས་གཞན་གྱི་དངོས་དག་ལས། །ལྡོག་པ་ལ་ནི་བརྟེན་པ་ཅན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འདི་ཡང་སྒྲ་དང་རྟགས་ལ་བརྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་རྟེན་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་བཞག་པ་ཡིན་གྱི་སྒྲས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་མ་ཡིན་ཞེས་དང་། གཉིས་པ་ནི། གཞན་གཅོད་པའི་ཕྱིར་གཞན་རྣམ་པར་གཅོད་པ་ཙམ་ཡིན་ཅིང་། གང་སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་དག་གིས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པ་རྣམ་པར་བཞག་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི་ཐམས་ཅད་ལ་དགག་པ་ཙམ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་དང་། གསུམ་པ་ནི། གཞན་སེལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བློ་ལ་སྣང་བ་ཡིན་ཏེ། གང་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་སྒྲའི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་བཞེད་པ་ཞེས་པ་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་དག་གི་དོན་ཡང་བུམ་མིན་ལས་ལོག་པའི་བུམ་པ་རང་མཚན་པ་ལ་དོན་གྱི་གཞན་སེལ་ཞེས་བརྗོད་དེ། བུམ་པ་མ་ཡིན་པ་སེལ་བར་བྱ་བའི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བུམ་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་བཅད་ཙམ་ལ་མེད་དགག་གི་གཞན་སེལ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བུམ་མིན་རྣམ་པར་བཅད་ཙམ་གྱི་ངོ་བོ་ཡིན་ཅིང་བུམ་གསལ་རྣམས་ལ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར། བུམ་པ་ཞེས་པའི་སྒྲའི་དངོས་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་བུམ་འཛིན་རྟོག་པ་ལ་བུམ་པར་སྣང་བ་ནི་བློའི་གཞན་སེལ་ཡིན་ཏེ། བློ་ལ་དངོས་སུ་སྣང་བའི་སྒོ་ནས་བུམ་མིན་སེལ་བར་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་དང་པོ་གཉིས་སྒྲའི་དངོས་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་མ་ཡིན་ཅིང་ཕྱི་མ་དེ་སྒྲའི་དངོས་ཀྱི་བརྗོད་བྱར་བཞེད་དོ། །གཉིས་པ་གཞན་སེལ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་བཞག་པ་ནི།
Chinese
应当明显地陈述，这能排除其他不相同的种类。如同显现的心的相状也能排除，心的相状能排除不相同的类别。什么是“如是”呢？就是具有遮遣彼性的特征，排除不存在的体性，这叫做排除。其含义是，瓶子的自相被称为“他者排除”，因为它是排除非瓶子的基础。执瓶分别的所取相被称为“他者排除”，因为它能排除非瓶子。仅仅对非瓶子的决断的无遮是“他者排除”，因为它是所排除的仅仅决断的体性。这是它的含义。释迦慧说，这里的他者排除有三种，一是仅仅是遮遣自性，因为它能从其他中排除。凭借着什么而说呢？从相似事物和其他事物中，是依赖于遣返的。这样说的。这也是安立为依赖于声音和标志的名称的所依，而不是声音所表达的。二是，仅仅是决断他者，因为能断绝他者。以前的论师们认为，仅仅是安立对一切没有差别，因为仅仅是否定一切没有差别。三是，显现在能分别的心上，因为它能排除他者。论著者认为这是声音所表达的。这些就是他所说的。那些的含义是，从非瓶子中返回的瓶子自相被称为意义的他者排除，因为它是排除非瓶子的基础。仅仅对非瓶子的决断被称为无遮的他者排除，因为它是仅仅决断非瓶子的体性，并且随顺于瓶子的显现。瓶子这个声音的实际表达，显现为瓶子的执瓶分别，是心的他者排除，因为它是通过在心上实际显现的方式来排除非瓶子的。其中前两个不是声音的实际表达，而后者被认为是声音的实际表达。二是，两种他者排除的安立是：
English
It should be clearly stated that this eliminates other dissimilar kinds. Similarly, the appearance of the mind also eliminates, the appearance of the mind eliminates dissimilar categories. What is "as it is"? It is that which has the characteristic of negating thatness, the nature of negating non-existence is called elimination. Its meaning is that the self-characteristic of a pot is called "other-exclusion" because it is the basis for excluding non-pots. The apprehended aspect of the pot-grasping concept is called "other-exclusion" because it can exclude non-pots. The mere determination of non-pot is "other-exclusion" because it is the nature of the merely determined object to be excluded. This is its meaning. Shakya-buddhi said that there are three kinds of other-exclusion here, one is merely the negation of self-nature because it can exclude from others. By what authority is it said? From similar things and other things, it is dependent on reversal. Thus it is said. This is also established as the basis of names dependent on sound and signs, but not as what is expressed by sound. Secondly, it is merely the determination of others because it can cut off others. Former teachers thought that it was merely the establishment of no difference to all, because merely negating all has no difference. Thirdly, it appears to the discriminating mind because it eliminates others. The author of the treatise considers this to be what is expressed by sound. These are what he said. The meaning of those is that the self-characteristic of a pot that returns from non-pot is called the other-exclusion of meaning, because it is the basis for excluding non-pot. The mere determination of non-pot is called the other-exclusion of non-affirmation, because it is the nature of merely determining non-pot and follows the appearance of pots. The actual expression of the sound "pot", the pot-grasping concept appearing as a pot, is the other-exclusion of the mind, because it excludes non-pots by means of actually appearing in the mind. Among them, the first two are not the actual expression of sound, while the latter is considered to be the actual expression of sound. Secondly, the establishment of the two kinds of other-exclusion is:
Tibetan
སློབ་དཔོན་ཆོས་མཆོག་གི་སེལ་བ་སྒྲུབ་པར། གང་ཞིག་རྟོག་བཅས་བློའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱིས་དབེན་པར་རབ་བརྟན་པ། བློ་མིན་ཕྱི་མིན་དེ་ཉིད་མིན། །སྒྲོ་བཏགས་གང་ཡིན་བརྗོད་པ་ཡི། །གང་ཞིག་དངོས་སམ་དངོས་ལས་གཞན། །ཞེས་དང་། འགར་ཡང་བརྗོད་པར་མི་ནུས་ཤིང་། །ཅེས་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡུལ་ནི་གཞན་སེལ་བ་ཡིན་ལ་ཞེས་དང་། དེའི་ཕྱིར་སེལ་བ་གཉིས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ངེས་པའི་རང་བཞིན་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡུལ་ལོ་ཞེས་དང་། འཐད་ལྡན་ཆེན་མོར་ཡང་། མེད་པར་དགག་པའི་གཞན་སེལ་བ་དོན་གྱི་ཤུགས་ཀྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་དེ་ཉེ་བར་བཟུང་ནས། ལྡོག་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཕྱིར། །གནས་དང་མི་གནས་རྟོག་པའང་མིན། །ཞེས་བཤད་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པའི་གཞན་སེལ་བ་དེ་དངོས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡུལ་ཉེ་བར་བཟུང་ནས་སྤྱི་ཡི་བློ་ཡང་བསླད་པ་ཡིན། །དེ་ཕྱིར་སུན་དབྱུང་བ་ཡང་མེད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །དེ་དག་གི་དོན་ནི་གཞན་སེལ་ལ། ངེས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་གཞན་སེལ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་གཞན་སེལ་གཉིས་སམ། ཡང་ན་མེད་པར་དགག་པའི་གཞན་སེལ་དང་། སྒྲོ་འདོགས་པའི་གཞན་སེལ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། དོན་གྱི་ཤུགས་ཀྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བཟུང་བྱར་གྱུར་པ་དེ་བུམ་མིན་རྣམ་པར་བཅད་ཙམ་ལྟ་བུའོ། །གཉིས་པ་ནི། དངོས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པས་བཟུང་བྱ་སྟེ། བུམ་པར་སྣང་བའི་སྒྲོ་བཏགས་ལྟ་བུའོ། །བུམ་མིན་རྣམ་པར་བཅད་ཙམ་དེ་ལ་དོན་གྱི་ཤུགས་ཀྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པས་བཟུང་བྱར་གྱུར་པ་ཞེས་བརྗོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། བུམ་འཛིན་རྟོག་པ་དེ་ལ་བུམ་མིན་རྣམ་པར་བཅད་ཙམ་གྱི་བུམ་པ་ཞེས་པའི་འཛིན་སྟངས་དངོས་སུ་མེད་ཀྱང་དེས་བུམ་པ་འཛིན་པ་དེ་བུམ་མིན་རྣམ་པར་བཅད་ཙམ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར། བུམ་པར་སྣང་བའི་སྒྲོ་བཏགས་དེ་ལ་དངོས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པས་བཟུང་བྱ་ཞེས་བརྗོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། བུམ་འཛིན་རྟོག་པ་དེ་ལ་བུམ་པའོ་སྙམ་པའི་འཛིན་སྟངས་དངོས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། །དེ་ལྟར་ལུགས་བཞི་ལས། དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་རྟོག་པས་བུམ་པ་ཡུལ་དུ་བྱེད་པ་དེ་གཞན་སེལ་གྱི་སྒོ་ནས་བྱེད་པས་འཇུག་པའི་ཡུལ་བུམ་པ་རང་མཚན་པ་དེ་བུམ་པའི་དོན་རང་མཚན་གྱི་གཞན་སེལ། འཇུག་པར་བྱེད་པ་པོ་བུམ་འཛིན་རྟོག་པའི་གཟུང་རྣམ་དེ་བུམ་པའི་བློའི་གཞན་སེལ། བུམ་འཛིན་རྟོག་པས་བུམ་པ་ཡུལ་དུ་བྱེད་པ་ལ་བུམ་མིན་རྣམ་པར་བཅད་དགོས་པས་རྟོག་པས་བུམ་མིན་རྣམ་པར་བཅ
Chinese
论述教师法胜的遣余时说： “哪一个以分别念的自性而远离，极为稳固，非心、非外、非彼本身。凡是虚构的，所说的，哪一个是实或非实。”又说：“在任何时候也不能说。”又说：“分别念的对境是遣余。”因此，应该说两种遣余，即决定的自性和分别念的对境。在《正理滴论》中也说：“以否定无的遣余，以义势成为分别念的对境，抓住它之后，因为反体无自性，不是住与不住的分别。”这样说了，抓住虚构的遣余，实际上是分别念的对境，也扰乱了总相的智慧。“因此，也没有驳斥。”这样说。这些的意义是，对于遣余，有决定的自性的遣余和成为分别念的对境的遣余两种，或者是否定无的遣余和虚构的遣余两种。第一种是，以义势成为分别念的所取，就像非瓶的唯是遮除一样。第二种是，实际上是被分别念所取，就像显现为瓶的虚构一样。非瓶的唯是遮除，之所以被称为以义势成为分别念所取，是因为虽然瓶执分别念实际上没有“非瓶的唯是遮除的瓶”这样的执持方式，但它执持瓶，依赖于非瓶的唯是遮除。显现为瓶的虚构，之所以被称为实际上被分别念所取，是因为瓶执分别念实际上有“是瓶”这样的执持方式。这就是意义。这样，在四种方式中，前两种是指分别念将瓶作为对境，是通过遣余的方式进行的，因此，进入的对境，瓶的自相，是瓶的意义自相的遣余；进入者，瓶执分别念的所取相，是瓶的智慧的遣余。瓶执分别念将瓶作为对境，必须遮除非瓶，因此分别念遮除非瓶
English
In establishing the exclusion by the teacher Dharmottara, it says: "That which is devoid of the nature of conceptual mind, is very stable, not mind, not external, not itself. Whatever is fabricated, what is said, which is real or other than real." And it says, "It cannot be expressed at any time." And it says, "The object of conceptualization is exclusion." Therefore, two exclusions should be stated, namely, the nature of certainty and the object of conceptualization. In the Nyāyabindu also, it says: "The exclusion by negating non-existence, which becomes the object of conceptualization by implication, having grasped it, because the opposite is without essence, it is not a concept of dwelling or non-dwelling." Having said this, grasping the fabricated exclusion, which is actually the object of conceptualization, also disturbs the wisdom of generality. "Therefore, there is no refutation either." This is said. The meaning of these is that for exclusion, there are two types: exclusion of the nature of certainty and exclusion that becomes the object of conceptualization, or two types: exclusion by negating non-existence and fabricated exclusion. The first is that which becomes the object of conceptualization by implication, like the mere exclusion of non-pot. The second is that which is actually taken by conceptualization, like the fabrication that appears as a pot. The reason why the mere exclusion of non-pot is called that which becomes the object of conceptualization by implication is that although the pot-grasping concept does not actually have a grasping mode of "a pot that is merely the exclusion of non-pot," it grasps the pot, relying on the mere exclusion of non-pot. The reason why the fabrication that appears as a pot is called that which is actually taken by conceptualization is that the pot-grasping concept actually has a grasping mode of "it is a pot." This is the meaning. Thus, in the four ways, the first two refer to the fact that the concept makes the pot its object, which is done through the way of exclusion. Therefore, the object of entry, the self-characteristic of the pot, is the exclusion of the self-characteristic meaning of the pot; the enterer, the apprehended aspect of the pot-grasping concept, is the exclusion of the wisdom of the pot. The pot-grasping concept makes the pot its object, and it is necessary to exclude non-pot, therefore the concept excludes non-pot.