Tibetan
རྟོག་པ་དེ་ཉིད་ཤིང་འཛིན་མངོན་སུམ་གྱིས་དྲངས་པ་ཡིན་ན། གཞན་སེལ་དེ་མངོན་གྱུར་ལ་ངེས་པའི་གཞན་སེལ་དང་། གཞན་དུ་ན་ལྐོག་གྱུར་ལ་ངེས་པའི་གཞན་སེལ་ཏེ། འདི་ལ་ཡང་ཤ་པའི་རྟགས་ལས་ཤ་པ་དང་ལྡན་པའི་གཞིར་ཤིང་རྟོགས་པའི་ཚེ་སྔར་གྱི་གཞན་སེལ་དེ་ཉིད་བདེན་པ་ལ་འཇུག་པ་རྗེས་དཔག་གི་གཞན་སེལ་དང་། ཤིང་མེད་པ་ལ་ཡོད་པར་འཛིན་པའི་ཚེ་མི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་པ་ལོག་པའི་གཞན་སེལ་དང་། ཤིང་ཡོད་མེད་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་ཚེ། གཉིས་ཀར་དུ་དོགས་པ་ཐེ་ཚོམ་གྱི་གཞན་སེལ་དུ་འགྱུར་རོ། །ཡང་དེ་ཆོས་ཅན། མ་ཡིན་དགག་གི་གཞན་སེལ་ཞེས་བརྗོད་དེ། མཚན་ཉིད་དེའི་ཕྱིར། ཤིང་མིན་འཛིན་པའི་རྟོག་པ་ལ་ཤིང་མིན་དུ་སྣང་བའི་སྒྲོ་བཏགས་དེ་ཆོས་ཅན། རྣམ་གཅོད་ཅེས་བརྗོད་དེ། དགག་བྱ་ཤིང་རྣམ་པར་བཅད་པ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་སེལ་དང་། སེལ་བ་དང་། ལྡོག་པ་གསུམ་པོ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །སྤྱི་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་ཡང་ཤིང་མིན་ཐམས་ཅད་ལ་རྗེས་འགྲོ་བྱེད་པ་སོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཡང་དེ་ཆོས་ཅན། མེད་པ་གཞན་སེལ་དང་། དངོས་མེད་ཀྱི་གཞན་སེལ་ཞེས་བརྗོད་དེ། ཤིང་གི་དོན་བྱེད་ནུས་པ་རྣམ་པར་བཅད་ནས་ཤིང་གི་དངོས་པོ་མེད་པར་སྣང་བའི་སྒྲོ་བཏགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཡང་གཉིས་ཡོད་པ་ལས། དགག་བྱ་ཤེས་བྱ་ལ་སྲིད་པཾའི་མེད་པ་གཞན་སེལ་ཡིན་ཏེ། འདིའི་དགག་བྱ་ཤིང་ཡོད་པའི་ཕྱིར། མེད་དགག་གི་གཞན་སེལ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་དེ། དགག་བྱ་བསྒྲུབ་པར་བཅད་ནས་དགག་པའི་རྣམ་པར་སྣང་བའི་སྒྲོ་བཏགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ན་རྟོག་པ་ཡུལ་ལ་འཇུག་པའི་ཚེ་གཞན་སེལ་གྱི་རྣམ་གཞག་གིས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པའི་ཚུལ་བདེ་བླག་ཏུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །གསུམ་པ་རྩོད་པ་སྤོང་བ་ནི། གཞུང་དོན་གྱི་སྐབས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་ལ། མཚན་ཉིད་དང་དབྱེ་བ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། དེ་ཕྱིར་གཞན་སེལ་ཡུལ་ཅན་གྱིས། །ཞེས་དང་། རྣམ་གཅོད་བརྗོད་པར་བྱེད་པས་གྲུབ། །ཅེས་པས་སེལ་འཇུག་བསྟན་པ་ཡིན་པས་རིགས་མི་མཐུན་རྣམ་པར་བཅད་པའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པའི་ཡུལ་ཅན་དེ། སེལ་འཇུག་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། རིགས་གཏེར་ལས། དངོས་འགལ་བཅད་ནས་འཇུག་པ་ནི། །གཞན་སེལ་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པར་བཤད། །ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་འཛིན་པ་རང་དབང་ཅན། །ཞེས་པས་སྒྲུབ་འཇུག་བསྟན་པ་ཡིན་པས་རིགས་མི་མཐུན་རྣམ་པར་བཅད་པ་ལ་མི་ལྟོས་པར་སྣང་བ་ཙམ་གྱི་སྒོ་ནས་འཇུག་པའི་ཡུལ་ཅན་དེ་སྒྲུབ་འཇུག་གི་མཚ
Chinese
如果那个分别是由现量所引导的执树，那么，遣他是确定为现量的遣他，否则，就是确定为隐蔽的遣他。对于此，又从有肉的标志中，在具有肉的基上认识树的时候，以前的那个遣他本身是趋入于真实的后得遣他；在没有树上执著为有的时候，是趋入于不真实的颠倒遣他；在对于树的有无产生怀疑的时候，对于二者都疑惑，就变成怀疑的遣他了。又是那个法，被称为非是遮止的遣他，因为那个自性之故。在执著非树的分别上，显现为非树的增益那个法，被称为决断，因为观待于所遮止的树而决断之故。同样的，对于遣他、遮止和反体这三者，也应当知道结合。总的等等四者，也应当通过在所有非树上随行等方式来了解。又是那个法，被称为无有遣他和无事的遣他，因为决断了树的作用能力之后，是显现为树的实事不存在的增益之故。对于那个，也有两种，其中，所遮止存在于所知上的无有遣他，因为此的所遮止是树之故。也称为无遮的遣他，因为决断了所遮止的成立之后，是显现为遮止之相的增益之故。那样做了之后，分别趋入于境的时候，通过遣他的相，就能轻易地了知周遍于一切所知的方式了。第三，遣除诤论，应当在经义的场合中了解。第二，有自性和差别两种，其中，第一是：因此，遣他境有者。以及，由决断宣说而成立。因为这显示了遮入，所以通过各不相同的种类而决断的方式趋入的境有者，是遮入的自性，因为《类聚》中说：决断了实相违之后趋入，说是遣他境有者。因为这样说了之故。对于那个，执著是自在的。因为这显示了立入，所以不观待于各不相同的种类而决断，仅仅通过显现的方式趋入的境有者，是立入的自
English
If that concept is led by the direct perception of grasping a tree, then, the other-exclusion is the other-exclusion that is determined to be manifest, otherwise, it is the other-exclusion that is determined to be hidden. For this, again, from the mark of having flesh, when a tree is recognized on the basis of having flesh, that previous other-exclusion itself is the subsequent inferential other-exclusion that enters into truth; when grasping as existent on what is non-existent of a tree, it is the reversed other-exclusion that enters into untruth; when doubting the existence or non-existence of a tree, doubting both, it becomes the other-exclusion of doubt. Again, that dharma, is called the other-exclusion of non-affirmative negation, because of that characteristic. On the concept of grasping non-tree, the imputation that appears as non-tree, that dharma, is called determination, because it relies on the object to be negated, the tree, being determined. Similarly, for the three, other-exclusion, exclusion, and reverse, it should also be known to combine. The four, generality and so on, should also be understood through the way of following all non-trees and so on. Again, that dharma, is called the other-exclusion of non-existence and the other-exclusion of non-entity, because after determining the ability of the tree to perform its function, it is the imputation that appears as the entity of the tree not existing. For that, there are also two, among which, the other-exclusion of non-existence where the object to be negated exists on the knowable, because the object to be negated of this is the tree. It is also called the other-exclusion of non-affirming negation, because after determining the establishment of the object to be negated, it is the imputation that appears as the aspect of negation. After doing that, when the concept enters into the object, through the aspect of other-exclusion, the way of pervading all knowables can be easily realized. Third, refuting disputes, should be understood in the context of the meaning of the text. Second, there are two, characteristic and division, among which, the first is: Therefore, the other-exclusion object-possessor. And, it is established by expressing determination. Because this shows the exclusion-entry, therefore, the object-possessor that enters through the way of determining the dissimilar kinds, is the characteristic of exclusion-entry, because it is said in the Kindred Treasure: After determining the real contradiction, entering, is said to be the other-exclusion object-possessor. Because it is said like that. For that, grasping is independent. Because this shows the establishment-entry, therefore, the object-possessor that enters through the way of merely appearing without relying on determining the dissimilar kinds, is the characteristic of establis
Tibetan
ན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི། སེལ་འཇུག་ལ་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། སྒྲ་རྟོག་གཉིས། འཇུག་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན་སེལ་འཇུག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་དང་། མ་ལོག་པ་གཉིས། དང་པོ་ནི། སྒྲ་རྟོག་དོན་མི་མཐུན་དང་། གཉིས་པ་ནི། སྒྲ་རྟོག་དོན་མཐུན་རྣམས་ཡིན་ནོ། །སྒྲུབ་འཇུག་ལ་དབྱེ་ན་འཁྲུལ་པ་དང་། མ་འཁྲུལ་པ་གཉིས། དང་པོ་ནི། རྟོག་མེད་ལོག་ཤེས་རྣམས་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི། མངོན་སུམ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །སྣང་བ་དང་སེལ་བ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་སྟེ་བཞི་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། ༈ །།གསུམ་པ་བརྗོད་བྱ་དང་རྗོད་བྱེད་ཀྱི་རྟོགས་ཚུལ་ལ་དགག་གཞག་སྤང་གསུམ་ལས། དང་པོ་ལ་གཉིས་ཏེ། རང་མཚན་ཁོ་ན་བརྗོད་བྱ་ཡིན་པ་དགག སྤྱི་ཁོ་ན་བརྗོད་བྱ་ཡིན་དགག་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས་ཏེ། དོན་རང་མཚན་བརྗོད་བྱ་ཡིན་པ་དགག ཤེས་པ་རང་མཚན་བརྗོད་བྱ་ཡིན་པ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། མུ་སྟེགས་བརྡ་སྤྲོད་པ་དང་། རང་སྡེ་གནས་མ་བུའི་སྡེ་པ་ན་རེ། བུམ་པ་རང་མཚན་པ་དེ་བུམ་པ་ཞེས་པའི་སྒྲའི་དངོས་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་ཡིན་ཏེ། བུམ་པ་འོན་ཅིག་ཅེས་བརྗོད་པ་ན་ཆུ་སྐྱོར་བའི་དོན་བྱེད་ནུས་པ་ལེན་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ནི་མི་འཐད་དེ། རང་མཚན་ལ་བརྡ་དངོས་སུ་སྦྱར་ན་བརྡ་མི་རྒན་པོས་རང་མཚན་རེ་རེ་བཞིན་དུ་བརྡ་སྦྱར་དགོས་པ་ལས་དེ་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རང་མཚན་ཡུལ་དུས་རྣམ་པ་སོ་སོར་ངེས་པ་ནི་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་བརྡ་དུས་ཀྱི་བརྡའི་དངོས་ཡུལ་དེ་ཐ་སྙད་ཀྱི་དུས་ན་མེད་པར་ཐལ། རང་མཚན་ལ་བརྡ་དངོས་སུ་སྦྱར་བ་གང་ཞིག བརྡ་དུས་ཀྱི་རང་མཚན་དེ་ཐ་སྙད་ཀྱི་དུས་ན་མེད་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། བརྡ་དུས་སུ་བུམ་པ་ཞེས་པའི་བརྡ་དངོས་སུ་སྦྱར་བས་ཐ་སྙད་ཀྱིས་དུས་སུ་བུམ་པ་གོ་བར་མི་འགྱུར་བར་ཐལ་ལོ། །གཞན་ཡང་བུམ་པ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དེ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ལ་བུམ་པ་ཞེས་པའི་བརྡ་དངོས་སུ་སྦྱོར་བ་དེ་མེད་པར་ཐལ། ཁྱོད་བུམ་པ་རང་མཚན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་བུམ་པ་ཞེས་པའི་སྒྲ་ལ་བརྟེན་ནས་བུམ་པ་རང་མཚན་གསལ་བར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ཡིན་པར་ཐལ། བུམ་པ་རང་མཚན་པ་དེ་བུམ་པ་ཞེས་པའི་སྒྲའི་དངོས་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདོད་མི་ནུས་ཏེ། དེ་ཐོས་པའི་ཉན་ཤེས་མངོན་སུམ་ལ་ཡང་བུམ་པ་རང་མཚན་གསལ་བར་མི་སྣང་། རྗེས་ཀྱི་ངེས་ཤེས་ལ་ཡང་དེ་གསལ་བར་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ཁ་ཅིག ཤེས་པ་རང་མཚན་རྗོད་བྱེད་སྒྲའི་དངོས་ཀྱི་བརྗོད་བྱར་འདོད་པ་ཡང་མི་འཐད
Chinese
是那样的。第二，就遣除的对境以本体的角度来分，有声音和分别两种。就进入的方式来分，有遣除进入颠倒和不颠倒两种。第一种是声音和分别与意义不相符，第二种是声音和分别与意义相符。就证实的进入来分，有错乱和不错乱两种。第一种是没有分别的错乱识，第二种是现量。关于显现和遣除进行观察的论述，第四（品）已经讲完。 接下来，关于所说和能说的理解方式，有遮破、安立、舍弃三种，首先有二种，遮破唯独自相是所说，遮破唯独共相是所说。首先有两种，遮破境自相是所说，遮破识自相是所说。第一种是，外道声明论者和自宗有部宗的人说，瓶子的自相是“瓶子”这个声音的真实的所说，因为说“拿瓶子来”的时候，是为了取能取水的作用。他们是这么说的。这不合理，如果对自相真实地施设名言，那么施设名言的老人就必须对每一个自相都施设名言，但是这是不可能的，因为自相在处所、时间和形态上各不相同，是无边无际的。另外，施设名言时期的名言的真实对境，在进行言说的时期不存在，因为凡是对自相真实施设名言，施设名言时期的自相在进行言说的时期是不存在的。如果承认，那么在施设名言的时期，因为对瓶子真实地施设了“瓶子”这个名言，所以在言说的时期就不会理解瓶子了。另外，过去的和未来的瓶子，作为有法，对你来说，施设“瓶子”这个名言是不存在的，因为你不存在瓶子的自相。另外，依靠“瓶子”这个声音，瓶子的自相会清晰地显现的识产生，因为瓶子的自相是“瓶子”这个声音的真实的所说。不能承认，因为即使是听到声音的耳识现量，瓶子的自相也不会清晰地显现，后得的定解，也不会清晰地显现。第二种是，有些人认为，识的自相是能说声音的真实的所说，这也是不合理的。
English
That is how it is. Secondly, dividing the objects of elimination from the perspective of their essence, there are two types: sound and conceptualization. Dividing them according to the way they enter, there are two types: elimination entering in a reversed manner and not reversed. The first type is when the sound and conceptualization do not match the meaning, and the second type is when the sound and conceptualization match the meaning. Dividing the entering of proof, there are two types: mistaken and not mistaken. The first type is non-conceptual mistaken consciousness, and the second type is direct perception. The fourth (chapter), which is the discussion of examining appearance and elimination, has been explained. Next, regarding the ways of understanding the expressed and the expresser, there are three: refutation, establishment, and abandonment. First, there are two types: refuting that only the self-character is the expressed, and refuting that only the universal character is the expressed. First, there are two types: refuting that the object's self-character is the expressed, and refuting that the consciousness's self-character is the expressed. The first is that the non-Buddhist grammarians and the Sautrantika school of our own tradition say that the self-character of a pot is the actual expressed object of the sound "pot," because when saying "bring the pot," it is to take what can perform the function of holding water. That's what they say. This is not reasonable, because if names are truly applied to self-characters, then the old person who applies names would have to apply names to each self-character individually, but this is impossible, because self-characters are different in place, time, and form, and are infinite. Also, the actual object of the name at the time of naming does not exist at the time of speaking, because whatever truly applies names to self-characters, the self-character at the time of naming does not exist at the time of speaking. If you admit that, then at the time of naming, because the name "pot" is truly applied to the pot, then at the time of speaking, the pot will not be understood. Also, the past and future pots, as subjects, the application of the name "pot" does not exist for you, because you do not exist as the self-character of the pot. Also, relying on the sound "pot," the consciousness in which the self-character of the pot appears clearly arises, because the self-character of the pot is the actual expressed object of the sound "pot." This cannot be admitted, because even for the ear consciousness of hearing the sound, the self-character of the pot does not appear clearly, and the subsequent ascertainment does not appear clearly either. The second is that some people think that the self-character of consciousness is the actual expressed object of the expressing sound, which is also unreasonable.