Tibetan
གས་ལྡན་ཤིན་ཏུ་ལྐོག་གྱུར་ལ་འཇུག་ལྡོག་བྱེད་པ་ན་དངོས་པོ་སྟོབས་ཤུགས་ཀྱི་ཚད་མས་འཇུག་ལྡོག་བྱེད་མི་ནུས་པས་ལུང་ཁོ་ན་ལས་བྱེད་དགོས་ལ། ལུང་གི་ནང་ནས་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཚད་མ་ཡིན་ཞེས་ཚད་མར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་སོ། །གཉིས་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། ཡིད་ཆེས་ཚིག་གི་མཚན་གཞི་བཤད། །མི་སླུ་བ་ཡི་དོན་ལྡོག་བཤད། །སྤྱི་ལས་རྗེས་སུ་དཔག་ཚུལ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། མདོར་གསུངས་པའི་ཡིད་ཆེས་པའི་ཚིག་ནི་ཆོས་ཅན། ལུང་ཙམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འབྲེལ་མེད་མ་ཡིན་པར་བླང་དོར་གྱི་གནས་སྟོན་པ་ལ་ངག་སྔ་ཕྱི་འབྲེལ་ཆགས་པ་དང་ནི། དགོས་པ་བསྒྲུབ་མི་ནུས་པ་མ་ཡིན་པར་དགོས་པ་སྒྲུབ་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཐབས་སྟོན་པ་དང་། དགོས་མེད་མ་ཡིན་པར་སྐྱེས་བུ་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་དགོས་པའི་དོན་ནི་རྗོད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ཆོས་གསུམ་ལྡན་གྱི་ངག་ཡིན་མིན་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ནས་དེའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་གྱི་ཆོས་གསུམ་ལྡན་དེ་ལས་གཞན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་མིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། མཐོང་བ་མངོན་གྱུར་དང་། མ་མཐོང་བའི་དངོས་པོ་ཡི་དོན་ལྐོག་གྱུར་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་དེ་དག་སྟོན་པ་ལ་མངོན་སུམ་དང་། དངོས་སྟོབས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཀྱང་གནོད་པ་མེད་པ་དེ། ཡིད་ཆེས་ཚིག་ནི་མི་སླུ་བའི། །ཞེས་པ་འདི་ཡི་སྐབས་ཀྱི་མི་སླུ་བའི་དོན་ཡིན་ཏེ། ཁྱོད་སྟོན་པ་ལ་ཚད་མ་གཉིས་ཀྱིས་གནོད་པ་མེད་པ་རྟགས་སུ་བྱས་ནས་ལུང་དེ་ཤིན་ལྐོག་ལ་མི་སླུ་བར་སྒྲུབ་དགོས་པའི་ཕྱིར། འདིར་ཁ་ཅིག་མ་མཐོང་བ་ལ་ལྐོག་གྱུར་དང་ཤིན་ཏུ་ལྐོག་གྱུར་གཉིས་སུ་བྱས་ནས་རང་ཚིག་གི་གནོད་པ་མེད་པ་ཁ་བསྐང་བ་དང་། གཞན་དག་མཐོང་བ་ལ་མངོན་གྱུར་དང་ལྐོག་གྱུར་གཉིས་སུ་བྱས་ནས་མ་མཐོང་བ་ལ་རྗེས་དཔག་གཉིས་ཀྱི་ནང་ནས་ལུང་ལ་བརྟེན་པའི་རྗེས་དཔག་གིས་གནོད་པ་མེད་ཅེས་འཆད་པ་ནི་སྐབས་ཀྱི་དོན་མ་ལོངས་པ་སྟེ་གནོད་བྱེད་ཀྱི་ཚད་མ་ལ་རྣམ་གཉིས་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བ་དང་། སྤྱི་ལས་ཞེས་དང་། འདིའི་མི་སླུ་བ་ཞེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནུས་པ་མ་ཐོན་པའི་ཕྱིར་དང་། གཞལ་བྱའི་གནས་གསུམ་ལ་མི་སླུ་བའི་རྟགས་ཀྱིས་ཤིན་ལྐོག་ལ་མི་སླུ་བར་བསྒྲུབ་པ་ནི་སྒྲུབ་བྱེད་བསྒྲུབ་བྱ་དང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ནི། སློབ་དཔོན་གྱི་གཞུང་དེས་ཡིད་ཆེས་ཀྱི་ཚིག་ཉིད་རྗེས་དཔག་ཏུ་གསུངས་པ་མ་ཡིན་གྱི། ཆོས་གསུམ་ཚང་བའི་ཡིད་ཆེས་པའི་ཚིག་ནི་མངོན་གྱུར་དང་ལྐོག་གྱུར་ལ་མི་སླུ་བར་དངོས་སྟོབས་ཚད་མས་ངེས་པའི་སྤྱི་ལས་ལུང་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཤིན་ཏུ་ལྐོག་གྱུར་རྟོགས་པའི་བློ་ནི་ཆོས་ཅན། འདིའི་ཡུལ་ཤིན་ཏུ་ལྐོག་གྱུར་ཡིན་ནའང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་ཏེ། ཚུར་མཐོང་གི་རྒྱུད་ཀྱི་ཤིན་ལྐོག་རྟོགས་པའི་ཚད་མ་གང་ཞིག ཚུར་མཐོང་གི་རྒྱུད་ཀྱི་དངོས་སྟོབས་ཚད་མ་ཤིན་ལྐོག་ལ་འཇུག་པའི་གོ་སྐབས་མེད་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་སྤྱི་ལས་རྗེས་སུ་དཔག་ནུས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཞེ་ན། ཡིད་ཆེས་པའི་ཚིག་ཆོས་ཅན། གཞན་ཤིན་ཏུ་ལྐོག་གྱུར་ལ་མི་སླུ་བར་རྗེས་སུ་དཔག་ནུས་པ་ཡིན་ཏེ། ལྐོག་གྱུར་གྱི་གཙོ་བོའི་དོན། བདེན་བཞི་ལ་མི་སླུ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱིས་བླང་བྱའི་དེ་ཉིད་འགོག་བདེན་དང་། དོར་བྱའི་དེ་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ནི་ཐབས་ལམ་ཀུན་འབྱུང་དང་བཅས་པ་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་ལྟར་དངོས་སྟོབས་ཀྱི་ཚད་མས་རབ་ཏུ་ངེས་པ་ཡིས་སོ། །སྔ་མ་དག་འདིར་ཡང་ན་ཞེས་པའི་མཚམས་སྦྱོར་བྱས་ནས་སྔ་མའི་རྣམ་གྲངས་སུ་འཆད་པ་དང་། རབ་ཏུ་ངེས་པས་རྒྱུ་བྱས་ནས་བསྟན་པ་ཡིས་ཞེས་པའི་འབྲུ་སྦྱར་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་དོན་ལ་བློ་གྲོས་རྩིངས་པ་སྟེ་སྔ་མས་རྗེས་དཔག་གི་མཚན་གཞི་ངོས་བཟུང་ནས་ཕྱི་མས་སྤྱི་ལས་རྗེས་སུ་དཔག་ཚུལ་སྟོན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། བདེན་བཞི་རབ་ཏུ་ངེས་པ་བདེན་བཞི་སྟོན་པའི་རྒྱུར་དགོས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ན་ངེས་ཤེས་མེད་པར་འདོད་པ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། འདོད་པ་བརྗོད། སུན་འབྱིན་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་བའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་ཅིང་ཉེས་པ་ཟད་པའི་སྐྱེས་བུ་ཕུལ་བྱུང་ལ་ལྟོས་པ་སྟེ་དེས་སྨྲས་པའི་ཚིག་ནི་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་གྱི་དོན་ཅན་དུ་རིགས་པ་ཅན་པ་གཞན་གྱིས་ཤེས་པས་དེ་ལས་བརྗོད་དོན་སྒྲུབ་ནུས་སོ་ཞེ་ན། གཉིས་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། གཞན་ལ་སྐྱེས་བུ་ཕུལ་བྱུང་མེད། །རང་ལ་སྐྱེས་བུ་ཕུལ་བྱུང་གྲུབ་པའོ། །དང་པོ་ནི། གལ་ཏེ་སྐྱེས་བུ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་དེ་ལྟར་ཡིན་པར་ཤེས་པར་ནུས་ན་དེའི་ཚིག་བདེན་པའི་དོན་ཅན་ཡིན་པའི་དོན་དེ་འདོད་པར་རིགས་ཀྱང་ཐ་མལ་པ་ཆོས་ཅན། ཕ་རོལ་པོ་སྐྱེས་བུ་ཕུལ་བྱུང་ཡིན་མིན་དུ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རྟོགས་པར་དཀའ་སྟེ། ཕ་རོལ་པོ་འདི་ནི་ཉེས་པ་འདི་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པའམ། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཞེས་གཞན་ལ་སྐྱོན་ལྡན་ནམ་སྐྱོན་མེད་པའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཚད་མ་རྣམས་ནི་རྙེད་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་པ་གཞན་གྱིས་ཤེས་སོ། །གཉིས་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། ཉེས་པ་སྤངས་པ་སྲིད་པར་བསྟན། །སྤངས་པ་སླར་མི་ལྡོག་པར་བསྟན། །ཉེས་པའི་རྒྱུ་ལ་རྩོད་པ་སྤོང་བའོ། །དང་པོ་ནི། འོ་ན་ཉེས་པ་ཟད་པའི་སྐྱེས་བུ་གཏན་མི་སྲིད་དམ་ཞེ་ན། ཆགས་སོགས་ཀུན་ཆོས་ཅན། རང་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་གཉེན་པོ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། བདག་མེད་རྟོགས་པ་འཕེལ་ན་ཁྱོད་འགྲིབ་པ་དང་། བདག་མེད་རྟོགས་པ་འགྲིབ་ན་ཁྱོད་ཕུལ་བྱུང་བསྟེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་གང་ཟག་ལ་ལ་ཆོས་ཅན། ཟག་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ཟད་པར་འགྱུར་ཏེ། བདག་མེད་རྟོགས་པ་དེ་ཡུན་རིང་དུ་གོམས་པ་ལས་སེམས་རྒྱུད་བདག་མེད་རྟོགས་པ་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། ཉེས་པ་ལན་གཅིག་ཟད་ཀྱང་སླར་ལྡོག་སྟེ་སྔར་ཉེས་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཕྱིས་ཉེས་མེད་དུ་འགྱུར་བ་དང་མཚུངས་སོ་ཞེ་ན། ལམ་གོམས་པས་འཁོར་བའི་ཉེ་བར་འཚེ་བ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ན་འཚེ་བ་མེད་པ་དང་། མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་རང་མཚན་གྱི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པས་ན་ཡང་དག་པའི་དོན་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་དང་། སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཉེས་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་དེ་ལ་ནི་ཆོས་ཅན། ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྟེ་རྣམ་པར་འཚེ་བ་དང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཉེས་པ་དག་གིས་མི་ཟློག་སྟེ་ལམ་ལ་སྐྱོན་དང་ཉོན་མོངས་ལ་ཡོན་ཏན་མཐོང་མི་སྲིད་པས་དེ་སྤོང་བ་ལ་མི་འབད་ཅིང་འབད་དུ་ཟིན་ཀྱང་བློ་ནི་ལམ་བདག་མེད་རྟོགས་པ་དེའི་ཕྱོགས་འཛིན་པ་སྟེ་དེ་ཁོ་ན་ལ་འབད་རྩོལ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ནི། བདག་མེད་རྟོགས་པ་འཕེལ་འགྲིབ་ཀྱིས་ཉེས་པ་ཆགས་སོགས་ཀྱི་རྒྱུ་འཕེལ་འགྲིབ་བྱེད་ན་ཉེས་པའི་རྒྱུ་བདག་འཛིན་དུ་འགྱུར་ཅིང་དེ་ལྟར་ན་གཏི་མུག་ཉེས་པའི་རྒྱུ་གསུངས་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། མི་འགལ་ཏེ། འཁོར་བའི་ཉེས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཞིང་འཇིག་ལྟ་དེ་མ་རིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་ཉེས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་གཏི་མུག་ཡིན་པར་གསུངས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། མ་རིག་པའི་དབང་གིས་བདག་དེར་ཆགས་ཤིང་དེ་ལས་བདག་གི་བ་དེ་ལ་ཆགས། ཆགས་པ་དེ་གཉིས་ལས་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ནའོ། །མདོ་གཞན་ལས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་རྒྱུའི་གཙོ་བོར་གསུངས་ཏེ། འཇིག་ལྟ་དེ་སྤངས་པ་ན་ཉེས་པ་རྣམས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་རིག་སྒྲ་བདེན་དོན་བསྒྲུབ་པའང་ལྟར་སྣང་ཡིན་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། སྐྱེས་བུས་མ་བྱས་རྟགས་ཀྱིས་སྒྲུབ་པ་དགག ཕྱོགས་གཅིག་མི་སླུའི་རྟགས་ཀྱིས་སྒྲུབ་པ་དག
Chinese
在探究极隐蔽处时，无法以事物力量的量度进行探究，只能依靠圣言。在圣言中，像这样的圣言被完全验证为量度。第二部分有三点：解释可信之语的特征，解释不欺骗的含义，解释从一般到推测的方式。第一点是：总而言之，所说的可信之语是法，并非仅仅以圣言的方式来说，而是因为前后语句连贯地指示取舍之处，以及指示符合目的且能实现目的的方法，并且陈述对个人来说是必要的目的之义，因此，在完全验证是否具备这三个条件的语句之后，才这样说，而不是以不同于具备这三个条件的语句的方式来说。第二点是：可见的显现和不可见的事物之义，隐蔽处是法。您在指示这些时，显现和事物力量的推测这两种方式都无法造成损害，这就是“可信之语是不欺骗的”这句话在此处所指的不欺骗的含义。因为必须以您在指示时，两种量度都无法造成损害作为标志，来证明该圣言在极隐蔽处是不欺骗的。在此，有些人将不可见的事物分为隐蔽和极隐蔽两种，从而弥补了自己语句的无害性。另一些人则将可见的事物分为显现和隐蔽两种，并解释说在不可见的事物中，通过依赖圣言的推测不会造成损害，这并没有理解此处的含义。因为必须确定损害的量度有两种，并且“从一般”和“此处的不欺骗”等词语都未能发挥作用。以衡量处的三种情况不欺骗的标志来证明在极隐蔽处不欺骗，这与要证明的事物相同。第三点是：导师的论著并没有将可信之语本身说成是推测，而是说具备三个条件的可信之语在显现和隐蔽处不欺骗。
English
When investigating the extremely obscure, one cannot investigate using the measure of the power of things; one must rely solely on scripture. Among scriptures, such a scripture is said to be a valid measure after being fully verified as a measure. The second part has three points: explaining the characteristics of trustworthy words, explaining the meaning of non-deception, and explaining the method of inference from the general. The first point is: In short, the trustworthy words that are spoken are the subject of discussion. They are not spoken merely in the manner of scripture, but because the preceding and following statements are coherent in indicating what to accept and reject, and because they indicate methods that are in accordance with and capable of achieving the purpose, and because they state the meaning of the purpose that is necessary for the individual. Therefore, after fully verifying whether the statement possesses these three qualities, it is spoken in that way, and not in a way that differs from a statement possessing these three qualities. The second point is: The visible manifest and the meaning of invisible things, the obscure, are the subject of discussion. When you indicate these, the two modes of manifestation and inference by the power of things cannot cause harm. This is the meaning of non-deception in the phrase "trustworthy words are non-deceptive" in this context. Because it is necessary to prove that the scripture is non-deceptive in the extremely obscure by using the fact that the two measures cannot cause harm when you indicate it as a sign. Here, some people divide the invisible into the obscure and the extremely obscure, thereby compensating for the harmlessness of their own words. Others divide the visible into the manifest and the obscure, and explain that among the invisible, inference based on scripture does not cause harm. This does not understand the meaning of the context. Because it is necessary to determine that there are two types of damaging measures, and the words "from the general" and "the non-deception here" have not been able to function. Proving non-deception in the extremely obscure with the sign of non-deception in the three situations of measurement is the same as what is to be proven. The third point is: The teacher's treatise does not say that trustworthy words themselves are inference, but that trustworthy words that possess three qualities are non-deceptive in the manifest and the obscure.
Chinese
由于以现量成立的共相，依靠此教证，证悟极隐蔽的意识是法。虽然此境是极隐蔽，但说是比量。对于现见者的相续，证悟极隐蔽的量，因为现见者的相续的现量没有进入极隐蔽的机会。那么，以共相能够比量的理由是什么呢？可信之语是法。能够不欺骗其他极隐蔽，是因为隐蔽的主要义，不欺骗四谛的缘故。因为您所取的即是灭谛，所舍的即是苦谛，以及道谛和集谛，如所说的那样，以现量的量完全确定。前者用“也”的连接词，作为前者的类别来解释，以及以完全确定作为原因，连接“显示”的词语，对于极细微的意义来说，是粗糙的智慧，因为前者确定了比量的定义，后者显示了以共相比量的方式。如果完全确定四谛需要作为显示四谛的原因，那么就与佛地没有定解相违背。第二分为二：陈述所许。宣说破斥。第一：依赖于如实见义的功德，且具有过失灭尽的殊胜士夫，即他所说之语，有理智者知其具有如实之义，因此能从此成立所说之义，是吗？第二分为二：他人无有殊胜士夫。自己成立殊胜士夫。第一：如果能够知道殊胜士夫是如此这般，也理应承认他的话具有真实的意义，但是普通人是法。如实了知他人是否为殊胜士夫是困难的，因为对于他人具有如此这般的过失，或者不是这样，对于他人具有过失或不具有过失的境的量是难以获得的缘故，这是其他佛教徒所知的。第二分为三：断除过失是
English
Because of the generality established by direct valid cognition, relying on this scripture, the consciousness that realizes the extremely hidden is the subject. Although this object is extremely hidden, it is said to be inference. For the continuum of the seer, the valid cognition that realizes the extremely hidden, because the direct valid cognition of the continuum of the seer has no opportunity to enter the extremely hidden. Then, what is the reason why the generality can be inferred? Trustworthy words are the subject. It is possible to infer without deceiving other extremely hidden things, because the main meaning of the hidden is that it does not deceive the Four Noble Truths. Because what you take is the Truth of Cessation, and what you abandon is the Truth of Suffering, as well as the Truth of the Path and the Truth of the Origin, as it is said, it is completely determined by the direct valid cognition. The former uses the conjunction "also" to explain as a category of the former, and the use of complete determination as a cause to connect the words of "showing" is crude wisdom for the extremely subtle meaning, because the former determines the definition of inference, and the latter shows the way of inferring by generality. If complete determination of the Four Noble Truths is needed as a cause for showing the Four Noble Truths, then it contradicts the fact that there is no definite understanding in the Buddha-land. The second is divided into two: stating the assertion. Explaining the refutation. First: Relying on the virtues of seeing the meaning as it is, and possessing the excellent person who has exhausted faults, that is, the words he speaks, the rational person knows that it has the meaning as it is, so it can be established from this what is said, right? The second is divided into two: others have no excellent person. One establishes oneself as an excellent person. First: If one can know that an excellent person is like this, one should also admit that his words have a real meaning, but ordinary people are the subject. It is difficult to know whether others are excellent people as they are, because it is difficult to obtain the valid cognition of the object of others having such faults, or not, for others having faults or not having faults, this is known by other Buddhists. The second is divided into three: Eliminating faults is