Tibetan
་བོ་མི་རྟག་པ་སོགས་དང་གཅིག་གི་བདག་ཉིད་ཉན་ཤེས་མངོན་སུམ་གྱིས་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཆོས་ཅན། མངོན་སུམ་གྱིས་མ་མཐོང་བའི་ཆ་གཞན་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མ་རྣམས་ཀྱིས་བརྟག་པར་བྱ་བ་གང་ཅི་ཞིག་ཡོད་དེ་མེད་པར་ཐལ། རང་དང་གྲུབ་བདེ་རྫས་གཅིག་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་སུམ་གྱིས་ཅིག་ཆར་མཐོང་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། འོ་ན་དེའི་རྗེས་སུ་རྗེས་དཔག་ཇི་ལྟར་འཇུག་ཅེ་ན་སྒྲ་འཛིན་མངོན་སུམ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ཀྱིས་སྒྲ་མི་རྟག་པ་མཐོང་བའི་རྗེས་སུ་སྒྲ་མི་རྟག་པར་རྟོགས་པའི་རྗེས་དཔག་འཇུག་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། གལ་ཏེ་འདྲ་བ་གཞན་འབྱུང་སོགས། རྟག་པར་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས། སྒྲ་ལ་ཡོན་ཏན་གཞན་རྟག་པ་སྦྱོར་བར་མི་བྱེད་ན་ཁྱོད་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྒྲ་མི་རྟག་པར་རྟོགས་པའི་རྗེས་དཔག་འཇུག་མི་དགོས་ཀྱང་གཟུགས་ཀྱི་ཆོས་དཀར་པོར་མཐུན་པ་མཐོང་བ་ལས་ཉ་ཕྱིས་ལ་དངུལ་གྱི་རྣམ་པར་འཁྲུལ་པ་ལྟར་འདྲ་བ་གཞན་འབྱུང་སོགས་ཀྱིས་སྒྲ་རྟག་པར་འཁྲུལ་པ་ཡོད་པས་དེ་སེལ་བའི་ཆེད་དུ་ཁྱོད་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྒྲ་མི་རྟག་པར་རྟོགས་པའི་རྗེས་དཔག་འཇུག་དགོས་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི་རྒྱུ་མཚན་དེའི་ཕྱིར་ན་སྒྲ་མི་རྟག་པར་བསྒྲུབ་པའི་རྟགས་དང་རྗེས་དཔག་ཆོས་ཅན། སེལ་བས་འཇུག་སྟེ། སྒྲའི་དངོས་པོ་མངོན་སུམ་གྱིས་མཐོང་བ་ཡིས་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་མཐའ་དག་མཐོང་བ་སྟེ་ཡོད་པས་དེ་མཐོང་བའི་ཆེད་དུ་མི་འཇུག་ཀྱང་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུས་སྒྲ་མི་རྟག་པར་ངེས་པར་མི་བྱེད་པས་དེ་ངེས་པའི་ཆེད་དུ་ཁྱོད་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཤླཽ་ཀ་འདི་ནི་བསྡུ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །གཉིས་པ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་མ་ཟད་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་ཀྱང་སྒྲའི་དངོས་པོ་སྒྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་འཛིན་ན་སྒྲ་མི་རྟག་རྟོགས་ཀྱི་རྗེས་དཔག་ཆོས་ཅན། སྒྲའི་ཆོས་བྱས་པ་སོགས་ཀུན་འཛིན་པར་ཐལ། སྒྲའི་ཆོས་མི་རྟག་པ་གཅིག་སྒྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་ངེས་པར་གྱུར་པས་སོ། །འདོད་ན་ཚད་མ་གཞན་མི་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །ཁྱོད་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་རྗེས་དཔག་སེལ་བས་འཇུག་པ་ལ་ཆོས་ཅན། རྗེས་དཔག་གིས་མི་རྟག་པ་གཅིག་འཛིན་ན་ཆོས་ཀུན་འཛིན་པའི་ཉེས་པ་འདིར་ནི་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། རྗེས་དཔག་སྒྲོ་འདོགས་སེལ་བའི་ཆེད་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི། སྒྲུབ་པས་འཇུག་ན་སྐྱོན་ཡོད་ཅིང་སེལ་བས་འཇུག་ན་སྐྱོན་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་སྔར་བཤད་པ་དེ་ལྟར་རྟགས་ལ་བརྟེན་པའི་རྗེས་དཔག་སེལ་བའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པར་རབ་ཏུ་བསྒྲགས་ཏེ། གཞན་དུ་སྒྲུབ་པས་འཇུག་ན། ཆོས་ཅན་སྒྲ་ལྟ་བུ་དེ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་མངོན་སུམ་གྱིས་མཐོང་བའི་རྗེས་སུ་ཁྱོད་ཉིད་མི་རྟག་པ་སྒྲུབ་པའི་རྟགས་དང་རྗེས་དཔག་འཇུག་མི་སྲིད་པར་ཐལ། ཁྱོད་མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ་པར་གྱུར་ན་མངོན་སུམ་དེ་ལས་མ་གྲུབ་པའི་ཁྱོད་ཀྱི་ངོ་བོ་གཞན་མི་རྟག་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཁ་ཅིག་འདི་གློ་བུར་བའི་རྗེས་དཔག་ལ་སྦྱོར་བ་ནི་རང་འགྲེལ་ལས་བསྡུ་བའི་ཚིགས་བཅད་དུ་གསུངས་པ་དང་འགལ་ལོ། །གཉིས་པ་ནི་གལ་ཏེ་རྗེས་དཔག་སྒྲོ་འདོགས་སེལ་བས་སེལ་འཇུག་ཏུ་འདོད་ན་སྔོན་པོ་མངོན་སུམ་གྱིས་མཐོང་བ་འཁྲུལ་རྒྱུ་མེད་པ་འགའ་ལའང་སྔོན་པོ་ངེས་པའི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཆོས་ཅན། སེལ་འཇུག་མ་ཡིན་པར་ཐལ། བསལ་བྱ་སྒྲོ་འདོགས་མེད་པའི་ཕྱིར། འདོད་མི་ནུས་ཏེ། སྤྱི་ཡི་དོན་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་པ་གང་ཞིག དེ་སེལ་འཇུག་ཏུ་ཁྱེད་རང་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྔོན་པོ་ངེས་པའི་ཤེས་པ་ཆོས་ཅན། སེལ་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ཏེ། རང་གི་བྱེད་པ་མ་ཉམས་ཀྱི་བར་དུ་རང་རྒྱུད་ལྡན་གྱི་གང་ཟག་གིས་རང་གི་ངེས་ཚུལ་ལས་གཞན་གྱི་ཆ་སྒྲོ་མ་བཏགས་པ་དེ་ཙམ་ནུས་པའི་ངེས་ཤེས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྟགས་གྲུབ་སྟེ། སྔོན་པོ་ངེས་པའི་ཤེས་པ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན། རང་གི་ངེས་ཚུལ་ལས་གཞན་གྱི་ཆར་སྒྲོ་འདོགས་པས་དབེན་པའི་ཡུལ་ལ་འཇུག་ཅེས་བྱ་བར་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། ཡུལ་གཅིག་ལ་ཁྱོད་དང་ནི་སྒྲོ་འདོགས་ཀྱི་ཡིད་གཉིས་གནོད་བྱ་དང་གནོད་བྱེད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི། སྒྲའི་སྟེང་གི་བྱས་མི་རྟག་གི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ངེས་པ་དང་སྒྲ་ཡང་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་དེ་དག་སྤྱོད་ཡུལ་ཐ་དད་ཅན་ཡིན་གྱི་རྣམ་གྲངས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྒྲའི་སྟེང་དུ་མ་བྱས་རྟག་སོགས་ཀྱི་ཆ་ཤས་སུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་ཇི་སྙེད་པ་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ན་ཁྱོད་ཀྱང་བསལ་བྱའི་གྲངས་དེ་སྙེད་ཁོ་ནར་འཇུག་པ་དེས་ན་སྟེ་དེའི་ཕྱིར། བཞི་པ་ནི། སྒྲོ་འདོགས་སོ་སོར་སེལ་བའི་ཆེད་དུ་འཇུག་པ་ལས་གཞན་དུ་བུམ་པ་ལྟ་བུའི་དངོས་པོ་ཆ་མེད་གཅིག་པུ་དེ་ལ་བུམ་པ་བྱས་པར་བརྗོད་པའི་སྒྲའམ་འདི་ངེས་པའི་བློ་ལྟ་བུ་གཅིག་གིས་ཁྱབ་པ་སྟེ་སྒྲུབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་འཇུག་ན་བུམ་པ་བྱས་སོ་ཞེས་པའི་སྒྲ་རྟོག་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ཀྱིས་ཡུལ་དུ་མ་བྱས་པའི་བུམ་པའི་ཆོས་གཞན་དང་གཞན་སྒྲ་བློ་གཞན་གྱིས་ཡུལ་དུ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། ཁྱོད་ཀྱིས་བུམ་པའི་ཆོས་མ་ལུས་པ་ཡུལ་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན་བུམ་པ་མི་རྟག་གོ་ཞེས་པའི་སྒྲ
Chinese
对于那些通过现量见到声音的无常等性质，以及声音的单一自性，作为有法，如果现量没有见到的其他方面，还有什么需要通过比量来考察的呢？没有必要考察。因为所有与自身和已成立的事物在本质上相同的法，都能被现量同时见到。第二种情况是：那么，在这种情况下，比量如何运用呢？声音的执持现量，作为有法，你见到声音无常之后，还需要运用比量来了知声音无常吗？如果因为相似之处而产生其他的联想等，或者因为执着于常的理由，而不将其他的常的性质加于声音之上，那么你就不需要运用比量来了知声音无常。但是，就像见到与白色相似的物体，而误以为是白银一样，因为相似之处而产生其他的联想等，从而执着于声音是常的，为了消除这种错误，你必须运用比量来了知声音无常。第三种情况是，因为那个理由，所以用来证明声音无常的因和比量，作为有法，是通过遣除而运用的。因为通过现量见到声音的实体，就能见到所有无常等的性质，所以不需要为了见到这些性质而运用比量，但是因为错误的缘故，不能确定声音是无常的，所以为了确定这一点，你才广泛地运用比量。这句偈颂是总结性的偈颂。第二点是，如果不仅通过现量，而且通过比量，以成立声音实体的方式来执持，那么了知声音无常的比量，作为有法，是否会执持声音的所作等所有性质呢？因为通过成立声音的一个性质——无常，就能确定声音的所有性质。如果承认这一点，那么其他的量就不需要运用了。如果有人问，你也会面临同样的后果吗？那么，对于通过遣除而运用比量的情况，作为有法，如果比量执持一个无常，那么执持所有性质的过失在这里就不会成立，因为比量是为了遣除增益而运用的。第三点是，如果通过成立的方式来运用，就会有过失；如果通过遣除的方式来运用，就没有过失。因此，正如之前所说的那样，依仗于因的比量，是具有遣除对象的，应当如是宣说。
English
For those who directly perceive the impermanence and other qualities of sound, as well as the singular nature of sound itself, as the subject, if there are other aspects not seen by direct perception, what is there to be examined by inference? There is no need for examination. Because all phenomena that are the same in essence as oneself and the established phenomena are seen simultaneously by direct perception. The second case is: Then, how does inference operate in this case? The direct perception that grasps sound, as the subject, after you see that sound is impermanent, is there a need to use inference to understand that sound is impermanent? If, because of similarities, other associations arise, or because of clinging to permanence, one does not attribute other permanent qualities to sound, then you do not need to use inference to understand that sound is impermanent. However, just as seeing something similar to white and mistaking it for silver, because of similarities, other associations arise, and one clings to the idea that sound is permanent. To eliminate this error, you must use inference to understand that sound is impermanent. The third case is that, for that reason, the sign and inference used to prove that sound is impermanent, as the subject, are used through elimination. Because by directly perceiving the entity of sound, one can see all qualities such as impermanence, there is no need to use inference to see these qualities. However, because of error, one cannot be certain that sound is impermanent, so to ascertain this, you extensively use inference. This verse is a summary verse. The second point is that if, not only through direct perception, but also through inference, one grasps by establishing the entity of sound, then will the inference that understands the impermanence of sound, as the subject, grasp all the qualities of sound, such as being produced? Because by establishing one quality of sound—impermanence—all qualities of sound can be ascertained. If this is admitted, then other valid cognitions do not need to be used. If someone asks, will you also face the same consequence? Then, for the case of using inference through elimination, as the subject, if inference grasps one impermanence, then the fault of grasping all qualities will not arise here, because inference is used to eliminate superimposition. The third point is that if one uses it through establishment, there will be faults; if one uses it through elimination, there will be no faults. Therefore, as previously stated, the inference that relies on the sign has an object of elimination, and it should be proclaimed as such.
Chinese
如果通过其他的（方式）来成立，那么，法，如声音之类的那个法，你被现量见到之后，用你自身成立无常的因和比量是不可能成立的，因为你已经被现量成立了，那么从现量之外没有成立的你的其他自性无常有什么呢？因为没有。有些人将此运用到骤然的比量上，这与从自释中所收集的偈颂相违背。第二，如果是比量通过遣除增益来成立遣除，那么，现量见到蓝色没有错乱的某些（情况）中，凡是确定蓝色的那个意识，法，不是遣除的成立，因为没有所要遣除的增益。不能这样认为，因为凡是具有总义的分别，你承许它是遣除的成立。如果这样问，那么，确定蓝色的意识，法，是具有遣除的行境，因为在自己的作用没有消失之前，具有自续的补特伽罗能够仅仅是自己所确定的方式之外的其他部分没有增益的那样的确定识。因成立，因为这个确定蓝色的意识，法，是知晓进入到远离对自己的确定方式之外的其他部分进行增益的境中，因为在一个境上，你和增益的二者，是损害者和被损害者的体性。第三，声音之上的有为无常的境的确定和声音也是，法，你和它们是行境各异的，不是同义词，因为在声音之上，凡是没有做、常等部分所增益的，因为你也是进入到所要遣除的数量那么多，因此，就是因为那个。第四，为了遣除各自的增益而成立之外，如果像瓶子之类的无分唯一的实物，用说瓶子做成的声音或者确定这个的智慧之类的一个遍及，即以成立的方式来成立，那么，瓶子做成了的声音分别，法，你没有作为境的瓶子的其他法，其他的声音智慧不是作为境，因为你已经将瓶子的所有法都作为境了。如果这样认为，瓶子是无常的语音
English
If it is established through other (means), then, the subject, such as sound, that subject, after you are seen by direct perception, it is impossible to establish impermanence with yourself as the reason and inference, because you have already been established by direct perception, then what other nature of yours that has not been established from direct perception is impermanent? Because there is none. Some people apply this to sudden inference, which contradicts the verses collected from the self-commentary. Second, if inference is considered to establish elimination by eliminating superimposition, then, in some (cases) where blue is seen directly without error, whatever is the cognition that ascertains blue, the subject, is not an elimination establishment, because there is no superimposition to be eliminated. It cannot be considered so, because whatever is a conceptualization with a general meaning, you acknowledge it as an elimination establishment. If asked so, then, the cognition that ascertains blue, the subject, has an object of elimination, because until its own function disappears, a person with self-continuity is able to have a cognition that is only capable of not superimposing other parts besides his own ascertained way. The reason is established, because this cognition that ascertains blue, the subject, is known to enter into a realm that is devoid of superimposing other parts besides its own ascertained way, because on one realm, you and the two minds of superimposition are the nature of the harmer and the harmed. Third, the ascertainment of the realm of impermanence of being made on sound and sound are also, the subject, you and they have different objects, not synonyms, because whatever is superimposed on sound, such as not being made, permanent, etc., because you also enter into as many numbers as the to-be-eliminated, therefore, that is why. Fourth, other than establishing for the sake of eliminating each superimposition, if an indivisible and unique object like a vase is pervaded by one, such as the sound of saying the vase is made or the wisdom of ascertaining this, that is, if it is established in the manner of establishment, then, the sound conceptualization of the vase being made, the subject, other dharmas of the vase that you have not made into an object, other sound wisdoms are not made into an object, because you have made all the dharmas of the vase into an object. If you think so, the sound of the vase is impermanent