Tibetan
་བྱིས་(༣༢༢བ) པ་འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་རྟེན་འབྲེལ་དང་ཐ་སྙད་མི་མཐུན་པར་སྨྲ་བའི་རྟོག་པས་བཏགས་པས་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པའི་རང་བཞིན་ཀུན་རྫོབ་སྒྱུ་མ་ཙམ་ལས། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བཏགས་པའི་བློ་མུན་ཆེས་སྟུག་པའི་གཟུང་བྱའི་རང་བཞིན་དེ་དེའི་རང་བཞིན་དུ་འཁྲུལ་པའི་དོགས་པ་སྤོང་ཆེད་དུ་རྣལ་འབྱོར་པ་འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཐ་སྙད་དང་མཐུན་པར་སྨྲ་བའི་རྟོག་པས་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པའི་རང་བཞིན་ནི་བདེན་གྲུབ་པར་མེད་དེ། གཟུགས་སོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་པའི་བདེན་མེད་ཀུན་རྫོབ་སྒྱུ་མ་ཙམ་ལས་རང་བཞིན་མ་དམིགས་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་རྟོག་བཏགས་སྔ་མ་དེའི་ངོར་བརྗོད་ལ། དེ་ལྟར་རང་བཞིན་མེད་པ་རང་བཞིན་དུ་སྒྲོ་བཏགས་པའི་དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་དེའང་དབུ་མ་པ་རང་ལུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཅིང༌། དེར་འགྲུབ་པའང་མ་ཡིན་ཏེ། ཡིན་ན་སྒྱུ་མ་རིགས་སྒྲུབ་ཀྱི་དབུ་མ་པར་འགྱུར་བ་དང༌། ཀུན་རྫོབ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཞིག་ཡོད་ན་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་མཉམ་གཞག་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་ན་ཡོད་དགོས་པ་ལས། དེ་ངོར་བདེན་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅུང་ཟད་ཀྱང་གཟིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་འགལ་བར་རེ་བ་དེའང་ཅི་ཞིག་ཏུ་འགལ། དེས་ན་གཞན་བྱིས་པས་རང་བཞིན་མིན་པ་རང་བཞིན་དུ་འཛིན་པ་དེ་རྣལ་འབྱོར་པའི་འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་གཞན་གྲགས་ཀྱིས་དེར་བལྟོས་ཀྱིས་བཟློག་ཕྱོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་ངོར་བརྗོད་པ་ན། དེ་ལྟར་བརྗོད་པའི་རང་བཞིན་དེར་རང་བཞིན་དུ་མ་གྲུབ་ཀྱང་རང་བཞིན་དུ་སྒྲོ་བཏགས་ནས་གཞན་བྱིས་པས་བཏགས་པའི་རང་བཞིན་དེ་བཟློག་པའི་དགོས་པའི་ཆེད་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཐ་སྙད་དུའང་རང་བཞིན་དེ་ལྟ་(༣༢༣ན) བུའི་ཞེས་སྒྲོ་བཏགས་ནས་དགོངས་པ་ཅན་དུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དུ་ན་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྟོང་ངོ་ཞེས་ཀྱང་མི་བརྗོད་དེ། །མི་སྟོང་ཞེས་ཀྱང་མི་བྱ་ཞིང༌། །གཉིས་དང་གཉིས་མིན་མི་བྱ་སྟེ། །གདགས་པའི་དོན་དུ་བརྗོད་པར་བྱ། །ཞེས་དང༌། ཡེ་ཤེས་སྙིང་པོས། ཡང་དག་ཉིད་དུ་གཉིས་མེད་དེ། །དེ་ཡི་ཕྱིར་ན་དེ་སྟོང་མིན། །མི་སྟོང་མ་ཡིན་ཡོད་མེད་མིན། །མི་སྐྱེ་མ་ཡིན་སྐྱེ་མིན་ཅེས། །དེ་ལ་སོགས་པ་བཅོམ་ལྡན་གསུངས། །ཞེས་འབྱུང་བས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དུའང་མ་གྲུབ་ན་སྟོང་པ་ཉིད
Chinese
孩童（322b）所说的世俗谛，与缘起和名言不符，由分别念安立，因此世俗谛的自性仅仅是世俗幻相。为了消除将颠倒执著的、心识极度昏暗的所取自性，误认为就是其自性的疑虑，瑜伽士所说的世俗谛，与缘起之名言相符，由分别念安立，因此世俗谛的自性并非真实成立。因为色等自性是由因缘所生的无实世俗幻相，除了未曾照见自性的空性自性之外，所以在前述的分别安立面前宣说。如此一来，将无自性妄加执著为自性的胜义自性，也被确立为中观自宗的自性。然而，这也并非成立，如果成立，就会变成以幻相立宗的中观派。如果像世俗幻相一样存在空性的自性，那么在有学和无学的等持智慧的境和有境中就应该存在，然而在那里却丝毫没有见到二谛的自性。如此一来，你所期望的相违又是什么呢？因此，当其他孩童将非自性执著为自性时，瑜伽士的世间共称世俗谛，相对于此，将相反的自性在那里面宣说。如此宣说的自性，即使并非成立为自性，也妄加执著为自性，为了遣除其他孩童所安立的自性，即使在世俗名言中，也妄加执著为那样的自性（323a），而以隐晦的方式宣说。否则，二谛的自性丝毫也不会成立。因此，既不说是空，也不说是不空，既不说二，也不说非二，是为了施设的意义而宣说。如云：“不空亦非空，有无皆非是，不生亦非生。”《般若心经》云：“真实性中无二，是故彼非空，非不空，非有非无，非不生，非生。”等等，世尊如是说。因此，如果胜义谛也未成立为空性，那么空性
English
Children (322b) speak of conventional truth in a way that contradicts dependent arising and terminology, established by conceptual thought, so the nature of conventional truth is merely conventional illusion. In order to dispel the doubt of mistaking the nature of what is apprehended, which is extremely obscured by inverted clinging, as its own nature, the conventional truth spoken by yogis, in accordance with the terminology of dependent arising, is established by conceptual thought, so the nature of conventional truth is not truly established. Because the nature of form, etc., is an unreal conventional illusion produced by causes and conditions, except for the nature of emptiness where self is not perceived, it is declared in the presence of the aforementioned conceptual establishment. In this way, the ultimate nature that is falsely attributed as self-nature to what is without self-nature is also established as the self-nature of the Madhyamaka self-system. However, it is not established there either. If it were, it would become a Madhyamaka that establishes illusion. If there were a nature of emptiness like a conventional illusion, then it should exist in the object and subject of the samadhi wisdom of learners and non-learners. However, there is no sight of the nature of the two truths there at all. In that case, what is the contradiction that you expect? Therefore, when other children grasp what is not self-nature as self-nature, the worldly conventional truth of yogis, in relation to that, declares the opposite nature in that. Although the nature of such a declaration is not established as self-nature, it is falsely attributed as self-nature, and in order to dispel the self-nature established by other children, even in conventional terminology, it is falsely attributed as such a self-nature (323a), and it is declared in a veiled manner. Otherwise, the nature of the two truths would not be established at all. Therefore, it is not said to be empty, nor is it said to be not empty, it is not said to be two, nor is it said to be non-two, it is declared for the sake of imputation. As it is said: "Not empty, nor not empty, neither existent nor non-existent, neither unborn nor born." The Heart Sutra says: "In reality there is no duality, therefore it is not empty, not not empty, not existent, not non-existent, not unborn, not born." And so on, the Blessed One said. Therefore, if the ultimate truth is not established as emptiness, then emptiness
Tibetan
་ཀྱི་རང་བཞིན་ཀྱང་རྙེད་པ་མིན་ཏེ། བདེན་གཉིས་འགྲེལ་པར། དེ་བས་དེ་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དངོས་པོའི་བདག་ཉིད་ལ་ཡང་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་ཆོས་ཉིད་ཐག་རིང་པོ་ཁོ་ནར་གནས་སོ། །དོན་དམ་པ་ལ་ལྟ་གནས་མི་ཐོད་པ་ཁོ་ན་སྟེ། མ་སྐྱེས་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ནི། །རྟག་དང་ཆད་ཉིད་ག་ལ་ཞིག །ཆོས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་རྣམ་རྟོག་པ། །ངོ་བོ་ཉིད་ལ་རྟོག་པར་བྱེད། །ཇི་ལྟར་སུས་ཀྱང་ནམ་མཁའ་ལ། །ཡིག་སོགས་འགོད་པར་མི་ནུས་ལྟར། །དངོས་པོ་རྣམས་ནི་མ་སྐྱེས་ལ། །ཆོས་སུ་རྣམ་རྟོག་དེ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་དང༌། བསྟན་བཅོས་ལས། ངོ་བོ་ཉིད་དང་གཞན་དངོས་དག །མ་གཏོགས་དངོས་པོ་ག་ལ་ཡོད། །ངོ་བོ་ཉིད་དང་གཞན་དངོས་དག །ཡོད་ན་དངོས་པོ་འགྲུབ་པར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་མ་གྲུབ་ན། །དངོས་མེད་གྲུབ་པར་ག་ལ་འགྱུར། །ཞེས་འབྱུང་ལ། དགོངས་པ་ཅན་གྱི་དབང་ལས་དབུ་མ་པས་གདུལ་བྱའི་ལོག་རྟོག་གི་རིས་ལས་ལ་ལར་རང་བཞིན་ཡོད་དོ་ཞེས་དང༌། ལ་ལར་རང་བཞིན་མེད་དོ་ཞེས་དང༌། ལ་ལར་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་(༣༢༣བ) དང༌། ལ་ལར་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དང༌། ལ་ལར་དངོས་པོ་ཡོད་དོ་ཞེས་དང༌། ལ་ལར་དངོས་པོ་མེད་དོ་ཞེས་གང་བསྟན་ཀྱང༌། དབུ་མ་པ་རང་གི་བདེན་གཉིས་ལ་རང་བཞིན་ཡོད་མེད་སོགས་ཀྱི་སྤྲོས་པ་འགར་ཡང་མ་བཞག་པ་དང༌། དམ་མ་བཅས་པའི་ཚུལ་ནི་ནམ་ཡང་ཉམས་པར་མ་བྱས་ཤིང༌། ཕྱོགས་མ་བཟུང་བས་རང་ལུགས་ལ་ནང་འགལ་བ་མེད་པ་ནི། སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས། ཡོད་དང་མེད་དང་ཡོད་མེད་དང༌། །གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་ཅེས་བསྟན་ཏེ། །ནད་ཀྱི་དབང་གིས་ཐམས་ཅད་ནི། །སྨན་དུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ། །གཞན་ལ་རེ་ཞིག་ཕན་པ་བདེན། །མི་ཕན་ཕྱིར་ན་ཅིག་ཤོས་བརྫུན། །ཡོད་དང་མེད་དང་ཡོད་མེད་ཅེས། །ཕྱོགས་ནི་གང་ལའང་ཡོད་མིན་པ། །དེ་ལ་ཡུན་ནི་རིང་པོ་ནའང༌། །ཀླན་ཀ་བརྗོད་པར་ནུས་མ་ཡིན། །ཅེས་འབྱུང་བ་ལྟར་རོ། །དེས་ན་ཐལ་འགྱུར་བས་རང་ལུགས་ཀྱིས་དཔྱད་ནས་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་བདེན་པ་དང་རང་བཞིན་རང་ལུགས་སུ་འཇོག་པ་གཏན་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་བརྗོད་པ་དེ་འཇིག་རྟེན་ན་ཐ་སྙད་གཞན་གྲགས་འཐད་ལྡན་མིན་པ་ལ་དེ་ལ་བལྟོས་བཞག་གི་ཐ་སྙད་གཞན་གྲགས་འཐད་ལྡན་གྱིས་དེ་འགོག་པའི་སླད་དུ་གཞན་གྱི་རྗེས་ཟློས་ཙམ་དགོས་པའི་དབང་གིས་དབུ་མ་པས་བརྗོད་པར་བྱས་པ་ལས། དབུ་མ་པ་ལ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ལ་ཞེ་འདོད་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བདེན་གཉིས་ཀྱི་ཆོས་ལ་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའི་བརྗོད་བྱ་རྗོད་བྱེད་ཀྱི་སྤྲོ
Chinese
的自性也无法找到。在《二谛论释》中说：因此，在世俗的实有自性中，常与断的法性也仅仅是遥远地存在。对于胜义谛来说，仅仅是无法触及的观察之处。对于未生之自性来说：常与断又在哪里呢？对法之差别的分别念，是对自性的分别。如同任何人也无法在虚空中书写文字等一样，对于诸法未生之处，也同样是分别念。又，经论中说：除了自性和他性之外，哪里还有事物存在呢？如果自性和他性存在，事物才能成立。如果事物不成立，无事物又怎么能成立呢？文中说，由于有情众生的根器不同，中观派为了破除有情众生的邪见，有时说有自性，有时说无自性，有时说性空，(323b) 有时说非性空，有时说有事物，有时说无事物，无论怎么说，中观派自己对于二谛，从来没有安立过有自性、无自性等戏论，而且从来没有违背不作承诺的原则，因为不执著任何一方，所以自己的宗义中没有自相矛盾。如圣天论师说：说有和无及亦有亦无，以及非二者，都是为了适应众生的不同根器，难道不是一切都能变成药吗？暂时对他人有益是真实的，因为无益所以另一种是虚假的。说有和无及亦有亦无，对于任何一方都没有执着，对于这样的人，即使时间再长，也无法进行指责。就像上面所说的那样。因此，应成派通过自己的宗义进行观察，即使在名言中也绝对不会安立真谛和自性为自己的宗义。因为那样说，在世间上就不是其他名言所公认的，为了破斥不符合世间名言的说法，只能依靠符合世间名言的说法来破斥，所以中观派才那样说。对于中观派来说，说空性和自性，没有丝毫的意愿。因为对于二谛之法，成为自性的能说所说的戏
English
also cannot be found. In the commentary on the Two Truths, it says: Therefore, in the nature of conventional entities, the nature of permanence and annihilation exists only remotely. For the ultimate truth, it is only an unapproachable place of observation. For the unborn nature itself: Where is permanence and annihilation? The differentiation of phenomena is the discrimination of self-nature. Just as no one can write letters in the sky, so too, for things that are unborn, discrimination is the same. Also, the scriptures say: Apart from self-nature and other-nature, where else can things exist? If self-nature and other-nature exist, then things can be established. If things are not established, how can non-things be established? It is said that due to the different dispositions of sentient beings, the Madhyamikas, in order to dispel the wrong views of sentient beings, sometimes say that there is self-nature, sometimes say that there is no self-nature, sometimes say that it is emptiness, (323b) sometimes say that it is not emptiness, sometimes say that there are things, and sometimes say that there are no things. However, the Madhyamikas themselves have never established any elaborations of self-nature, non-self-nature, etc., for the two truths, and they have never violated the principle of making no commitments. Because they do not cling to any side, there is no self-contradiction in their own system. As Master Aryadeva said: Saying existence and non-existence and both existence and non-existence, and neither of the two, is to adapt to the different dispositions of sentient beings. Is it not that everything can become medicine? It is true that it is temporarily beneficial to others, and because it is not beneficial, the other is false. Saying existence and non-existence and both existence and non-existence, there is no clinging to any side. For such a person, even if the time is long, it is impossible to find fault. It is like what was said above. Therefore, the Prasangikas, through their own system, observe that even in conventional terms, they absolutely do not establish the ultimate truth and self-nature as their own system. Because saying that is not recognized by other conventional terms in the world, in order to refute the statement that does not conform to worldly conventions, they can only rely on the statement that conforms to worldly conventions to refute it. Therefore, the Madhyamikas say that. For the Madhyamikas, there is not the slightest intention in saying emptiness and self-nature. Because for the two truths, the expressible and the expression that become self-nature