Tibetan
ེན་འབྲེལ་སོགས་མང་ཡང་། འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་འབྲས་བར་མ་ཆད་ཅིང་། གྲངས་ངེས་པའི་རྒྱུན་གྱི་རྟེན་འབྲེལ་ཟབ་མོའི་གནད་རྟོགས་ན། ལུགས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དོན་གཅིག་ཅིང་། རྟེན་འབྲེལ་འདི་རྟོགས་དཀའ་བའི་གནད་ཤེས་ནས་ཤིན་ཏུ་གུས་པར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་རྟོགས་དཀའ་ཞིང་རྟོགས་ན་དོན་ཆེ་བ། སྐྱེས་བུའི་ལུས་ལ་གཅེས་པའི་སྲོག་ལྟར། རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་ལམ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ནས་ཤིན་ཏུ་གཅེས་པའི་རྟེན་འབྲེལ་དེ་ཉན་པར་འདོད་ནས་དྲིས་པ། བཅུ་གཉིས་པོ་དོན་བསྡུས་ན་གང་དུ་འདུ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་དག་ནས་གསུམ་དུ་འདུས་ཞེས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏེ། ཐུབ་པས་གསུངས་པའི་རྟེན་འབྲེལ་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ༷་ད༷ག 12-8-5a ཉོ༷ན་མོ༷ངས་དང་ལ༷ས་དང༷་སྡུག༷་བསྔལ༷་དང༷་གསུམ༷་པོ༷་དེ་དག༷་ཏུ༷་ཟ༷ད་པ༷ར་ཏེ་མ་ལུས་པར་འདུ༷ས་ཞེས་སོ། །བཅུ་གཉིས་པོ་གསུམ་དུ་འདུ་བའི་ཚུལ་དེ་གང་ཡིན་སྙམ་ན། དེ་ལ་བཅུ་གཉིས་པོའི་ནང་ནས། ད༷ང་པོ༷་མ་རིག་པ། བརྒྱ༷ད་པ༷་སྲེད་པ། དགུ༷་པ་ལེན་པ་གསུམ་ནི་ཉོ༷ན་མོ༷ངས་པའི་ཆོས་ཡིན་ནོ༷། །གཉི༷ས་པ་འདུ་བྱེད་དང༷་བ༷ཅུ་པ༷་སྲིད་པ་གཉིས་ནི་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ལ༷ས་ཡི༷ན་ཏེ༷། དེ་ལྔའི་ལྷག༷་མ༷་འཕང་འབྲས། རྣམ་ཤེས། མིང་གཟུགས། སྐྱེ་མཆེད། རེག་པ།ཚོར་བ། སྐྱེ་བ། རྒ་ཤི་བདུན༷་པོ་ཡ༷ང་ནི་སྡུག༷་བསྔལ༷་ཡི༷ན་ནོ༷། །ཡང་གི་སྒྲ་ནི་སྡུད་པ་སྟེ། མི་འདོད་པ་ཕྲད་པ། འདོད་པ་ཕོང་བ་རྣམས་དེར་སྡུད་པའོ། །ཡང་ན་ཡང་གི་སྒྲས་འདི་རང་བདུན་པོར་མ་ཟད་ལས་ཉོན་གྱི་གནས་སྐབས་དག་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་ལས་མ་འདས་ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་བཅུ༷་གཉི༷ས་པོ་དེ་དག་ཆོ༷ས་ནི༷་རྣམ་པ་གསུམ་དུ༷་འདུ༷་སྟེ། མི་འདུ་བ་རྡུལ་ཙམ་མེད་པར་འདུས་ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་ནི། ལས་དང་ཉོན་མོངས་སྡུག་བསྔལ་དེ་གང་ལས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བའི་ཚུལ་ནི། གསུམ་པོ་དག་ལས་ནས། འཁོར་ཞེས་པའི་བར་ཤོ་ལོ་ཀ་གཅིག་གིས་སྟོན། ཉོན་མོངས་པ་གསུམ༷་པོ༷་ད༷ག་ལ༷ས་ལ༷ས་གཉིས་པོ་འབྱུང༷་སྟེ༷། མ་རིག་ལས་འདུ་བྱེད་དང་སྲིད་ལེན་ལས་སྲིད་པ་མངོན་པར་སྐྱེ་བས་སོ། །འདུ་བྱེད་དང་སྲིད་པ་གཉི༷ས་ལ༷ས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གཞི་བདུན༷་འབྱུང༷་སྟེ། འདུ་བྱེད་བས་རྣམ་ཤེས་ནས། ཚོར་བའི་བར་དང་། སྲིད་པས་སྐྱེ་རྒ་གཉིས་འབྱུང་བས་སོ། །བདུ༷ན་པོ་དེ་ལ༷ས་ཀྱང༷་སླར་གསུམ་འབྱུང་སྟེ། གཞི་དེ་དག་ལ་བསྟེན་ནས་ཉོན་མོངས་ 12-8-5b གསུམ༷་པོ་དངོས་དང་བརྒྱུད་པའི་སྒོ་ནས་འབྱུང༷་བ་ཡིན་ནོ། །གཞི་གཅིག་ལྟ་བུ་ལའང་སྔ་མའི་འབྲས་བུ་དང་། ཕྱི་མའི་རྒྱུར་གྱུར་པས། རྒྱུ་འབྲས་བར་མ་ཆད་དུ་སྲི༷ད་པ༷འི་འཁོར༷་ལོ༷་དེ༷་ཉི༷ད་ནི༷། འགལ་མེ་འཁོར་བ་ལྟར་བར་མེད་པར་ཡང༷་དང༷་ཡ༷ང་དུ༷་འཁོ༷ར་ཞེས༷། སྲིད་པ་སྟེ་ཁམས་གསུམ་ནི་གང་དུ་འཁོར་བའི་གནས་སོ།
Chinese
虽然有许多其他的缘起，但如果理解了“此有故彼生”的因果不间断，以及数量确定的常续缘起的深刻要点，那么所有这些体系的意义都是相同的。认识到缘起难以理解的要点，就会变得非常恭敬。第二，就像身体珍视生命一样，对于如此难以理解且理解后意义重大的缘起，在所有佛陀的教法和道路中，最珍贵的缘起，因为想要听闻而提问：如果将十二缘起归纳起来，会归纳到哪里呢？从‘它们归纳为三’之间进行了阐述。佛陀所说的十二缘起，都完全包含在烦恼、业和痛苦这三者之中。 如果想知道十二缘起如何归纳为三者，那么在十二缘起中，第一个无明（藏文：མ་རིག་པ།），第八个爱（藏文：སྲེད་པ།），第九个取（藏文：ལེན་པ་）这三者是烦恼之法。第二个行（藏文：འདུ་བྱེད་），第十个有（藏文：སྲིད་པ་）这两者是能引生的业。除了这五者之外，其余的果，即识（藏文：རྣམ་ཤེས།），名色（藏文：མིང་གཟུགས།），六入（藏文：སྐྱེ་མཆེད།），触（藏文：རེག་པ།），受（藏文：ཚོར་བ།），生（藏文：སྐྱེ་བ།），老死（藏文：རྒ་ཤི་）这七者也是痛苦。‘也’这个词是 جمع的意思，不想要的相遇，想要的分离都包含在其中。或者，‘也’这个词不仅指这七者本身，也指业和烦恼的状态也离不开痛苦。这样，十二缘起就归纳为三种法，没有丝毫遗漏地完全包含在其中。 第三，业、烦恼和痛苦是如何产生的呢？从‘三者之中，业’到‘轮转’之间用一个偈颂来阐述。从三个烦恼产生两个业，即从无明产生行，从爱和取产生有。从两个业产生七个痛苦的基础，即从行产生识到受，从有产生生和老。从七个痛苦的基础也再次产生三个烦恼，即依靠这些基础，通过直接和间接的方式产生三个烦恼。即使对于一个基础来说，也是前者的结果和后者的原因，因此，因果不间断，轮回的轮转就像旋转的火轮一样，没有间断地反复轮转。有，即三界，是轮转的地方。
English
Although there are many other dependent originations, if one understands the key point of the uninterrupted cause and effect of 'this arising, that arises' and the profound point of the continuous dependent origination with a definite number, then all those systems have the same meaning. Recognizing the key point that dependent origination is difficult to understand will lead to great respect. Secondly, just as the body cherishes life, regarding such a difficult-to-understand and meaningful dependent origination, among all the Buddha's teachings and paths, the most precious dependent origination, wanting to hear it, one asks: If the twelve links of dependent origination are summarized, where will they be summarized? It is explained from 'they are summarized into three.' The twelve links of dependent origination spoken by the Buddha are completely contained within the three: afflictions, karma, and suffering. If one wonders how the twelve links are summarized into three, then among the twelve links, the first, ignorance (Tibetan: མ་རིག་པ།), the eighth, craving (Tibetan: སྲེད་པ།), and the ninth, grasping (Tibetan: ལེན་པ་), these three are the dharmas of affliction. The second, formation (Tibetan: འདུ་བྱེད་), and the tenth, existence (Tibetan: སྲིད་པ་), these two are the karma that propels. Apart from these five, the remaining results, namely, consciousness (Tibetan: རྣམ་ཤེས།), name and form (Tibetan: མིང་གཟུགས།), six sense sources (Tibetan: སྐྱེ་མཆེད།), contact (Tibetan: རེག་པ།), feeling (Tibetan: ཚོར་བ།), birth (Tibetan: སྐྱེ་བ།), old age and death (Tibetan: རྒ་ཤི་), these seven are also suffering. The word 'also' is جمع, meaning that unwanted encounters and desired separations are included therein. Alternatively, the word 'also' refers not only to these seven themselves, but also to the states of karma and affliction, which are also inseparable from suffering. Thus, the twelve links are summarized into three types of dharmas, completely contained therein without the slightest omission. Thirdly, how do karma, afflictions, and suffering arise? From 'among the three, karma' to 'revolving' is explained in one verse. From the three afflictions arise the two karmas, that is, from ignorance arises formation, and from craving and grasping arises existence. From the two karmas arise the seven bases of suffering, that is, from formation arises consciousness to feeling, and from existence arises birth and old age. From the seven bases of suffering, the three afflictions also arise again, that is, relying on these bases, the three afflictions arise through direct and indirect means. Even for one base, it is the result of the former and the cause of the latter. Therefore, the cause and effect are uninterrupted, and the wheel of samsara, like a revolving wheel of fire, revolves repeatedly without interruption. Existence, that is, the three realms, is the place where one revolves. --------------------------------------------------------------------------------
Tibetan
།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་གང་འཁོར་བའི་སེམས་ཅན་ནོ། །ཚུལ་ཇི་ལྟར་འཁོར་ཚུལ་ནི་འཁོར་ལོ་ལྟར་བར་མེད་དུ་འཁོར་རོ། །དེ་ཡང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ན་ཐམས་ཅད་དུ་མཚུངས་པ་མིན་ཏེ། འཁོར་ལོ་རིམ་གྱིས་འཁོར་བ་ལྟར། འཁོར་བ་ཡང་རིམ་གྱིས་འཁོར་བའི་ངེས་པ་མེད་པར། མཐོ་དམན་སྣ་ཚོགས་པའི་ཚུལ་དུ་འཕྱན་པ་ཡིན་པས་ན། འཁོར་བའི་འཁོར་ལོར་གྱུར་པ་སོ་སྐྱེ་དགར་བའི་དོན་གྱིས་ནི་སྒྲ་སྨོས་ཏེ་ངེས་མེད་དུ་འཁོར་བ་སྟོན་ཏོ། །བཞི་པ་ནི། དེ་ལྟར་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་ལུས་སྣ་ཚོགས་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དམ། དབང་ཕྱུག་ཏུ་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་ཞེས་བགྱི་བ་གང་ལགས། དེའི་བྱ་བའམ་བགྱི་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འགྲོ་ཀུན་རྒྱུ་དང་ནས། མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་བར་རོ། །དེ་ལ་དེ་ལྟ་བུ་སྲིད་པ་སྣ་ཚོགས་པ་འཛིན་པའི་གནས་སྐབས་ན། བྱེད་པོའམ་འགྲོ་བ་རྣམས་སུ་འགྲོ༷་བ་པོ་སེམས་ཅན་ཀུན༷་ནི། སྔ་མ་རྒྱུ༷་དང༷་ཕྱི་མ་འབྲས༷་བུ༷་སྟེ༷་གནས་སྐབས་དེ་དང་དེ་ལ་རིལ་བོ་དང་གཅིག་དང་རྟག་སོགས་ཉིད་དུ་བློས་བཏགས་པ་ཙམ་པ་སྟེ། གང་བཏགས་པ་དེ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པར་མི་རུང་བས་ན་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀུན་སྔ་མའི་རྒྱུ་ལ་བསྟེན་ཏེ་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་བཅོས་མ་གློ་བུར་གྱི་ཆོས་བཏགས་པ་ཙམ་གྱི་གནས་སྐབས་ 12-8-6a འདི༷་ལ༷་སེམ༷ས་ཅ༷ན་ཞེས༷་བྱ་རང་ཚུགས་ཀྱིས་གྲུབ་པ་ནི་ཅི༷་ཡང༷་མེ༷ད་ཅེས་སོ། །མེད་ཚུལ་ནི། རྒྱུ་དུས༷་ན་ཕྱི་མའི་གང་ཟག་དེ་ནི་མ་སྐྱེས་པས་མེད་ཅིང་། སྔ་མའི་རྒྱུ་མེད་ན་ཕྱིས་ཀྱི་དེ་སྐྱེ་བར་ཡང་མི་རིགས་ལ། སྐྱེས་པའི་ཚེ་ན་སྔར་གྱི་རྒྱུ་ཟད་པར་འགགས་པས་སྔ་ཕྱིའི་གནས་སྐབས་སོ་སོ་བ་དེ་ནི་གཅིག་ཡིན་པར་མི་རིགས་བས་ན། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བཟུང་བ་ལྟར་གྱི་རྟག་གཅིག་རང་དབང་གི་བདག་དེ་ནི་མ་གྲུབ་བོ། །དེ་བས་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་དཔྱད་ན། ལྟོས་པ་མེད་ན་མ་སྐྱེས་པ་ནམ་མཁའི་པདྨོ་ལྟར་འགྱུར་ངེས་པས། ཡོད་ན་ལྟོས་ཏེ་བྱུང་བའམ་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཁོ་ནའོ། །དེ་ལྟར་རྒྱུ་ལས་བྱུང་ཕྱིན་ཆད་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མི་གྲུབ་སྟེ། སྔར་མེད་པ་རྐྱེན་གྱིས་བཅོས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་བརྙན་དང་མི་ཚུངས་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། །མདོར་ན་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་དེ་ཉིད་སྟོང་པའི་རྟགས་སུ་སོང་བའི་གོ་བ་ཆགས་པ་དང་དངོས་རྣམས་ངོ་བོས་གྲུབ་ན་བདག་གཞན་སོགས་བཞི་པོ་གང་རུང་ལས་སྐྱེ་རིགས་པ་ལས། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་དཔྱད་ན་མཐའ་བཞི་ལས་མི་སྐྱེ་བ་དེའི་ཕྱིར་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་ཁོ་ནར་ཤེས་ཤིང་། རྟེན་ནས་བྱུང་བའི་དོན་གྱིས་རང་བཞིན་མི་རྙེད་པས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །འོ་ན་འདི་ནས་ཕ་རོལ་ཏུ་སུ་ཞིག་མཆི། འགྲོ་འོང་གི་ཆོས་འདི་དག་ཇི་ལྟར་སྙམ་ན། སྲིད་པ་འདི་དག་ནི་རྒྱུ་ལས་ཉོན་ལྔ་པོ་དག་ཀྱང་རང་བཞིན་བརྟགས་ན་མི་རྙེད་པའི་སྟོ
Chinese
什么是凡夫俗子？就是轮回的众生。 他们如何轮回？就像轮子一样不停地旋转。 虽然相似，但并非完全相同。就像轮子有顺序地转动一样，轮回也不一定有顺序，而是以各种高低不同的方式漂移。因此，用‘轮回之轮’来形容凡夫俗子，是为了说明其不确定性。 第四个问题是：如此在轮回中产生各种各样的身体，那么，作为这一切的主宰或自在者，所谓的‘众生’是什么？ 他们的行为或职责是什么呢？是从一切的‘因’到‘无有之法’之间。 在这种执持各种轮回的状态中，作为造作者或行者，一切众生，前一刻是‘因’，后一刻是‘果’，在那个状态下，只是以分别念假立为整体、为一、为常等。因为所假立的并非真实存在，所以一切众生都是依赖于前一刻的因而产生的果，是虚假的、暂时的法，只是假立的状态。 因此，所谓的‘众生’，并没有独立存在的自性。 没有自性的方式是：在因位时，后来的那个补特伽罗尚未产生，所以不存在；如果没有先前的因，后来的果也不可能产生；在产生时，先前的因已经灭尽，所以前后两个状态不可能是一体的。因此，众生所执着的常、一、自在的‘我’是不成立的。 所以，这样分析之后，如果没有依赖，就会像虚空中的莲花一样不可能存在。如果存在，就一定是依赖而产生的，或者说是从因产生的。 既然是从因产生的，就不可能有自己的自性，因为原本不存在的事物是被因缘所造作的，与影像没有什么不同。 总而言之，从因缘产生的事物，本身就是空性的标志。如果事物有自性，就应该从自、他等四种方式中的任何一种产生。但是，这样分析之后，发现事物不是从这四种方式产生的，因此要知道一切都是依赖而产生的。通过依赖产生的道理，就知道事物没有自性，是空性。 那么，谁从这里到那里去呢？这些来来往往的法又是怎么回事呢？ 这些轮回的法，以及作为其根本的五种烦恼，如果分析其自性，也是无法找到的空性。
English
What is an ordinary being? It is a sentient being in samsara (cyclic existence). How do they revolve? They revolve continuously like a wheel. Although similar, they are not entirely the same. Just as a wheel turns in sequence, samsara does not necessarily turn in sequence, but drifts in various high and low ways. Therefore, describing ordinary beings as the 'wheel of samsara' is to illustrate its uncertainty. The fourth question is: Having thus produced various bodies in samsara, what is the so-called 'sentient being' that is the master or sovereign of all this? What are their actions or responsibilities? It is from all 'causes' to 'non-existent dharmas'. In this state of holding various samsaras, as the maker or goer, all sentient beings, the former moment is the 'cause' and the latter moment is the 'effect'. In that state, it is merely conceptually established as a whole, as one, as permanent, and so on. Because what is conceptually established is not truly existent, all sentient beings are the result of relying on the cause of the previous moment, a false, temporary dharma, merely a conceptually established state. Therefore, the so-called 'sentient being' has no independently existing self-nature. The way of having no self-nature is: in the causal stage, that later person has not yet been born, so it does not exist; if there is no previous cause, the later effect cannot be produced; when it is produced, the previous cause has ceased, so the previous and subsequent states cannot be one. Therefore, the permanent, single, independent 'self' that sentient beings cling to is not established. Therefore, after analyzing in this way, if there is no dependence, it will certainly become like a lotus in the sky, impossible to exist. If it exists, it must be produced dependently, or from a cause. Since it is produced from a cause, it cannot have its own self-nature, because what did not exist before is fabricated by conditions, and there is no difference from an image. In short, what arises from conditions is itself a sign of emptiness. If things have self-nature, they should arise from one of the four ways: self, other, etc. However, after analyzing in this way, it is found that things do not arise from these four ways, so it should be known that everything arises dependently. Through the reason of arising dependently, it is known that things do not have self-nature, and are empty. Then, who goes from here to there? And what are these dharmas of coming and going? These dharmas of samsara, and the five afflictions that are their root, if their self-nature is analyzed, are also empty and cannot be found. --------------------------------------------------------------------------------