Tibetan
མས་གཉིས་དང་བཅས་པས་ཡར་ངོ་མར་ངོ་རེ་རེ་ལ་བཅུ་བཤད་པ་དང་། བཤད་རྒྱུད་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་ལས་དྲུག་ཏུ་བཤད་པ་ཡོད་ལ། གཙོ་བོ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་བཞིའོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་མན་ངག་སྙེ་མ་ལས། རྩ་ནི་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་སྟེ། གཙུག་ཏོར་ནས་ནོར་བུའི་མཐའ་དང་རྐང་མཐིལ་གྱི་མཐའ་ཇི་སྲིད་པར་གནས་པའོ། །འོན་ཀྱང་གཙུག་ཏོར་དང་། སྤྱི་བོ་དང་། མགྲིན་པ་དང་། སྙིང་ཁ་དང་། ལྟེ་བ་དང་། གསང་བ་དང་། ནོར་བུའི་དབུས་སུ་ཆུད་པའི་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བར་བཞི་དང་། སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། བཅུ་དྲུག་དང་། བརྒྱད་པ་དང་། དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་དང་། སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། བརྒྱད་ཀྱི་གྲངས་ཅན་པདྨ་ཉིད་དང་། བྷ་ག་ཉིད་དང་། འཁོར་ལོ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཉིད་རྣམས་ཀྱི་དབུས་སུ་མདུད་པའི་གཟུགས་སོ། །ཞེས་དང་། ལ་ལ་ནཱ་དང་། ར་ས་ནཱའི་རྩ་དག་ནི། མགོ་བོ་བསྐོར་ནས་གསང་བའི་འཁོར་ལོ་ཇི་སྲིད་པར་མདུད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལྕགས་སྒྲོག་གི་རྣམ་པར་ལྟེ་བར་ཨ་ཝ་དྷུ་ཏཱི་ལ་འཁྱུད་ནས་གནས་པ་དག་གོ །ཞེས་འཁོར་ལོ་དྲུག་གི་ལྟེ་བར་ཨ་ཝ་དྷུ་ཏཱི་ལ་འཁྱུད་པའི་མདུད་པ་དང་བཅས་ཤིང་དེའི་ནང་ནས་ཀྱང་གཙོ་བོ་སྙིང་གའི་རྩ་མདུད་འགྲོལ་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། བཤད་རྒྱུད་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་ལས། དེ་ཡང་དབྱེ་བར་དཀའ་བ་ཡི། །དབུས་སུ་མདུད་པ་གསུམ་གྱིས་དཀྲིས། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གཡོན་ནས་སྙིང་སྟོབས་ཁུ་བ་འབབ་པ་ནི་སྐུ། གཡས་ནས་རྡུལ་ཁྲག་འབབ་པ་ནི་གསུང་དང་། དབུས་ནས་མུན་པ་སེམས་གནས་པ་ནི་ཐུགས་ཏེ། སམྦུ་ཊིར། སྐྱེ་གནས་དབུས་ནས་རྩ་གཉིས་ཏེ། །གཡོན་དང་དེ་བཞིན་གཡས་ནའོ། །གཡོན་ན་ཁུ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། །གཡས་ནའང་དེ་བཞིན་ཁྲག་ཉིད་དོ། །དེ་དག་ཕན་ཚུན་འདུས་པ་ནི། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་འདུས་པ་ཡིན། །སྙིང་སྟོབས་ལུས་ཏེ་རྡུལ་ནི་ངག །མུན་པ་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ། །སྙིང་སྟོབས་ཁུ་བ་རྡུལ་ཁྲག་སྟེ། །དེ་ལས་སྐྱེས་པ་མུན་པ་ཡིད། །ཅེས་སོ། །གཉིས་པ་རོ་རྐྱང་གཉིས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ནི། དབུ་མའི་གཡས་ན་རོ་མ་གནས་ཤིང་། དེའི་ནང་ནས་ཁུ་བ་དང་ཅུང་ཟད་འདྲེས་པའི་ཁྲག་ཕལ་ཆེར་འབབ་བོ། །དེའི་ཁ་ནི་སྟེང་གི་ཕྱོགས་ན་ཡོད་དེ། སྟེང་འོག་གཉིས་ཀ་ལ་བུག་པ་ཡོད་པ་ལ་སྟེང་གི་ཕྱོགས་ཁོ་ན་ལ་ཁ་ཡོད་ཟེར་བའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་ ཁྲག་ཕྱིར་འཕེན་པ་དང་ནང་དུ་སྡུད་པའི་བྱ་བ་དེ་ཕྱོགས་ཀྱི་མགྲིན་པ་ནས་བྱེད་ཀྱི། འོག་གི་བུ་ག་ནས་མི་བྱེད་པས་དེའི་དོན་གྱིས་ཡིན་ནོ། །རོ་མ་དེ་ལ་ཉི་མ་དང་བུད་མེད་དང་རྡུལ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྩ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཁྲག་གཙོ་བོར་འབབ་པའི་ཆ་ནས་ཡིན་པ་འདྲའོ། །རྐྱང་མ་ནི་དབུ་མའི་གཡོན་ན་ཡོད་ཀྱང་ཁྲག་དང་ཅུང་ཟད་འདྲེས་པའི་ཁུ་བ་ཕལ་ཆེར་འབབ། རྐྱང་མ་ལ་སྟེང་འོག་གཉིས་ཀ་ལ་བུ་ག་ཡོད་པར་འདྲ་བ་ལ་ལྟེ་བ་ཁོ་ན་ལ་ཁ་ཡོད་པ་ཞེས་པ་ནི། ཁུ་བ་ཕྱིར་འཕེན་པ་དང་ནང་དུ་སྡུད་པ་གཉིས་ཀ་ལྟེ་བ་ནས་བྱེད་པས་དེའི་ཆ་ནས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཟླ་བ་དང་། སྐྱེས་པ་དང་། སྙིང་སྟོབས་དང་། ཐབས་ཀྱི་རྩ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཁུ་བ་གཙོ་བོར་འབབ་པའི་ཆ་ནས་ཡིན་པ་འདྲའོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་ཁ་སྦྱོར་ལས། མགྲིན་པ་ནས་བརྩམས་གཡོན་པའི་རྩ། །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཅན་མ། །ལྟེ་བའི་ནང་དུ་ངལ་བསོས་ཤིང་། །ཁ་ནི་འོག་ཏུ་མྱོས་བྱེད་འབབ། །གང་ཞིག་ལྟེ་བ་ལ་སྟེ་རྩ། །དེ་བཞིན་ཁ་ནི་སྟེང་དུ་འབབ། །མགྲིན་པའི་ནང་དུ་ངལ་བསོས་ཤིང་། །ཁྲག་འབབ་པར་ནི་རབ་ཏུ་གྲགས། །མྱོས་བྱེད་ཟླ་བ་ཞེས་བྱར་བཤད། །ཁྲག་ནི་ཉི་མ་ཞེས་སུ་གསུངས། །ཞེས་དང་། སྡོམ་འབྱུང་འགྲེལ་པ་ལས། འོག་གི་ཁ་ཞེས་པ་གལ་ཏེ་དེ་ཡང་འདིའི་བུ་ག་གཉིས་ཀ་ཡང་ཁ་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་བླང་བ་དང་། དོར་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འོག་གི་ལྟེ་བའི་རྩ་ནི་ཁ་བཞིན་དུ་འདིའི་ཁའོ། །ཞེས་པ་འོག་གི་ཁའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྟེང་དུ་ཁ་ཡང་ངོ་། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ཡང་ལྟེ་བ་ཡན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ལ། ལྟེ་བ་ མན་ནི་རྐྱང་མ་དབུས་སུ་ཡོད་ཅིང་དྲི་ཆེན་འབབ་ལ། དབུ་མ་གཡས་ན་ཡོད་ཅིང་ཁུ་བ་འབབ། རོ་མ་གཡོན་ན་ཡོད་ཅིང་གཅི་བ་འབབ་བོ། །རོ་མ་འབྱུང་བའི་ལམ་དུ་བཤད། རྐྱང་མ་འཇུག་པའི་ལམ་དུ་བཤད་པ་ནི། ཤེས་པས་ཡུལ་འཛིན་པའི་དུས་སུ་རོ་མའི་ནང་ནས་རླུང་བསྡོམས་ནས་ཕྱིར་ཐོན་ཏེ་ཡུལ་འཛིན་ཅིང་། ཡུལ་བཟུང་ཟིན་ནས་རླུང་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རྐྱང་མའི་ནང་དུ་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ། སྡོམ་འབྱུང་ལས། རབ་ཏུ་འཇུག་པ་རྩ་གཡོན་ནས། །གཡས་པ་འབྱུང་བའི་ལམ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་པའི་འགྲེལ་པར། རབ་ཏུ་འཇུག་པ་ཞེས་པ་གཡས་ནས་ཐོན་ཏེ་ཡུལ་བཟུང་ནས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་རླུང་ལ་ཞོན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཡོན་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །བཞི་པ་དོགས་པ་བཅད་པ་ནི། ཁ་ཅིག་སྔར་བཤད་པའི་བྱང་སེམས་འབབ་པའི་རྩ་སོ་གཉིས་པོ་དེ་སྤྱི་བོའི་རྩ་འདབ་སོ་གཉིས་ཡིན་པར་འདོད་པ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། དེའི་གཙོ་བོ་སོ་གཉིས་ཀྱི་ནང་ན་སྙིང་གའི་རྩ་བརྒྱད་འདུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་རྩ་ཉེར་བཞིའི་སྟེང་དུ་སྙིང་གའི་རྩ་འདབ་བརྒྱད་བསྣན་པས་སོ་གཉིས་སོ་ཟེར་བའང་མི་འཐད་དེ། སྙིང་
Chinese
加上二者，在白月和黑月各说十种，而《释续金刚鬘》中说了六种，主要的是广为人知的四种。如是，在《口诀穗》中说：脉是阿瓦都帝（藏文：ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་，梵文天城体：अवधूती，梵文罗马拟音：avadhati，汉语字面意思：离垢者），从顶髻到宝珠的末端和脚底的末端存在。然而，顶髻和，头顶和，喉咙和，心间和，肚脐和，秘密处和，包含在宝珠中央的次第，如是四种和， 三十二种和，十六种和，八种和，六十四种和，三十二种和，具有八之数目的莲花本身和，bhaga本身和，轮涅本身所要显示之处的中央是结的形状。如是说。喇拉那和，拉萨那的脉是，头部旋转至秘密轮涅所及之处，以结的形态如铁锁般缠绕在肚脐的阿瓦都帝上。如是在六轮的中央，阿瓦都帝缠绕着结，其中最主要的是解开心间的脉结。在《释续金刚鬘》中说：那也是难以区分的，中央被三个结缠绕。如是说。从左边流下心力精液的是身，从右边流下微尘血的是语，从中央黑暗处安住的是意，在《桑布扎续》中说：生处中央有二脉，左和右亦然。左为精液之名，右亦为血。彼等相互融合，即是融入法界。心力是身，微尘是语，黑暗是心之自性，心力精液微尘血，由此而生的是黑暗意。如是说。第二，分别讲述罗玛和江玛二者，位于中脉右侧的是罗玛，其中流下大部分与精液稍微混合的血液。它的口在上方，虽然上下都有孔，但说只有上方有口的原因是，血液向外喷射和向内收拢的动作是从上方的喉咙进行的，不是从下方的孔进行的，因此是那个意思。罗玛是太阳、女性、微尘和智慧的
English
Including the two, ten are explained for each of the waxing and waning moons, and six are explained in the Explanatory Tantra Vajra Garland, but the main ones are the four that are widely known. As it is said in the Nectar Spica of Instructions: The channel is the avadhuti (Tibetan: ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་, Sanskrit Devanagari: अवधूती, Sanskrit Romanization: avadhuti, literal Chinese meaning: Defiled One), which exists from the crown of the head to the end of the jewel and the end of the sole of the foot. However, the order of the crown of the head, the crown, the throat, the heart, the navel, the secret place, and the center of the jewel, as it is, four and, Thirty-two and, sixteen and, eight and, sixty-four and, thirty-two and, the lotus itself with the number of eight, and the bhaga itself, and the very place where the wheel is to be shown, in the center of all of them is the shape of a knot. It is said. The channels of Lalana and Rasana are: The head is turned around to the secret wheel, as far as it goes, and the knots are wrapped around the avadhuti at the navel in the form of iron locks. Thus, in the center of the six wheels, the avadhuti is wrapped with knots, and the most important of these is to untie the heart channel knot. In the Explanatory Tantra Vajra Garland it is said: That too is difficult to distinguish, the center is twisted with three knots. It is said. From the left flows the heart-strength semen, which is the body; from the right flows the dust-blood, which is speech; and from the center, where darkness dwells, is the mind. In the Sambuta Tantra it says: From the center of the birthplace are two channels, left and right as well. The left is called semen, and the right is blood as well. These merge with each other, which is to merge into the Dharmadhatu. Heart-strength is the body, dust is speech, darkness is the nature of mind, heart-strength semen is dust-blood, and from that is born the dark mind. It is said. Second, to explain the difference between Roma and Kyangma, Roma is located on the right side of the central channel, and most of the blood that is slightly mixed with semen flows from it. Its mouth is on the upper side, and although there are holes on both the upper and lower sides, the reason why it is said that there is a mouth only on the upper side is that the action of ejecting blood outward and retracting it inward is done from the throat on the upper side, not from the hole on the lower side, so that is the meaning of it. Roma is the sun, woman, dust, and wisdom.
Chinese
名为“脉”，似乎是因为主要流淌血液的缘故。尽管左脉（藏文：རྐྱང་མ་）位于中脉的左侧，但它流淌的几乎是与血液稍微混合的精液。左脉似乎上下都有孔，但有人说只有脐部有开口，这是因为精液的射出和吸入都是从脐部进行的。因此，它也被称为月亮脉、男性脉、勇气脉和方便脉，似乎是因为主要流淌精液的缘故。如《合续》中所说：“从喉咙开始的左脉，是圆满受用身之母，在脐内休息，开口向下流淌迷醉。凡是脐部的脉，同样开口向上流淌，在喉咙内休息，以流淌血液而闻名。迷醉被称为月亮，血液被称为太阳。”以及《集密释》中说：“下方的口，如果那也是，即使这两个孔都是口，但由于取和舍的缘故，下方的脐脉就像这个的口。这被称为下方的口。同样，上方也是口。”这样说。这也是就脐部以上而言的。脐部以下，左脉位于中央，流淌大便；中脉位于右侧，流淌精液；右脉位于左侧，流淌小便。据说右脉是出现的道路，左脉是进入的道路。这是因为，当意识抓住对象时，空气从右脉中聚集并释放出来以抓住对象；一旦抓住对象，它就与空气一起进入左脉。如《集密》中所说：“完全进入是左脉，右脉是出现的道路。”在注释中说：“完全进入，是从右侧出来抓住对象，然后立即，乘着空气的识进入左侧的缘故。”这样说。第四，断除疑惑：有些人认为之前所说的菩提心流淌的这两个脉，就是顶轮的三十二脉瓣，这是不合理的，因为这三十二个脉瓣中包含了心间的八脉。还有些人说，在二十四脉的基础上加上心间的八脉瓣就是三十二脉，这也是不合理的，因为心
English
It is called "pulse," seemingly because it mainly flows with blood. Although the left channel (Tibetan: རྐྱང་མ་) is located to the left of the central channel, it mostly flows with semen that is slightly mixed with blood. The left channel seems to have openings both above and below, but some say that only the navel has an opening, because both the ejection and absorption of semen are done from the navel. Therefore, it is also called the moon channel, the male channel, the courage channel, and the skillful means channel, seemingly because it mainly flows with semen. As it says in the Hevajra Tantra: "The left channel starting from the throat, is the mother with the enjoyment body, resting inside the navel, the opening flows downwards intoxicating. Whatever is the channel at the navel, similarly the opening flows upwards, resting inside the throat, it is well known to flow blood. Intoxicating is said to be the moon, blood is said to be the sun." And in the commentary on the Compendium of Principles it says: "The lower opening, if that is also, even if both of these holes are openings, but because of taking and discarding, the navel channel below is like the opening of this. This is called the lower opening. Similarly, the upper is also an opening." Thus it is said. This is also in terms of above the navel. Below the navel, the left channel is in the center, flowing with feces; the central channel is on the right, flowing with semen; the right channel is on the left, flowing with urine. It is said that the right channel is the path of emergence, and the left channel is the path of entry. This is because, when consciousness grasps an object, air gathers from the right channel and is released to grasp the object; once the object is grasped, it enters the left channel together with the air. As it says in the Compendium of Principles: "Complete entry is the left channel, the right is the path of emergence." In the commentary it says: "Complete entry, is because the consciousness riding on the air comes out from the right and grasps the object, and then immediately enters the left." Thus it is said. Fourth, cutting off doubts: Some people think that the two channels through which the bodhicitta flows, which were mentioned earlier, are the thirty-two channels of the crown chakra, which is unreasonable, because these thirty-two channels contain the eight channels of the heart. Others say that adding the eight petals of the heart chakra to the twenty-four channels makes thirty-two channels, which is also unreasonable, because the heart