Tibetan
དེན་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་བཞིས་ལམ་གྱི་བདེན་པ་རྟོགས་པར་བྱེད་ཚུལ་གྱི་རྣམ་པ་བཞི་དག་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གང་ན། རིམ་པ་ལྟར་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཡུམ་སྒོམ་པ་ཁོ་ནས་གཟུགས་སོགས་དང་མྱང་འདས་གཉིས་ཀྱི་བར་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཞི་བར་བྱེད་པ་དང༌། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་མཁས་ཀྱི་ཡུམ་འཛིན་པ་སོགས་ལ་ཞུགས་པ་ལ་སངས་རྒྱས་དང་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་རྐྱེན་དང་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བའི་རྐྱེན་དང༌། ཕ་རོལ་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་མ་ཡིན་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་གནོད་པ་ལས་སམ་མཐོང་ཆོས་དང་སྐྱེས་ནས་དང༌། ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་འགྱུར་གྱི་མི་དགེ་བའི་ལས་གསུམ་ལས་རིམ་པ་ལྟར་སྲུང་བ་སོགས་མཛད་པ་དང༌། ཡུམ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་འཚང་རྒྱ་བ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་འདོད་པས་སྲོག་གཅོད་སྤོང་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་རྒྱུ་ལ་བདག་ཉིད་གནས་ནས་གདུལ་བྱ་གཞན་དག་དེ་ལ་འགོད་པ་དང༌། སྦྱིན་སོགས་ཀྱི་དགེ་རྩ་མི་ཟད་པར་བྱེད་འདོད་པས་དྲན་ པ་དང་བྱམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོ་བར་བྱའོ་ཞེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་ནི་ཞེས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། སྔར་བཤད་པ་དེ་ལྟ་བུ་བཅུ་དྲུག་ནི་ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་མཐོང་ལམ་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་དག་ཡིན་ནོ། །རྒྱན་སྣང་དུ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་པོ་དེའི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པས་ཡེ་ཤེས་བཅུ་དྲུག་སྐྱེ་བར་བསྟན་པ་ལ། གལ་ཏེ་ཆགས་སོགས་ཀྱི་རྩ་བ་ནི་དངོས་པོ་ལ་མངོན་ཞེན་ཡིན་ལ། དེ་དང་འགལ་བ་ཡང་དངོས་པོ་རང་བཞིན་མེད་པར་གོམས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་དེ་མེད་པར་སྔར་བཤད་པའི་རྣམ་པ་དེ་དག་གི་སྒོ་ནས་དམིགས་པས་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ལ་སོགས་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་པའི་ལན་དུ། རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ནི་གདུལ་བྱ་འཁོར་དུ་ཉེ་བ་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་བཤད་ཀྱི། ངེས་པའི་དོན་དུ་ན་གཞུང་དེ་དག་གིས་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་རྟེན་འབྲེལ་ཡིན་པར་བསྟན་པས་དེ་ལ་སྤྲོས་བྲལ་དུ་གོམས་པར་བྱས་པས་མཐོང་ལམ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། སྐབས་གཞན་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ཞེས་འཆད་དོ། །གསུམ་པ་ལ་གཉིས། ཁས་བླངས་བརྗོད་པ་དང༌། དེ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། རྒྱན་གྱི་ཊཱིཀ་བྱེད་ཀྱི་སློབ་དཔོན་ཁ་ཅིག་ནི། ལམ་ཤེས་ཀྱི་མཐོང་ལམ་གྱི་སྐབས་འདིར་བདེན་དང་ཞེས་སོགས་མདོར་བསྟན་གྱི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་དོན་མཐོང་ལམ་བཅུ་དྲུག་ཉེ་བར་མཚོན་པ་སྟེ། འཆད་པ་ལྷུར་ལེན་པ་སྟེ། གཙོ་བོར་བྱེད་པའི་རྒྱས་བཤད་ཀྱི་གཞུང་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཞེས་སོགས་ཀྱིས་ལམ་ཤེས་ ཉིད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་ཞེས་སྨོས་ཀྱི་རྣམ་པའོ་ཞེས་མ་སྨོས་པའི་ཕྱིར། མཐོང་ལམ་ལ་བདེན་པ་ལ་དམིགས་ཚུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པའི་དོན་ནི་མ་བཤད་པར་མཐོང་ལམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པར་ཉེ་བར་མཚོན་པ་སྟེ་བཤད་པ་ཉི་ཚེ་བ་ཁོ་ན་མཛད་པར་ཟད་དེ། སྔར་བཤད་པའི་དམིགས་པ་དང་ནི་རྣམ་པ་དང་ཞེས་སོགས་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དང་མ་བཤད་པ་གཟུགས་རྟག་མ་ཡིན་ཞེས་སོགས་ཀྱི་མཐོང་ལམ་གྱི་དོན་བརྗོད་བྱར་བྱེད་པ་ཅན་གྱི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་རྣམས་སུ་རྣམ་པ་མ་བཤད་པར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་དང་ཆེ་འབྲིང་གི་དོན་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། རྣམ་པ་རྣམས་རྣམ་ཀུན་ཏུ་སྟོན་པས་སོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །འདི་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཞེས་སོགས་འདིར་རྣམ་པ་མ་བཤད་པར་མ་ཟད་པའོ། །ངེས་ཆ་མཐའི་གསལ་བྱེད་དུ་བྱས་ནས་མ་བཤད་པ་ལ་ཡང་སྦྱོར་དགོས་པ་ལྟར་སྣང་ཡང་སློབ་དཔོན་ཆོས་ཤེས་མཛད་པ་ལྟར་མ་བཤད་པ་མཐོང་ལམ་ལ་བྱའི་ངེས་ཆ་ལ་མི་བྱ་སྟེ། བྱེད་ན། དྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་འདིར། ཞེས་སོགས་ལ་བྱ་དགོས་ན་དེར་ནི་སྦྱོར་ལམ་བཞིས་བདེན་བཞི་ལ་རྣམ་པ་འདི་ལྟར་དམིགས་སོ་ཞེས་མ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟོགས་དཀར་ཉན་ཐོས་སོགས་ཀྱི་མཐོང་ལམ་ཇི་སྙེད་བཤད་པ་ལ་ཆོས་བཟོད་སོགས་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་ཉི་ཚེ་མཚོན་ཞིང་སྦྱར་བར་ཟད་པས་འདིར་ཡང་བྱང་སེམས་ཀྱི་མཐོང་ལམ་ ལ་རྣམ་པ་སྨོས་ཞེས་སྦྱར་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་འཆད་ཅིང༌། ཡང་དེ་ཉིད་ལས། བཤད་པ་དང་མ་བཤད་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་མ་ལུས་པ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ་དེ་ཡང༌། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་སངས་རྒྱས་དག །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་རྣམས་དང་སྦྱར་བར་བལྟའོ། ཞེས་འབྱུང་སྟེ། འདིའི་ལྟར་ན་གཞུང་ཉིད་ལ་བཤད་པ་དང་མ་བཤད་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་མ་ལུས་པ་ཞེས་པ་ཡོད་པར་གསལ་ཏེ། དེ་གཉིས་ཀ་ཡང་འགྲེལ་པ་ཆེ་ཆུང་གཉིས་དང་མི་མཐུན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། རིགས་པ་དང༌། ལུང་གིས་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། རྣམ་པ་མ་བསྟན་པར་འདོད་པ་ལས་གཞན་སློབ་དཔོན་དང་དེའི་ཕྱོགས་པ་དག་ན་རེ། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཞེས་དག་གིས་ནི་མཉམ་གཞག་ཏུ་མཐོང་ལམ་རིམ་གྱིས་སྒོམ་པའི་རིམ་པ་དང་སོགས་པས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་དུས་ན་ཇི་ལྟར་ཡིད་ལ་བྱ་བའི་རིམ་པ་མ་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། བདེན་པ་ལ་དམིགས་ནས་སྒོམ་ཚུལ་གྱི་རྣམ་པ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་ན། མཐོང་ལམ་གྱི་དམིགས་རྣམ་གོང་ནས་གོང་དུ་བགྲོད་པའི་མངོན་རྟོགས་ཀྱི་རིམ་པ་རྒྱ་ཆེན་པོར་མ་ཟད་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མ་བསྟན་པར་འགྱུར་ལ། མངོན་རྟོགས་རྒྱན་ཞེས་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་སྒྲ་དོན་ཡང་ཇི་ལྟར་བཤད་པར་བྱ། རྟོགས་དཀའ་ལས། མངོན་རྟོགས་གསུངས་པའི་རིམ་པ་ལྟར་སྒོམ་ཞིང་བསླབ་པའི་གོ་རིམས་དང་སོགས་པས་སྒོམ་པ་རབ་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པ་སངས་རྒྱས་འགྲུབ་པ་མ་བཤད་པས་སེམས་བསྐྱེད་སོགས་དང་ལམ་དང་དེའི་རབ་ཀྱི་མཐའ་སངས་ རྒྱས་ཉིད་འགྲུབ་པའི་མངོན་རྟོགས་ཀྱི་གོ་རིམས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མ་བཤད་པའི་ཕྱིར། མངོན་རྟོགས་ཁྲིགས་ཆགས་སུ་འབྲེལ་བར་བསྟན་པའི་གོ་རིམ་མེད་པའི་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པ་ལ་སོགས་པའི་མདོ་ལྟར་འཆོལ་བར་འགྱུར་རོ། ཞེས་འཆད་དེ་འགྲིག་པར་མ་མཐོང་ངོ༌། །གཉིས་པ་ནི། རིགས་པས་གནོད་པ་ལས་གཞན་ལུང་གིས་གནོད་པ་ཡང་ཡོད་དེ། ཇི་ལྟར་ན། དམིགས་པ་དང་ནི་རྣམ་པ་དང༌། ཞེས་བྱ་བ་དང་སོགས་པས། རྣམ་པ་མངོན་ཞེན་ལ་སོགས་འགོག །ཅེས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དོན་ཇི་ལྟར་དྲང་སྟེ་ཅི་ལྟར་བཤད་དུ་རུང་སྟེ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཀྱང་ནི་རྣམ་པ་མ་བསྟན་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་སངས་རྒྱས་ཞེས་སོགས་ཀྱི་གཞུང་གིས་མངོན་རྟོགས་ཀྱི་རིམ་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མ་བཤད་པས་དོན་བཤད་དུ་མེད་པར་མ་ཟད་པའོ། །རྟོགས་དཀར་ལུང་དེས་དྲོད་སོགས་དམིགས་རྣམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཉན་ཐོས་ལས་ཁྱད་པར་བསྟན་པ་དེ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་ཞེས་ཟེར་རོ། །མདོར་ན་དམིགས་བྱེད་ཀྱི་རྣམ་པ་གང་གི་སྒོ་ནས་དམིགས་བྱ་བདེན་པ་ལ་དམིགས་ན་ཡེ་ཤེས་བཅུ་དྲུག་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་དེ་བསྟན་པར་སློབ་དཔོན་བཞེད་ཅིང་ཕྱོགས་སྔ་ལས་ནི་མ་བསྟན་པར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཕྱོགས་སྔ་འདི་འཕགས་པའི་བཞེད་པར་སྨྲ་བ་ནི་རྒྱན་སྣང་མ་མཐོང་བས་ནོངས་ལ། མདོར་བསྟན་དུ་ཡུལ་བདེན་བཞི་བསྟན་ལ་དེ་ལ་དམིགས་ཚུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཡང་བསྟན་དགོས་པས་སློབ་དཔོན་གྱི་བཞེད་པ་འདི་ལེགས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཆེན་པོ་དག་འདི་ལ་ལེགས་ཆར་མི་མཛད་པ་ནི་མི་འཐད་དོ། ། གཉིས་པ་ལ་གཉིས། མཚམས་སྦྱར་བ་དང༌། དོན་དངོས་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། སྐྱེ་རིམ་དང་བསྟུན་ན་མཐོང་ལམ་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྒོམ་པའི་ལམ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། སྒོམ་ལམ་གྱི་བྱེད་པ་དང༌། བྱེད་པ་ཅན་གྱི་སྒོམ་པའི་ལམ་མོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ་ལས། དང་པོ་ནི། དེ་ལྟར་ཡིན་ན་ཡང་དེ་མ་བརྗོད་པར་རེ་ཞིག་སྒོམ་ལམ་དེའི་བྱེད་པ་གསུངས་ཏེ། རྒྱུ་མཚན་དང་དགོས་པ་ནི་རིམ་པ་ལྟར་
Chinese
四刹那以证悟道谛之理的四种相是也。何为四者？次第为，唯修悟诸法无自性之母，能寂灭于色等与涅槃二者之间的显现执着；以及，于摄持智慧与方便之母等入门时，诸佛与天神等，次第从自身之缘、计为有情之缘，以及非计为他有情之缘所生的损害，或从现法与生后，以及于其他次数感受变异之不善业三种中次第守护等；以及，以圆满摄持母之威力，以欲现证菩提之故，安住于断杀生等之遍智之因中，安置其他所化有情于彼中；以及，欲使布施等之善根不尽之故，以忆念与慈悲之力，回向于正等觉菩提也，如是之相乃至于一切之末。第二者，如前所说之十六者，乃是道智之见道之刹那也。于《现观庄严论》中，以十六相之门缘一切法，故说生十六智。设若贪等之根本乃是对实有之显现执着，而与之相违者亦是串习实有自性空也。是故，若无彼，以如前所说之相之门缘之，则如何能生苦法智忍等耶？答曰：十六相乃是为利益亲近所化眷属而说，然于究竟义中，彼等论典已说十六相是缘起，故于彼串习离戏，则能生见道也。于其他场合亦当如是知晓。如是宣说。第三分二：立宗与破彼。初者，有《现观庄严论》释师之某些论师，于道智之见道之际，以“谛”等之略标之偈颂之义，乃是表示十六见道，是故着重于讲解
English
The four aspects of how the four moments realize the truth of the path are as follows. What are those four? In order, by meditating on the mother who realizes the lack of inherent existence of all phenomena, one pacifies the manifest clinging between form and so forth and nirvana; and when entering into holding the mother of wisdom and skillful means, the Buddhas and gods protect from the harm arising from one's own causes, the causes counted as sentient beings, and the causes not counted as other sentient beings, or from the three non-virtuous actions of visible phenomena, birth, and experiencing change in other instances, respectively; and by the power of fully holding the mother, because one desires to manifestly attain enlightenment, one abides in the cause of omniscience, such as abandoning killing, and places other disciples in it; and because one desires to make the roots of virtue of generosity and so forth inexhaustible, one dedicates them to perfect and complete enlightenment by the power of mindfulness and loving-kindness, and such aspects are at the end of everything. Secondly, the sixteen mentioned earlier are the moments of the path of seeing of the knowledge of the path itself. In the Ornament of Realization, it is taught that sixteen wisdoms arise by focusing on all phenomena through the gate of the sixteen aspects. If the root of attachment and so forth is manifest clinging to entities, and what contradicts it is also habituation to the lack of inherent existence of entities, then how can the forbearance of knowing the Dharma of suffering and so forth arise by focusing through the gate of those aspects mentioned earlier without it? In response, the sixteen aspects are taught for the benefit of those disciples who are close to the retinue, but in the ultimate sense, those texts have taught that the sixteen aspects are interdependent, so by habituating to non-elaboration in them, the path of seeing will arise. It should be understood similarly in other situations. Thus it is explained. The third has two parts: stating the assertion and refuting it. The first is that some teachers who comment on the Ornament of Realization say that the meaning of the verses briefly indicated by "truth" and so forth at the time of the path of seeing of the knowledge of the path is to represent the sixteen paths of seeing, and therefore they emphasize explaining.
Chinese
关于广释的论典，由于没有说“如是性”等等，没有说“道智的刹那”等等的相。见道对于真谛的缘取方式有多少种，这个道理没有阐述，只是粗略地表示了见道的十六刹那的智慧，只是做了简略的阐述。以前所说的“所缘和相”等等，与必须区分的部分相符，而没有阐述“色非常”等等，在以见道之义为主题的偈颂中，没有阐述相，只是显示了智慧的刹那和大小的意义，应该像那样看待，他们这样说，心想这是因为相以各种方式显示。这不仅是没有阐述“如是性”等等的相。虽然似乎应该将确定部分结尾的阐释也应用于没有阐述的部分，但按照法称论师的著作，没有阐述的部分不应应用于见道的可作部分，如果这样做，那么对于“暖位等的所缘在此”等等，就必须这样做，因为那里没有阐述四加行以这种方式缘取四谛。对于声闻等所说的见道有多少种，仅仅粗略地表示和应用了法忍等的十六刹那，所以这里也不应说菩萨的见道阐述了相。他们这样解释说。而且，在那部论中说：“所有已阐述和未阐述的分别，都是为了显示见道，也应该与‘如是性’和‘诸佛’等偈颂结合起来看待。”这样说。按照这个说法，很明显，论典本身就存在所有已阐述和未阐述的分别，但这两种说法都与大小释论不一致。第二部分分为两点：以理证驳斥和以教证驳斥。第一点是：除了不显示相之外，论师及其追随者说：“如是性”等等，表示在等持中逐渐修习见道的次第，以及“等等”表示在非等持时如何作意的次第，否则就会变成没有显示，因为没有显示缘取真谛的修习方式的相。
English
Regarding the commentary on the extensive explanation, because it does not say "suchness" etc., it does not mention the aspects of "the moment of the wisdom of the path" etc. How many ways there are to apprehend the truth in the path of seeing, this reason is not explained, only roughly indicating the sixteen moments of wisdom of the path of seeing, only making a brief explanation. The previously mentioned "object and aspect" etc., are in accordance with the part that must be distinguished, and the unmentioned "form is impermanent" etc., in the verses that take the meaning of the path of seeing as the subject, without explaining the aspect, only showing the moment of wisdom and the meaning of large and small, it should be viewed in that way, they say, thinking that this is because the aspects are shown in various ways. This is not only not explaining the aspect of "suchness" etc. Although it seems that the explanation of the end of the definite part should also be applied to the unmentioned part, according to the writings of the teacher Dharmakirti, the unmentioned part should not be applied to the doable part of the path of seeing, if done so, then for "the object of the warmths is here" etc., it must be done, because there it is not explained that the four preparations apprehend the four truths in this way. For how many kinds of paths of seeing are spoken of by the Hearers etc., only roughly representing and applying the sixteen moments of Dharma-acceptance etc., so here also it should not be said that the path of seeing of the Bodhisattva explains the aspect. They explain it this way. Moreover, in that treatise it says: "All the distinctions that have been explained and not explained are to show the path of seeing, and should also be viewed in conjunction with the verses such as 'suchness' and 'Buddhas'." It says so. According to this statement, it is clear that the treatise itself contains all the distinctions that have been explained and not explained, but both of these statements are inconsistent with the large and small commentaries. The second part is divided into two points: refutation by reasoning and refutation by scripture. The first point is: besides not showing the aspect, the teacher and his followers say: "suchness" etc., indicates the order of gradually practicing the path of seeing in meditative equipoise, and "etc." indicates how to apply the mind in non-meditative equipoise, otherwise it will become unshown, because it does not show the aspect of the way of practicing by apprehending the truth.