Tibetan
དེ་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་ཞིང་ཞེས་པའི་ཉིད་ཀྱི་སྒྲ་ནི་ངེས་གཟུང་ཡིན་ལ། དེས་གང་གཅོད་པ་ནི་འཕགས་པ་གཞན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དམ་བདེན་པ་ནི་མཉམ་གཞག་ཏུ་སྣང་མེད་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་། རྗེས་ཐོབ་ཏུ་སྣང་བཅས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་འཇོག་པ་ལྟ་བུའི་རེས་འཇོག་མིན་པར། དུས་རྟག་ཏུ་རང་བཞིན་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ཞེས་པའོ། །དེ་ཡང་ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ནི་དོན་དམ་བདེན་པའི་བདེན་པ་ དེ་བདེན་གྲུབ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པར་བཞེད་ནས། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གཟིགས་པའི་ངོར་སླུ་བ་མེད་པར་གནས་པ་བདེན་པའི་དོན་དུ་བཤད་དོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། རྩ་བའི་ཚིག་དོན་བཤད་པ་དང་། དེ་ལ་རྩོད་པ་སྤང་བའོ། །དང་པོ་ནི། དེ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་བསྟན་པར་འདོད་པས། དོན་དམ་བདེན་པ་དེ་ནི་སྒྲས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། སྒྲ་དེའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཤེས་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དངོས་སུ་བསྟན་པར་མི་ནུས་པས་ཉན་འདོད་པ་རྣམས་ལ། དེའི་རང་བཞིན་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དུ་སོ་སྐྱེ་རང་གིས་མྱོང་བའི་དཔེ་བཤད་པ། ཞེས་གསུངས་པའི་ཤེས་བརྗོད་ཀྱི་ཡུལ་མིན་པའི་དོན་ནི་དངོས་སུ་བསྟན་པར་མི་ནུས་པས་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་ཏེ། དེ་ཡང་ནག་ཚོའི་འགྱུར་ལས་མངོན་སུམ་དུ་བསྟན་པར་མི་ནུས་ཞེས་འབྱུང་བའོ། །དེའི་དོན་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་གཞན་ལས་ཤེས་པར་བྱ་བ་མིན་པར་གསུངས་པའི་འགྲེལ་པ་ཚིག་གསལ་ལས། ཇི་ལྟར་རབ་རིབ་ཅན་དག་གིས་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་མཐོང་བ་ན། རབ་རིབ་མེད་པས་བསྟན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། རབ་རིབ་མེད་པ་ལྟར་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པ་རང་གི་ངོ་བོ་མ་མཐོང་བའི་ཚུལ་གྱིས། རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་གནས་པ་བཞིན་རྟོགས་པར་མི་ནུས་ཀྱི། ཞེས་རབ་རིབ་ཅན་ལ་རབ་རིབ་མེད་པས་སྐྲ་ཤད་མེད་དེ་ཞེས་བསྟན་ཀྱང་། རབ་རིབ་མེད་པས་མཐོང་བ་འདྲ་བའི་སྐྲ་ཤད་མེད་ པ་མི་རྟོགས་པར་གསུངས་པས། ཉན་པ་པོས་དེ་ལྟར་མ་རྟོགས་ཀྱང་སྐྲ་ཤད་མེད་པ་མི་རྟོགས་པ་མིན་ནོ། །དེ་དཔེར་བྱས་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པ་ན་མ་རིག་པའི་རབ་རིབ་ཀྱི་བསླད་པ་དང་བྲལ་བས་མཐོང་བ་འདྲ་བ་ཞིག་མི་རྟོགས་ཀྱང་། སྤྱིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མི་རྟོགས་པ་མིན་པར་བཞེད་པས་ན། དོན་དམ་བདེན་པ་ནི་ཟབ་མོའི་དོན་ཅན་གྱི་ངེས་དོན་གྱི་ལུང་དང་། དེ་ལྟར་སྟོན་པའི་ངག་གིས་བརྗོད་མི་ནུས་པ་དང་། དེའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་བློས་ཀྱང་རྟོགས་མི་ནུས་པ་མིན་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཤེས་བརྗོད་ཀྱི་ཡུལ་མིན་པར་གསུངས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །མིག་རབ་རིབ་ཀྱིས་བསླད་པའི་མཐུ་ཡིས་རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་རང་གི་ལག་གི་བསེ་རུ་ལ་སོགས་པའི་བཟའ་བཏུང་གི་སྣོད་ཀྱི་ནང་དུ། སྐྲ་ཤད་དང་ལ་སོགས་པས་སྦྲང་མ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བ་ན། སྐྲ་ཤད་དང་སྦྲང་མ་སོགས་ཡིན་པར་ངོ་བོ་ལོག་པ་གང་ཞིག་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་ན། དེ་བསལ་བར་འདོད་ནས་སྣོད་དེ་ལ་ཡང་དང་ཡང་དུ་བསྒྲེ་བཟློག་བྱེད་པའི་ཚེགས་ཐོབ་པར་རིག་སྟེ། མིག་དག་པའི་རབ་རིབ་མེད་པས་དེའི་གན་དུ་ཕྱིན་ནས། སྐྲ་ཤད་སོགས་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་གཞི་གང་དུ་མཐོང་བ་དེར་མིག་གཏད་ཀྱང་སྐྲ་ཤད་ཀྱི་རྣམ་པ་དེ་དག་མ་དམིགས་ཤིང་། སྐྲ་ཤད་དེའི་རྟེན་ཅན་ཏེ་ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་གང་ཡང་རྟོག་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཡང་གང་གི་ཚེ་རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་རབ་རིབ་མེད་པ་ལ། སྐྲ་ཤད་མཐོང་ངོ་ཞེས་རང་གི་ བསམ་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ། རབ་རིབ་ཅན་གྱི་རྣམ་རྟོག་བསལ་བར་འདོད་པས་དེའི་ངོར་བྱས་ནས། འདི་ན་སྐྲ་ཤད་མེད་དོ་ཞེས་དགག་པ་ལྷུར་བྱེད་པའི་ཚིག་སྨྲ་མོད་ཀྱང་། སྨྲ་བ་པོ་འདི་ལ་སྐྲ་ཤད་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་མེད་དོ། །རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་མཐོང་བའི་སྐྲ་ཤད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི། རབ་རིབ་མེད་པས་མཐོང་བ་དེ་ཡིན་གྱི། རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་མཐོང་བ་དེ་མིན་ནོ། །དཔེ་གཉིས་པོ་དེ་བཞིན་དུ་དོན་གྱི་སྐབས་འདིར་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག །ཤེས་པར་བྱེད་ཚུལ་ནི། མ་རིག་པའི་རབ་རིབ་ཀྱིས་གནོད་པ་བྱས་པ་སྟེ་བློ་བསླད་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་མཐོང་བ་རྣམས་ཀྱིས། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་དམིགས་པ་ནི། ཕུང་སོགས་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཀུན་རྫོབ་པ་སྟེ་རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་སྐྲ་ཤད་དམིགས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཉིད་མ་མཐོང་བས་དམིགས་པ་དེ་དག་ཉིད། མ་རིག་པའི་བག་ཆགས་ཤེས་སྒྲིབ་དང་བྲལ་བའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས། རབ་རིབ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མིག་གིས་སྐྲ་ཤད་མ་མཐོང་བའི་ཚུལ་དུ། ཕུང་སོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་གང་དུ་གཟིགས་པའི་ཡུལ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་དེ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། །གཉིས་པ་ནི། གལ་ཏེ་རབ་རིབ་མེད་པའི་མིག་གིས་སྐྲ་ཤད་དུ་སྣང་བ་ཙམ་ཡང་མ་མཐོང་བ་བཞིན་དུ། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མ་རིག་པས་བསླད་པའི་བློ་ལ་སྣང་བའི་ཕུང་སོགས་ཀུན་རྫོབ་པ་མ་ གཟིགས་ན། དེ་རྣམས་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཡོད་ན་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གཟིགས་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕུང་སོགས་ཀུན་རྫོབ་པ་རྣམས
Chinese
那是他们各自自己应该了解的。如是说。自性“即是”的“即是”之语是确定的执持。它所断除的是，其他圣者的胜义谛，不是像在入定时显现无有，后得时显现有那样的轮番安立，而是说，是恒时于自性中平等安住的法性。再说等等的意思是，为了显示胜义谛的谛不是真实成立的，所以在证悟实相者的面前，安立为无欺存在的是真实的意义。第二，分二：解释根本的词义，以及遣除对此的辩论。第一，那是想要显示胜义谛，因为胜义谛是言语无法表达的，并且因为不是跟随那个言语的意识的对境。因为无法直接显示，所以为了向想要听闻的人们，清楚地说明它的自性，而说了凡夫自己体验的例子。如是所说的不是意识和言语的对境的意义，就像所说的无法直接显示一样。那也从纳措的译本中出现“无法明显地显示”。它的意思是，在解释并非从其他了解实相之义的《释论·明句论》中说：就像有眼翳的人们看到毛发等颠倒的体性时，即使没有眼翳的人已经指出了，但是就像没有眼翳一样，没有看到毛发等自己的体性一样，无法如实地证悟所要证悟的事物。虽然对有眼翳的人说没有眼翳的人说没有毛发，但是没有眼翳的人没有证悟到像没有眼翳的人看到的那样没有毛发，听者即使没有那样证悟，也不是不证悟没有毛发。以那个为例，在显示实相时，即使没有证悟到远离无明的眼翳的迷惑而见到的相似之物，但因为认为总的来说不是不证悟实相，所以，胜义谛不是具有甚深意义的了义经，也不是言语无法表达那样显示的，也不是跟随它的智慧无法证悟的。
English
That is to be understood by each of them individually. Thus it was said. The word "itself" in "is itself" is a definitive holding. What it cuts off is that the ultimate truth of other noble ones is not like the alternating establishment of appearing as non-existent in meditative equipoise and appearing as existent in post-meditation, but rather it is said to be the dharmata that is constantly abiding equally in its own nature. Furthermore, etc., means that in order to show that the truth of the ultimate truth is not truly established, it is explained that what exists without deception in the presence of those who see reality is the meaning of truth. Secondly, there are two parts: explaining the meaning of the root text, and refuting the arguments against it. First, that is because it is intended to show the ultimate truth, because the ultimate truth cannot be expressed by words, and because it is not the object of the consciousness that follows that word. Because it cannot be directly shown, in order to clearly explain its nature to those who want to hear, an example of what ordinary people experience themselves is given. The meaning of what is said to be not the object of consciousness and speech is as it is said that it cannot be directly shown. That also appears in the translation of Naktsang as "cannot be clearly shown." Its meaning is explained in the commentary Clear Words, which explains that the meaning of reality is not to be understood from others: Just as when those with cataracts see the nature of hair, etc., in a reversed way, even if those without cataracts have pointed it out, they cannot realize what is to be realized as it is, just as those without cataracts do not see the nature of hair, etc., themselves. Although it is said to those with cataracts that there is no hair by those without cataracts, those without cataracts do not realize that there is no hair as seen by those without cataracts, so even if the listener does not realize it in that way, it is not that they do not realize that there is no hair. Taking that as an example, when reality is shown, even if one does not realize something that looks like it is seen by being free from the delusion of the cataract of ignorance, it is considered that one does not generally not realize reality. Therefore, the ultimate truth is not the definitive sutra with profound meaning, nor is it that words cannot express it in that way, nor is it that the wisdom that follows it cannot realize it.
Chinese
诶！所有关于真如的意义，说它不是能被知识言语所表达的范畴，都应如此理解。由于眼翳的迷惑力，患有眼翳的人在自己的手中，在珊瑚等饮食器具中，看到毛发等和蜜蜂等时，如果详细观察毛发和蜜蜂等，其本体是颠倒的。想要消除它，就会发现反复摇晃那个器皿是徒劳的。当眼睛清净没有眼翳的人走到他跟前，即使将眼睛对准毛发等显现的本体之处，也无法辨认出毛发的形状，也不会去推测毛发的所依，即任何特殊的性质。还有，当患有眼翳的人对没有眼翳的人说，我看到了毛发时，想要消除患有眼翳的人的分别念，就在他面前，极力地说这里没有毛发，进行否定，但说话者并没有诽谤毛发。眼翳患者所见的毛发的真如，是没有眼翳的人所见的，而不是眼翳患者所见的。请像这两个比喻一样，理解此处意义的情况。理解的方法是：由于无明的眼翳所造成的损害，即由于心智被蒙蔽，那些没有见到真如的人们，所执著的蕴、界、处等的自性，是蕴等的世俗谛自性，就像眼翳患者看到毛发一样。那些没有见到蕴等本身，从而执著于那些事物的人们，以及那些脱离了无明习气和知识障蔽的佛陀们，就像没有眼翳的眼睛没有看到毛发一样，佛陀们所见的蕴等的自性之处，就是那些佛陀们的胜义谛。第二点是：如果像没有眼翳的眼睛连毛发的显现都看不到一样，佛陀们没有见到在被无明蒙蔽的心智中显现的蕴等世俗谛，那么它们就会不存在，如果存在，佛陀们就应该能见到它们。蕴等世俗谛
English
Hey! All statements about the meaning of Suchness, saying that it is not a category that can be expressed by knowledge and words, should be understood in the same way. Due to the power of the delusion of cataracts, when a person with cataracts sees hairs and bees, etc., in their own hands, in coral and other eating utensils, if they carefully observe the hairs and bees, etc., their essence is inverted. Wanting to eliminate it, one will find that repeatedly shaking that vessel is futile. When a person with clear eyes and without cataracts goes to him, even if he directs his eyes to the place where the essence of the hairs, etc., appears, he cannot recognize the shape of the hairs, and he will not speculate about the basis of the hairs, that is, any special qualities. Also, when a person with cataracts says to a person without cataracts, "I see hairs," wanting to eliminate the conceptualization of the person with cataracts, he does so in front of him, emphatically saying that there are no hairs here, making a negation, but the speaker is not slandering the hairs. The Suchness of the hairs seen by the person with cataracts is what is seen by the person without cataracts, not what is seen by the person with cataracts. Please understand the situation of the meaning here like these two metaphors. The method of understanding is: due to the harm caused by the cataracts of ignorance, that is, due to the mind being obscured, those who have not seen Suchness, the self-nature of the aggregates, elements, and sense bases, etc., that they cling to, is the conventional truth of the aggregates, etc., just like a person with cataracts seeing hairs. Those who have not seen the aggregates, etc., themselves, and thus cling to those things, and those Buddhas who are free from the habits of ignorance and the obscurations of knowledge, just like eyes without cataracts do not see hairs, the place where the Buddhas see the self-nature of the aggregates, etc., is the ultimate truth of those Buddhas. The second point is: if, like eyes without cataracts cannot even see the appearance of hairs, the Buddhas do not see the conventional truths of the aggregates, etc., that appear in the mind obscured by ignorance, then they would not exist, and if they did exist, the Buddhas should be able to see them. The conventional truths of the aggregates, etc.