Tibetan
་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །གང་ཞིག་གང་གི་བདག་གི་བ་ཡིན་ཞེ་ན་ཆོས་ཅན་གང་གི་ཆོས་གང་མ་བཅོས་པ་དེ་ནི་དེའི་འོ། །གང་ཞིག་བཅོས་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་བདག་གི་བ་མ་ཡིན་ཏེ་དཔེར་ན་ཆུའི་ཚ་བ་ལྟ་བུའོ། །གང་ཞིག་གཞན་ལ་རག་མ་ལས་པ་དེ་ཡང་དེའི་བདག་གི་བ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་རང་གི་ཁོལ་པོ་དང་རང་གི་ནོར་དག་བཞིན་ནོ། །གང་ཞིག་གཞན་ལ་རག་ལས་པ་དེ་ནི་དེའི་བདག་གི་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་རེ་ཞིག་བརྙན་པོ་རང་དབང་མེད་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟར་གསུངས་པས་ནི་བཅོས་མ་དང་ཆོས་དེ་ལས་གཞན་པ་ལ་རག་ལས་པ་ཐམས་ཅད་ཆོས་དེའི་བདག་གི་བ་མིན་པར་སྟོན་པ་མིན་གྱི། ཆོས་དེའི་རང་བཞིན་ནམ་གཤིས་སུ་འཇོག་པའི་བདག་གི་བ་དེ་ལ་དེའི་བཅོས་མ་མིན་པ་དང་དེ་ལས་ གཞན་ལ་རག་ལས་པའི་གཡར་པོ་ལྟ་བུ་མིན་པ་ཞིག་དགོས་པར་སྟོན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་མེའི་གཉུག་མའི་ངོ་བོ་བཅོས་མ་མིན་པ་སྔར་མེད་གསར་དུ་སྐྱེས་པ་མིན་པ་དང་དུས་གསུམ་དུ་ཡང་མེ་ལ་མི་འཁྲུལ་བ། ཆུའི་ཚ་བའམ་ཚུ་རོལ་དང་ཕ་རོལ་ལམ་རིང་ཐུང་ལྟར་རྒྱུ་རྐྱེན་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་དེ་ནི་མེའི་རང་བཞིན་དག་ནི་ཡིན་པར་བརྗོད་དོ། །ཅི་མེའི་རང་གི་ངོ་བོ་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། དེ་ནི་རང་གི་ངོ་བོས་ཡོད་པ་ཡང་མིན་ལ་མེད་པ་ཡང་མིན་ཞེས་གསུངས་ཏེ་ཡོད་མོད་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོས་ཡོད་པ་མིན་ཞེས་པའི་དོན་ཡིན་ཏེ་འཇུག་འགྲེལ་ལས། དེ་ལ་དོན་དམ་པ་ནི་ཡང་དག་པ་གཟིགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་ཡུལ་ཉིད་ཀྱིས་བདག་གི་རང་གི་ངོ་བོ་རྙེད་པ་ཡིན་གྱི་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །རང་གི་ངོ་བོས་མེད་པ་དེ་ལྟ་ཡིན་མོད་ཀྱང་ཉན་པ་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྐྲག་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་སྒྲོ་བཏགས་ནས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དེ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྨྲའོ། །འདིར་དགོས་པ་དེའི་ཕྱིར་ཡོད་པར་གསུངས་པས་དོན་དམ་བདེན་པ་ཤེས་བྱ་མིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ནི་མི་རིགས་ཏེ་ཆོས་ཡང་དག་པར་སྡུད་པ་ལས། འཇིག་རྟེན་གྱི་སྐྲག་པའི་གནས་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་སྐྱེའོ་འགག་གོ་ཞེས་གསུངས་ཀྱི། ཞེས་གསུངས་པས་སྐྱེ་འགག་ཀྱང་ཤས་བྱ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲོ་བཏགས་ནས་ཞེས་གསུངས་པས་དོན་དམ་བདེན་པ་ཤེས་བྱ་མིན་ ནོ་ཞེས་པ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། སྒྲོ་བཏགས་ནས་ཡོད་པར་གསུངས་པའི་ཤེས་བྱེད་དུ། ཡི་གེ་མེད་པའི་ཆོས་ལ་ནི། །ཉན་པ་གང་ཡིན་སྟོན་པ་གང༌། །སྒྲོ་བཏགས་པ་ལ་ཡི་གེ་མེད། །དེ་ནི་ཉན་ཞིང་སྟོན་པའང་ཡིན། །ཞེས་ཏིང་འཛིན་རྒྱལ་པོ་དྲངས་པ་ལས་ཉན་མཁན་དང་བཤད་མཁན་དང་བཤད་བྱའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་སྒྲོ་བཏགས་ནས་བྱེད་པར་གསུངས་པས་དེ་རྣམས་ཀྱང་ཤེས་བྱ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་བློས་བཏགས་ནས་སྟོན་པ་ལ་ཡང་སྒྲོ་བཏགས་ནས་ཞེས་གསུངས་པ་མང་པོ་ཡོད་པས་བདག་གཉིས་སྒྲོ་བཏགས་པ་འདྲ་བ་ཡིན་མི་དགོས་སོ། །གལ་ཏེ་སྒྲོ་བཏགས་པ་ལས་དེ་ཡོད་དོ་ཞེས་བརྗོད་ན་དེ་ཇི་འདྲ་བ་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཅེས་པ་དེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོགས་ནི་སྔར་གྱི་དྲི་བ་གཉིས་པའི་ལན་ནོ། །དེ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་ངོ་བོ་ནི་རང་བཞིན་དང་རང་བཞིན་ནི་སྟོང་ཉིད་དང་སྟོང་ཉིད་ནི་རང་བཞིན་མེད་པ་དང་དེ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་དེ་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོར་འགྱུར་བ་མེད་པ་དང་རྟག་ཏུ་གནས་པའོ། །མ་རིག་པའི་རབ་རིབ་ཀྱི་མཐུས་དམིགས་པ་འདི་རྣམས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ཡོད་ན་འཕགས་པའི་མཉམ་གཞག་ཟག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་དམིགས་དགོས་པ་ལས། དེ་རྣམས་ཅི་ཡང་མ་གཟིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་དེ་དག་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ་ཡེ་ཤེས་དེའི་ཡུལ་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཡེ་ཤེས་དེས་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དང་དངོས་ པོ་རྣམས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པ་དེ་ཉིད་དེ་དག་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང༌། དགག་བྱ་ཡོད་ན་དམིགས་སུ་རུང་བ་ལས་མ་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་དགག་བྱ་བཀག་པ་རྟོགས་པར་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཐོང་བ་མེད་པ་ནི་མཐོང་བ་དམ་པའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་དོན་ཡང་ཅི་ཡང་མི་མཐོང་བ་མཐོང་བར་མི་བཞེད་ཀྱི། སྔར་བཤད་པ་ལྟར་སྤྲོས་པ་མ་མཐོང་བ་ནི་སྤྲོས་བྲལ་མཐོང་བར་འཇོག་པས་མཐོང་མ་མཐོང་གཞི་གཅིག་ལ་བྱེད་པ་མིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡང་སྡུད་པ་ལས། གཟུགས་རྣམས་མི་མཐོང་ཚོར་བ་དག་ཀྱང་མི་མཐོང་ཞིང༌། །འདུ་ཤེས་མཐོང་བ་མེད་ལ་སེམས་པ་མི་མཐོང་ཞིང༌། །གང་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་དང་སེམས་ཡིད་མཐོང་མེད་པ། །འདི་ནི་ཆོས་མཐོང་ཡིན་ཞེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བསྟན། །ནམ་མཁའ་མཐོང་ཞེས་སེམས་ཅན་ཚིག་ཏུ་རབ་བརྗོད་པ། །ནམ་མཁའ་ཇི་ལྟར་མཐོང་སྟེ་དེས་འདི་བརྟག་པར་གྱིས། །དེ་ལྟར་ཆོས་མཐོང་བ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བསྟན། །མཐོང་པ་དཔེ་གཞན་གྱིས་ནི་བསྙད་པར་ནུས་མ་ཡིན། ཞེས་མི་མཐོང་བ་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་མཐོང་བ་ནི་ཆོས་ཞེས་གསུངས་ལ་དེ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཏེ་སུས་རྟེན་འབྲེལ་མཐོང་བ་དེས་ཆོས་མཐོང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཡང་དཔེར་
Chinese
那即是说，那是它的自性。如果问什么是什么的主宰，那么，作为有法的事物，什么法是未被造作的，那就是它的。凡是造作的，就不是它的主宰，例如水的温度。凡是不依赖于其他的，也是它的主宰，例如自己的奴仆和自己的财产。凡是依赖于其他的，就不是它的主宰，例如暂时的影像没有自主。如是说，并不是说所有造作的和依赖于该法之外的其他事物的，都不是该法的主宰，而是为了表明，作为安立为该法自性或本性的主宰，必须不是它的造作，并且不是像依赖于其他事物的借用物。因此，火的本然之体，不是造作的，不是先前没有而新生的，也不是在三时中与火相混淆的。像水的温度，或者此岸和彼岸，或者长短一样，不依赖于其他因缘，那才是被称为火的自性。如果问，火的自性是否如是存在？回答是，它既不是以自性而存在，也不是不存在。虽然存在，但不是以自性而存在。如《入行论释》中所说：“于此，胜义谛乃是真实观者之智慧的特殊对境，由此获得自己的自性，但并非由自己的本体所成立。”虽然以自性而无有是如此，但为了消除听者的恐惧，假立而说世俗中它是存在的。在此，因为有此必要而说存在，所以说胜义谛不是所知是不合理的，如《正法集》中所说：“为了完全消除世间的恐惧之处，以名言的自在而生灭。”如是说，生灭也将变成不是所知的原因。因为说了假立，所以说胜义谛不是所知也是不合理的。为了作为假立而说存在的所知，有偈云：无文字之法，何为听者何为说？假立无有文字，彼即听
English
That is to say, that is its own nature. If asked, what is the master of what, then, as a phenomenon, whatever dharma is uncreated, that is its own. Whatever is created is not its master, like the temperature of water. Whatever does not depend on others is also its master, like one's own servants and one's own property. Whatever depends on others is not its master, like a temporary image without autonomy. As it is said, it is not that all created things and those that depend on things other than that dharma are not the masters of that dharma, but to show that as the master who is established as the nature or essence of that dharma, it must not be its creation, and it must not be like a borrowed thing that depends on other things. Therefore, the inherent nature of fire is not created, not newly born without previous existence, and not confused with fire in the three times. Like the temperature of water, or this shore and the other shore, or length and shortness, it does not depend on other causes and conditions, that is said to be the nature of fire. If asked, does the nature of fire exist as such? The answer is, it is neither existent by its own nature nor non-existent. Although it exists, it does not exist by its own nature. As it is said in the Commentary on Entering the Middle Way: "Here, the ultimate truth is the special object of the wisdom of those who see reality, by which they obtain their own nature, but it is not established by their own entity." Although it is thus non-existent by its own nature, in order to dispel the fear of the listeners, it is falsely established and said to exist in the conventional sense. Here, because it is necessary to say that it exists, it is unreasonable to say that the ultimate truth is not knowable, as it is said in the Collection of True Dharmas: "In order to completely eliminate the places of fear in the world, birth and death occur by the power of language." As it is said, birth and death will also become unknowable. Because it is said to be falsely established, it is also unreasonable to say that the ultimate truth is not knowable. In order to know that it is said to exist by false establishment, there is a verse: In the dharma without letters, what is the listener and what is the speaker? False establishment has no letters, that is listening
Chinese
也是教導者。如是引《三摩地王經》所說，聽者、說者及所說之法等，也都是假立而作，故彼等也將變成非所知。因此，對於以分別假立而教導者，也說了很多「假立而」等語，故不需如同我與二取般是假立的。若謂由假立而說彼存在，則彼為何？答：彼之自性即是所謂諸法之法性等語，是先前第二個問題的回答。彼是諸法之自性，自性是自性，自性是空性，空性是無自性，彼是真如，彼亦是不變為真如之自性且恆常存在者。以無明之昏暗力，若此等所緣以真如而存在，則聖者之等持無漏智慧應緣之，然以彼等一無所見之方式，彼等之真如即變成彼智慧之境，以彼智慧能了悟諸法之真如之故，且諸法不成真如，彼即是彼等之真如之故，若有破斥之對象則可緣，然以不緣之自性即能成立破斥對象已被破斥之故。所謂「不見是殊勝見」之義，亦非謂不見任何事物是見，而是如前所說，不見戲論即是安立為見離戲，故非於一基上作見與不見。如是亦於《攝頌》中云：「色等諸色皆不見，受等諸受亦不見，想蘊不見及行蘊，識與心意亦不見，此是見法如來示，眾生言說見虛空，如何能見虛空耶，以此理性能觀察，如是見法如來示，見法不能以他喻。」如是不見是五蘊，見是法，如是宣說，彼是真如之義，如云：誰見緣起，彼即見法。如是譬如
English
is also a teacher. As it is said in the Samadhiraja Sutra, the listener, the speaker, and the Dharma that is spoken are all fabricated, so they will also become non-knowable. Therefore, there are many statements such as "fabricated" even for those who teach by fabricating with discrimination, so it is not necessary to be like the fabrication of myself and the two graspers. If it is said that it exists from fabrication, then what is it like? The answer is that its own nature is the suchness of all dharmas, etc., which is the answer to the second question. That is the nature of all dharmas, and nature is self-nature, and self-nature is emptiness, and emptiness is no self-nature, and that is suchness, and that is also unchanging into the nature of suchness and always abiding. If these objects of focus exist as suchness by the power of the darkness of ignorance, then the noble equipoise of stainless wisdom should focus on them. However, in the manner of not seeing anything, the suchness of those becomes the object of that wisdom, because that wisdom realizes the suchness of things, and because things are not established as suchness, that itself is the suchness of those, and if there is an object to be refuted, it can be focused on, but by the very nature of not focusing, it is established that the object to be refuted has been refuted. The meaning of "not seeing is supreme seeing" is not to say that not seeing anything is seeing, but as said before, not seeing elaboration is established as seeing freedom from elaboration, so seeing and not seeing are not done on one basis. Thus, it is also said in the Compendium: "All forms are not seen, all feelings are not seen, perception is not seen and formations are not seen, consciousness and mind are not seen, this is seeing the Dharma, taught by the Tathagata. Beings say they see the sky, how can the sky be seen? Let them examine this with reason. Thus, seeing the Dharma is taught by the Tathagata, seeing the Dharma cannot be explained by other metaphors." Thus, not seeing is the five aggregates, and seeing is the Dharma, as it is said, and that is the meaning of suchness, as it is said: whoever sees dependent origination, sees the Dharma. For example,