Tibetan
ག་ཏུ་འཛིན་པས་དེ་ཉིད་སྟོང་གཞིར་བཟུང་ནས་སྟོང་པ་གཏན་ལ་དབབ་དགོས་ ཀྱི་ཡོངས་གྲུབ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་གཞན་གཉིས་དོན་གཞན་དུ་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་བཟུང་ནས་འཁྲུལ་བ་མིན་པས་ཡོངས་གྲུབ་ངོ་བོ་ཉིད་གཞན་གཉིས་དོན་གཞན་དུ་ཡོད་པས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བདག་མེད་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ག་ལ་ཡིན། ཆོས་བདག་ཡོད་པར་འཛིན་པར་ཡང་ལ་ལ་མེ་ཡོད་པར་འཛིན་པ་ལྟ་བུ་དོན་གཞན་ཅིག་ཡོད་པར་འཛིན་པ་མིན་ཏེ། རང་གི་སེམས་ཕྱིའི་ཡུལ་དང་ནང་གི་ཡུལ་ཅན་དུ་སོ་སོ་རྒྱངས་ཆད་དུ་སྣང་བ་ན་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་གྲུབ་པར་འཛིན་པས་དེའི་གཉེན་པོ་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་སྣང་བ་དེ་གཟུང་འཛིན་རྫས་གཞན་དུ་མ་གྲུབ་ཅེས་སྟོན་གྱི་གཟུང་འཛིན་དོན་གཞན་དུ་དེ་ལ་མེད་དོ་ཞེས་སྟོན་བ་མིན་ནོ། །དེས་ན་དབུས་མཐའི་འགྲེལ་བཤད་ལས་ཀྱང་གཙུག་ལག་ཁང་དགེ་སློང་ལ་སོགས་པས་སྟོང་བ་ལྟར་མིན་གྱི་ཐག་པ་སྦྲུལ་གྱིས་སྟོང་བ་ལྟར་ཡིན་པར་གསུངས་ཏེ། ཆོས་བདག་གིས་སྟོང་ཚུལ་གཞན་ཡང་དེ་ལྟར་རོ། །དེས་ན་འཇིག་རྟེན་ན་འདྲེ་ཤར་སྒོར་གནོད་པ་ལ་གླུད་ནུབ་སྒོར་གཏོང་ཞེས་བ་ལྟར་མ་སོང་བར་གང་ལ་བདག་ཏུ་བཟུང་བའི་གཞི་གཞན་དབང་དེ་ཇི་ལྟར་བཟུང་བ་ལྟར་གྱི་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་བདག་གིས་སྟོང་བ་ཡོངས་གྲུབ་ཡིན་པའི་སྟོང་ཚུལ་དེ་འདྲའི་སྟོང་ཉིད་བསྒོམས་ན། བདག་འཛིན་གྱི་གཉེན་པོར་འགྲོ་བ་ཡིན་གྱི་ལུགས་དེ་ལས་གཞན་བའི་སྟོང་ཚུལ་གྱི་སྟོང་བ་བསྒོམས་ན་ནི་བདག་འཛིན་ལ་ཅི་ཡང་མི་གནོད་དོ། །གནོད་འཇོམས་ཀྱིས་བཤད་པ་ནི་རྟོག་པ་ལ་རྗོད་བྱེད་སྒྲ་སྦྱི་དང་བརྗོད་བྱ་དོན་སྤྱི་སྣང་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་མིག་དང༌། གཟུང་བ་གཟུགས་ ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་དེ་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་མིག་ཏུ་སྣང་བ་ནི་རྣམ་བཏགས་ཀྱི་མིག་དང༌། སྒྲ་དོན་གྱི་སྤྱིར་གྱུར་པའི་བརྗོད་པར་བྱ་བྱེད་དང་བྲལ་བས་བརྗོད་དུ་མེད་ཅིང་། མིག་གི་གཟུང་འཛིན་དུ་སོ་སོར་སྣང་བར་གྱུར་བ་དང་བྲལ་ཏེ་མཉམ་གཞག་སོ་སོར་རང་རིག་གིས་རིག་པའི་ཡོངས་གྲུབ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་མིག་ཏུ་འདོད་པས། མིག་གི་ཆོས་ཉིད་དེ་འཕགས་པའི་མཉམ་གཞག་གིས་རིག་པའི་དོན་བརྗོད་བྱ་རྗོད་བྱེད་དང་གཟུང་འཛིན་དུ་སྣང་བའི་གཉིས་སྣང་དང་བྲལ་བ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་གཞན་གཉིས་ཀྱི་མཉམ་གཞག་གི་ཡུལ་དེ་སྟོང་ཞེས་བྱ་སྟེ་གཉིས་སྣང་སྔ་མ་ནི་ཀུན་རྟས་དང་ཕྱི་མ་ནི་རྣམ་བཏགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཡང་དེ་ཉིད་ལས། །དེ་ལ་བརྗོས་པར་བྱ་བ་དང་བརྗོད་པའི་རྣམ་པར་བཟུང་བའི་མིག་ཅེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ནིཀུན་བརྟགས་པའི་མིག་ཡིན་ནོ། །དེཉིད་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གནས་པ་མིག་གི་རྣམ་པར་སོ་སོར་སྣང་བ་ནི་རྣམ་པར་བཏགས་པའི་མིག་གོ །དེ་ཉིད་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་བརྗོད་པའི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་ཞིང་བརྗོད་དུ་མེད་པ་སྣང་བ་དང་བཅས་པར་གྱུར་པ་དང་བྲལ་ཏེ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་མིག་ཅེས་བྱའོ། །ཞེས་དང་། འདི་ལྟར་ཁྱོད་དོན་དམ་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྒོམ་པའི་ཚེ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མའི་དངོས་པོ་མི་སྣང་བས་དོན་དམ་པར་ནི་དེ་མེད་ཀྱི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པར་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག །ཅེས་འཕགས་པའི་མཉམ་གཞག་གི་དོན་གཉིས་སྣང་མེད་པ་ལ་བཤད་ པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་དེ་གཞིའི་ལྟ་བ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་ཀྱི་ཡོངས་གྲུབ་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་ཚུལ་མིན་ནོ། །གནོད་འཇོམས་ལས་འཕགས་པའི་མཉམ་གཞག་གི་དོན་ཡོད་པ་ཙམ་ལ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཞེས་བཤད་ཀྱང་མཉམ་གཞག་གིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པར་འདོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རང་གི་ཡུལ་ཅན་གྱི་དོན་ཡུལ་ཡོད་པར། འདོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་དོན་དམ་པར་ཡོད་མེད་རྩོད་པའི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་དེ་ག་ལ་ཡིན། ཡིན་ལུགས་དཔྱོད་པའི་རིགས་པས་དཔྱད་བཟོད་པའི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་དེས་གཏན་མི་འདོད་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་འདུས་མ་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་སུ་དེ་ལྟར་འདོད་པ་ལ་དམིགས་ཀྱིས་ཕྱེ་བའི་དགག་པ་དུ་མ་བརྗོད་པས་ཤེས་ཏེ་མངས་པས་འཇིགས་ནས་མ་བྲིས་སོ། །ཡུམ་གྱི་མདོ་ཉིད་ལས། །གཟུགས་ནས་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་བར་རེ་རེ་ལ་གསུམ་གསུམ་གྱི་རྣམ་གཞག་བྱས་ནས་སྟོང་གཞི་རྣམ་བཏགས་དགག་བྱ་ཀུན་བརྟགས་ཀྱིས་སྟོང་བ་ཆོས་ཉིད་ཡོངས་གྲུབ་ཏུ་བཤད་པས་རྣམ་བཏགས་ཀྱི་མིག་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་མིག་གིས་སྟོང་པ་ནི་ཆོས་ཉིད་དུ་བཤད་དགོས་པའི་ཕྱིར། མཉམ་གཞག་གི་དོན་སྔ་མ་གཉིས་ཀྱིས་ཕྱི་མ་སྟོང་བ་མདོའི་དོན་དུ་འཆད་པ་ཡང་ལེགས་པར་མི་སྣང་ངོ་། །འདི་ལས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་རྣམ་རྟོག་བརྒྱད་རྣམ་འབྲེལ་དུ་ཁ་འཕངས་པ་བཞིན་དུ་ཉི་ཁྲི་རྣམ་འགྲེལ་ན་ཡོད་ཅིང༌། གཞན་དབང་དང་ཡོངས་གྲུབ་གཉིས་ཀ་ཡིན་ལུགས་དཔྱོད་པའི་རིགས་ པས་དཔྱད་བཟོད་བཀག་པའི་ཕྱིར་དང༌། །དབྱིག་གཉེན་གྱིས་ཡུམ་གྱི་མདོའི་དགོངས་པའི་དོན་དགོངས་འགྲེལ་གྱིས་བཤད་པ་བཞིན་དུ་བྱེད་དགོས་པར་རྣམ་བཤད་རིག་པ་ལས་བཤད་པ་དང་བཤད་ཚུལ་ཆེས་ཤིན་ཏུ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་དབྱིག་གཉེན་གྱི་མཛད་པ་མིན་ལ། །སྔོན་གྱི་ཡི་གེ་རྙིང་པ་རྣམས་ལས་དཾཥྚ་སེ་ནས་མཛད་པར་གྲགས་པ་ལྟར་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི། དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སློབ་དཔོན་སྐུ་མཆེད་ཀྱི་བཀྲལ་བའི་ཚུལ་དེ་ལྟར་བྱས་ན། འཁོར་ལོ་དང་པོ་ལས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་གཟུང་འཛིན་གཉིས་གསུངས་པ་དྲང་དོན་དུ་འགྲེལ་བའི་དགོངས་གཞི་ནི་ཉི་ཤུ་པ་ལས། རང་གི་ས་བོན་གང་ལས་སུ། །རྣམ་རིག་སྣང་ལ་གང་འབྱུང་བ། དེ་དང་དེ་ཡི་སྐྱེ་མཆེད་ནི། རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ཐུབ་པས་གསུངས། །ཞེས་གསུངས་པ་དང༌། དགོས་པ་ཡང་དེ་ཉིད་ལས། གཟུགས་སོགས་སྐྱེ་མཆེད་ཡོད་པར་ནི། དེས་འདུལ་བ་ཡི་སྐྱེ་བོ་ལ། དགོངས་པའི་དབང་གིས་གསུངས་པ་སྟེ། བརྫུས་ཏེ་འབྱུང་བའི་སེམས་ཅན་བཞིན། ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་ཡིན་ཏེ། །ཕྱི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ལས་གཟུགས་ལྟ་བ་སོགས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་འབྱུང་བར་བསྟན་པ་ན་དེ་དག་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ལྟ་བ་པོ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་དོན་དུའོ། །སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ལ་གནོད་བྱེད་ནི་ཕྱི་རོལ་འགོག་པའི་རིགས་པ་རྣམས་སོ། །ཆོས་རྣམས་ལ་ངོ་བོ་དང་ཁྱད་པར་དུ་བཏགས་པའི་ཀུན་བརྟགས་ ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་པས་དེ་གཉིས་ལ་མ་ཕྱེ་བར་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པར་གསུངས་པ་ཡང་དྲང་དོན་ནོ། །ཀུན་ལས་བཏུས་ལས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་ལས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་གསུངས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་གསུམ་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་པར་བཤད་ཅིང་། །ཐེག་བསྡུས་ལས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་ལས་མེད་ཅེས་གསུངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀུན་བརྟགས་དང་རྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་གཞན་དབང་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་བཞིས་ཡོངས་གྲུབ་བསྟན་པར་གསུངས་པའི་མདོ་ནི་ཡུལ་གྱི་མདོར་སྣང་བས་འཁོར་ལོ་གཉིས་པ་དྲང་དོན་དུ་བཤད་པ་ཡང་དེ་ཉིད་དང་དེ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ལ་བཞེད་དོ། རྣམ་བཤད་རིགས་པར་ཡང་ཡུམ་གྱི་མདོ་ལས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་སོགས་སུ་བཤད་པ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པར་འདོད་པ་བཀག་ཅིང༌། དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་བའི་མདོ་ལས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ངེས་པའི་དོན་མ་ཡིན་པར་འབྱུང་ལ། ཞེས་གསུངས་པས་ཡུམ་གྱི་མདོ་འཁོར་ལོ་གཉིས་པར་བཞེད་དོ། །འདི་དྲང་དོན་དུ་འཆད་ཚུལ་ནི་འཁོར་ལོ་དང་པོ་ལས་གཟུང་འཛིན་གསུངས་པ་དྲང་དོན་དུ་འགྲོ་ལུགས་དང་ཆེས་ཤིན་ཏུ་མི་འདྲ་སྟེ། །འདི་ལྟར་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་རྣམ་སྨིན་གྱི་བག་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་རང་གི་ས་བོན་སྨིན་པ་གང་ལས་བྱུང་བའི་ས་བོན་དང་སྣང་བ་ལ་དགོངས་ནས་མིག་དང་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཡོད་པར་གསུངས་པའི་དགོངས་
Chinese
在何处执着，就将那处作为空性的基础，从而确定空性。认为在圆成实性中，有自性异体二者，并且是不同的事物，这并非是迷惑，因此，认为圆成实性自性异体二者是不同的事物，所以是空性，这怎么能确定无我呢？对于执着有法我，也并非像有些人执着有火一样，认为存在不同的事物。当自己的心以外境和内境的方式，各自遥远地显现时，因为执着于显现的方式就是成立的方式，所以它的对治是，所显现的境和有境并非成立为能取所取的他体，而是显示能取所取并非是不同的事物。因此，《中边分别论》的解释中也说，不是像寺庙被僧侣等所空那样，而是像绳子被蛇所空那样。法我空性的方式也是如此。因此，不要像世间所说的那样，鬼在东门作祟，就将替身送到西门，而是要观修对何处执着为我的所依处他性，如所执着般，以遍计所执的我为空性的圆成实性，如果修习这样的空性，就能成为我执的对治，如果修习与此方式不同的空性，则对我执毫无损害。能摧论师的解释是，对于分别念，显现能诠之声音总相和所诠之意义总相，这是遍计所执的眼；对于所取之色 的生处，显现为执着它的自性的眼，这是随计所执的眼；声音和意义的总相，远离了能说所说，因此是不可说的，并且远离了在眼的能取所取中各自显现，在等持中各自以自证智所证的圆成实性，被认为是法性的眼。因此，眼的法性，是圣者在等持中所证悟的意义，远离了显现为能诠所诠和能取所取的二取，称自性异体二者的等持之境为空性，因为之前的二取是遍计所执，之后的二取是随计所执。就像那部论典中所说的那样，对于其中所说和能说的显现方式的眼，称之为遍计所执的物。
English
Wherever there is clinging, that itself should be taken as the basis of emptiness, thereby establishing emptiness. It is not a delusion to think that in the pariniṣpanna (consummate nature), there are two other natures, svabhāva and viśeṣa, and that they are different things. Therefore, how can one establish selflessness by saying that the pariniṣpanna, the two other natures of svabhāva and viśeṣa, are different things, and therefore are empty? Even when clinging to the existence of dharma-ātman (self of phenomena), it is not like some people clinging to the existence of fire, thinking that there is a different thing. When one's own mind appears separately and distantly as an external object and an internal object-possessor, because one clings to the way it appears as the way it is established, its antidote is to show that the appearing object and object-possessor are not established as other entities of grāhaka (apprehender) and grāhya (apprehended), but rather to show that grāhaka and grāhya are not different things in that. Therefore, in the commentary on the Madhyāntavibhāga (Discrimination of the Middle and the Extremes), it is said that it is not like a monastery being empty of monks, but like a rope being empty of a snake. The way in which dharma-ātman is empty is also like that. Therefore, do not do as the world says, that a ghost harms in the east gate, so a ransom is sent to the west gate. Rather, contemplate the pariniṣpanna, which is empty of the imagined self of parikalpita (completely imputed), according to how the otherness of the basis on which one clings to self is clung to. If one meditates on such emptiness, it will become the antidote to self-clinging. If one meditates on emptiness in a way that is different from that, it will not harm self-clinging at all. Nöjom's explanation is that, for conceptualization, the appearance of the general sound of the expresser and the general meaning of the expressed is the eye of parikalpita; for the āyatana (source) of the apprehended form, the appearance as the eye of the self that clings to it is the eye of paratantra (dependent nature); the generalities of sound and meaning, being free from what is to be said and what is said, are therefore unspeakable, and being free from appearing separately in the grāhaka and grāhya of the eye, the pariniṣpanna that is cognized by self-awareness separately in samādhi (meditative equipoise) is considered to be the eye of dharmatā (suchness). Therefore, the dharmatā of the eye is the meaning cognized by the noble ones in samādhi, free from the dualistic appearance of appearing as expresser and expressed and grāhaka and grāhya, and the object of the samādhi of the two other natures of svabhāva and viśeṣa is called emptiness, because the former dualistic appearance is parikalpita and the latter is paratantra. As it is said in that very text, the object called the eye, which is the way of appearing of what is to be said and what is said, is the object of parikalpita.
Chinese
是眼睛。那本身安住于能取和所取的自性，以眼睛的形态各自显现，是假立的眼睛。那本身远离能说和所说的形态，不可说，远离显现和合一，各自以自证圆满的自性，称为法性的眼睛。如是，你于意念实有，修习之时，有为的相之事物不显现，故于实有则无，于世俗有，应如是知。如是宣说圣者的等持之义，无二取显现之故。因此，那不是确立基之见解，法无我的圆成实之方式。破除损害中，虽说圣者的等持之义仅是存在，即是实有，然一切欲以等持证悟彼性者，亦唯是欲求自之有境之义为境有。故争论实有与否，实有者何在？以辨别如是的道理所能堪忍辨别的实有，彼等全然不欲，以于空性空性与实有空性及无为空性之时，已述说诸多特意区分此种欲求之遮破，以繁多故畏惧而不书写。于佛母经中，从色至一切智之间，一一作三三之安立，宣说空基假立应破遍计所执为空性，法性圆成实，故假立之眼，以遍计所执之眼为空性，必须宣说法性。以等持之义，前二者以后者为空性，于经之义作此解说，亦不甚佳。于此，如声闻大士之八种分别以关联方式抛掷，二万颂释中亦有。他起和圆成实二者，皆以辨别如是的道理所能堪忍辨别而遮破之故。世亲以释经解释佛母经之意，然与解说理智中所说及解说方式极不相符，故非世亲之著作。于往昔之古老文字中，有Dṛṣṭa。
English
It is the eye. That itself abiding in the nature of grasper and grasped, appearing distinctly in the form of an eye, is the nominally imputed eye. That itself, free from the form of what is to be said and what says, unspeakable, free from becoming with appearance and one, each with its own self-aware perfected essence, is called the eye of dharmata. Thus, when you meditate on the ultimate, the object of the characteristics of conditioned phenomena does not appear, so know that it does not exist in the ultimate but exists in the conventional. Thus, it is said that the meaning of the noble equipoise is without dualistic appearance. Therefore, that is not the way to establish the basis of the view, the perfection of the selflessness of phenomena. In "Destroying Harm," although it is said that the meaning of the noble equipoise is merely existent, it is said to be ultimately existent, but all those who wish to realize thatness through equipoise only desire that the meaning of their own object be existent as an object. Therefore, where is the ultimately existent one in the debate about whether it is ultimately existent or not? Those who do not at all desire the ultimately existent one that can be endured by the reasoning that distinguishes suchness, because in the case of emptiness of emptiness and ultimate emptiness and unconditioned emptiness, many refutations that specifically distinguish this kind of desire have been stated, and because of the fear of being too numerous, I have not written them. In the Sutra of the Mother, from form to omniscience, each is established with three aspects, and it is said that the basis of emptiness, the imputed, the object to be negated, the completely conceptualized, is empty, the nature of reality is perfectly established, so the nominally imputed eye, empty of the completely conceptualized eye, must be declared as the nature of reality. With the meaning of equipoise, the first two empty the latter, and it does not seem good to explain the meaning of the sutra in this way. From this, just as the eight discriminations of the great Hearer are thrown in a related way, they are also found in the Explanation of Twenty Thousand. Both other-powered and perfectly established are rejected by the reasoning that distinguishes suchness and can be endured, so. Vasubandhu explains the meaning of the Sutra of the Mother with the Explanation of Intent, but it is very inconsistent with what is said in the Explanation of Intelligence and the way of explanation, so it is not a work of Vasubandhu. In the old letters of the past, there is Dṛṣṭa.