Tibetan
་ལ་དབབ་པ། སྒོམ་པའི་དུས་སུ་དེ་རྟོགས་པའི་ཤེས་བཞིན་སྐྱེད་ཐབས་སོ། །དང་པོ་ལ་རྒོད་པ་ནི། ཀུན་ལས་བཏུས་ལས། རྒོད་པ་གང་ཞེ་ན། སྡུག་པའི་མཚན་མའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཆར་གཏོགས་པའི་སེམས་རྣམ་པར་མ་ཞི་བ་སྟེ། ཞི་གནས་ཀྱི་བར་དུ་གཅོད་པའི་ལས་ཅན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་ཏེ། འདི་ལ་གསུམ་ལས། དམིགས་པ་ནི་ཡུལ་ཡིད་དུ་འོང་ཞིང་སྡུག་པའོ། །རྣམ་པ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་མ་ཞི་ཞིང་ཕྱིར་འཕྲོ་བ་སྟེ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཡིན་པས་ཡུལ་ལ་སྲེད་པའི་རྣམ་པས་འཇུག་པའོ། །བྱེད་ལས་ནི་སེམས་དམིགས་པ་ལ་གནས་པའི་བར་ཆད་བྱེད་པའོ། །སེམས་ནང་དུ་དམིགས་པ་ལ་བཏགས་པ་ན་གཟུགས་སྒྲ་སོགས་ལ་ཆགས་པའི་རྒོད་པས་དབང་མེད་དུ་ཡུལ་དེ་དག་ལ་སེམས་འདྲེན་ཞིང་གཡེང་སྟེ། བཤགས་བསྟོད་ལས། ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ཞི་ གནས་ལ་དམིགས་ཤིང༌། །དེ་དང་དེར་ཡིད་ཡང་ཡང་གཏད་པ་ན། །དེ་དང་དེ་ལས་ཉོན་མོངས་ཞགས་པ་ནི། །ཡུལ་ལ་ཆགས་པའི་ཐག་པས་དབང་མེད་དྲངས། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །བྱིང་བ་ནི། འགྱུར་མང་པོ་ལས་ཞུམ་པར་ཡང་བསྒྱུར་རོ། །འདི་ལ་ཁ་ཅིག་ཡུལ་གཞན་ལ་འཕྲོ་བ་མེད་པར་གནས་ཤིང་གསལ་དྭངས་མེད་པའི་སེམས་རྨུགས་པ་ལ་བྱིང་བར་འདོད་པ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། སྒོམ་རིམ་བར་པ་དང་དགོངས་འགྲེལ་ལས། རྨུགས་པ་ལས་བྱིང་བ་སྐྱེ་བར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་ལས་བཏུས་ལས་ཀྱང་བྱིང་བ་ཉེ་ཉོན་གྱི་རྣམ་གཡེང་གི་སྐབས་སུ་བཤད་མོད་ཀྱང༌། དེར་བཤད་པའི་རྣམ་གཡེང་ལ་དགེ་བ་ཡང་བྱུང་བས་ཉོན་མོངས་ཅན་དུ་མ་ངེས་སོ། །དེས་ན་རྨུགས་པ་ནི། ཀུན་ལས་བཏུས་དང་མཛོད་འགྲེལ་ལས། གཏི་མུག་གི་ཆ་ཤས་ལུས་སེམས་ལྕི་ཞིང་ལས་སུ་མི་རུང་བ་ཞིག་ལ་གསུངས་སོ། །བྱིང་བ་ནི། སེམས་ཀྱིས་དམིགས་པ་འཛིན་པའི་འཛིན་སྟངས་ལྷོད་ནས། དམིགས་པ་གསལ་བའམ་དམ་པར་མི་འཛིན་པས་དྭངས་ཆ་ཡོད་ཀྱང་དམིགས་པའི་འཛིན་སྟངས་གསལ་བ་མེད་ན་བྱིང་བར་འགྲོ་སྟེ། སྒོམ་རིམ་བར་པ་ལས། གང་གི་ཚེ་དམུས་ལོང་ལྟ་བུའམ་མི་མུན་པར་ཞུགས་པ་ལྟ་བུའམ་མིག་བཙུམ་པ་ལྟ་བུར་སེམས་ཀྱིས་དམིགས་པ་གསལ་བར་མི་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ་བྱིང་བར་གྱུར་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཞེས་སོ། །གཞུང་ཆེ་བ་གཞན་ནས་བྱིང་བའི་མཚན་ཉིད་གསལ་བར་བཟུང་བ་མ་མཐོང་ངོ༌། །བྱིང་བ་ལ་དགེ་བ་དང་ལུང་མ་ ཤོག་ལྷེབ་ ༣༠༡ ནས་ ༤༠༠ བར། བསྟན་གཉིས་ཡོད་ལ། རྨུགས་པ་ནི་མི་དགེ་བ་དང་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་མ་བསྟན་གང་རུང་དང་གཏི་མུག་གི་ཆ་ཤས་ཁོ་ནའོ། །གཞུང་ཆེ་བ་རྣམས་ནས་བྱིང་བ་སེལ་བ་ལ་སྐུ་གཟུགས་སོགས་དགའ་བའི་ཡུལ་དང་སྣང་བ་བསྒོམས་ནས་སེམས་གཟེངས་བསྟོད་དགོས་པར་གསུངས་པས། སེམས་ལ་མུན་པ་བབས་པ་ལྟ་བུའི་ཡུལ་མི་གསལ་བ་དང་བློའི་འཛིན་སྟངས་དམའ་རུ་སོང་བ་བཀག་ནས། དམིགས་པ་གསལ་བ་དང་འཛིན་སྟངས་ཀྱི་གྲིམས་ཆ་གཉིས་ཀ་དགོས་སོ། །རྒོད་པ་རིག་སླ་ལ་བྱིང་བ་ཁུངས་ཐུབ་ཀྱི་གཞུང་ཆེ་བ་ལས་གསལ་བར་ངོས་མ་བཟུང་བས་ཤེས་དཀའ་ཞིང་གལ་ཡང་ཆེ་སྟེ། འདི་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱོན་མེད་དུ་འཁྲུལ་ས་ཆེ་བས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་བློ་ཞིབ་མོས་ཉམས་མྱོང་གི་སྟེང་ནས་སྒོམ་རིམ་དུ་གསུངས་པ་ལྟར་ལེགས་པར་བརྟགས་ལ་ངོས་ཟིན་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་ནི། བྱིང་རྒོད་ཀྱི་གོ་བ་ཡོད་ཙམ་གྱིས་མི་ཆོག་གི །སྒོམ་པའི་ཚེ་ན་བྱིང་རྒོད་བྱུང་མ་བྱུང་ཇི་བཞིན་དུ་ཤེས་པའི་ཤེས་བཞིན་སྐྱེད་ཐུབ་པ་ཞིག་དགོས་སོ། །དེ་ཡང་ཤེས་བཞིན་སྟོབས་ལྡན་རིམ་གྱིས་བསྐྱེད་པས་བྱིང་རྒོད་བྱུང་བའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་དེ་ངོས་ཟིན་པའི་ཤེས་བཞིན་སྐྱེད་ཐུབ་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས། དངོས་སུ་མ་སྐྱེས་པ་སྐྱེ་བའི་གྲབས་བྱེད་པ་ནས་རིག་པའི་ཤེས་བཞིན་སྐྱེད་དགོས་ཏེ། སྒོམ་རིམ་ཕྱི་མ་གཉིས་ལས། སེམས་བྱིང་ངམ་བྱིང་དུ་དོགས་པར་མཐོང་ན། ཞེས་དང༌། སེམས་རྒོད་པའམ་རྒོད་དུ་དོགས་པར་མཐོང་ བ། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ཤེས་བཞིན་ཞིག་མ་སྐྱེས་བར་དུ་འདི་ནས་འདིའི་བར་ལ་བྱིང་རྒོད་མེད་པའི་སྒོམ་སྐྱོན་མེད་བྱུང་ངོ་ཞེས་ཐག་བཅད་ཀྱང་སྟེང་དུ་མི་འགྲོ་སྟེ། བྱིང་རྒོད་བྱུང་ཡང་ངེས་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཤེས་བཞིན་སྟོབས་ལྡན་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཡང་དབུས་མཐའ་ལས། བྱིང་དང་རྒོད་པ་རྟོགས་པ་དང༌། །ཞེས་བྱིང་རྒོད་རྟོགས་པ་ལ་ཤེས་བཞིན་དགོས་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་བྱིང་རྒོད་བྱུང་ན་མི་རིག་པ་མི་སྲིད་པའི་ཤེས་བཞིན་མ་སྐྱེས་ན་དུས་རིང་པོར་སྒོམ་ལོ་བྱས་ཀྱང་བྱིང་རྒོད་བྱུང་བཞིན་དུ་མི་ཚོར་བར་བྱིང་རྒོད་ཕྲ་མོས་དུས་འདའོ། །འོ་ན་ཤེས་བཞིན་དེ་ཇི་ལྟར་བསྐྱེད་སྙམ་ན། འདི་ལ་སྔར་བསྟན་པའི་དྲན་པའི་སྐྱོང་ལུགས་དེ་རྒྱུ་གལ་ཆེ་ཤོས་གཅིག་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དྲན་པ་རྒྱུན་ལྡན་པ་དེ་སྐྱེད་ནུས་ན་དམིགས་པ་བརྗེད་ནས་ཡེངས་འགྲོ་བ་དགག་ནུས་པས་བྱིང་རྒོད་སྐྱེས་པ་ཡུན་རིང་པོར་མི་ཚོར་བ་ལྡོག་པས། བྱིང་རྒོད་རྟོགས་སླ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དྲན་པ་ཉམས་པའི་དུས་ཀྱི་བྱིང་རྒོད་རིག་པ་དང༌། མ་ཉམས་པའི་དུས་ཀྱི་བྱིང་རྒོད་རིག་པའི་དུས་རིང་ཐུང་གཉིས་མྱོང་བ་ལ་བསྐོར་ན
Chinese
的方法。在禅修时，产生觉知以了解它们的方法。首先，关于掉举：如《摄类学》中所说：“什么是掉举？是追随悦意之相的贪欲之分，心不寂静，是断绝止的业。”如是说。这有三种：所缘是悦意且可爱的境。相是心不寂静且向外散乱，是贪欲的一部分，以对境生起贪恋的方式运作。作用是障碍心安住于所缘。当心专注于内在所缘时，由于对色、声等生起贪恋的掉举，不由自主地将心引向那些境，使其散乱。如《忏悔赞》中所说：“如何如何地专注于寂止，一次又一次地将心安住于彼，从彼处烦恼的绳索，被对境生起贪恋的绳索不由自主地牵引。”如是说。关于沉没：在许多译本中也被译为沮丧。有些人认为，心不向其他境散乱，而是安住且没有清晰澄明的昏沉之心就是沉没，这是不合理的。因为《修次第中篇》和《入中论释》中说，沉没是从昏沉中产生的。虽然《摄类学》中也说沉没是近分的散乱，但那里所说的散乱也可能产生善，因此不一定是烦恼。因此，昏沉是：如《摄类学》和《俱舍论释》中所说，是痴的一部分，身心沉重且不适于工作。沉没是：心执持所缘的执持方式松懈，不清晰或牢固地执持所缘，虽然有澄明的部分，但执持所缘的方式不清晰，就会陷入沉没。如《修次第中篇》中所说：“何时如盲人一般，或如人进入黑暗中一般，或如闭眼一般，心不清晰地见到所缘，那时就应知已陷入沉没。”如是说。未见其他大论典中清晰地阐述沉没的定义。沉没有善和无记两种，而昏沉是不善和被遮蔽的，或者是无记，只是痴的一部分。
English
method. The method of generating awareness to understand them during meditation. First, regarding agitation: As it says in the Compendium of Topics, "What is agitation? It is the part of attachment that follows attractive signs, the mind is not pacified, and it has the function of cutting off calm abiding." As it is said. This has three aspects: The object is a pleasing and lovely object. The aspect is that the mind is not pacified and is scattered outwards, it is a part of attachment, and it engages in the manner of craving for objects. The function is to obstruct the mind from abiding on the object. When the mind is placed on an internal object, due to the agitation of attachment to forms, sounds, etc., the mind is involuntarily drawn to those objects and becomes distracted. As it says in the Confession Praise: "However much one focuses on calm abiding, and again and again places the mind on it, from that, the noose of afflictions is involuntarily drawn by the rope of attachment to objects." As it is said. Regarding sinking: In many translations, it is also translated as dejection. Some people think that the dullness of mind that does not scatter to other objects, but abides and is without clarity, is sinking, which is unreasonable. Because the Middle Stages of Meditation and the Commentary on the Middle Way say that sinking arises from dullness. Although the Compendium of Topics also says that sinking is a near affliction of distraction, the distraction mentioned there can also produce good, so it is not necessarily an affliction. Therefore, dullness is: As it says in the Compendium of Topics and the Commentary on the Treasury, it is a part of ignorance, the body and mind are heavy and unfit for work. Sinking is: The way the mind holds the object is loose, and it does not hold the object clearly or firmly, so although there is a clear aspect, if the way of holding the object is not clear, one will fall into sinking. As it says in the Middle Stages of Meditation: "When the mind does not clearly see the object, like a blind person, or like a person entering darkness, or like closing the eyes, then one should know that one has fallen into sinking." As it is said. I have not seen the definition of sinking clearly explained in other major texts. Sinking has two types, virtuous and neutral, while dullness is non-virtuous and obscured, or neutral, and is only a part of ignorance.
Chinese
如是观想悦意之境及景象，需提升心之力量，如是说。 遮止如心堕黑暗般境不清晰及心之执取力下降， 需境清晰及执取力之紧致，二者皆需。 掉举易觉察，然昏沉未从可靠之大论典中清晰认知故，难知且极重要， 因于此易错认为禅定无过失。 是故，当以细致之心，于经验之上，如《修次第》中所说，善加观察而认知之。 二者，仅有昏沉与掉举之理解尚不足够，于禅修之时，需生起如实了知昏沉与掉举生起与否之正知。 又，以渐次生起具力之正知，莫说能于昏沉与掉举生起之当下，生起能认知彼之正知， 需于尚未真实生起，仅为生起之准备之时，即生起觉知之正知。 如《修次第》后二者中云：若见心昏沉或疑将昏沉，及见心掉举或疑将掉举。
English
Thus, contemplating pleasant realms and appearances, it is said that one must uplift the mind's strength. Blocking the obscurity of the realm as if the mind has fallen into darkness and the decline of the mind's grasping power, both the clarity of the object and the tightness of the grasping are necessary. Agitation is easy to recognize, but because dullness is not clearly recognized from reliable great treatises, it is difficult to know and extremely important, because it is easy to mistake this for flawless samadhi. Therefore, one should carefully examine and recognize it with a meticulous mind, based on experience, as stated in the Stages of Meditation. Secondly, it is not enough to merely have an understanding of dullness and agitation. During meditation, one must be able to generate mindfulness that knows exactly whether dullness and agitation have arisen or not. Moreover, by gradually generating powerful mindfulness, what need is there to say that one can generate mindfulness that recognizes dullness and agitation immediately upon their arising? One must generate awareness of mindfulness from the moment when it has not actually arisen but is only preparing to arise. As it is said in the latter two of the Stages of Meditation: 'If you see that the mind is dull or suspect that it will become dull,' and 'If you see that the mind is agitated or suspect that it will become agitated.'