Tibetan
གྱིས་དྲན་དུ་བཅུག་ཀྱང་རུང་སྟེ། ཆགས་སོགས་ཀྱི་མི་དགེ་བ་དྲན་པ་རྣམས་འདུ་ཤེས་རགས་པ་རྒྱུ་བའི་བར་དུ་འབྱུང་ཞིང༌། འཆི་ཁར་ དེའི་ལུས་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་དྲག་པོ་མྱོང་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་བྱེད་བྱེད་པ་འཆི་བའི་ཚེ་ནི། མི་དགེ་བ་སྔར་བྱས་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུའི་སྔ་ལྟས་རྣམས་འདིར་མྱོང་སྟེ། རྨི་ལམ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མི་སྡུག་པ་དུ་མ་དེ་ལ་སྣང་བར་འགྱུར་ཏེ། སྣང་བ་ནས་མུན་ཁྲོད་དུ་འགྲོ་བ་དང་འདྲའོ། །མི་དགེ་བ་ཆེན་པོ་བྱེད་པ་རྣམས་ནི། མཚན་མ་མི་སྡུག་པ་དེ་དག་མཐོང་བས་ལུས་ལ་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་ཞིང་སྤུ་ཟིང་ཞེས་བྱེད་པ་དང༌། རྐང་ལག་གཡོབ་པ་དང་བཤང་གཅི་འབྱུང་བ་དང་ནམ་མཁའ་ལ་རྙོབ་པ་དང་མིག་ལྡོག་པ་དང་ཁ་ནས་དབུ་བ་འབྱུང་བ་དང་དེ་འདྲ་བ་རྣམས་འབྱུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་མི་དགེ་བ་འབྲིང་བྱེད་པ་ཡིན་ན་དེ་དག་ལས་ཁ་ཅིག་འབྱུང་ལ། ཁ་ཅིག་མི་འབྱུང་བས་རྫོགས་པར་མི་འབྱུང་ངོ་། །ལས་ཉེས་པ་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་གནད་གཅོད་ཤིན་ཏུ་ཚབས་ཆེའོ། །གནད་གཅོད་ནི་ལྷ་དང་དམྱལ་བ་མ་གཏོགས་པའི་སྐྱེ་གནས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་དོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱང་འཆི་བའི་ཚེ་ན་འདུ་ཤེས་མི་གསལ་བ་ལ་མ་སླེབ་པའི་བར་དུ་ཡུན་རིང་མོ་ནས་གོམས་པའི་བདག་ལ་ཆགས་པ་འབྱུང་ངོ་། །དེའི་འོག་ཏུ་བདག་ལ་ཆགས་པའི་དབང་གིས་བདག་ནི་མེད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས་ལུས་ལ་དགའ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་བར་དོ་འགྲུབ་པའི་རྒྱུའོ། །དེ་ལ་རྒྱུན་ཞུགས་དང་ཕྱིར་འོང་ལ་ཡང་བདག་ལ་ཆགས་པ་འབྱུང་མོད་ཀྱི། ཤེས་རབ་ཀྱིས་བརྟགས་ནས་སྤོང་གི་དང་དུ་མི་ལེན་ཏེ། དཔེར་ན་མི་སྟོབས་ ལྡན་གྱིས་སྟོབས་ཆུང་ངུ་བརྡུང་བ་དང་འདྲའོ། །ཕྱིར་མི་འོང་རྣམས་ལ་ནི་བདག་ལ་ཆགས་པ་དེ་མི་འབྱུང་ངོ་། །ལུང་མ་བསྟན་གྱི་སེམས་དང་ལྡན་པར་འཆི་བ་ནི། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་བྱེད་བྱེད་པའམ་དེ་མ་བྱས་ཀྱང་རུང་སྟེ། རང་གིས་དེ་གཉིས་མ་དྲན་ལ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་དྲན་པར་མ་བྱས་པའོ། །དེ་ནི་འཆི་བའི་ཚེ་བདེ་སྡུག་གཉིས་ཀ་དང་མི་ལྡན་ནོ། །དགེ་བའི་སེམས་ཀྱིས་འཆི་བ་ནི་འདུ་ཤེས་རགས་པ་ཡོད་པའི་བར་ལ་ཡིན་གྱི། འདུ་ཤེས་ཆ་ཕྲ་མོ་རྒྱུ་བའི་ཚེ་ནི་དགེ་བའི་སེམས་ལྡོག་ཅིང་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་སེམས་སུ་འགྱུར་ཏེ། དེས་དེའི་ཚེ་སྔོན་གོམས་པར་བྱས་པའི་དགེ་བ་ལ་ཡང་བརྩལ་བར་མི་ནུས་ལ། གཞན་གྱིས་ཀྱང་དྲན་པར་བྱེད་མི་ནུས་སོ། །མི་དགེ་བ་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བས་འདུ་ཤེས་ཕྲ་མོ་རྒྱུ་བ་ན་འཆི་སེམས་ཐམས་ཅད་ལུང་མ་བསྟན་ནོ། །མཛོད་འགྲེལ་ལས། དགེ་མི་དགེའི་སེམས་ནི་རྣམ་པ་གསལ་བས་འཆི་སེམས་འཆད་པར་འགྱུར་བ་དང་མི་མཐུན་པར་གསུངས་སོ། །གསུམ་པ་དྲོད་གང་ནས་སྡུད་པ་ནི། མི་དགེ་བ་བྱེད་བྱེད་པ་ནི་རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་རོ་སྟོད་ནས་ལུས་འདོར་བར་བྱེད་དེ། དང་པོར་རོ་སྟོད་གྲང་མོར་འགྱུར་ཏེ་སྙིང་ག་ལ་ཐུག་པའི་བར་དུ་འདོར་ལ། དགེ་བ་བྱེད་བྱེད་པ་ནི་སྨད་ནས་འདོར་ཞིང་གྲང་བར་འགྱུར་ཏེ། གཉིས་ཀ་ཡང་སྙིང་ག་ནས་རྣམ་ཤེས་འཕོའོ། །དང་པོ་ཁུ་ཁྲག་གི་དབུས་སུ་རྣམ་ཤེས་གང་ཞུགས་པ་དེ་ལུས་ཀྱི་སྙིང་གར་འགྱུར་ཞིང༌། ཐ་མར་ཕྱོགས་གང་ནས་འཕོ་བ་དེ་ཉིད་དུ་ཐོག་ མར་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ལུས་ཀྱི་དྲོད་ཐོག་མར་སྟོད་ནས་སྙིང་གའམ་སྨད་ནས་སྙིང་གར་བསྡུས་ནས། དེ་ནས་སྨད་དམ་སྟོད་ནས་དེ་བར་དུ་སྡུད་པ་ནི་མ་གསུངས་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱའོ། །བཞི་པ་ཤི་ནས་བར་དོ་འགྲུབ་ལུགས་ནི། སྔར་བཤད་པ་ལྟར་རྣམ་ཤེས་གང་ནས་འཕོས་པའི་ཕྱོགས་དེ་ནས་བར་མ་ཆད་པར་སྲང་མདའི་མཐོ་དམན་བཞིན་དུ་ཤི་བ་དང་བར་དོ་འགྲུབ་སྟེ། རྒྱུ་ནི་ལུས་ལ་ཆགས་པ་སྐྱེས་པ་དང་སྔོན་སྤྲོས་པ་ལ་དགའ་བས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པ་དང༌། དགེ་མི་དགེ་གང་རུང་གི་ལས་ཏེ་གཉིས་པོ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སོ། །བར་དོ་དེ་ཡང་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ཚང་བ། འགྲོ་བ་གང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེའི་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན། སྐྱེ་བ་མ་བླངས་ཀྱི་བར་དུ་མིག་ནི་ལྷའི་མིག་ལྟར་ཐོགས་པ་མེད་ཅིང་། ལུས་ཀྱང་རྫུ་འཕྲུལ་དང་ལྡན་པ་བཞིན་དུ་ཐོགས་པ་མེད་དོ། །མཛོད་ལས་ཀྱང༌། སྔོན་དུས་སྲིད་འབྱུང་ཤ་ཚུགས་ཅན། །དེ་ནི་འཆི་བའི་སྔོན་རོལ་ཏེ། །སྐྱེ་བའི་སྐད་ཅིག་ཕན་ཆད་དོ། །རིས་མཐུན་ལྷ་མིག་དག་པས་མཐོང༌། །ལས་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་ཤུགས་དང་ལྡན། །དབང་པོ་ཀུན་ཚང་ཐོགས་མེད་ལྡན། །མི་ལྡོག་དེ་ནི་དྲི་ཟ་འོ། །ཞེས་བར་དོ་རིས་མཐུན་དང་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལྷའི་མིག་སྐྱོན་དང་བྲལ་བས་མཐོང་ལ། འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པའི་བར་དོ་གྲུབ་ན། དེ་ནས་སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་བཟློག་ཏུ་མེད་པར་གསུངས་མོད། ཀུན་ལས་བཏུས་སུ་ལྡོག་པ་ཡང་བཤད་དོ། །སྔོན་དུས་ཀྱི་སྲིད་པ་ནི། སྲིད་པ་བཞི་ སྟེ། ཤི་ནས་སྐྱེ་བ་མ་བླངས་བར་ནི་བར་སྲིད་དང༌། སྐྱེ་བ་བླངས་པའི་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ནི་སྐྱེ་སྲིད་དང༌། དེའི་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ནས་འཆི་སྲིད་སྐད་ཅིག་མ་ཐ་མའི་སྔོན་རོལ་ནི་སྔོན་དུས་ཀྱི་སྲིད་པ་དང༌། འཆི་བའི་སྐད་ཅིག་ཐ་མ་ནི་འཆི་སྲིད་དུ་མཛོད་ལས་གསུངས་པས། ད་གཟོད་སྐྱེ་བ་བླངས་པའི་དུས་ཀྱི་འཆི་སྲིད་ལ་བལྟོས་པའི་སྔོན
Chinese
即使让（他人）忆念也行。贪执等不善的忆念，会在粗大意识运行期间产生。临终时，其身体感受剧烈的痛苦，并且正在做不善之业而死的时候，会在此感受先前所做不善之业的果报的先兆。就像做梦一样，许多不悦意的景象会显现于他，从光明之处走向黑暗之中一般。做大不善业的人，见到那些不悦意的征兆，身体会产生痛苦，并且会毛发竖立，手脚挥舞，大小便失禁，在空中乱抓，眼睛翻白，口吐白沫等等。如果做中等不善业，那么其中的一些会发生，一些不会发生，不会完全发生。造作恶业的人，果报的惩罚非常严重。果报的惩罚，除了天界和地狱之外，在所有生处都有。所有众生在临死时，在没有到达意识不清晰的状态之前，都会产生对长久以来串习的“我”的贪执。在那之后，由于对“我”的贪执，心想“我”要消失了，于是对身体产生欢喜，这是形成中阴身的因。对于入流果和一来果来说，也会产生对“我”的贪执，但是会用智慧观察后舍弃，不会接受，比如有力量的人击打弱小的人一样。不还果的人不会产生对“我”的贪执。以无记心而死，无论是做善业还是不善业，或者没有做也可以，自己没有忆念这二者，其他人也没有让他忆念。那在临死时，既不具备快乐，也不具备痛苦。以善心而死，只在具有粗大意识的时候是这样，在细微意识运行的时候，善心会退转，变成无记心。那时他自己也无法忆念先前串习的善业，其他人也无法让他忆念。不善业也是如此，因此在细微意识运行的时候，所有的临终心都是无记。在《俱舍论》的注释中说：善与不善
English
Even if (others) cause remembrance, it is okay. Unwholesome memories such as attachment arise while the coarse consciousness is operating. At the time of death, when one experiences intense suffering in the body and dies while doing unwholesome deeds, one experiences here the premonitions of the results of previously done unwholesome deeds. Like a dream, many unpleasant appearances will appear to him, like going from light to darkness. Those who commit great unwholesome deeds will experience suffering in their bodies upon seeing those unpleasant signs, and they will bristle, flail their limbs, excrete feces and urine, grab at the air, roll their eyes, foam at the mouth, and so on. If one commits intermediate unwholesome deeds, some of these will occur, and some will not, and it will not occur completely. For those who commit evil deeds, the retribution is extremely severe. Retribution exists in all places of rebirth except for the realms of gods and hells. At the time of death, all beings will develop attachment to the "self" that they have long been accustomed to, before reaching the state of unclear consciousness. After that, due to attachment to the "self," thinking that the "self" is about to disappear, they become delighted with the body, which is the cause for the formation of the intermediate state. For stream-enterers and once-returners, attachment to the "self" also arises, but they will examine it with wisdom and abandon it, not accepting it, like a strong person striking a weak person. Non-returners do not have that attachment to the "self." Dying with an unspecified mind, whether doing good or unwholesome deeds, or even not doing them, one does not remember either of these, nor do others cause one to remember them. At the time of death, one is neither endowed with happiness nor suffering. Dying with a virtuous mind is only so while having coarse consciousness; when subtle consciousness is operating, the virtuous mind recedes and becomes an unspecified mind. At that time, one cannot recall the virtuous deeds previously practiced, nor can others cause one to recall them. It is the same with unwholesome deeds, so when subtle consciousness is operating, all death-thoughts are unspecified. In the commentary on the Abhidharmakosha, it says: virtuous and unvirtuous.
Chinese
因此，心性是清晰的，这与所说的死亡心识不同。第三，从哪里收集热量呢？作恶之人，其意识从上半身舍弃身体，首先上半身变冷，直到到达心间才舍弃。行善之人，从下半身舍弃并变冷，两者都从心间转移意识。最初，意识进入精血的中心，那里就变成身体的心脏，最后从哪个方向转移，最初就进入那个方向。这样，身体的热量最初从上半身聚集到心脏，或从下半身聚集到心脏，然后从下半身或上半身聚集到那里，虽然没有说，但也应该知道。第四，死后中阴成就的方式是：如前所述，从意识转移的方向开始，不间断地像天平的高低一样，死亡和中阴同时成就。原因是：对身体产生执着，以及完全沉浸在对先前经历的喜悦中，以及善或不善的业力，依赖于这两者。那个中阴身也具备眼睛等所有感官，具有将要投生之处的身体形态。在未获得投生之前，眼睛像天眼一样没有阻碍，身体也像具有神通一样没有阻碍。《俱舍论》中也说：“前际有生有形色，此乃死前之境界，直至生起刹那间。同类天眼能得见，业之神变力所持，诸根具足无障碍，无返是名乾闼婆。”意思是说，中阴身能被同类以及从禅定中产生的无垢天眼所见。一旦成就了将要投生的中阴身，就无法再改变到其他投生之处，但《摄类学》中也说了可以改变。前际有，指的是四有：从死亡到未受生之间是中有，受生的第一个刹那是生有，从第二个刹那到死有最后一个刹那之前是前际有，死亡的最后一个刹那是死有，如《俱舍论》中所说。现在，相对于受生时的死有来说的前
English
Therefore, the nature of mind is clear, which is different from what is said about the dying mind. Third, from where is heat collected? Those who do evil, their consciousness abandons the body from the upper part, first the upper part becomes cold, and it is abandoned until it reaches the heart. Those who do good, abandon from the lower part and become cold, and both transfer consciousness from the heart. Initially, the consciousness enters the center of semen and blood, and that becomes the heart of the body, and finally from whichever direction it transfers, it initially enters that direction. Thus, the body's heat initially gathers from the upper part to the heart, or from the lower part to the heart, and then gathers from the lower part or the upper part to there, although it is not said, it should be known. Fourth, the way the bardo is accomplished after death is: as previously explained, from the direction where consciousness transfers, without interruption, like the high and low of a scale, death and bardo are accomplished simultaneously. The reasons are: attachment to the body arises, and complete immersion in the joy of previous experiences, and the karma of good or evil, relying on these two. That bardo body also possesses all the senses such as eyes, and has the form of the body of the place where it will be born. Until rebirth is obtained, the eyes are unobstructed like a divine eye, and the body is also unobstructed like having miraculous powers. The Treasury of Knowledge also says: "The previous existence has form and color, this is the realm before death, until the moment of arising. The same kind of divine eye can see, held by the power of karmic transformation, all senses are complete and unobstructed, irreversible is called Gandharva." It means that the bardo body can be seen by the same kind and by the undefiled divine eye arising from meditation. Once the bardo body that will be born is accomplished, it cannot be changed to another rebirth, but the Compendium of Categories also says that it can be changed. The previous existence refers to the four existences: from death to non-rebirth is the intermediate existence, the first moment of rebirth is the birth existence, from the second moment to before the last moment of the death existence is the previous existence, and the last moment of death is the death existence, as said in the Treasury of Knowledge. Now, the previous existence in relation to the death existence at the time of rebirth