Tibetan
་ཏུ་གལ་ཆེ་བ་རྣམས་སོ། །སློབ་དཔོན་ས་ར་ཧས་གསང་འདུས་ཀྱི་གཞུང་སྒོས་སུ་འགྲེལ་པའི་གཞུང་མཛད་པ་ནི་མི་སྣང་ངོ༌། །དེ་ནས་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་འདུས་པའི་དོན་འགྲེལ་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་འགྲེལ་དང་རྫོགས་རིམ་ལ་རིམ་ལྔ་དང༌། བསྐྱེད་རིམ་ལ་མདོར་བྱས་དང་མདོ་བསྲེ་གཉིས་མཛད་དོ། །འདུས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་འགྲེལ་པ་འཕགས་པས་མཛད་ཟེར་བ་ད་ལྟ་འདུག་པ་འདི་ནི། བོད་ཀྱི་མཁས་པ་དག་པཎྜིཏ་གཅིག་གིས་བོད་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་ལ། འདི་ན་སྙན་དངགས་མེ་ལོང་དང་རྣམ་བཤད་རིགས་པ་དང་མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་གཞུང་ལ་སོགས་པ་དྲངས་ཤིང༌། རྒྱལ་བ་མཆོག་གི་བདེར་གཤེགས་ཉིད་བསྒོམས་པས་ནི་སད་གྱུར་པ། །བདག་གི་གནས་ན་རབ་གནས་མགོན་པོ་ཡེ་ཤེས་ཞབས་ལ་སོགས། །ཞེས་འབྱུང་ཞིང༌། རྒྱུད་ཀྱི་བཤད་པ་ལ་ཡང་ཡབ་སྲས་ཀྱི་གཞུང་དང་མི་མཐུན་པ་མང་དུ་སྣང་བས་འཕགས་པ་ལ་ཁ་གཡར་བ་འབའ་ཞིག་གོ །དེའི་ཕྱིར་སྒྲོན་གསལ་གྱི་འགྲེལ་བཤད་ཁ་ཅིག་ལས། འཕགས་པས་འདུས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་ འགྲེལ་པ་མཛད་ཟེར་བ་ནི་མ་བརྟགས་པ་ཆེན་པོའོ། །འཕགས་པ་ལྷས་མཛད་པ་ལ་རིམ་ལྔའི་དོན་འགྲེལ་སྤྱོད་བསྡུས་སྒྲོན་མ་ནི་གྲགས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་ལ། བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པ་ནི་སློབ་དཔོན་ཨ་བྷྱཱ་ཀ་ར་དང་ནཱ་རོ་པས་ཁུངས་སུ་དྲངས་སོ། །སེམས་ཀྱི་སྒྲིབ་སྦྱོང་ནི་སེམས་དབེན་སྟོན་པ་ཡིན་གསུང་ཡང༌། སེམས་གཙོ་བོར་སྟོན་པའི་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་ཡིན་ཡང་གསང་འདུས་ཀྱི་སྒོས་ཀྱི་གཞུང་མིན་ནོ། །འདི་ཡང་ཨ་བྷྱཱ་ཀ་རས་ཁུངས་སུ་མཛད་དོ། །མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པ་སློབ་དཔོན་འདིས་མཛད་ཟེར་བ་ལ། བོད་ཀྱི་མཁས་པ་དག་ཐེ་ཚོམ་གྱི་གཞིར་སྣང་གསུང་བ་ལྟར་སྤྱོད་བསྡུས་དང་མི་མཐུན་པ་ཆེན་པོ་སྣང་བས་ཁ་གཡར་རོ། །ཀླུའི་བློའམ་ཀླུའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱིས་མཛད་པ་ལ། བསྐྱེད་རིམ་གཙོ་ཆེ་ཞིང་རྫོགས་རིམ་ཡང་སྟོན་པ་རྣམ་གཞག་རིམ་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་གྲགས་ཆེ་ལ། དཀྱིལ་ཆོག་ཆོ་ག་ཉི་ཤུ་པ་ནི་སྒྲ་གཅན་འཛིན་དཔལ་བཤེས་གཉེན་དང༌། ཨ་བྷྱཱ་ཀ་ར་དང་ཐུགས་རྗེ་དཔལ་ཞབས་དང༌། ཐུབ་པ་དཔལ་བཟང་པོ་སོགས་པཎྜི་ཏ་མང་པོས་ཁུངས་སུ་མཛད་དོ། །སྟོང་པ་བཞི་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ལས་མཐའ་རྣམ་འབྱེད་ནི་སྒྲོན་གསལ་ལས་ཁུངས་སུ་མཛད་དོ། །སློབ་དཔོན་ཤཱཀྱ་བཤེས་གཉེན་གྱིས། རིམ་ལྔའི་རིམ་པ་གཉིས་པ་མཛད་པར་བཤད་པ་ལ། རིམ་པ་གཉིས་པའི་གཞུང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མཛད་མ་མཛད་སོགས་ཀྱི་དཔྱད་པ་དང༌། འཕགས་པ་ ལྷ་དང་ཀླུ་བྱང་ལ་ཁ་གཡར་བྱས་པའི་གཞུང་གཞན་མང
Chinese
都是非常重要的。萨ra哈（梵文：Sarah）阿闍梨没有专门著述密集金刚的论典。之后，大成就者龙树（梵文：Nāgārjuna）为了解释密集金刚的意义，著有《菩提心释》，为了圆满次第著有《五次第》，为了生起次第著有《略释》和《总摄》二者。现在存在的，被称为圣天（梵文：Āryadeva）所著的密集金刚续的注释，据说是一位藏族学者和一位班智达在藏地完成的。其中引用了《诗镜》、《释量论》和《俱舍论》等论典，并有“以胜者之善逝自身为禅修，即能觉醒。于我之境，有胜处怙主智慧足等。”这样的语句。而且，在续部的讲解中，也有很多与父续的论典不一致的地方，所以仅仅是假借圣天的名义。因此，在《明灯论》的一些解释中说：“圣天著述了密集金刚续的注释”是非常不严谨的。圣天所著的《五次第义释行摄明灯》非常著名，自加持次第被阿瓦都帝巴（梵文：Avadhūtipa）和那若巴（梵文：Nāropa）所引用。关于《心之垢染净除》，有人说是为了阐释心的寂静，虽然是主要阐释心的密咒论典，但并不是密集金刚的专门论典。此论也被阿瓦都帝巴所引用。据说阿闍梨著有《现证菩提次第》，但藏族学者认为这似乎是疑惑之处，因为此论与《行摄》有很大出入，所以是假借之名。龙智或龙菩提（梵文：Nāgabodhi）所著的《次第论》主要阐释生起次第，也阐释圆满次第，非常著名。二十仪轨坛城仪轨被罗睺罗怙（梵文：Rāhulagupta）友吉祥（梵文：Kalyānamitra），阿瓦都帝巴，悲悯吉祥足（梵文：Karuṇakalyāṇapāda）和能胜祥贤（梵文：Thubpa Palzangpo）等众多班智达所引用。从确立四空性的角度而言，《辨边》被《明灯论》所引用。释迦友吉祥阿闍梨说著有《五次第》的第二次第，关于是否完全著述了第二次第的论典等问题，以及假借圣天和龙菩提之名的其他论典很多。
English
All of these are very important. Ācārya Sarah does not seem to have composed a specific commentary on the Guhyasamāja tantra. Then, the great self-realized Nāgārjuna, in order to explain the meaning of the Guhyasamāja, composed the Bodhicitta Commentary, the Five Stages for the completion stage, and the Concise and Comprehensive for the generation stage. The commentary on the Guhyasamāja tantra said to be composed by Āryadeva, which exists now, is said by Tibetan scholars to have been done in Tibet by a Tibetan scholar and a paṇḍita. In it, the Mirror of Poetry, the Explanation of Reasoning, and the Treasury of Abhidharma, etc., are quoted, and it contains sentences such as, "By meditating on the Sugata himself, the Victorious One, one becomes awakened. In my place, there are the Protector of the Excellent Place, Yeshe Zhap, etc." Moreover, in the explanation of the tantra, there are many inconsistencies with the father tantra's treatises, so it is merely borrowing Āryadeva's name. Therefore, in some explanations of the Lamp Illuminating the Hidden, it is said that "Āryadeva composed a commentary on the Guhyasamāja tantra" is a great lack of investigation. The Condensed Practice Lamp of the Meaning Commentary of the Five Stages, composed by Āryadeva, is very famous, and the stage of self-blessing is cited by Ācārya Avadhūtipa and Nāropa. Regarding the Cleansing of Mental Obscurations, it is said to explain the solitude of the mind, and although it is a mantra treatise that mainly explains the mind, it is not a specific treatise on the Guhyasamāja. This is also cited by Avadhūtipa. It is said that Ācārya composed the Stages of Manifest Enlightenment, but Tibetan scholars say that this seems to be a source of doubt, because this treatise has great discrepancies with the Condensed Practice, so it is borrowing the name. The Stages of Arrangement, composed by Nāgabodhi or Nāgabodhi, mainly explains the generation stage and also explains the completion stage, and is very famous. The Twenty Ritual Mandala Ritual is cited by Rāhulagupta, Kalyānamitra, Karuṇakalyāṇapāda, and Thubpa Palzangpo, etc., many paṇḍitas. From the perspective of establishing the four emptinesses, the Differentiation of Extremes is cited by the Lamp Illuminating the Hidden. Ācārya Śākya Kalyānamitra said that he composed the second stage of the Five Stages, regarding the question of whether he completely composed the treatise on the second stage, etc., and there are many other treatises that borrow the names of Āryadeva and Nāgabodhi.