Tibetan
པོ་ནི། ཐོབ་བྱ་མཐར་ཐུག་གི་བདེ་སྟོང་དབྱེར་མེད་ཀྱི་གོ་འཕང་ནི། སྔར་དབང་བཞི་པའི་སྐབས་སུ་བཤད་པ་བཞིན་དུ་བདེ་བ་ཐུགས་དང་སྟོང་པ་གཟུགས་ཀྱི་སྐུར་བྱས་ཤིང་དེ་གཉིས་ངོ་བོ་དབྱར་མེད་པའི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་ཟད་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ཡང་ལེའུ་ལྔ་པའི་འགྲེལ་ཆེན་ལས་ བརྒལ་ལན་མང་པོ་མཛད་ནས་བསྒྲུབས་པ་ལས་ཤེས་དགོས་པས་དེ་ཉིད་ལས། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་མེད་ན་དབང་པོ་གཉིས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་དང་བྲལ་བ་ནི། ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་རང་རིག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་འཕོ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཇི་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་བས་རང་གི་སེམས་ཀྱི་སྣང་བ་ལ་རང་གི་སེམས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་ཆགས་པར་བྱས་ནས་རང་གི་སེམས་སྒྲིབ་པ་མེད་པར་བྱེད་ཅིང་མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་དེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཚོགས་པའི་ལུས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ཉིད་ནི་ཤིན་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་སྟེ་ལྷས་བྱིན་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྲག”པར2་ཞོན་ནས་གྲོང་དུ་འགྲོའོ་ཞེས་པའི་ངག་བཞིན་ནོ་ཞེས་འགའ་ཞིག་གི་བསམ་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཞེས་རྩོད་པ་བཀོད་པས་རེ་ཞིག་ཕྱོགས་སྔ་མ་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་གོང་དུ་དངུལ་ཆུའི་དཔེས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བཅིངས་པས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་སྒྲིབ་པ་མེད་པར་བྱེད་པ་དང་དེ་ཡང་རང་གི་སེམས་ཀྱི་སྣང་བ་ཙམ་གྱི་སྟོང་གཟུགས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་བསྒོམས་པས་འགྲུབ་པར་གསུངས་པ་ལ་རྒོལ་བ་ཡིན་ཏེ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་མོ་བསྒོམས་ནས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཚོགས་པའི་ཕུང་པོ་ཚོགས་པ་མེད་པར་བྱེད་ན་རྣལ་འབྱོར་པས་རང་གི་སེམས་ཀྱི་སྣང་བའི་སྟོང་གཟུགས་ཀྱི་ཡུམ་དང་སྙོམས་པར་ཞུགས་ནས་མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་ལོངས་སྤྱོད་པར་མི་རིགས་ཏེ་རྡུལ་ཕྲན་ཚོགས་པའི་ལུང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཁྱབ་པ་སྒྲུབ་པ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་སོགས་ཀྱི་ལུང་གིས་སྟོན་ཏེ་རྡུལ་ཚོགས་པའི་ཕུང་སོགས་མེད་ན་ཕོ་མོའི་དབང་པོ་གཉིས་སྦྱོར་བ་མེད་པས་ཁམས་འཛག་པའམ་འཕོ་བ་མི་རུང་ལ་ཁམས་མ་བབས་ན་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རང་གི་ཡུལ་རིག་པ་མེད་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པས་སོ་སྙམ་པའོ། །རྟགས་སྔར་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་སྒྲིབ་པ་མེད་པར་བྱེད་ཅེས་པའི་སྐབས་སུ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཚོགས་པའི་ལུང་འབྲས་བུའི་སྐབས་སུ་ལྡོག་པར་བཤད་པས་དེར་ཁས་བླངས་པའོ། །མདོར་བསྡུ་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཚོགས་པའི་ལུས་མེད་ན་སྟོང་གཟུགས་ཀྱི
Chinese
总而言之，所要获得的最终果位，是乐空无别的境界。如前在第四灌顶时所说的那样，将乐化为意，空化为色身，这二者本体无别，是无二智慧，一切垢染都已穷尽。这在第五品的大疏中，通过多次辩论而成立，必须从那里了解。如果蕴、界、处都不存在，那么与二根的结合分离，就不会变成智慧，因为没有转移。如来不是这样说的吗？瑜伽士如何以自己的心对自己的心之显现产生执着，从而使自己的心没有遮蔽，享受不变的大乐智慧呢？因为没有微尘积聚的身体。这本身是非常颠倒的，就像有人认为“提婆达多骑在自己的肩膀上进城”一样。这样提出辩论后，暂且先说前一种观点。也就是，像前面用汞的比喻那样，通过系缚菩提心，使蕴等没有遮蔽，这也是通过修习仅仅是自心显现的空色手印而成就的。如果修习大印后，使微尘积聚的蕴聚不存在，那么瑜伽士就不应该与自心显现的空色之母入于等持，享受不变的大乐智慧，因为没有微尘积聚的身体。 成立它的周遍关系是：如来不是这样说的吗？等等的教证来证明，如果没有微尘积聚的蕴等，那么男女二根没有结合，因此精液不会流出或转移，如果没有精液降临，那么智慧就不会认识自己的对境，如来是这样说的。论证是，在之前说蕴等没有遮蔽的时候，已经承认了微尘积聚的身体在果位的时候会消失。总而言之，如果没有微尘积聚的身体，那么空色之
English
In short, the ultimate state to be attained is the state of indivisible bliss and emptiness. As mentioned earlier during the fourth empowerment, bliss is transformed into mind, and emptiness into the form body. These two are essentially inseparable, being non-dual wisdom in which all defilements are exhausted. This is established through numerous debates in the great commentary on the fifth chapter, and must be understood from there. If the aggregates, elements, and sense bases do not exist, then being separated from the union of the two faculties, it will not become wisdom, because there is no transference. Did the Tathagata not say this? How can a yogi, by clinging to the appearance of his own mind with his own mind, make his own mind without obscuration and enjoy the unchanging great bliss wisdom? Because there is no body composed of aggregates of atoms. This itself is extremely perverse, like someone thinking, "Devadatta rides into town on his own shoulders." After presenting this debate, let's first discuss the former view. That is, as in the previous analogy of mercury, by binding the bodhicitta, the aggregates, etc., are made without obscuration, and this is also accomplished by meditating on the empty form mudra that is merely the appearance of one's own mind. If, after practicing the great mudra, the aggregates of atoms are made to not exist, then the yogi should not enter into samadhi with the empty form mother who is the appearance of his own mind, and enjoy the unchanging great bliss wisdom, because there is no body composed of aggregates of atoms. Establishing its pervasiveness is: Did the Tathagata not say this? etc., to prove with scriptural citations that if there are no aggregates, etc., composed of atoms, then the male and female faculties have no union, therefore semen will not flow out or transfer, and if semen does not descend, then wisdom will not recognize its own object, as the Tathagata said. The argument is that when it was previously said that the aggregates, etc., have no obscuration, it was already admitted that the body composed of aggregates of atoms will disappear at the time of fruition. In short, if there is no body composed of aggregates of atoms, then the empty form of
Tibetan
་ལྷ་ཡབ་ཡུམ་དུ་སྣང་བ་དེ་མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་ལོངས་སྤྱོད་པ་འགལ་སྙམ་དུ་རྩེད་པ་ཡིན་ལ་འགྲེལ་བས་ཀྱང་འདོད་ལན་དང་རྟགས་མ་གྲུབ་ཀྱི་ལན་མ་བཏབ་ཀྱི་ཁྱབ་མ་གྲུབ་ཀྱི་ལན་བཏབ་པས་ན་འབྲས་བུའི་སྐབས་ལ་རྩོད་པ་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུའི་བདེ་སྟོང་མ་ཐོབ་བར་དུ་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བེམས་པོའི་ཁམས་ཟད་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་གིས་རང་གི་ཕྲག་པ་ལ་ཞོན་ནས་འགྲོ་བ་དང་ཁྱེད་ཀྱི་ངག་འདི་འདྲའོ་ཞེས་པ་ནི། སེམས་ལ་སྟོང་གཟུགས་སུ་སྣང་བའི་སྣང་བ་དེ་སྣང་མཁན་གྱི་སེམས་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་བཤད་པ་ལ་རྩོད་པ་ཡིན་ཏེ། རྩོད་པ་དེའི་གོང་དུ་ཡང་མེ་ལོང་གི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་དཔེས་གསུངས་ལ་རྒྱུད་དང་འགྲེལ་པའི་དབུ་ཞབས་ཐམས་ཅད་དུ། ཤེས་དང་ཤེས་བྱ་གཅིག་པའི་སྐུ། ཞེས་ སོགས་ཀྱིས་ལན་དུ་མར་དེ་གཉིས་ངོ་བོ་གཅིག་ཏུ་གསུངས་སོ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཚོགས་པའི་ལུས་ཟད་པའི་ཚེ་སྟོང་གཟུགས་ཀྱི་ཐབས་ལ་སྟོང་གཟུགས་ཀྱི་རིག་མས་འཁྱུད་ཅིང་དེ་གཉིས་ངོ་བོ་གཅིག་ཏུ་འདོད་ན་ལྷས་བྱིན་ཁོ་རང་གི་ཕྲག་པ་ལ་ཁོ་རང་གིས་ཞོན་ནས་འགྲོ་ཞེས་པ་ཡང་སྐྱོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་མགོ་མཚུངས་བྱེད་པའོ། །དེའི་ལན་ཡང༌། འགྲེལ་ཆེན་ལས། འདིར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཚོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་མ་གཏོགས་པ་སེམས་ཙམ་གྱིས་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་རང་རིག་པར་མི་འགྱུར་བ་རྨོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་གློ་བུར་བའི་སེམས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་སོ། །འདིར་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། གློ་བུར་བའི་སེམས་ཀྱི་བག་ཆགས་སོ། །དེའི་དྲིན་གྱིས་སེམས་ལ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་རབ་ཏུ་འཇུག་སྟེ་དོན་དམ་པར་དཔྱད་ན་ལུས་འདིའི་ཉེ་བར་འཚེ་བ་ཕྲན་ཚེགས་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོགས་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ། །དེའི་དོན་ནི། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཚོགས་པའི་ཕུང་སོགས་མེད་པར་སེམས་ཙམ་གྱིས་བདེ་བ་མྱོང་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་མི་རིགས་ཏེ་སེམས་ཀྱིས་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་ཙམ་གྱིས་བདེ་སྡུག་མྱོང་བའི་ཕྱིར་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། །རྡུལ་ཚོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕུང་ཁམས་ཞེས་གསུངས་པས་སྔར་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་མེད་ན་ཞེས་སྤྱིར་བཤད་ཀྱང་ཁྱད་པར་དེ་སྦྱར་དགོས་པ་རྡུལ་ཚོགས་པའི་ ལུས་མེད་ན་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་མི་མྱོང་ངོ་ཞེས་གསུངས་ཀྱང་རྡུལ་ཚོགས་པའི་ལུས་མེད་པ་དང་བདེ་སྡུག་མྱོང་བ་གཉིས་མི་འགལ་བར་བསྟན་པས་ཆོག་གོ །ཕུང་ཁམས
Chinese
顯現為佛父佛母，享受那不變的安樂，這似乎是個矛盾，這是在開玩笑。注釋也並未回答「所許不成立」和「因不成立」的答辯，而是回答了「周遍不成立」的答辯，因此這是在果位時的爭論。因為在未獲得果位的樂空之前，無法窮盡蘊、界、處的物質之界。所謂「自己騎在自己的肩膀上行走」以及「你的話就像這樣」，這是在爭論將心識顯現為空色之顯現，說成是顯現者之心識的自性。在那爭論之前，也用鏡中影像的比喻說過，而且在續部和注釋的開頭和結尾都說：「知與所知一體的身。」等等，多次回答說這兩者本質為一。如果微塵聚集的身體耗盡時，以空色的方便，空色的明妃擁抱，並且認為這兩者本質為一，那麼「天授自己騎在自己的肩膀上行走」也將變得沒有過失，這是將兩者等同起來。對此的回答是，在《大疏》中說：「在此，除了微塵聚集的自性的蘊、界、處之外，僅僅是心識並不會變成智慧、本智、自證，這是愚昧者所說的，那是不對的。因為是突發性的心識習氣的力量所致。此處所說的蘊、界、處，是突發性的心識習氣。由於它的恩德，心中會強烈地產生安樂和痛苦的感受，但如果從究竟的層面來觀察，這個身體的輕微損害並非如此。」等等，廣泛地闡述了。其意思是說，如果沒有微塵聚集的蘊等，僅僅是心識就不會體驗到安樂，這種說法是不合理的，因為僅僅是心識的習氣的力量就能體驗到安樂和痛苦。由於說了「微塵聚集的自性的蘊界」，所以雖然之前普遍地說「如果沒有蘊、界、處」，但必須加上那個差別，即使說「如果沒有微塵聚集的身體，就不會體驗到智慧本智」，也僅僅是表明沒有微塵聚集的身體和體驗安樂痛苦兩者並不矛盾就足夠了。蘊界
English
The appearance as the divine father and mother, enjoying that unchanging bliss, seems to be a contradiction, this is a joke. The commentary also did not answer the refutations of "what is asserted is not established" and "the reason is not established," but answered the refutation of "the pervasion is not established," therefore this is a debate at the time of the result. Because until the bliss-emptiness of the result is obtained, it is impossible to exhaust the material realm of the aggregates, elements, and sense bases. The saying "oneself riding on one's own shoulders and walking" and "your words are like this" is a debate about describing the appearance of emptiness-form appearing in the mind as the nature of that mind that appears. Before that debate, the example of the image in a mirror was also given, and in the beginning and end of the tantra and commentary, it is said: "The body of the unity of knowledge and knowable." etc., repeatedly answering that these two are of one essence. If the body of assembled atoms is exhausted, the consort of emptiness-form embraces by the means of emptiness-form, and if it is considered that these two are of one essence, then "Devadatta himself riding on his own shoulders and walking" will also become without fault, this is equating the two. The answer to this is, in the Great Commentary it is said: "Here, apart from the aggregates, elements, and sense bases of the nature of assembled atoms, mere mind will not become wisdom, primordial wisdom, self-awareness, this is what the ignorant say, that is not right. Because it is due to the power of the habitual tendencies of adventitious mind. Here, what is called aggregates, elements, and sense bases are the habitual tendencies of adventitious mind. Due to its kindness, feelings of happiness and suffering arise strongly in the mind, but if examined from the ultimate level, the slight harm to this body is not so." etc., extensively explained. Its meaning is that if there are no aggregates etc. of assembled atoms, mere mind will not experience happiness, this statement is unreasonable, because mere power of the habitual tendencies of mind can experience happiness and suffering. Because it was said "the aggregates and elements of the nature of assembled atoms," so although it was previously said generally "if there are no aggregates, elements, and sense bases," that distinction must be added, even if it is said "if there is no body of assembled atoms, one will not experience wisdom and primordial wisdom," it is only sufficient to show that the absence of the body of assembled atoms and the experience of happiness and suffering are not contradictory. Aggregates and elements