Tibetan
ལྟ་བུ་སྟེ། ཡེ་གྲོལ་ཡིན་པས་མིད་གྲོལ། རང་བཞག་ཡིན་པས་གཉེན་པོས་མི་བཞག །འབྲས་བུ་ཡིན་པས་འབད་རྩོལ་མེད་པར་ལ་བཟླ་བ་སྟེ། ཀུན་བྱེད་ལས། ངང་ལ་གནས་པས་གཡོ་མེད་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ། རང་བཞིན་གནས་པས་སུས་ཀྱང་བཅོས་སུ་མེད། །མ་བཅོས་ཇི་བཞིན་ས་རུ་གནས་པ་དེ། །ཀུན་བྱེད་བྱ་བ་མེད་པ་ལས་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་བསྟན། །ཞེས་དང་། དོ་ཧ་ལས། སྐད་ཅིག་གྲོལ་བ་དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱ། །གྲོལ་བ་དེ་ལས་གཞན་པའི་བདེ་ཆེན་བ་ཡོད་ཅེས། །བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨྲས་ཀྱང་སྨིག་རྒྱུའི་ཆུ་དང་མཚུངས། །ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་ནི། རིམ་པ་བརྒྱད་པོ་ཐམས་ཅད་བློས་བཏགས་བས་གཞི་ལས་གོལ་བ་འབའ་ཞིག་ཏེ། འདི་ལྟར་ཡོད་མཐའ་ལ་མེད་མཐས་ཟུག་པས་སྟོད་པ་རིས་ཆད་དུ་གོལ། མེད་མཐའ་ལ་ཡོད་མཐས་ཟུག་པས་སྟོང་ཉིད་ལྟར་སྣང་དུ་གོལ། ཡོད་མེད་ཆ་མཉམ་པའི་ཤེས་པ་ལ་དེར་འཛིན་གྱི་འཐད་པས་ཟུག་བས་གོལ་སྒྲིབ་ཀྱི་འཕྲད་ལས་མཐར་བ་སྟེ། ཀུན་བྱེད་ལས། ཆོས་ཀུན་སྙིང་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་གཅིག་ལ། །གཅིག་ལ་རྣམ་པར་བགྲངས་པས་གོལ་སྒྲེ་འབྱུང་། །བགྲོད་དུ་མེད་ལ་བགྲོད་པས་གོལ་ས་བྱུང་། །དམིགས་མེད་བལྟས་པས་མ་མཐོང་སྒྲིབ་པ་བྱུང་། །ཞེས་སོ། །འདིར་རིན་ཡོད་མེད་དུ་འཛིན་པའི་བློ་དང་བྲལ་བས་དྲན་པས་རང་རྒྱུད་བར་མི་གནས། བྱས་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ཡེ་སྟོང་ཆེན་པོ་ལ་ཕྱོགས་འཛིན་གྱི་འཆིང་དགྲོལ་མེད། མ་དག་པ་ལྟར་སྣང་ཡང་སྣང་ ངོས་ནས་བདེན་པར་མ་གྲུབ་པས་བྱུང་ཚོར་ལས་འདས་པའི་གཤིས་སུ་ལ་བ་ཟླ་བ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས་ང་དང་བདག་ཏུ་རྟོགས་པ་མུ་སྟེགས་འཁྲུལ་པའི་ལམ། །བྱིས་པས་བསླུས་པའི་ཆོས་སྤྱོད་རྟོག་པའི་ལམ་ཚུད་པས། །ཕྱིན་པའི་དུས་མེད་རྟོག་པའི་དུས་ཀྱང་མེད་པས་ན། །ཆོས་ཉིད་ཆོས་འཚོལ་བ་ཡི་རྙེད་པར་ག་ལ་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །འོ་ན་ཐེག་པ་ཐམས་ཅད་བློའི་གྲུབ་མཐའ་ཡིན་ན་བློ་ལས་འདས་པའི་ཆོས་དེ་གང་ཞིག་གོ་སྙམ་ན། དཀོན་མཆོག་ཏཱ་ལའི་མདོ་ལས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྟག་ཏུ་སྐྱེ་མེད་ཆོས། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་བདེ་བར་གཤེགས་པར་འདྲ། །བྱིས་པའི་བློ་ཅན་མཚན་མར་འཛིན་པ་རྣམས། །འཇིག་རྟེན་དག་ན་མེད་པའི་ཆོས་ལ་སྤྱོད། །ཅེས་པ་ལ་གོ་བར་བྱའོ། །བཞི་པ་ནི། སེམས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་རྟོགས་པས་འཁོར་འདས་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཁུངས་རྡིབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་གཞིའི་གནས་ལུགས་ངོ་བོ་སྤྲོས་བྲལ་ཆེན་པོ་ལ་བཅོས་སུ་མེད་པའི་དོན་རྟེགས་པས་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱི་གདངས་སྐྱེ་མེད་དུ་གྲོལ། །རོལ་པ་འགག་མེད་ཕྱོགས་
Chinese
例如说，因为是原始解脱，所以是自然解脱。因为是自住，所以对治不能安住。因为是果，所以不用勤作而融为一体。如《普作王续》中说：安住于本性，无动任运成就。安住于自性，谁也不能改造。不改造如实安住于地，普作即是无为之最胜。又如《多哈歌》中说：刹那解脱即是法身，除了那个解脱之外，还有其他的大乐，即使是孩子们说的，也如同海市蜃楼之水。第三，所有八种次第都是由心所假立，所以仅仅是偏离了根本。像这样，以有边执着于无边，就会偏离而成为断灭论。以无边执着于有边，就会偏离而成为相似空性。对于有无等同的觉知，因为执着于此，就会与偏离之障相遇而穷途末路。如《普作王续》中说：一切法的精髓在于一个菩提心，因为对一个进行分别计数，就会产生偏离和迷惑。因为在不可行之处行走，就会产生偏离之地。因为无所缘而观，就会产生不见之障。在此，因为远离了执着于有无价值的心，所以念头不会停留在自续之间。对于无为的法性原始空性，没有偏袒的束缚和解脱。虽然显现为不净，但从显现的角度来说，并没有真实成立，所以融入了超越生起感受的本性之中。如《彼续》中说：了悟我与我所是外道的歧途，被孩童欺骗的行法落入了分别的道路。因为没有过去之时，也没有分别之时，法性又怎么会成为寻求法的所得呢？那么，如果一切乘都是心的宗派，那么超越心的法又是什么呢？《宝积经》中说：如来恒常不生之法，一切诸法皆如来，具有孩童之心而执着于相者，在世间行持不存在之法。应该理解为这个意思。第四，因为了悟心无自性，所以轮回涅槃的根据瓦解，这叫做基础崩塌。像这样，根本的实相自性是离戏大圆满，因为认识到不可改造的意义，所以任运自成的音声在无生中解脱。无灭的游舞遍及一切方向。
English
For example, because it is primordial liberation, it is naturally liberated. Because it is self-abiding, antidotes cannot abide. Because it is the fruit, it is integrated without effort. As it is said in the *All-Creating King Tantra*: "Abiding in its own state, it is unmoving and spontaneously accomplished. Abiding in its own nature, it cannot be altered by anyone. That which abides in the ground, unaltered and as it is, is taught as the supreme activity of the All-Creating King, which is without action." And as it is said in the *Doha*: "That which is liberated in an instant is called the Dharmakaya. To say that there is a great bliss other than that liberation is like the water of a mirage, even if spoken by children." Third, all eight stages are merely fabricated by the mind, so they are only deviations from the ground. Like this, by clinging to the extreme of existence with the extreme of non-existence, one deviates into nihilism. By clinging to the extreme of non-existence with the extreme of existence, one deviates into an apparent emptiness. Because of clinging to the knowledge of equality between existence and non-existence, one ends up encountering the obstruction of deviation. As it is said in the *All-Creating King Tantra*: "The essence of all dharmas is the one bodhicitta. By enumerating the one into many, deviation and confusion arise. By walking where there is no path, a place of deviation arises. By looking without an object, an unseen obstruction arises." Here, because one is free from the mind that clings to value and non-value, memory does not abide between one's own continuum. In the uncreated nature of reality, the great primordial emptiness, there is no bondage or liberation of partiality. Although it appears as impure, it is not truly established from the perspective of appearance, so it is integrated into the nature that transcends arising sensations. As it is said in the same text: "Realizing 'I' and 'mine' is the mistaken path of the tirthikas. The practice of dharma deceived by children falls into the path of conceptualization. Since there is no past time and no time of conceptualization, how can the nature of reality become the attainment of seeking dharma?" Then, if all vehicles are the tenets of the mind, what is the dharma that transcends the mind? As it is said in the *Konchok Taledo Sutra*: "The Tathagata is the ever-unborn dharma. All dharmas are like the Sugata. Those who have the minds of children and cling to signs practice a dharma that does not exist in the world." This should be understood as the meaning. Fourth, because one realizes that the mind has no inherent existence, the basis of samsara and nirvana collapses, which is called the collapse of the foundation. Like this, the nature of the ground, the essence of reality, is the great expanse free from elaboration. Because one recognizes the meaning of being uncreated, the spontaneously accomplished sound is liberated into non-arising. The unceasing play pervades all directions.
Tibetan
ཡན་ཆེན་པོར་དྭེངས་པ་ལ་ལས་དང་བག་ཆགས་ཀྱི་རྟེན་མེད་པས་རྣམ་སྨིན་དཀར་ནག་གཉིས་སུ་མ་གྲུབ། དེའི་ཚེ་དགེ་བས་ཕན་བརྟགས་པའི་མྱང་འདས་དང་། སྡིག་པས་གནོད་བསྐྱལ་བའི་འཁོར་བར་གྲུབ་པ་གཉིས་ཀ་འབྱུང་མི་ཤེས་པའི་ཚུལ། །སེང་གེ་རྩལ་རྫོགས་ལས། རང་རིག་ཡེ་ནས་འགྱུར་མེད་པས། །དགེ་སྡིག་གཉིས་ཀྱིས་ང་མི་སྒྲིག །རང་བྱུང་རྒྱུ་རྐྱེན་མེད་པ་ལ། །འདུས་བྱས་ཆོས་སྤྱོད་བྱ་མི་དགོས། །ཞེས་སོ། །འོ་ན་དགེ་སྡིག་གཉིས་ཀྱི་སྨིན་སོ་ལས་འཁོར་འདས་སུ་སྣང་བའི་ཆོས་རྡམ་པོ་ཚ་འདི་གང་ལས་བྱུང་སྙམ་ན། དེ་ལྟར་མ་རྟོགས་པ་རྣམས་ལ་བློ་འཁྲུལ་པའི་སྣང་ངོས་འཁོར་འདས་སུ་བསྐྱེད་ཅིང་། གང་ཞིག་བསྐྱེད་པའི་འཁྲུལ་ངོའི་རིང་བཞིན་ ལ་བདག་ཏུ་བལྟས་ནས་ལས་བཟང་ངན་དང་། དེ་དང་དེའི་བག་ཆགས་གོམས་པ་ལས་མེད་བཞིན་དུ་སྣང་བ་སྟེ། མདོ་ལས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་དང་། འཕགས་པ་ཉེ་བར་འཁོར་གྱི་ཞུས་པ་ལས། སེམས་དམྱལ་འཇིགས་པ་ང་ཡིས་བསྟན་བྱས་ཏེ། །སེམས་ཅན་སྟོང་ཕྲག་དུ་མ་སྐྱོ་བྱས་ཀྱང་། །གང་དག་ཤི་འཕོས་ངན་སོང་དག་འགྲོ་བའི། །འགྲོ་བ་དེ་དག་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །གང་དག་རལ་གྲི་མདའ་ཆེན་མཚོན་འབྱིན་པའི། །གནོད་པ་བྱེད་པའང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །ལུས་འབབ་མཐོང་དེ་ན་མཚོན་ཆ་མེད། །སྣ་ཚོགས་ཡིད་དགའ་མེ་ཏོག་ཁ་བྱེ་ཞིང་། །གསེར་གྱི་ཁང་མཆོག་འབར་བ་ཡིད་འོང་བ། །འདི་ན་དེ་ལའང་བྱེད་པ་འགའ་མེད་དེ། །དེ་དག་རྟོག་པའི་དབང་གིས་བཞག་པ་ཡིན། །རྟོག་པའི་དབང་གིས་འཇིག་རྟེན་རྣམས་བརྟགས་ཏེ། །འདུ་ཤེས་འཛིན་པས་བྱིས་པ་རྣམ་བར་ཕྱེ། །འཛིན་དང་འཛིན་མེད་དེ་ཡང་བྱུང་མེད་དེ། །ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་སྒྱུ་མ་སྨིག་རྒྱུ་བཞིན། །ཞེས་སོ། །ལྔ་པ་ནི། རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་གཤིས་གང་དུའང་མ་གྲུབ་པས་འཁོར་འདས་ཀུན་ལ་ཕྱོགས་ལྷུང་མེད་པར་ཁྱབ་ཀྱང་། སྣང་བ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པས་དངོས་པོར་རྒྱ་མ་ཆད། །སྟོང་པ་དངོས་མེད་དུ་རྒྱ་མ་ཆད། །ཐོབ་པ་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པས་ཟུང་འཇུག་གི་ཕྱོགས་སུ་མ་ལྷུང་། ངོ་བོས་སྟོང་པས་རྟག་པའི་མཐའ་དང་བྲལ། །རྩལ་སྣང་མི་འགག་པས་ཆད་པའི་མཐའ་དང་བྲལ། །ཡུལ་ལ་མི་རྟོག་པས་ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཡུལ་ཅན་དུ་མི་འཛིན་པས་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། གཉིས་ཀར་སྒྲོ་མི་འདོགས་པས་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། །ཆོས་ཅན་དང་ཆོས་ཉིད་དུ་འཛིན་པའི་ཕྱོགས་ལས་འདས་པའི་ལྟ་བ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ལ་ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་རང་བཞིན་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི
Chinese
由于在广大无垠的清净中，没有业和习气的依存，所以没有形成黑白两种异熟果。那时，既不知道善能带来利益的涅槃，也不知道恶能带来损害的轮回是如何形成的。如《狮子吼圆满》中所说：自性觉性本无变，善恶二者不能系缚我，对于无有自生因缘者，无需行持造作之法。那么，从善恶二者的成熟而显现的轮回和涅槃这些强大的法，是从哪里产生的呢？对于那些没有如此证悟的人来说，心识错乱而将显现视为轮回和涅槃，并且执着于所产生的错乱之境，从而产生善恶之业，以及与之相应的习气，实际上并非如此显现。经中说，涅槃也如梦如幻。圣者近圆所请问经中说：我已开示心识地狱之恐怖，虽令无数众生心生厌离，然彼等死亡迁转恶趣之众生，彼等之行从未存在。彼等挥舞利剑、巨箭、兵器所作之损害亦不存在，见身倒下时，彼处无有兵器。种种悦意鲜花盛开，黄金宫殿闪耀，令人心醉，然于此亦无作者，彼等乃是分别念之所立。以分别念而衡量诸世间，以意识执取而区分凡夫，执取与不执取亦未曾生起，完全是分别念，如幻如阳焰。第五，自生智慧的体性未成立在任何事物上，因此对轮回和涅槃的一切都无有偏袒而遍及，然而，由于显现不作分别，所以没有限制在事物上。没有限制在空性无实有上。不是两者兼得，所以没有落入双运的范畴。本体是空性，所以远离常边。自性显现不灭，所以远离断边。对境不作分别，所以是外空性。不执着于有境，所以是内空性。对二者都不妄加分别，所以是空性空性。超越了执着于法相和法性的观点，如虚空一般的见解，被称为大空性，即自性大圆满。
English
Because in the vast expanse of clarity, there is no basis for karma and habitual tendencies, the two ripened results of white and black do not arise. At that time, it is not known how both nirvana, which is considered beneficial by virtue, and samsara, which is considered harmful by sin, come to be. As it says in the 'Lion's Roar Perfection': 'Self-awareness is primordially immutable, the two, virtue and sin, do not bind me. For that which is without self-originated cause and condition, there is no need to practice contrived dharma.' So, one might ask, from where do these powerful dharmas that appear as samsara and nirvana arise from the ripening of the two, virtue and sin? For those who have not realized this, the mind is deluded, and appearance is generated as samsara and nirvana. And by regarding the nature of the generated delusion as self, good and bad karma arise, as well as the corresponding habitual tendencies, even though they do not inherently exist. The sutras say that even nirvana is like a dream, like an illusion. In the 'Inquiry of the Noble Near-Circle', it says: 'I have shown the terror of the hell of the mind, and although I have made countless beings weary, those beings who die and transmigrate to the lower realms, those migrations never existed. Those who wield swords, great arrows, and weapons to inflict harm also do not exist; when the body falls, there are no weapons there. Various pleasing flowers bloom, and golden palaces blaze, captivating the mind, but here too, there is no agent; these are established by the power of thought. By the power of thought, all worlds are measured, and by the grasping of consciousness, fools are distinguished. Grasping and non-grasping have not arisen either; it is entirely thought, like illusion and mirage.' Fifth, because the nature of self-originated wisdom is not established in anything, it pervades all of samsara and nirvana without partiality. However, because appearance is not conceptualized, it is not limited to things. It is not limited to emptiness as non-existence. It is not both, so it does not fall into the category of union. Its essence is emptiness, so it is free from the extreme of permanence. The display of its energy is unceasing, so it is free from the extreme of annihilation. Because it does not conceptualize objects, it is outer emptiness. Because it does not grasp at the subject, it is inner emptiness. Because it does not impute anything to either, it is emptiness of emptiness. The view that transcends the perspective of grasping at the characteristic and the nature of phenomena, like the sky, is called great emptiness, which is the Great Perfection of self-nature.