Tibetan
ལས་ཀྱང་། རྣམ་ཤེས་ཡེ་ཤེས་སེམས་ཀྱིས་ནི། །མཚན་ཉིད་མཚན་གཞི་མཚོན་པར་བྱེད། །ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་ཤེས་བྱ་བ་ལྟ། །ཤེས་བྱ་རྣམས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་བརྟག །འགྲོ་བ་བརྟག་པའི་སེམས་ཀྱིས་ནི། །ཇི་ལྟར་རང་འདོད་ལ་སོགས་འགྲོ། །རྟོག་གི་མེད་ཅིང་རྣམ་ཤེས་མེད། །དེ་བཞིན་རྟོག་གི་པས་མི་ཤེས། །ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི་གཞལ་ཡུལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རིག་པ་ལས་འགྱུ་ཆའི་རླུང་དང་འདྲེས་པའི་ཡིད་ཤེས་ ཀྱི་སྐད་ཅིག་རྗེས་འཐུད་ཀྱི་རྣམ་པ་མེད་པས། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་གིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འཇམ་དཔལ་ལས། ཤེས་རབ་ཆེན་པོས་སྐད་ཅིག་ལ། །ཆོས་ཀུན་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་འཆང་། །ཞེས་སོ། །དེ་བས་ན་ཆོས་ཉིད་ཤེས་པའི་ངང་མ་ཤོར་བའི་ཤེས་རབ་ཁྱད་པར་ཅན་དེ་ལ་ནི་རིག་ཆ་ཡོད་པས་རིག་པའི་ལམ་དུ་བཏགས་ཀྱང་། རླུང་གི་ཆས་སྤུར་ནས་ཡུལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་སེམས་ཀྱི་འགྱུ་ཆ་མེད་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཡིན་པར་ཤེས་པ་ནི་རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་གནས་གཅིག་ཏུ་ཡོད་པས་རྒྱལ་བའི་ཞབས་ཀྱིས། གང་ཕྱིར་འདི་གཉིས་ཁྱད་པར་དག །མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་རྟོགས་པས། །བློ་གྲོས་བླུན་པོས་ཇི་ལྟར་རྟོགས། །ཞེས་དང་། རྟགས་ཚད་ལས་ཀྱང་ཡིད་དང་ཤེས་རབ་ཕྱེད་པའི་ཚད་ཆོས་རྣམས་སྣ་ཚོགས་སུ་ཤར་བའི་ཚེ་ན་ཡིན་ཞེས་སོ། །དེ་བས་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་ཁྱད་གཞི་ཤེས་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་རིག་པ་རླུང་གིས་སྤུར་བའི་རྩལ་གཟུང་འཛིན་དུ་ཤར་བས་སེམས་དང་། དེའི་རྩལ་ཡིད་ལ་སོགས་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་བརྒྱད་དང་། སེམས་བྱུང་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཅིག་ཏུ་ལོག་སྟེ་འཁོར་བའི་རྒྱུ་འབྲས་འཁྲུལ་སྣར་བསྐྱང་པ་འདི་འགག་བྱའི་དྲི་མ་ཡིན་པར་ཤེས་དགོས་ཏེ། འཇུག་པ་ལས་ཀྱང་། སེམས་འགགས་པ་དེ་སྐུ་ཡིས་མངོན་དུ་མཛད། །ཅེས་སོ། །དེ་ལྟར་ཤེས་ནས་གཞི་གནས་རང་བྱུང་གི་ཤེས་རབ་ཁྱད་པར་ཅན་མངོན་དུ་བྱ་བ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་གྱི་ཐུགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་བསྐྱོད་པ་ཀུན་དང་བྲལ་བ། ཇི་ལྟ་བའི་ངང་མ་འགྱུར་བཞིན་དུ། ཇི་སྙེད་པའི་མཁྱེན་ཆ་མཐའ་དག་གི་འཆར་གཞིར་གྱུར་བས་བེམ་པོ་ལྟ་ བུ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། ཆོས་སྐུའི་ངོ་བོ་ཀ་དག་གིས་རང་མལ་ལས་མ་གཡོས་ཤིང་རིག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་དེས་ནི་འཁོར་རང་བཞིན་མ་རིག་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བུར་ཤིང་ཀུན་བསྲེག་ཅིང་། ཡེ་ཤེས་སུ་འཛིན་པའི་དྲན་གཞི་ཉིད་ཀྱང་ཡིད་ཀྱི་ཆས་ཁུར་བའི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་བག་ལ་ཉལ་ཡིན་པས་དྲན་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་འཁོར་བ་མེ་བཞིན་དུ་བཟའ་བའི་ཡེ་ཤེས་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཕ་མཐར་སོན་པ་སྟེ་འོད་གསལ་གྱི་རྒྱུད་ལས། ཐུགས་ནི་བསྐྱོད་པ་ཀུན་བྲལ་བས། །བེམ་པོ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ཏེ། །ཤེས་ཤིང་རིག་པ་གསལ་བྱེད་སྣང་། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཀུན་བསྲེགས་ཏེ། །ཡེ་ཤེས་ཉིད་ནི་མེ་བཞིན་བཟའ། །ནམ་མཁའ་ཉིད་དང་མཚུངས་པ་ཡིན། །སྟོང་གསལ་རིག་བཅས་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་སྣང་བ་སྟོན། །འབྱེད་མེད་ཐུགས་རྗེ་རང་ཤར་བས། །ཁྱབ་ཅིང་ཀུན་འབྲལ་ཆོས་ཀུན་རྫོགས། །དྲན་པ་ཉིད་ནི་དྲན་མེད་པས། །ཡེ་ཤེས་དྲན་གཞི་ཉིད་དང་བྲལ། །ཡེ་ཤེས་ཉིད་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། །གཞི་གནས་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། །མཚན་ཉིད་འཛིན་དེང་ཡུལ་ཁྱབ་བོ། །ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་འོད་གསལ་གྱི་ལམ་དངོས་སྒྲོན་མ་རྣམ་པ་གཉིས་ནི། རྒྱང་ཞགས་ཆུའི་སྒྲོན་མ་དང་། །ཐིག་ལེ་སྟོང་པའི་སྒྲོན་མའོ། །དེ་ལ་རྒྱང་ཞགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི། །མའི་མངལ་དུ་སྲིད་པ་དང་པོར་ཆགས་པའི་དུས་ན་གཤེར་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོག་མར་ཆགས་པའི་ལྟོ་བའི་རྩམ་དུད་ཀྱི་ནང་དུ་སྒྲོན་མ་དང་། འབྱུང་བའི་སྤྱན་གཉིས་སྔོན་དུ་ཆགས་པ་ལས། །འབྱུང་བའི་སྤྱན་གྱིས་ལུས་བསྐྱེད་ཅིང་། སྒྲོན་མའི་སྤྱན་ལས་མིག་གི་དབང་རྟེན་དབང་པོ་དང་འོད་རྩའི་དྭངས་མ་གསུམ་བྱུང་བ་ལྟེ་བ་ནས་སྙིང་། སྙིང་ནས་སྒལ་ཚིག་འདབ། །དེ་ནས་རྣ་བ་གཉིས་ཀྱི་ནང་ངོས་ཀླད་རྒྱའི་དཀྲིས་ནས་ཡལ་ག་གསུམ་དུ་གྱེས་པའོ། །དེ་ཡང་མིག་སོ་སོའི་ཨ་འབྲས་ཀྱི་དཀྱིལ་དུ་ཁྲག་དང་ཆུ་སེར་མེད་པའི་རྩ་བ་མེན་གྱི་རྭ་བླ་འོག་ལོག་པ་ལྟ་བུའི་ནང་འོད་ཀྱི་སྣ་ལ་མས་ཁེངས་ཤིང་གདེངས་ཁ་མིག་ལ་ཟུག་པའི་ནང་ན་འོད་རྩ་རེ་རེ་དང་། དབུས་མ་གཅིག་ལྷག་པ་ཚངས་བུག་ལ་ཟུག་པའི་ནང་ན་རིག་པ་རྟོག་མེད་ལུ་གུ་རྒྱུད་དང་འོད་ཀྱི་ཐིག་ལེ་བརྩེགས་མ་ལྔ་ལྡན་དགུ་འཆར་བ་ལ་སྒྲོན་མ་བཞི་ཀའི་ཆ་ཡོད་པའི་ཚུལ། རྩ་སྣ་ནི་ཆུའི་སྒྲོན་མ། ཐིག་ལེ་ནི་སྟོང་སྒྲོན། འོད་ལྔ་ནི་དབྱིངས། ཤེས་པ་མི་རྟོག་པ་ནི་ཤེས་རབ་སྒྲོན་མའི་ཆ་སྟེ་མུ་ཏིག་འཕྲེང་བ་ལས། རིག་པ་རྟོག་མེད་ལུ་གུ་རྒྱུད། །བདེ་ཆེན་ཚངས་པའི་སྒོ་ནས་སྣང་། །ཞེས་སོ། །འོད་རྩ་གཞན་གཉིས་ནས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་འོད་དང་། ཐིག་ལེ་དང་སྐུ་ལ་སོགས་པའི་སྣང་བ་སྡུད་པ་ནི་བརྟེན་པ་མྱང་འདས་ཀྱི་ཆ་ཡིན་ལ། དེའི་རྟེན་གཟུགས་ཅན་གྱི་དབང་པོས་འཁོར་བའི་ཆ་འཁྲུལ་སྣང་གི་སྣང་བ་སྡུད་པས་རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་ཆ་གཉིས་སུ་གནས་པ་ལ་རྒྱང་ཞགས་ཆུའི་སྒྲོན་མ་ཞེས་བྱ་སྟེ་སྒྲོན་མ་འབར་བ་ལས། རྒྱང་ཞགས་ཆུ་ཡི་སྒྲོན་མ་ཡི། །ངོ་བོས་སྣང་བ་གཉིས་ཀ་སྡུད། །མཐོང་བྱེད་འཛིན་པ་མ་འགགས་ཕྱིར། །གཉིས་ཀའི་ཆ་འཛིན་ལྟ་བས་ན། །འཁོར་འདས་མཐུན་པའི་ལྟ་བའོ། །ཞེས་སོ། །ངེས་ཚིག་གི་སྒོ་ནས་གཞལ་ན། འཁོར་འདས་ཀྱི་སྣང་ཆ་དག་འཁྲུལ་གང་ཡིན་ཡང་རྒྱང་རིང་པོའི་རྒྱུད་དུ་འཛིན་ནུས་ཤིང་། ཁ་དོག་གི་སྣང་བ་སྡུད་པས་རྒྱང་ཞེས་ཤེས་པ་ཡུལ་ཐོག་ཏུ་འཁྲིད་པའི་ཆ་ནས་བརྗོད་ལ། དེ་ལྟར་སྣང་ཡང་རང་བཞིན་མེད་པར་ཤེས་ན་འཁོར་ བའི་ཆ་འཁྲུལ་སྣང་འཁྲུལ་འཛིན་དང་བཅས་པ་མ་སྤངས་ཀྱང་རིང་དུ་འགྲོ་བས་ཞགས་ཞེས་བྱ་ལ། མ་རྟོགས་ན་དེ་ལས་ལྡོག་པ་མྱང་འདས་དང་རིང་བས་རྒྱང་ཞེས་བྱའོ། །ཞགས་པ་ནི་འཆིང་བ་ལ་དོན་མཐུན་པས་འོད་གསལ་གྱི་སྣང་བ་མཐོང་དུས་རང་ངོ་རྟོགས་པས་འཁྲུལ་སྣང་དང་འཁྲུལ་འཛིན་གྱི་ཆ་གཞི་བྲལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པར་འཆིང་བས་ཞགས་ལ། མ་རྟོགས་ན་བློ་ངོའི་སྣང་ཡུལ་གྱི་བག་ཆགས་བསྐྱེད་པའི་རྟེན་དབང་པོའི་མངོན་སུམ་དུ་རགས་པའི་རྣམ་པར་འཆིང་བས་ཐག་པ་དང་ཆོས་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ཞགས་པའི་སྒྲ་ཞུགས་པ་སྟེ་སྔ་མ་ལས། །ངེས་པའི་ཚིག་ནི་འདི་ལྟ་བུ། །བརྒྱད་ནི་རིང་བའི་རྒྱུད་འཛིན་པས། །གཟུགས་སུ་སྣང་བ་འཛིན་པ་དང་། ཁ་དོག་ལ་སོགས་སྡུད་པ་དང་། རིག་པའི་སྐུ་ཡང་རྒྱང་རིང་ནས། །མཐོང་བྱེད་འཛིན་པར་བྱེད་པ་དང་། །འཁོར་བ་རྟོག་པའི་ཕྱོགས་ནས་ནི། །རྒྱང་དུ་འཕེན་པས་རྒྱང་ཞེས་བྱ། །དེ་བཞིན་མ་རྟོགས་ཕྱོགས་ནས་ཀྱང་། །མྱང་འདས་འཕེན་པས་རྒྱང་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་འཁོར་བའི་སྣང་ཆ་ནས། །གཟུགས་དང་འདོད་ཡོན་ལྔ་རྣམས་ནི། །འདི་ཡིས་འཆིང་བས་ཞགས་པ་ཡིན། །དབང་པོའི་ཡུལ་ལ་སྣང་བ་ཡི། །དྲན་བསམ་དག་ཏུ་འདིས་འཛིན་པས། །ཞགས་པ་ཞེས་ནི་རྒྱང་ནས་འཛིན། །དེ་བཞིན་ནམ་མཁའ་སྤྲིན་བྲལ་ལ། །རིག་པ་བདག་མེད་སྐུར་སྣང་བ། །སྣང་བ་ཡས་སུ་མི་འཇུག་པར། །འདི་ཡིས་འཛིན་པས་ཞགས་ཞེས་བྱ། །ཆུ་ནི་སྣང་བ་དེ་དག་ལ། །ཞེན་པ་རང་ས་ལྡོག་ནས་ནི། །ཀུན་ལ་ཆགས་པའི་སེམས་མེད་པར། །སྣང་བ་རང་སར་བཞག་པས་ནི། །བདག་འཛིན་བྲལ་བས་ཆུ་ཞེས་བྱ། །སྒྲོན་ནི་རང་གི་སྣང་བ་ཀུན། །གོང་ནས་གོང་དུ་འཕེལ་བ་ཡིས། །རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་གསལ་ བས་སྒྲོན། །འབྱུང་བར་གས་བའི་སྣང་བ་ཀུན། །རང་ཤེས་སྤྱོད་པ་འགག་མེད་ཅིང་། །དབང་པོའི་རང་སྒོར་གསལ་བས་སྒྲོན། །རིག་པ་ཕྱི་ཡི་དབྱིངས་བཞག་པས། །ནང་དབྱིངས་རང་སར་དག་སྟེ་སྣང་། ཉམས་ཀྱི་སྣང་བ་འདིས་བསྐྱེད་པས། དབྱིངས་རིག་
Chinese
而且，由识、智慧、心来，显现体性与所依。由智慧来看待所知，由所知来观察众生。由观察众生的心来，随心所欲等而行。没有分别念，也没有识，同样，有分别念者不能知。如是说。第二，作为衡量对象的智慧的体性，也是由于无分别念的智慧之明，没有与流动性的风相混合的意识的刹那相续的形态，因此称为所有法刹那间通达。如《文殊菩萨经》所说：大智慧于一刹那，执持一切法通达。如是说。因此，不失去知晓法性的状态的特殊智慧，具有明分，因此称为明道，但是由于没有风的成分推动，以及心缘取对境的流动性，因此了知这是无分别念的智慧，是难以证悟之处之一，因此胜者说：因此这两者有何差别？贤者们未能证悟，愚钝者如何证悟？如是说。在量学中也说，区分意和智慧的量，是在诸法显现为多样时。因此，想要了解大圆满的特殊基础的人们，必须了解明觉被风推动，显现为能取所取的妙力是心，其妙力是意等，转变为八识聚和五十一心所，将轮回的因果延续到错觉显现中，这是应该断除的垢染。如《入行论》所说：心止息彼即身显现。如是说。如是了解后，显现基位自生智慧的殊胜之处，即是所有如来之心的自性，远离一切动摇，如实之状态未曾改变，成为所有如所有性的智慧之基础，因此也不是如顽石一般，法身的体性本来清净未曾离开自处，具有明觉自性的它，焚烧轮回自性无明和分别念的薪柴，甚至连执着于智慧的忆念本身，也是背负着意的成分的所知障的习气，因此是无忆念的智慧。
English
Moreover, it is through consciousness, wisdom, and mind that characteristics and bases are manifested. Wisdom regards knowable objects, and knowable objects examine beings. The mind that examines beings acts according to its own desires and so on. There is no conceptualization, and there is no consciousness. Likewise, those with conceptualization do not know. Thus it is said. Secondly, the characteristic of wisdom as the object of measurement is also that, due to the absence of the form of momentary continuity of mind-consciousness mixed with the wind of movement from the non-conceptual wisdom-awareness, it is said that all phenomena are comprehended in an instant. As it is said in the Manjushri Sutra: Great wisdom in an instant, holds all phenomena in comprehension. Thus it is said. Therefore, that special wisdom that does not lose the state of knowing the nature of reality has an aspect of awareness, so it is called the path of awareness, but since there is no movement of the mind that propels the wind and takes objects to mind, knowing that this is non-conceptual wisdom is one of the difficult places to realize, so the Victorious One said: Therefore, what is the difference between these two? Since the wise have not realized it, how can the foolish realize it? Thus it is said. It is also said in the science of valid cognition that the measure of distinguishing between mind and wisdom is when phenomena appear in various ways. Therefore, those who wish to understand the special basis of the Great Perfection must understand that the power of awareness propelled by the wind, appearing as grasper and grasped, is mind, and its power is mind and so on, transforming into the eight aggregates of consciousness and the fifty-one mental factors, extending the cause and effect of samsara into illusory appearances, and that this is the defilement to be abandoned. As it is said in the Entering Path: When the mind ceases, that is when the body manifests. Thus it is said. Having understood in this way, the manifestation of the special wisdom of the self-arisen ground is the nature of the heart of all Tathagatas, free from all movement, the state of suchness unchanged, becoming the basis for all aspects of knowable things, therefore it is not like an inanimate object, the essence of the Dharmakaya, primordially pure, has not moved from its own place, and that which possesses the nature of awareness burns all the firewood of samsaric self-nature ignorance and conceptualization, and even the memory of clinging to wisdom itself is a latent obscuration of knowable objects carrying the burden of mind, therefore it is wisdom without memory.
Chinese
以如火般吞噬轮回的智慧，如虚空般到达涅槃的彼岸，即光明续部中说：心与一切行动皆分离，不像物质一样，是了知和觉悟的显现，焚烧一切分别念，智慧本身如火般吞噬，与虚空本身相同，是空明觉知具备的自性。因此，智慧显示光明，无分别的大悲自然显现，遍布且与一切分离，圆满了所有法。忆念本身是无忆念，智慧与忆念的所依分离，智慧本身是这样的：是基位清净的智慧，特征是执持，现在遍布一切处。如此说。第三，光明道的真实灯有两种：远射水灯和明点空性灯。其中，远射的自性是：在母亲的子宫里，最初形成生命的时候，依靠液体，最初形成的腹部食物残渣中，有灯和地、水、火、风、空五大之眼先形成。五大之眼产生身体，灯的眼睛产生眼睛的根基、感官和光脉的精华三种，从脐到心，从心到脊椎骨的侧面，然后从两个耳朵的内侧，大脑的缠绕处分为三个分支。也就是说，每个眼睛的瞳孔中央，没有血液和血清的脉根，像倒置的曼陀罗角一样，里面充满了光的尖端，固定在眼睛里的里面有光脉，中间多出的一条固定在梵穴里，里面有无分别的连续觉知和光明的明点，重叠五层，显现九种，具有四种灯的成分。脉尖是水灯，明点是空灯，五光是法界，无分别的觉知是智慧灯的成分，如摩尼宝珠串中所说：觉知无分别连续不断，从大乐梵穴之门显现。如此说。另外两条光脉收集智慧的显现光和明点以及身等显现，是所依涅槃的成分。它的所依有色感官收集轮回的成分，即错觉的显现，因此，安住于所依和能依两种成分，称为远射水灯。
English
With wisdom that consumes samsara like fire, like the sky, reaching the other shore of nirvana, that is, in the Tantra of Clear Light, it says: The mind is separated from all actions, not like matter, it is the manifestation of knowing and awareness, burning all discriminations, wisdom itself consumes like fire, is the same as the sky itself, is the nature of emptiness, clarity, and awareness. Therefore, wisdom shows light, non-discriminating great compassion naturally manifests, pervades and is separated from everything, fulfilling all dharmas. Memory itself is non-memory, wisdom is separated from the basis of memory, wisdom itself is like this: it is the wisdom of the pure base, the characteristic is holding, now pervading everywhere. So it is said. Third, the two kinds of real lamps of the Clear Light path are: the far-reaching water lamp and the thigle emptiness lamp. Among them, the nature of the far-reaching is: in the mother's womb, when the first life is formed, relying on liquid, in the initially formed abdominal food residue, there are lamps and the eyes of the five elements of earth, water, fire, wind, and space that are formed first. The eyes of the five elements generate the body, and the eyes of the lamp generate the root of the eye, the senses, and the essence of the light channels, three kinds, from the navel to the heart, from the heart to the side of the spine, and then from the inside of the two ears, the entanglement of the brain divides into three branches. That is to say, in the center of the pupil of each eye, there is a pulse root without blood and serum, like an inverted horn of a mandala, filled with the tip of light inside, and in the inside fixed in the eye, there are light channels, and one more in the middle is fixed in the Brahma hole, inside which there is continuous awareness without discrimination and bright thigle, overlapping five layers, manifesting nine kinds, having the components of the four lamps. The pulse tip is the water lamp, the thigle is the empty lamp, the five lights are the dharmadhatu, and the non-discriminating awareness is the component of the wisdom lamp, as said in the string of mani jewels: awareness is non-discriminating, continuous, manifesting from the door of great bliss Brahma hole. So it is said. The other two light channels collect the manifestation of wisdom light and the manifestation of thigle and body, etc., which is the component of the dependent nirvana. Its dependent colored senses collect the component of samsara, that is, the manifestation of illusion, therefore, abiding in the two components of the dependent and the depended, it is called the far-reaching water lamp.