Tibetan
སྟེ། སའི་སྙིང་པོ་ལས། གཅིག་པུ་གྲོལ་བའི་ཆོས་ཉིད་ནི། །དུ་མ་རོ་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་སོ། །དེ་ཡང་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཆ་ནས་གཅིག་དང་ཐ་དད་པའི་མཆེན་གཞི་མི་འགྲུབ་ཀྱང་། ཤེས་བྱ་ཤེས་བྱེད་ཀྱིས་བཞག་པའི་ གྲུབ་མཐའི་བློ་ཡུལ་གྱི་སྦུབས་ནས་སོ་སོ་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཟང་ཐལ་རྗེན་བར་བུད་པས་ཐིག་ལེ་ཉག་གཅིག་གི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡི་གེ་མེད་པ་ལས། ཐིག་ལེ་ཉག་གཅིག་སྤྲོས་མེད་དེ། །བློ་ཡི་བྱེ་བྲག་བརྗོད་ལས་འདས། །ཞེས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་གང་ཟག་གི་དབང་པོའི་རིམ་པས་གྲོལ་ལུགས་སྔ་མ་བཞི་པོ་འང་མཐར་ཐུག་སོ་སོ་རང་གི་རིག་པའི་ཆོས་ཉིད་གཅིག་ཏུ་གྲོལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་ན་འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྒྱ་གྲོལ་ཡེ་འབྱམས་ཆེན་པོའི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ལ་བཟླ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་མེ་གཅིག་གི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པ་དང་། བུར་མ་གཅིག་གི་རོ་ཤེས་པས་ཐམས་ཅད་མངར་བར་ཤེས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་འགྲེལ་ལས། མེ་ཡི་རང་བཞིན་ཚ་བ་དང་། བུ་རམ་རང་བཞིན་མངར་བ་ལྟར། །དེ་བཞིན་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་། །རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་གཅིག །ཅེས་སོ། །དེ་ལྟ་བུའི་སོ་སོ་རང་གི་རིག་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པས་ཟག་བཅས་ཀྱི་སེམས་ལས་འདས་པའི་ཚུལ། །གང་དག་སེམས་ལས་འདས་པའི་རིག་པ་ནི། །རང་བཞིན་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་ཁྱད་ཆོས་ཡིན། །རྟོགས་པ་རྣམས་ནི་གཞི་ལས་རིག་པར་གྲོལ། །མ་རྟོགས་སེམས་ཅན་དེ་ཉིད་ངང་དུ་འཁོར། །རྣམ་པས་དབྱེ་ན་ཆུ་དང་ཆུ་ལྦུར་བཞིན། །འདི་ལྟར་ཀུན་གཞི་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་སྡུད་པའི་ཆ་ཐམས་ཅད་སེམས་ཡིན་ཏེ་ཡུལ་ཐོག་ཏུ་འདྲེས་པའི་ཤེས་པ་ལ་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་ཤར་ནས་དེས་འཁོར་བར་འདུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་རང་ཤར་ལས། གཟུང་བ་ཡུལ་ལ་འཛིན་པ་སེམས། །ཞེས་སོ། །རིག་པ་ནི་བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོའི་རང་བཞིན་སྤྲོས་བྲལ་རང་མ་ལས་མ་གཡོས་པར་གནས་པས་གདོད་མ་ནས་ཆོས་སྐུའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཏེ་གང་དུའང་མ་གྲུབ་པ་གང་དུའང་མི་རྟོག་པ། གང་ལ་ཡང་མི་གནས་པས་སེམས་ཀྱི་དྲི་མ་ལས་ འདས་པ་སྟེ། མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ལས། སེམས་དེ་བྲལ་ན་སངས་རྒྱས་པ། །ལུས་ཅན་ཀུན་གྱི་དྲི་མ་ཟད། །འགྲོ་བ་རྣམས་ནི་སེམས་དེས་འགྲོ། །དེ་མིན་འགྲོ་བར་ནུས་མིན་ཏེ། །དེ་ཕྱིར་འགྲོ་རྣམས་འཁྲུལ་འཁོར་བཞིན། །ཞེས་སོ། །དེའང་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་སེམས་རང་གསལ་ལ་རྟོག་མེད་ཙམ་དུ་ཟིན་པ་དང་། རིག་པ་ཡུལ་མེད་ཙམ་དུ་ཟིན་པ་གཉིས་རྟོག་མེད་ཙམ་དུ་མཚུངས་ནའང་། སྔ་མ་ནི་ཀུན་གཞིའི་ཆ་བག་ལ་ཉལ་དང་འདྲེས་བས་ཡིད་ཤེས་གཟུང་འཛིན་གྱི་རྟོད་བུར་བལྟར་མི་མངོན་པར་ཡོད་ལ། ཕྱི་མ་ནི་དྲན་བསམ་རྗེས་མེད་ལ་སོང་བའི་རིག་པས་འཁོར་འདས་རྒྱ་གྲོལ་དུ་རྟོགས་པའི་ཁྱད་པར་ཡོད་དེ། །སེང་གེ་རྩལ་རྫོགས་ལས། །ཀུན་གཞི་སེམས་ཀྱི་རྩ་བ་དང་། །རང་རིག་ཡུལ་གྱི་རྩ་བ་གཉིས། །འདྲ་བའི་གཞི་ལ་གོལ་ས་ཆེ། །མ་རིག་སེམས་སུ་སྣང་བ་དང་། །རིག་པ་རྟོག་མེད་སྣང་བ་གཉིས། །འདྲ་གཞི་གཅིག་ལ་གོལ་ས་ཆེ། །ཞེས་སོ། །མདོར་ན་རིམ་པ་བརྒྱད་པོའི་ཐེག་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ནི་གདོད་ནས་ཡོད་མ་མྱོང་བའི་སེམས་རྟོག་གློ་བུར་ཆུའི་ལྦུ་བ་ལྟ་བུ་ལམ་དུ་བྱེད་པས་རྩལ་ལམ་རོལ་པའི་འཆར་སྒོ་ལ་སྤང་གཉེན་སྣ་ཚོགས་སུ་བྱས་ནས་སེམས་ཀྱི་དྲི་མ་དང་བྲལ་ནས་ཡེ་ཤེས་སུ་འདོད་ལ། རིག་པ་ཐད་དྲང་དུ་སྟོན་པ་ཨ་ཏི་ཡངས་པ་ཆེན་པོ་ནི། མ་རིག་པ་ཚོགས་བརྒྱད་དང་བཅས་པའི་རླབས་ཀྱི་རྣམ་པས་མ་དཀྲིགས་པར་རིག་པའི་ཆོས་ཉིད་རྣལ་མར་བཞག་པ་ལ་གློ་བུར་བའི་སེམས་རྟོག་ཆུ་ལ་རི་མོ་བྲིས་པའམ་ལྦུ་བ་ཤར་བ་ལྟ་བུའི་སྤངས་གཉེན་སྣ་ཚོགས་པ་ལམ་ལྟོས་པར་གཞི་གནས་ཀྱི་རིག་པ་ཐད་དྲང་དུ་སྐྱོང་བ་སྟེ་རང་ཤར་ལས། རིག་པ་དང་མ་རིག་པའི་དཔེ་ནི་ཆུ་དང་རི་མོའི་ཚུལ་ཏེ་རྐྱེན་ལ་རག་ལུས་ཞེས་དང་། སེམས་དང་རིག་པའི་ དཔེ་ནི་ཆུ་དང་ལྦུ་བའི་ཚུལ། །སེམས་ཀྱི་དབང་དུ་མ་གྱུར་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཚུལ་དཔེ་དོན་འབྲེལ་བས་སྟོན་ན། །རྟོག་མེད་ཙམ་དུ་སེམས་རིག་མཚུངས་ནའང་། །རིག་པ་རང་བཞིན་མེད་པར་ཟང་ཐལ་ལ། །སེམས་ནི་ལྟེང་ཀ་ལྟ་བུར་འཁྱིལ་ཞིང་རྨོངས། །རིག་པ་གནམ་སྟོང་ཟླ་བ་གཏིང་གསལ་འདྲ། །སེམས་ནི་བཅོ་ལྔའི་ཟླ་བ་ཡུལ་འདྲེས་མཚུངས། །དྭངས་ལ་ཡུལ་མེད་རིག་པའི་ཡོན་ཏན་ཏེ། །ཡུལ་དང་ཀུན་ནས་འདྲེས་པ་སེམས་ཀྱི་ཁྱད། །དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་གནས་སྐབས་ན་སེམས་རིག་གཉིས་རྟོག་པ་མེད་པ་ཙམ་དུ་མཚུངས་ན་ཡང་། རིག་པའི་ཆོས་ཉིད་ནི་ཟང་ཐལ་སྒྲིབ་གཡོག་དང་བྲལ་བས་བློ་ལ་མ་ལྟོས་ཤིང་ལྟ་སྒོམ་རྒྱུ་འབྲས་ལས་འདས་པར་ཡོད་སྟེ། སེང་གེ་རྩལ་རྫོགས་ལས། རིག་པ་མ་བསྒོམས་ལྷུན་གྲུབ་ལ། །བསྒོམ་པ་བྱས་པས་ང་མི་རྙེད། །རང་བྱུང་ཡེ་ནས་བཅོས་མེད་ལ། དཔྱོད་པ་བྱས་པས་ང་མི་མཐོང་། །ཆོས་སྐུ་ཡེ་ནས་མཐའ་བྲལ་ལ། །ལྟ་བ་བལྟས་པས་ང་མི་མཐོང་། །ཞེས་སོ། །སེམས་ནི་བློ་དང་འབྲེལ་བས་མུ་བཞིའི་སྤྲོས་པ་གཅོད་པ་དང་། དེ་ལྟར་བཅད་པའི་ལྟ་བ་ལ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་བཅས་པས་ངོ་བོ་མི་རྟོག་པར་འཇོག་པས་ལྟེང་ཀའི་ཆུ་བྲ
Chinese
即，出自《地藏经》： 唯一解脱之法性，乃是多者味一故。 如是说。 虽就法性之分，一与异之根据不成立，然由所知与能知所立之宗派的智慧境之壳中，各自本觉之智慧赤裸而出，故名一滴之智慧。出自《无字经》： 一滴无戏论，心之差别超言说。 如是说。 是故，若知晓以补特伽罗根基之次第，前四种解脱方式最终亦于各自本觉之法性一味解脱之体性，则轮涅一切法皆将变为广大无垠之大空性。 譬如，知晓一火之体性，知晓一蔗糖之味，则知晓一切皆甜。出自《菩提心释》： 火之自性热，蔗糖自性甜，如是诸法亦，自性空性一。 如是说。 如是之各自本觉乃是智慧之行境，故是超越有漏心之方式。 何者是超越心之觉性，乃是自性大圆满之特点。 证悟者从基中解脱为觉性，未证悟之有情于彼中流转。 若以相区分，如水与水泡。 如此，从阿赖耶识中，收集识之集合的一切分皆是心，即于境上混合之识，显现为能取与所取二者，故以此造作轮回。出自《自显经》： 所取执境是心。 如是说。 觉性乃是如来藏之自性，安住于离戏本初之中，故从本初即是法身之自性，于任何处皆不成立，于任何处皆不分别，于任何处皆不住留，故是超越心之垢染者。出自《摩尼宝鬘经》： 离心即是佛，有情众生垢染尽，有情众生由心行，非彼不能行，是故有情如轮转。 如是说。 彼亦于道之阶段，心仅止于自明且无分别，觉性仅止于无境，二者虽于无分别上相同，然前者乃是阿赖耶
English
That is, from the Essence of Earth: The nature of solitary liberation, is because the many are of one taste. Thus it is said. Although from the aspect of the nature of reality, the basis for distinguishing between one and different does not hold, from within the shell of the intellectual sphere of the established tenets posited by knowable and knower, the wisdom of individual self-awareness emerges nakedly, hence it is called the wisdom of a single bindu. From the Letterless (Scripture): The single bindu is without elaboration, the distinctions of mind are beyond expression. Thus it is said. Therefore, if one knows the characteristic of the first four modes of liberation according to the faculties of individuals, that ultimately all phenomena of samsara and nirvana will be transformed into the vast expanse of great emptiness, because they are liberated into the single nature of one's own awareness, it will be like knowing the characteristic of a single fire, and knowing the taste of a single piece of jaggery, one knows that everything is sweet. From the Commentary on the Mind of Enlightenment: The nature of fire is heat, the nature of jaggery is sweetness, likewise all phenomena, are one in their nature of emptiness. Thus it is said. Such individual self-awareness is the domain of wisdom, therefore it is the manner of transcending defiled mind. Whatever awareness transcends mind, is the special quality of the Great Perfection of self-nature. Those who realize are liberated as awareness from the ground, sentient beings who do not realize wander in that very state. If distinguished by aspects, like water and water bubbles. Thus, from the alaya, all the parts that collect the aggregates of consciousness are mind, that is, the consciousness mixed with objects, appearing as the two, grasper and grasped, therefore it is what creates samsara. From the Self-Arisen: Grasping onto objects is mind. Thus it is said. Awareness is the nature of the Sugata-garbha, abiding without wavering from its own unelaborated original state, therefore from the beginning it is the nature of the Dharmakaya, not established in anything, not conceptualizing anything, not abiding in anything, therefore it is beyond the defilements of mind. From the Rosary of Pearls: If mind is separated, that is Buddhahood, the defilements of all embodied beings are exhausted, sentient beings go by mind, without that they cannot go, therefore sentient beings are like a turning wheel. Thus it is said. Also, in the stage of the path, even if mind is grasped as merely self-luminous and non-conceptual, and awareness is grasped as merely without object, the two are similar in being merely non-conceptual, but the former is the alaya.
Chinese
前者与潜意识混合，意识的执取看似不明显地存在，后者是意识在没有记忆和思考的情况下，觉悟到轮回和涅槃的解脱的差别。如《狮子吼圆满》中所说： “阿赖耶是心的根本，自证是境的根本，二者相似之处差别大。无明显现为心，觉性显现为无分别，相似之处相同差别大。” 总之，在八次第的全部乘中，将原本没有的心识分别，如突发的水泡一般作为道，在技艺或嬉戏的显现之门上，进行各种断除和对治，从而脱离心的垢染而认为是智慧。 直接揭示觉性的大圆满阿底瑜伽，不是以无明和八识聚的波浪形式扰乱，而是将觉性的本性如实安住，对于突发的心识分别，如同在水上画纹或出现水泡一般，不需要各种断除和对治作为道，而是直接修持本住的觉性，如《自生》中所说：“觉性和无明的比喻是水和纹路的方式，依赖于因缘。”以及“心和觉性的比喻是水和水泡的方式，不受心的支配。” 如此以比喻、意义相关联的方式来揭示： 仅仅在无分别的层面，心和觉性是相似的， 觉性是无自性的空性， 心则如漩涡般盘旋而愚昧。 觉性如虚空中的明月，清澈见底， 心则如十五的月亮，与境相混。 清净而无境是觉性的功德， 与境完全混合是心的特点。 在安住的境界中，心和觉性仅仅在没有分别的层面是相似的，但觉性的法性是空性，没有遮蔽和覆盖，不依赖于心识，超越了见、修、因、果。如《狮子吼圆满》中所说：“觉性不修任运成，修持反而找不到我。自生本来自无为，思辨反而看不到我。法身本来自离边，观察反而看不到我。” 心与心识相关联，因此断除四句戏论，并且执着于如此断除的见解，因此其体性安住在无分别中，如同漩涡的水。
English
The former is mixed with the subconscious, and the grasping of consciousness seems to exist invisibly, while the latter is the difference that consciousness, without memory and thought, realizes the liberation of samsara and nirvana. As it is said in "Lion's Roar Perfection": "Alaya is the root of mind, self-awareness is the root of object, the similarity between the two is a great difference. Ignorance appears as mind, awareness appears as non-conceptual, the similarity is the same and the difference is great." In short, in all the vehicles of the eight stages, the mind's conceptualization, which has never existed from the beginning, is taken as the path like a sudden water bubble, and various abandonments and antidotes are made at the gate of manifestation of skill or play, thereby getting rid of the mind's defilements and considering it as wisdom. The Great Perfection Atiyoga, which directly reveals awareness, does not disturb the nature of awareness by the wave form of ignorance and the eight consciousnesses, but truly abides in the nature of awareness. For sudden mental conceptualizations, like drawing lines on water or the appearance of bubbles, various abandonments and antidotes are not needed as a path, but directly cultivate the inherent awareness, as it is said in "Self-Arisen": "The metaphor of awareness and ignorance is the way of water and lines, depending on conditions." And "The metaphor of mind and awareness is the way of water and bubbles, not dominated by mind." In this way, it is revealed by associating metaphors and meanings: Only at the level of non-conceptualization, mind and awareness are similar, Awareness is emptiness without self-nature, Mind swirls and is ignorant like a whirlpool. Awareness is like the moon in the empty sky, clear to the bottom, Mind is like the fifteenth moon, mixed with the environment. Purity and no environment are the merits of awareness, Complete mixing with the environment is the characteristic of mind. In the state of abiding in equanimity, mind and awareness are similar only at the level of no conceptualization, but the dharma nature of awareness is emptiness, without obscuration and covering, does not depend on consciousness, and transcends view, practice, cause, and effect. As it is said in "Lion's Roar Perfection": "Awareness is spontaneously accomplished without cultivation, cultivation will not find me. Self-arisen is originally uncreated, speculation will not see me. Dharmakaya is originally free from extremes, observation will not see me." Mind is related to consciousness, so it cuts off the four extremes of elaboration, and clings to the view of such cutting off, so its essence abides in non-conceptualization, like the water of a whirlpool.