Tibetan
པ་ཉིད་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ལས་ཀྱང་གཟུགས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གཟུགས་སུ་སྣང་ཙམ་ནས་རང་གི་ངོ་བོས་སྟོང་ཞིང་། ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་སྣང་བ་མི་འགག་པར་སྟོན་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པས་དེ་ལ་མི་གོས་པའི་ཚུལ་ཕྱོགས་ཀྱི་གླང་པོས། སྟོང་ཉིད་ཅེས་བྱ་གཟུགས་དང་བྲལ། །གཟུགས་ནི་རྣམ་པ་དང་འབྲེལ་བ་ཡིན། །ཕན་ཚུན་དུ་ནི་འགལ་བ་ཉིད། །ཅེས་སོ། །དེ་བས་ན་འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟོག་པས་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཙམ་ལས་རང་ངོ་ལ་སྐྱོན་གྱིས་བྲི་བ་དང་ཡོན་ཏན་གྱིས་གང་བ་གཉིས་ཀ་མེད་པས་ན་མིང་བཞིའི་ཕུང་པོ་གཞན་དག་ལའང་འགྲོ་བའི་ཚུལ། །ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་བལྟའོ། །ཞེས་སོ། །གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་རང་བཞིན་གིས་བདག་མེད་པར་མ་ཤེས་ན། ཤེས་བྱ་ཤེས་བྱེད་ཀྱིས་གཞལ་བའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཙམ་ནི་སྣང་ཡུལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་དམ་ལ་བཞག་པས་སྲིད་པའི་ཆོས་ཉིད་ལས་འདའ་མི་ཤེས་པ་ཅན་ཏེ། འཕགས་པ་དགོངས་པ་དེས་འགྲེལ་ལས། རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་བ། སྔོན་བདག་དགོན་པ་ནས་ཁྲོད་ཅིག་ན་མཆིས་པའི་ཚེ་དགེ་སྦྱོང་ཞིག་ཀྱང་མཆིས་ཏེ། ཆོས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་དམིགས་པས་བརྡའ་སྤྲོད་པར་བགྱིད་དེ། ཁ་ཅིག་ནི་ཕུང་པོ་ལ་དམིགས་པས་སོ། ཁ་ཅིག་ནི་ཁམས་ལ་དམིགས་པས་སོ། ཁ་ཅིག་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་དམིགས་པས་སོ། ཁ་ཅིག་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དང་དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པ་རྣམས་ལ་དམིགས་པས་སོ། །བདག་གིས་ནི་ཆོས་གཅིག་གི་མཚན་ཉིད་བདག་མེད་པར་ཤེས་པས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་འཚལ་ལགས་སོ། །ཞེས་སོ། ། དེ་ བས་ན་འདིར་རང་བཞིན་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་སྤྲོས་བྲལ་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་འཆིང་གྲོལ་ལས་འདས་པའི་སྙིང་པོ་རིག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ལ་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཆོས་ཁམས་མ་ལུས་པ་ཉི་མ་དང་འོད་ཟེར་གྱི་ཚུལ་དུ་གདོད་ནས་ཡེ་རྫོགས་ཆེན་པོ་ལས་མི་འདའ་བ་ནི་སེམས་ཕྱོགས་པ་སྤྱིའི་གྲུབ་ཕའི་མཐའ་ཡིན་པའི་ཚུལ་ཀུན་བྱེད་ལས། ང་ཡི་རང་བཞིན་སྤྲོས་བྲལ་མི་ཕྱེད་པས། ཆོས་དབྱིངས་གནས་འདི་ང་ཡི་བྱས་པ་ཡིན། །བྱང་ཆུབ་ཉིད་ལས་དེ་ན་གཞན་མི་བཞུགས། །ང་ཡི་རང་བཞིན་མ་བསྒྲིབ་ཀུན་ཁྱབ་པས། །གསལ་བའི་ནམ་མཁའ་ཡེ་ཤེས་གཞལ་ཡས་ཁང་། །རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ལས་གཞན་མི་བཞུགས། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་གཤིས་ཀྱི་བཞུགས་ཚུལ་གཏན་ལ་ཕེབས་པའི་ངང་ལས་མ་གཡོས་ན་དྲན་བསམ་དང་བཅས་པའི་ཚོར་བ་སྣ་ཚོགས་པ་འང་སོ་སོ་རང་རིག་ཡེ་སྟོང་འཕོ་འགྱུར་མེད་པའི་ཀློང་དུ་ཆུ་བོ་དང་རླབས་ཀྱི་སྣང་ཚུལ་ལྟར་སྤང་གཉེན་མེད་པར་གྲོལ་བའི་ཚུལ་སྔ་མ་ལས། བསྒོམ་དུ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ལ། བསྒོམ་དང་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་གཉིས་མེད་པས། །མ་བསྒོམས་རང་བཞིན་བཞག་ན་བསྒོམ་པ་ཡིན། །དོན་ནི་ཀུན་དོན་སྐྱེ་བ་མེད་པ་སྟེ། །རྣམ་རྟོག་མཚན་མ་དེ་བཞིན་རིག་བྱས་ན། །དྲན་བསམ་ཡིད་ལ་འགྱུ་བ་མ་ལུས་ཀུན། །སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ངང་ལས་མི་ཡེངས་པ། །གང་ལྟར་བསམས་ཀྱང་བསྒོམ་པ་ཡིན་ཤེས་ན། །མ་བསྒོམས་གང་ལྟར་བཞག་ཀྱང་ཡེངས་པ་མེད། །ཅེས་སོ། །དེ་ཡང་དབང་པོའི་རིམ་པས་བློ་ཡུལ་གྱི་འཛིན་སྟངས་འཇལ་ལུགས་ཐ་དད་པའི་གྲུབ་མཐའ་གསུམ་དུ་ཕྱེ་བའི་ཚུལ། །གང་ལ་བློ་ཡི་རིམ་པས་འཇལ་ལུགས་གསུམ། །སེམས་ཀྱི་སྡེ་ནི་རོལ་པའི་རྩལ་དུ་ཤར། ། ཀློང་གི་སྡེ་ནི་རང་སྣང་བཀོད་པའི་རྒྱན། །མན་ངག་སྡེ་ནི་མེད་སྣང་སྟོང་པའི་གཟུགས། །རང་སེམས་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་གུད་ན་མེད་པས་སྤང་བྱའི་མཐའ་ལས་གྲོལ་བ་གནས་པ་སེམས་ཀྱི་སྡེ། །ཆོས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཉིད་ཀུན་ཏུ་བཟང་མོའི་ཀློང་ལས་འགྲོ་ས་གཞན་མེད་པས་གཉེན་པོའི་མཐའ་ལས་གྲོལ་པས་བྱ་བྲལ་ཀློང་གི་སྡེ། ཡིན་ལུགས་གཤིས་ཐོག་ཏུ་འབེབས་པས་སྤང་གཉེན་གཉིས་ཀའི་མཐའ་ལས་གྲོལ་བ་ཟབ་པ་མན་ངག་གི་སྡེ་གསུམ་དུ་འབྱུང་བའི་ཚུལ་བཀོད་པ་ཆེན་པོ་ལས། ཡིད་ཅན་རྣམས་ལ་སེམས་ཀྱི་སྡེ། །ནམ་མཁའ་ཅན་ལ་ཀློང་གི་སྡེ། །རིམ་རྩོལ་ཅན་ལ་མན་ངག་གོ །ཞེས་སོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ནི། ཐེག་པ་ཐ་དད་པ་དང་། གདུལ་བྱེད་མ་ངེས་པ་དང་། རྒྱུ་འབྲས་སྔ་ཕྱི་དང་། རྒྱུ་རྐྱེན་རྩོལ་སྒྲུབ་དང་། བདེན་པ་གཉིས་པ་དང་། སྡོམ་པའི་ཚུལ་ལུགས་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་ནང་དང་སྤང་གཉེན་དུ་འཛིན་པའི་དོན་གཞན་ནམ། ཕྱིན་དྲུག་དང་བསྐྱེད་རྫོགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་དེ་ལ་དེང་འཛིན་གྱི་གཉིས་སུ་འཛིན་པ་ཅན་ལས་མ་གྲོལ་ཞིང་། རང་རྒྱུད་ཀུན་རྫོབ་པའི་ཆ་དང་བཅས་པས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཀྱི་དོན་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་གང་ཞིག་དབྱིངས་དག་མཉམ་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཉིད་གཅིག་དང་ཐ་དད་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་དོན་དམ་པའི་གཤིས་དགེ་སྡིག་བླ་དོར་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་སྡུད་པ་ལ་གནས་པ་སེམས་ཀྱི་སྡེ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཀུན་བྱེད་ལས། སེམས་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ལ། །ལྟ་བ་བསྒོམ་མེད་སྤྱོད་པ་སྤྱད་དུ་མེད། །འབྲས་བུ་བསྒྲུབ་མེད་ས་ལམ་བགྲོད་དུ་མེད། །དཀྱིལ་འཁོར་བསྐྱེད་མེད་བཟླས་བརྗོད་རྫོགས་རིམ་མེད། །དབང་ལ་བསྐུར་མེད་དམ་ཚིག་བསྲུང་དུ་མེད། །ཡེ་ནས་ལྷུན་གྲུབ་དག་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ། །གློ་བུར་རིམ་རྩོལ་རྒྱུ་འབྲས་ཆོས་ལས་ འདས། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟ་ན་མུ་སྟེགས་ཆད་པར་བལྟ་བའི་ཆོས་ལུགས་དང་མི་མཚུངས་ས་མ་ཞེ་ན། ཆད་པར་བལྟ་བ་ནི་གདོད་མའི་གནས་སྐབས་ན་གཤིས་ཀྱི་བཞུགས་ཚུལ་དང་། ལམ་དུས་ན་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་སྨིན་སོ་དང་། ལྟར་སྣང་དུས་སྐབས་ཀྱི་སྤྱོད་ཚུལ་སོགས་གང་ཡང་མ་ངེས་བཞིན་དུ་རྟོག་གེ་འདོད་རྒྱལ་བའི་སེམས་ཀྱིས་རང་དགར་རྡོལ་ཐབས་སུ་བཅོས་པའི་གྲུབ་མཐའ་ངན་པ་ལ་ཡིད་བརྟན་བཅས་ནས་ངང་ཚུལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ཞུགས་པ་ཡིན་ལ། འདིར་ནི་གཤིས་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ནམ་མཁའ་ལྟར་སྤྲོས་པའི་མཐའ་དང་བྲལ་བའི་ངོ་བོ་གང་དུའང་མ་གྲུབ་པ་ལ་རྒྱུ་འབྲས་རྩོལ་བསྒྲུབ་ཀྱི་རྫས་འགལ་བས་དགེ་སྡིག་སྐྱོན་ཡོན་ལས་འདས་པའི་དོན་ཐད་དྲང་དུ་བསྟན་པ་སྟེ་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་གཏམ་བྱ་རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་ལས། སྡིག་དང་བསོད་ནམས་བྱ་བ་འདས། །ཟབ་མོ་བཀྲོལ་བའི་དོན་དང་ལྡན། །མུ་སྟེགས་གཞན་དང་རང་ཉིད་ཀྱི་འང་། །གནས་མིན་སྐྲག་པས་མ་ཉམས་པ། །ཞེས་སོ། །མི་འདོད་ན་ཁྱེད་ཅག་འདོད་པའི་ཆོས་དབྱིངས་དེ་ཆོས་ཅན་འདུས་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དུས་གསུམ་དང་། ཁམས་གསུམ་དང་། དགེ་སྡིག་གི་ཆ་གཉིས་ལས་རྣམ་པར་མ་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་ཡུམ་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་དགོངས་པ་དང་འགལ། གཤིས་ལ་དགེ་སྡིག་ཡོད་པ་ངེས་དོན་དུ་འདོད་ན་གྲངས་ཅན་བའི་གྲུབ་མཐའ་ལས་གཞན་ཅི་ཞིག་ཏུ་སྟང་དཔྱོད། འདི་ལྟར་དགེ་བ་ནི་ལེགས་པར་བྱས་པ་སྟེ། རྣམ་སྨིན་དཀར་པོ་དང་། སྡིག་པ་ནི་ཉེས་པར་བྱས་སྟེ་རྣམ་སྨིན་ནག་པོ་བསྐྱེད་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་དེ་གཉིས་ཀ་མིན་པས་དགེ་སྡིག་ལས་གྲོལ་བའི་ཚུལ་ཡང་དག་སྦྱོར་བའི་རྒྱུད་ལས་ཀྱང་། དེ་ཡིས་སྡིག་དང་བསོད་ནམས་ཀྱི། །ཆ་གཉིས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། །མཁས་པས་འདི་གཉིས་རྣམ་པར་སྤང་། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་གསང་སྔགས་ཀྱི་རྒྱུད་སྡེ་ ཐམས་ཅད་ལས་འབྱུང་བས་སོ། །ཚུལ་འདི་ལྟ་བུ་མ་རྟོགས་བདག་སེམས་ཕྱོགས་ཀྱི་གྲུབ་མཐའ་ལ་ཡིད་གཉིས་དང་དག་གང་བརྗོད་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་ཤེས་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་གཤིས་ཀྱི་བཞུགས་ཚུལ་གཏན་མ་རྟོགས་པའི་མངོན་རྟོགས་གསལ་བར་སྟོན་པ་སྟེ། གཤིས་ཀྱི་གནས་ལུགས་ཐད་དྲང་དུ་བསྟན་པ་ལ་སྐྲག་པ་སྐྱེ་ན། ཀྱེ་རྡོ་རྗེ་ལས། སྔགས་ཀྱི་བཟླས་མེད་དཀའ་ཐུབ་དང་ནི་སྦྱིན་སྲེག་མེད། །དཀྱིལ་འཁོར་ཅན་ཡང་མེད་ཅིང་དཀྱིལ་འཁོར་ཡང་ནི་མེད། །དེ་ནི་སྔགས་བཟླས་པ་སྟེ་དཀའ་ཐུབ་དང་སྦྱིན་སྲེག །དེ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་ཅན་དང་དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོ་ཉིད། །ཅེས་དང་། དོ་ཧ་མཛོད་ལས། །བདེ་བའི་དེ་ཉིད་དང་ནི་བྲལ་གྱུར་ཞིང་། །ལུས་ཀྱི་དཀའ་ཐུབ་འབའ་ཞིག་ཙམ་ལྡན་པ། །དགེ་ཚུལ་དགེ་སློང་གནས་བརྟན་ཞེས་བྱ་བའི། །བཞེད་པ་རྣམས་ནི་དེ་ལྟར་རབ་བྱུང་ནས། ཁ་ཅིག་མདོ་སྡེ་འཆད་པར་བྱེད་ཅིང་འདུག་པ་ལ་རོ་གཅིག་སེམས་ཀྱི་ཚུལ་འཛིན་མཐོང་། །གཞན་དག་ཐེག་ཆེན་དེ་ལ་རྒྱུ་བྱེད་དེ། །དེ་ནི་གཞུང་ལུགས་ཚད་མའི་བསྟན་བཅོས་ཏེ། །ཞེས་དཀའ་ཐུབ་ཀྱིས་ལུས་སེམས་གདུངས་ཤིང་རྒྱུ་འབྲས་དག་གྲོལ་འབའ་ཞིག་ཏུ་འཛིན་པས་མི་གྲོལ་བར་བསྟན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་འཁོར་འདས་རྒྱ་གྲོལ་ལ་སོང་བའི་གཤིས་ལུགས་མ་རྟོགས་ན་བསྐྱེད་རྫོགས་འོག་མའི་ཡིད་དཔྱོད་ཀྱིས་མི་གྲོལ་བའི་ཚུལ་ཡང་དེ་ཉིད་ལས། གཞན་ཡང་དཀྱིལ་འཁོར་འཁོར་ལོ་མ་ལུས་བསྒོམ། ཁ་ཅིག་བཞི་པའི་དོན་འཆད་ཕ་ལ་ཞུགས། །ལ་ལ་ནམ་མཁའི་ཁམས་ལ་རྟོག་པར་བྱེད། །གཞན་དག་སྟོང་ཉིད་བལྟ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། །ཕལ་ཆེར་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་ཞུགས་པ་སྟེ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་སྙིང་འགས་པར་འགྱུར་ཏ་རེ། །ཅིའི་ཕྱིར་ན་སྡོམ་པ་གསུམ་དང་། ཕྱིན་དྲུག་དང་། བསྐྱེད་རྫོགས་ལ་སོགས་པ་ནི་ ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་བསྒྲུབ་པའི་རྒྱུར་བསྟན་པ་ཙམ་ལས། དེ་དག་འབྲས་བུའི་གོ་འཕང་དངོས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འདིར་ནི་འབྲས་བུའི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་བླ་མའི་མན་ངག་གིས་རྟོགས་པར་བྱས་ཏེ། འབྲས་བུ་ཉིད་ལ་ལམ་དུ་བྱས་ནས་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་སྤྱོད་པ་སྟེ་རྒྱུ་གང་གིས་ན་རྟོག་པ་དག་མཉམ་བཞིའི་དཀྱིལ་འཁོར་སྒྲོས་པ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ལ་ལྷ་དང་སྔགས་ཀྱི་རང་བཞིན་རང་ཆས་སུ་ཡོད་པས་བཞིན་ལག་གི་རྣམ་པ་ཅན་དང་། སྒྲ་ཚིག་འདུ་འཕྲོ་ཅན་གྱི་ལམ་ལྟར་སྣང་བ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྐད་དུ་བརྟག་གཉིས་ལས་ཀྱང་། སྤྲོས་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ལ། །ལྷ་དང་སྔགས་རྣམས་ཡང་དག་གནས། །ཞེས་སོ། །དེ་ལ་སེམས་སྡེའི་གྲུབ་མཐའ་ནི་གཞི་མདུད་འགྱུར་དུ་སྨྲ་པའི་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་ཡང་རང་སེམས་ཀྱི་རྩལ་དང་། རོལ་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གསུམ་དུ་གཏན་ལ་དབབ་པས་གང་ཡང་མི་འགེགས་ལ་རྩལ་སྣང་གསུམ་ཙམ་དུའང་དོན་ལ་གྲུབ་པར་མི་འཛེན་པས་སྣང་བ་སེམས་སུ་འདོད་པའི་ལོག་རྟོག་ལས་འདས་ཤིང་། །དྲན་རྟོག་རང་བཞིན་མེད་པར་ཤེས་པས་འདི་ནི་སྣང་བའོ། །འདི་ནི་སེམས་སོ་སྙམ་པའི་རྟོག་དཔྱོད་རང་མཚན་པའམ། རང་མཚན་པ་མ་ཡིན་པ་གཉིས་ཀར་བློས་རྒྱས་འདེབས་པའི་ཕྱོགས་ལས་གྲོལ་བས་སེམས
Chinese
本体并非他物，空性也并非色之外的他物。像这样，仅仅显现为色，其自性即为空性。虽然显示仅仅是名言，但并未阻止显现，然而，色相却不沾染它。如正理自在（法称）所说：所谓空性，即与色分离；色则与形相相连；二者相互违背。因此，轮回与涅槃的一切法，都只是由分别念妄加臆测，其自性既不会因缺点而减少，也不会因优点而增加。因此，也应将四蕴等其他蕴理解为如此。这五蕴也应视为空性。如是说。如果不能了解五蕴等法自性无我，那么，以能知所知衡量的空性，仅仅是被各种显现境所束缚，无法超越有为法的本性。如圣者《深密解脱经》中说：善现（须菩提）禀告说：世尊，以前我在寂静处的一个林间空地时，有一位苦行者，他专注于各种不同的法，并进行诠释。有些人专注于蕴，有些人专注于界，有些人专注于处，有些人专注于缘起和念住。而我，因为了解一个法的自性无我，所以也了解一切法都是如此。如是说。 因此，在此，自性大圆满的道，是超越戏论、自生智慧、超越束缚与解脱的精华，是觉性的本体。身和智慧的法界，无余地如太阳和光芒般，从原始的本初圆满大圆满中不分离，这是心部总体的究竟结论。如《普贤根本续》所说：我的自性离戏不可分，法界此境是我的作为。菩提之外，无他安住于此。我的自性无遮遍一切，明空是智慧的宫殿。自生智慧之外，无他安住于此。如是说。如是，如果安住于已确定之本性的状态中不动摇，那么，连同忆念和思维在内的各种感受，也都会在各自的自明、本空、不变迁的虚空中，如河流与波浪般。
English
The very nature is not something other. Emptiness is not something other than form. Thus, merely appearing as form, its very essence is emptiness. Although it shows that appearing is merely a designation and does not cease, the form's appearance does not stain it. As Dharmakirti said: What is called emptiness is separate from form. Form is related to appearance. They are mutually contradictory. Therefore, all phenomena of samsara and nirvana are merely imputed by conceptual thought. Their own nature is neither diminished by faults nor increased by qualities. Therefore, the other aggregates, such as the four aggregates, should also be understood in this way. These five aggregates should also be viewed as empty in nature. It is said. If the characteristics of the five aggregates, etc., are not understood as being without self-nature, then emptiness, which is measured by the knowable and the knower, is merely bound by various objects of appearance and cannot transcend the nature of conditioned phenomena. As it says in the Arya Sagaramati Sutra: Subhuti said: "Bhagavan, formerly when I was in a solitary place in a forest grove, there was a renunciate who was also there. He would explain by focusing on various kinds of dharmas. Some would focus on the aggregates, some would focus on the elements, some would focus on the sense bases, and some would focus on dependent origination and the close placement of mindfulness. I, however, knowing the characteristic of one dharma to be without self, understood that all dharmas are likewise." It is said. Therefore, here, the path of the Great Perfection of self-nature, the essence of wisdom that is free from elaboration, self-arisen, and beyond bondage and liberation, the dharmadhatu of body and wisdom, without exception, like the sun and its rays, from the beginning inseparable from the Great Perfection of original purity, is the ultimate conclusion of the Mind Class in general. As it says in the Kunjed Gyalpo Tantra: My self-nature is indivisible from elaboration. This realm of dharmadhatu is my creation. Other than enlightenment itself, nothing else dwells there. My self-nature is unobscured and all-pervasive. The clear sky is the palace of wisdom. Other than self-arisen wisdom, nothing else dwells there. It is said. Thus, if one does not waver from the state of having settled on the way of abiding of the nature, then various feelings, including memory and thought, will also be like rivers and waves in the space of their own self-awareness, primordial emptiness, and immutability.
Chinese
如现象般，从无取舍而解脱之理，如前者。于无可修习之法性菩提中，无修习与所修二者，不修安住自性即是修习。意义乃一切义无生，若如是觉知分别念相，忆念思惟于意中流转，无余皆不离无生之状态。无论如何思，若知是修习，则无论如何安住于不修，皆无散乱。如是说。又，以根之次第，以心识之对境，衡量方式不同，而分三种宗派之理。何者以心识之次第，衡量方式有三，心之部是戏乐之才华显现，界之部是自显庄严之饰，口诀部是无显空性之形。因无有自心之外的他法，故从所断之边解脱而安住，是心之部。一切法有，皆无离法性普贤母之界而行之处，故从对治之边解脱，是无为界之部。因于本性上安立法尔如是，故从取舍二边解脱，甚深口诀部。三大部之出处，于大布置中说：于有心者为心之部，于如虚空者为界之部，于有次第勤奋者为口诀。如是说。其中最初者，于不同之乘，于所化不决定，于因果先后，于因缘勤作，于二谛，于律仪之轨则等等，执着内外与取舍之其他意义，或六度与生圆等等，亦未从执着彼者为实有之二取中解脱。以自续世俗之分，与无自性之意义相异，何者是界清净大平等之智慧，远离戏论之法性，一与异无别之菩提心，于胜义之体性，善恶取舍超越之界中摄集而安住，名为心之部。如《普作续》云：心性即是菩提心之体性，无见无修，无行可修，无果可成，无地道可行，无坛城可生，无念诵圆满次第，无灌顶，无誓句可守护，本自任运