Tibetan
་དང་ཡང་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱལ་ཁམས་ཆེན་པོ་གཉིས་སུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་པ་ནི། དོན་དམ་གྱི་རྒྱལ་ཁམས་ཆེན་པོ་དང༌། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྒྱལ་ཁམས་ཆེན་པོའོ། །དེའི་ཕྱིར། བདེན་གཉིས་ངོ་བོ་གཅིག་པ་མི་སྲིད་ལ། །ངོ་བོ་ཐ་དད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞིང༌། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་བཅད་ཕྱེད་དང་གསུམ་ནི་གོ་སླའོ། །གསུམ་ལྡན་མར་བཅད་དེ་ལས་གཞན་དུ་སྨྲ། །ཞེས་པ་ནི་རྫོགས་ལྡན་གྱི་ཆོས་སྐྱོན་མེད་པ་ལས་ཡོན་ཏན་གྱི་རྐང་པ་གཅིག་ཉམས་པའམ་གཉིས་ཉམས་པའམ་གསུམ་ཉམས་པ་སྟེ། འདིར་རྐང་པ་ཞེས་པ་ནི་བཞི་ཆའི་མིང་ངོ༌། །དེ་རྣམས་ཇི་སྐད་སྨྲ་ན། རང་རང་ངོ་བོས་སྟོང་པ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནས། སྣང་སྟོང་གཉིས་ལ་འཁོར་འདས་དོན་དུ་འདོད། །ཅེས་པ་ནི་མཐར་ཐུག་པ་ནི་ལྟ་བ་ངན་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་འདོད་ལུགས་བརྗོད་པ་སྟེ། ཚིག་གི་དོན་ནི་གོ་སླའོ། །སྣང་ཚད་ཀུན་རྫོབ་འཁོར་བ་ཡིན་ན་ནི། །ཞེས་པ་ནས། འདི་ལ་ཉེས་སྐྱོན་གཞན་ཡང་དཔག་མེད་དོ། །ཞེས་པའི་བར་གྱིས་ནི་རྫོགས་ལྡན་གྱི་ལུང་དང་རིགས་པ་དམ་པས་ལྟ་ངན་དེ་དག་སུན་དབྱུང་བ་སྟེ། སྣང་བ་གང་ཡིན་ཀུན་རྫོབ་འཁོར་བ་དང༌། སྟོང་པ་གང་ཡིན་དོན་དམ་མྱང་འདས་ཡིན་པར་འདོད་ན། ཉེས་སྐྱོན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་འབྱུང༌། ཞེས་པ་སྟེ། ཚིག་གི་དོན་ནི་རྟོགས་པར་སླའོ། །བདེན་གཉིས་འཁོར་འདས་ངོ་བོ་གཅིག་ན་ནི། །བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོ་དང་གློ་བུར་དྲི་མའང་དབྱེར་མེད་གཅིག་ཡིན་དགོས་ལ། གཅིག་ཡིན་ན་འབྲལ་དུ་རུང་མི་རུང་ཆ་གཉིས་འགལ་བའི་ཕྱིར། ལམ་བདེན་གྱིས་གློ་བུར་དྲི་མ་བཅོམ་པ་ན། བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོའང་བཅོམ་པར་འགྱུར་དགོས་པ་ལས་དེ་ནི་མི་སྲིད་དོ། །དེས་ན་བརྟག་པར་མཛོད། །ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ། རྫོགས་ལྡན་ལུགས་ལ་ཉེས་སྐྱོན་དེ་རྣམས་མེད། །ཅེས་པའི་མཐར་ཐུག་པ་ནི་གོ་སླ་སྟེ། དེ་དག་གཅིག་མ་ཡིན་གྱི་ཐ་དད་འབྲེལ་མེད་ཡིན་པར་རྫོགས་ལྡན་གྱི་དགོངས་པ་ཡང་དག་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་དངོས་མེད་དུ། །འདུས་པར་འདོད་པ་ནི་གསུམ་ལྡན་མར་བཅད་ཀྱི་ལུགས་ཏེ་སྐྱོན་དང་བཅས་པའོ། །གང་གི་ཕྱིར། ཆོས་ཉིད་དབུ་མ་ཤེས་བྱའི་མཆོག་ཡིན་ཡང༌། །དངོས་པོ་དངོས་མེད་གང་ཡང་མ་ཡིན་གྱི། །ཕུང་པོ་གསུམ་པར་བཞེད་པ་རྫོགས་ལྡན་ལུགས་ཀྱིས་གནོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཕྱིར་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་དངོས་མེད་དུ། །འདུས་པ་མིན་ཏེ་ཕུང་པོ་གསུམ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་འཕགས་པ་ལྷས་མཛད་པའི་ཡེ་ཤེས་སྙིང་པོ་ཀུན་ལས་བཏུས་ཀྱི་བཤད་སྦྱར་དུ། ཡོད་མེད་མིན་ཞེས་སྨོས་ཏེ་ཕུང་པོ་གསུམ་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་གང་གསུངས་པའོ། །ཕུང་པོ་གསུམ་པ་ལ་ཡང་གཉིས་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་གསུམ་པ་དང༌། དོན་དམ་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་གསུམ་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ། འདུས་བྱས་ཡིན་མིན་དང༌། མི་རྟག་པ་ཡིན་མིན་དང༌། རྣམ་ཤེས་ཡིན་མིན་དང༌། ཡེ་ཤེས་ཡིན་མིན་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་གསུམ་པ་ཤིན་ཏུ་མང་བར་ཡོད་པ་ལས་འདི་ནི་དོན་དམ་པ་འདུས་མ་བྱས་རྟག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ཏེ། དངོས་དང་དངོས་མེད་ཟད་པའི་གཙོ། །ཐོག་མཐའ་མེད་ཅིང་ཞི་བ་ཡི། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ། །ཞེས་གང་གསུངས་པའོ། །དོན་དམ་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་གསུམ་པ་ལ་ནི་གཉི་ག་མིན་པའི་ཕུང་པོ་གསུམ་པ་དང༌། གཉི་ག་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་གསུམ་པ་དོན་གཅིག་ལ་འདུ་བ་ཡོད་དེ། ཇི་སྐད་དུ། དངོས་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དང༌། །གདོད་ནས་གྲོལ་བའི་དེ་བཞིན་གཤེགས། །ཞེས་སོགས་ཀྱིས་གཉི་ག་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་གསུམ་པ་གསུངས་པའོ། །གཉི་ག་མིན་པའི་ཕུང་པོ་གསུམ་པ་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་ལྟར་དོན་དམ་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་གསུམ་པ་ལ་གཉིས་ཡིན་དང༌། གཉིས་མིན་གྱི་ཕུང་པོ་གསུམ་པ་གཅིག་ཏུ་འདུ་ཡང༌། ཀུན་རྫོབ་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་གསུམ་པ་ལ་ནི་དེ་འདྲ་མི་སྲིད་དེ། དོན་དམ་བདེན་པ་ནི་འགལ་འདུས་སྐྱོན་མེད་དང༌། ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་ནི་འགལ་འདུས་སྐྱོན་ཡོད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་དངོས་པོ་དང་དངོས་མེད་ལ་ཕུང་པོ་གསུམ་པ་ཡོད་ཀྱང་བེམ་པོ་དང་རིག་པ་ལ་ནི་ཕུང་པོ་གསུམ་པ་མེད་དེ་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་བེམ་རིག་གཉིས་སུ་ཁ་ཚོན་ཆོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་ཤེས་བྱ་ཡིན་ན་རང་རིག་མི་རིག་གཉིས་ལས་མི་འདའ་སྟེ། རང་རིག་ན་མ་རིག་པར་འགལ་ལ། རང་མི་རིག་ན་རིག་པར་འགལ་བས་ཕུང་པོ་གསུམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཕུང་པོ་གསུམ་པ་མེད། །ཅེས་པ་འདི་ནི་རྫོགས་ལྡན་ཆོས་ལུགས་ཡིན། །གསུམ་ལྡན་མར་བཅད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པས་བློར་ཤོང་བ་དཀའོ། །གསུམ་ལྡན་མར་བཅད་སྐྱོན་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལུགས་ལ་ནི་ཆོས་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་དང༌། ཡང་དག་པའི་མཐའ་ལ་སོགས་པ་བེམ་རིག་གང་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་གསུམ་པར་འདོད་དེ། འདི་ལ་ནི་གནོད་བྱེད་ཤིན་ཏུ་མང་བར་ཡོད་དོ། །དེ་གང་ཞེ་ན་གལ་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རིག་པ་མ་ཡིན་ན་ནི། འོ་ན། དབྱིངས་རིག་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དང༌། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང༌། དོན་དམ་རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་རྣམས་གང་ལ་བགྱི། །འདུས་བྱས་མི་རྟག་པ་ཡིན་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམས་ལ་བགྱིའོ་ཞེ་ན། དོན་དམ་སོ་སོ་རང་རིག་མི་གཡོ་བ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནས། དོན་དམ་ཡེ་ཤེས་སྐུ་ཉིད་ཁྱོད་ལ་འདུད། །ཅེས་སོགས་རྣམ་པ་མང་པོས་དོན་དམ་བདེན་པ་ནི། །ཤེས་པ་དང་རིག་པ་དང་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པར་སྟོན་ཅིང༌། བདག་རིག་གཞན་རིག་དང་ཀུན་ཤེས་ཀུན་རིག་དང་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་དང་ཤེས་བཅུ་རྣམ་དག་དང་ཡེ་ཤེས་སྐུ་སྟེ་རང་བྱུང་བ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་མཚོ་ལ་སོགས་པའི་གཞུང་ནས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་བཞིན་དོན་དམ་དུ་དོན་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་འདི་ལ་འདུས་བྱས་མི་རྟག་པ་དང་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཆོས་འགའ་ཙམ་ཡང་འདྲེས་པ་མེད་ཅིང༌། རྒྱུད་འདི་ནི་དོན་དམ་གྱི་མཚན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་བརྗོད་པ་ཡིན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་མཚན་བརྗོད་པ་ནི་མ་ཡིན་པས་འདིའི་དོན་འདུས་བྱས་མི་རྟག་པ་དང༌། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་དང༌། རྣམ་ཤེས་སྐད་ཅིག་མ་ལ་འཆད་པ་རྣམས་ནི་ལོག་པར་བཤད་པ་འབའ་ཞིག་ཡིན་ནོ། །སོ་སོའི་ཚིག་གི་དོན་ནི་རྟོགས་པར་སླའོ། །དེ་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་ལས་འདས་ཡེ་ཤེས་ནི། །ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་གི་ཞལ་ལྔ་ནས། མཐར་ཐུག་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ངོས་འཛིན་པའི་སྐབས་སུ། སྐད་ཅིག་གཅིག་དང་དུ་མ་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ནི་རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད། ཅེས་གསུངས་སོ། །ཞེས་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་རྒྱས་འགྲེལ་དྲི་མ་མེད་པའི་འོད་དུ་གསུངས་སོ། །གལ་ཏེ་དོན་དམ་བདེན་པ་ཤེས་པ་དང་རིག་པ་དང་རང་རིག་མ་ཡིན་ན། །གཤིས་ལུགས་ཟབ་མོ་སྟོན་པའི་རྫོགས་ལྡན་ཆོས། །མདོ་རྒྱུད་ཟབ་མོ་ཀུན་དང་འགལ་བར་འགྱུར་ཏེ་དེ་རྣམས་ལས་ནི་དོན་དམ་ཆོས་ཉིད་གང་ཡིན་ཐམས་ཅད་རིག་པ་དང་རང་རིག་དང་བདེ་བ་དང་ཤེས་པ་དང་ཡེ་ཤེས་དང་རྟག་པ་དང་འདུས་མ་བྱས་དང་ཁྱབ་བདག་ལ་སོགས་པར་ཡང་ཡང་གསུངས་པས་གནོད་དེ། མགོ་བོར་ཐོག་ལྷུང་བ་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་གསུམ་ལྡན་མར་བཅད་ཀྱི་ལོག་རྟོག་དོན་དམ་ཤེས་པ་ཡིན་ན་ནི། །འདུས་བྱས་ཡིན་པར་འགྱུར་ཞིང་མི་རྟག་པར་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། །ཁྱབ་པ་མེད་དོ། །དེ་འདྲ་ལ་ཁྱབ་པ་ཡོད་པར་འདོད་པ་ནི་གསུམ་ལྡན་མར་བཅད་སྐྱོན་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལུགས་ཡིན་གྱི། །རྫོགས་ལྡན་ཆོས་མཆོག་ཁྱད་འཕགས་ལུགས་ལ་ནི། །འདུས་མ་བྱས་དང་རྟག་པ་ཡིན་པའི་ཤེས་པ་དང་རིག་པ་དང་ཡེ་ཤེས་དང་རང་རིག་དང་བདེ་བ་དང་འདོད་ཆགས་ཆེན་པོ་དང་ཞེ་སྡང་ཆེན་པོ་དང་དགའ་བ་ཆེན་པོ་མགུ་བ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་ཤིན་ཏུ་མང་བར་བཤད་ཅིང་འཆད་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་འདིར། ཤེས་པ
Chinese
并且还这样说，因为说了两个大界。 所谓“两个大界”，是指胜义的大界和世俗的大界。 因此，二谛的本体不可能是一个，也不是本体各异。 诸如此类的三句偈颂很容易理解。 “三分具足却割裂，说成其他”，是指圆满具足的法，从没有缺失，到功德的支分缺失一个、两个或三个。 这里所说的“支分”是指四分之一。 那些人会怎么说呢？ 从“各自本体空”等等，到“显空二者视为轮回涅槃之义”，最终是说那些恶见的宗派的观点，词义很容易理解。 “如果显现的一切都是世俗轮回”，从这句开始，到“对此还有无数过失”为止，是用圆满具足的圣教和正理来驳斥那些恶见。 如果认为显现的一切都是世俗轮回，空性的一切都是胜义涅槃，就会产生无数的过失。 词义很容易理解。 “如果二谛轮回涅槃本体是一个”，那么如来藏和客尘也必须无差别地成为一个。 如果是一个，那么可分离与不可分离这两个方面就相违背。 如果道谛断除了客尘，那么如来藏也必须被断除，但那是不可能的。 因此，请仔细观察。 诸如此类，直到“圆满具足的宗派没有那些过失”为止，很容易理解。 因为那些不是一个，而是各异且无关联的，所以安住在圆满具足的正确见解中。 认为一切所知都包含在有实和无实中，这是三分具足却割裂的宗派，是有过失的。 因为，法性中观虽然是所知中的殊胜，但既不是有实也不是无实。 圆满具足宗认为有第三蕴，所以会受到损害。 因此，一切所知不是包含在有实和无实中，因为有第三蕴。 这也是圣天所著的《智慧藏总摄论》的释
English
And also said, because it speaks of two great realms. The so-called "two great realms" refer to the great realm of ultimate truth and the great realm of conventional truth. Therefore, it is impossible for the essence of the two truths to be one, nor are they different in essence. These three and a half verses are easy to understand. "Dividing the three-fold completeness and speaking of it as something else" means that from the flawless Dharma of Dzogden, one, two, or three aspects of its qualities are lost. Here, "aspect" refers to one-fourth. How do they speak of these? From "empty in their own essence" and so on, to "regarding appearance and emptiness as the meaning of samsara and nirvana," the ultimate point is to express the views of those wrong views, and the meaning of the words is easy to understand. "If all that appears is conventional samsara," from this sentence to "there are countless other faults in this," these wrong views are refuted by the sacred teachings and valid reasoning of Dzogden. If one believes that all that appears is conventional samsara and all that is empty is ultimate nirvana, countless faults will arise. The meaning of the words is easy to understand. "If the essence of the two truths, samsara and nirvana, is one," then the Tathagatagarbha and adventitious defilements must also be one without distinction. If they are one, then the two aspects of separable and inseparable contradict each other. If the path truth eliminates adventitious defilements, then the Tathagatagarbha must also be eliminated, but that is impossible. Therefore, please examine carefully. Such as these, until "the Dzogden system does not have those faults," it is easy to understand. Because those are not one, but different and unrelated, they abide in the correct view of Dzogden. The view that all knowable things are included in existence and non-existence is the system of dividing the three-fold completeness, which is flawed. Because, although the Dharma-nature Madhyamaka is the supreme of knowable things, it is neither existent nor non-existent. The Dzogden system considers there to be a third aggregate, so it is harmed. Therefore, all knowable things are not included in existence and non-existence, because there is a third aggregate. This is also the commentary on the Compendium of Wisdom Essence by Arya Deva.
Chinese
又说，因为说了“非有非无”，所以成了第三品。这是所说之义。第三品又分两种：世俗谛的第三品和胜义谛的第三品。同样，有为非有为，无常非无常，有识非无识，有智慧非无智慧等等的第三品非常多，但这是胜义谛的无为常恒智慧，即：有与无尽之主，无始无终寂静者，顶礼菩提心。这是所说之义。胜义谛的第三品中，有既非二者又为二者的第三品，归于一个意义，如云：有与非有者，本来解脱之如来。等等，说了既为二者的第三品。既非二者的第三品，前面已经说过了。这样，胜义谛的第三品中，二者是与二者非的第三品归于一体，但在世俗谛的第三品中，则不可能这样，因为胜义谛是无有矛盾聚合之过失，而世俗谛是有矛盾聚合之过失的缘故。这样，有与无有第三品，但对于物质和意识则没有第三品，因为一切所知都确定为物质和意识两种。而且，如果是所知，则不能超出自明与非自明两种，如果是自明，则与非自明相违，如果是非自明，则与自明相违，因此没有第三品。因此，于此没有第三品。这被称为圆满法宗。因为不是三合一的对境，所以难以理解。对于具有三合一缺陷者的宗派来说，法性真如，真实之边等，被认为是既非物质又非意识的第三品，但对此有非常多的损害。那是什么呢？如果法的界限不是意识，那么，界限与意识无别的智慧，以及法界之智慧，以及胜义自生智慧，又该如何安立呢？有为是无常的
English
Furthermore, it is said that because it is stated as "neither existent nor nonexistent," it becomes the third category. This is what is being said. The third category is also of two types: the third category that is conventionally true and the third category that is ultimately true. Similarly, there are very many third categories such as whether something is conditioned or unconditioned, whether it is impermanent or permanent, whether it is consciousness or non-consciousness, whether it is wisdom or non-wisdom, etc. But this is the ultimately true, unconditioned, permanent wisdom, namely: The lord who has exhausted existence and non-existence, Who is without beginning or end and is peaceful, I prostrate to that Bodhicitta. This is what is being said. In the ultimately true third category, there is the third category that is neither both nor not both, which converges into one meaning, as it is said: Existence and non-existence, The Tathagata who is liberated from the beginning. Etc., which speaks of the third category that is both. The third category that is neither has already been explained. Thus, in the ultimately true third category, the third categories of both and neither converge into one, but in the conventionally true third category, this is not possible, because ultimately true is without the fault of contradictory aggregation, while conventionally true has the fault of contradictory aggregation. Thus, although there is a third category for existence and non-existence, there is no third category for matter and consciousness, because all knowable things are definitively divided into matter and consciousness. Moreover, if it is knowable, it cannot go beyond self-awareness and non-self-awareness. If it is self-aware, it contradicts non-self-awareness, and if it is non-self-aware, it contradicts self-awareness, therefore there is no third category. Therefore, there is no third category in this. This is called the Dzogden (rDzogs ldan) Dharma system. Because it is not an object of the three-in-one division, it is difficult to comprehend. According to the system of those with the fault of the three-in-one division, the nature of reality, suchness, the ultimate limit, etc., are considered to be the third category that is neither matter nor consciousness, but there are very many objections to this. What are they? If the realm of phenomena is not consciousness, then, How do you establish the wisdom that is inseparable from the realm and consciousness, the wisdom of the realm of phenomena, and the ultimately true self-arisen wisdom? Conditioned is impermanent