Tibetan
་། བརྟུལ་བ་བརྟན་པོས་བསྒྲུབ་པར་མི་བྱེད། རྒས་པ་དང་། ན་བ་དང་། འཆི་བ་ནི་མངོན་པར་འོང་ཞིང་། ཐུབ་པའི་བསྟན་པ་ཡང་ནུབ་པར་འགྱུར་ན། ཕྱིས་འགྱོད་པར་འགྱུར་ཏ་རེ། ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་དལ་འབྱོར་དཔེས་མཚོན་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཡང་། ཡིད་བཞིན་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ལས། མཚོ་དབུས་གཡེང་བའི་གཉའ་ཤིང་བུ་ག་རུ། །རུས་སྦལ་མགྲིན་ཆུད་སྲིད་ཀྱི་ངན་སོང་ལས། །མིར་གྱུར་རྙེད་དཀའ་དེ་བཞིན་རྩིག་ངོས་ཀྱི། །ཞལ་ཞལ་ལོག་ལ་སྲན་མ་ཆགས་སྲིད་ཀྱི། །མིར་གྱུར་ན་ཡང་ཡུལ་དབུས་སྐྱེ་བ་དཀོན། །ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར་རྒྱ་མཚོའི་གཏིང་ན་རུས་སྦལ་ཞར་བ་ཞིག་ལོ་བརྒྱ་བརྒྱ་ན་ཆུའི་སྟེང་དུ་འོང་བ་དེ་དང་། གཉའ་ཤིང་བུ་ག་གཅིག་པ་དེ་སྐད་ཅིག་ཀྱང་ས་གཅིག་ཏུ་མི་སྡོད་པར་རླུང་གིས་ཕྱོགས་བཅུར་བསྐྱོད་པ་དེ་གཉིས་འཕྲད་དེ་མགུལ་བ་བུ་ག་དེའི་ནང་དུ་ཆུད་པ་སྲིད་ཀྱི། ངན་སོང་ནང་དུ་སྐྱེ་བ་ལས་སླར་མི་ལུས་ཐོབ་པ་དེ་བས་ཀྱང་དཀོན་ཏེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། དེ་ཉིད་ཕྱིར་ན་བཅོམ་ལྡན་གྱིས། །རྒྱ་མཚོ་ཆེར་གཡེང་གཉའ་ཤིང་གི །བུ་གར་རུས་སྦལ་མགྲིན་ཆུད་ལས། །མི་ཉིད་ཤིན་ཏུ་རྙེད་དཀའ་གསུངས། །ཞེས་སོ། །ཡང་འཁོར་བ་རྒྱུད་ནས་འཁོར་བ་ལས་ད་རེས་མི་ལུས་ཐོབ་པ་འདི་རྩིག་ངོས་ཀྱི་ཞལ་བ་འཇམ་པོ་ལ་སྲན་མ་གཏོར་བས་ཆགས་པ་ལས་ཀྱང་དཀའ་སྟེ། ཟླ་སྙིང་ཞུས་པ་ལས། མི་ཁོམ་པ་བརྒྱད་ལས་ལོག་ནས་མིར་གྱུར་པ་ཡང་རྙེད་པར་དཀའོ། །ཞེས་སོ། །དལ་འབྱོར་མི་ལུས་ཐོབ་པ་མང་ཡང་། དེའི་ནང་ན་དམ་པའི་ཆོས་ལ་ཞུགས་པ་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ནི། འཁོར་ལོས་བསྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་འབྱུང་དཀའ་བ་དང་མཚུངས་སོ། །རྟོགས་པ་བརྗོད་པའི་མདོ་ལས། ཆོས་དང་འཕྲད་ནས་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱེད་པ་ཡང་རྙེད་པར་དཀའོ། །ཞེས་སོ། །སངས་རྒྱས་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱོན་པ་ཨུ་དུམ་ཝཱ་རའི་མེ་ཏོག་བས་དཀོན་པར་བསམ་ལ་ཆོས་ལ་འཇུག་ཅིང་བརྩོན་དགོས་ཏེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མདོ་ལས། ཨུ་དུམ་ཝཱ་རའི་མེ་ཏོག་དེ་ནི་གནས་ཐམས་ཅད་དུ་མི་སྐྱེ་སྟེ། མཚོ་མ་དྲོས་པའི་བྱང་ཕྱོགས་རིའི་རྩེ་ན་དེའི་ཚལ་ཡོད་པ་དེར་སྐྱེ་ཞིང་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་མི་སྐྱེ་སྟེ། ནམ་སངས་རྒྱས་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱོན་པ་དེའི་ཚེ་སྐྱེའོ། །སྐྱེ་ནས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་ན་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པར་གྱུར་ལ། མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཚེ་རྙིངས་ཤིང་ས་ལ་ལྷགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བར་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའོ། །སྡོང་པོ་བཀོད་པ་ལས། །འཇིག་རྟེན་འདྲེན་པ་འཇི
Chinese
不以坚定的行为来修持，衰老、生病和死亡会显现，如果佛陀的教法也衰落，那么以后会后悔的。如是说，就像以闲暇圆满为例证，难以获得一样。如意宝藏中说：漂浮在海中央的轭木孔中，乌龟颈入难，从恶道中，转为人身极难得，如同墙壁上，撒豆难驻留。即使转为人，生于中土亦是难。如是说，就像在海洋深处，一只瞎眼乌龟每过一百年才浮出水面，以及一个轭木孔，一刹那也不停留在同一地方，被风吹向四面八方，这两者相遇，颈部进入孔中一样。从恶道中获得人身比这还难。入行论中说：是故薄伽梵，说于大海中，漂流轭木孔，乌龟颈难入，人身更难得。如是说。又，从轮回中流转至今，这次获得人身，比在墙壁光滑的表面上撒豆子更难。月藏经中说：从八无暇中解脱而转生为人也很难。如是说。获得闲暇圆满的人身虽然多，但在其中进入正法也很难，如同转轮王出现一样稀有。证悟功德经中说：与佛法相遇并进行瑜伽修持也很难。如是说。 应当想到佛陀降临世间比乌昙婆罗花还要稀有，因此要进入佛法并努力。涅槃经中说：乌昙婆罗花不会在所有地方生长，只在玛瑙湖以北的山顶上生长，而且不是所有时间都生长，只有当佛陀降临世间时才会生长。生长之后，当佛陀转法轮时，它会非常茂盛，当佛陀涅槃时，它会枯萎并落到地上。因此，佛陀出现是非常罕见的。华严经中说：引导世间的
English
One does not practice with steadfast conduct. Aging, sickness, and death will manifest, and if the Buddha's teachings also decline, then one will regret it later. As it is said, just as leisure and endowment are difficult to obtain, as exemplified. From the Treasury of Wish-Fulfilling Jewels: "In the middle of the ocean, in the yoke-hole that drifts, a turtle's neck entering is possible, but from the lower realms, becoming human is difficult. Just like on a wall, a pea sticking when thrown is possible, but even having become human, being born in the central land is rare." As it is said, just as in the depths of the ocean, a blind turtle comes to the surface once every hundred years, and a single yoke-hole does not stay in one place for even a moment, but is blown by the wind in all directions, and these two meet and the neck enters the hole, it is possible. Obtaining a human body again from the lower realms is even more difficult. From the Bodhisattvacharyavatara: "Therefore, the Bhagavan said that in the great ocean, a yoke-hole drifting, a turtle's neck entering is more difficult, and obtaining a human body is extremely rare." So it is. Also, having wandered through samsara, obtaining this human body now is more difficult than throwing a pea on a smooth wall and having it stick. From the Essence of the Moon Sutra: "It is also difficult to be reborn as a human after turning away from the eight unfree states." So it is. Although many obtain leisure and endowment, it is rare to enter the sacred Dharma, just as it is rare for a Chakravartin king to appear. From the Sutra of Narrating Realizations: "It is also difficult to encounter the Dharma and practice yoga." So it is. One should think that the Buddha's coming into the world is rarer than the Udumbara flower, and therefore one should enter the Dharma and strive. From the Nirvana Sutra: "The Udumbara flower does not grow in all places, but only on the northern peak of Lake Anavatapta, where there is a grove of them, and it does not grow at all times, but only when the Buddha comes into the world. After it grows, when the Buddha turns the wheel of Dharma, it becomes very lush, and when the Buddha passes into Nirvana, it withers and falls to the ground. Therefore, the appearance of a Buddha is very rare." From the Tree Arrangement Sutra: "The guide of the world,
Tibetan
ག་རྟེན་ན། །བསྐལ་བ་བྱེ་བ་རྙེད་པར་དཀའ། །ཞེས་སོ། །ཆོས་ཐོས་པའི་དོན་ཚུལ་བཞིན་ཉམས་སུ་ལེན་པར་དཀའ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། མདོ་ལས། ཨུ་དུམ་ཝཱ་ར་འཇིག་རྟེན་འབྱུང་དཀའ་བ། །དེ་བས་ཆོས་ཞུགས་ཡང་དག་ལམ་འཕྲད་དཀོན། །ཁབ་མིག་རས་ཡུག་ཆུད་པ་དཀའ་བས་ཀྱང་། །ལམ་རྙེད་དེ་དག་ཚུལ་བཞིན་འགྲུབ་པར་དཀོན། །མཚོ་གླིང་དག་ལ་ཡིད་བཞིན་རྙེད་པས་ཀྱང་། །ཡང་དག་བླ་མ་རྙེད་པར་དཀའ་བས་ན། །དེ་དག་བསམ་ལ་བརྩོན་པས་སྒྲུབ་འཚལ་ལོ། །ཞེས་ཨུ་དུམ་ཝཱ་རའི་དཔེ་འདི་ནི་སྐབས་འདིར་བར་གྱི་གསལ་བྱེད་དུ་བལྟ་སྟེ། དོན་སྔ་མ་སངས་རྒྱས་འབྱུང་དཀའ་བ་ལ་ཡང་སྦྱོར་ལ། དོན་ཕྱི་མ་དམ་པའི་ཆོས་ལ་ཚུལ་བཞིན་བསྒྲུབ་པ་དང་ཞུགས་དཀའ་བ་ལ་ཡང་སྦྱར་རོ། །དེ་ཡང་ངས་ཆོས་ཞིག་བྱའོ་སྙམ་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་བློ་སྐད་ཅིག་ཙམ་ཡང་སྐྱེ་བ་དཀའོ། །སྐྱེས་པ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུགས་རྗེ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་མཚན་མོ་མུན་པའི་ནང་དུ་གློག་འབྱུང་བ་དཀའ་བ་བཞིན་ནོ། །སྤྱོད་འཇུག་ལས། ཇི་ལྟར་མཚན་མོ་མུ་ནག་སྤྲིན་རུམ་ན། །གློག་འགྱུ་སྐད་ཅིག་རབ་སྣང་སྟོན་པ་ལྟར། །དེ་བཞིན་སངས་རྒྱས་མཐུ་ཡི་རྒྱ་ལམ་ན། །འཇིག་རྟེན་བསོད་ནམས་བློ་གྲོས་ཐེངས་འགའ་འབྱུང་། །ཞེས་གསུངས་པས་དེ་བས་ཀྱང་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གི་ཆོས་སྒོར་ཞུགས་པ་དཀོན་པ་ནི། ཨུ་དུམ་ཝཱ་རའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ། །དེ་བས་ཀྱང་ཐར་བའི་ལམ་མ་ནོར་བ་དང་འཕྲད་པ་དཀོན་ཏེ། ཕལ་ཆེར་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་དང་། བདུད་ཀྱིས་བསླུས་པའི་དབང་དུ་སོང་བས་ལམ་ལོག་པའམ་དམན་པར་ཞུགས་པ་མང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སྡོང་པོ་བཀོད་པ་ལས། ཡང་དག་པའི་ཆོས་དང་འཕྲད་པ་ཡང་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའོ། །ཞེས་སོ། །དེ་བས་ཀྱང་ཐོས་པ་བཞིན་ཉམས་སུ་ལེན་པ་ལ་བརྩོན་པའི་ཚུལ་དཀོན་ཏེ། ཁབ་ཕྲ་མོའི་མིག་ཏུ་རས་ཡུག་ཤོང་བར་དཀའ་བས་ཀྱང་རྙེད་པར་དཀའོ། །སངས་རྒྱས་འགྲོ་བའི་མདོ་ལས། སྙིང་རྗེས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། བསླབ་པ་ལ་གུས་པས་སྲོག་དང་བསྡོས་ཏེ་བསྲུང་བ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལ་ཡིད་ཆེས་ཤིང་མོས་པ་དང་། དེ་དག་ལ་ནན་ཏན་གྱིས་སྤྱོད་པ་ཡང་ཤིན་ཏུ་དཀོན་ནོ། །ཞེས་སོ། །དེ་ཐམས་ཅད་ཕྱོགས་གཅིག་དུ་བཞག་པ་ལས་སྔར་སྨོས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་བླ་མ་དམ་པ་དང་མཇལ་ནས་སྙིང་པོའི་ཆོས་ཐོས་པ་ནི་དེད་དཔོན་མཚོ་གླིང་ནས་ནོར་བུ་རྙེད་པ་བས་ཀྱང་དཀའ་བས། རྟག་ཏུ་བསྟེན་པ་དང་། བཀའ་མི་བཅོགས་པ་དང་། གསུང་བཞིན་བསྒྲུབ་པ་དང་། མི་མཉེས་པ་སྐད་ཅིག་ཀྱང་མེད་པ་ད
Chinese
那么，无数劫都难以获得。如是说。听闻佛法后如理修持等，经中说：乌昙跋罗花世间难得出现，因此进入佛法，遇到正道更稀有。比针眼穿过丝线还难，寻得正道后如法成就更难。比在海岛寻得如意宝还难，因此寻得真正的上师更难。思维这些，应以精勤修持。这段经文中的乌昙跋罗花的比喻，在这里被视为中间的说明，既可以用于说明前面的佛陀出世难得，也可以用于说明后面的如理修持和进入圣法难得。而且，仅仅生起“我要修行佛法”的善念，哪怕只是一瞬间，也是非常困难的。要知道，这善念的生起是佛陀的慈悲，比如在黑夜里闪电难得出现一样。《入菩萨行论》中说：犹如黑夜乌云中，电光一闪极明亮，如是佛陀威神力，世人偶生善念智。如是说，因此进入大小乘佛法之门更加稀有，犹如乌昙跋罗花。因此，遇到不谬误的解脱道更加稀有，因为大多数人被业障所蔽，或被魔所迷惑，所以进入了邪道或低劣道。《宝积经》中说：与正法相遇也极其难得。如是说。因此，像听闻的那样去修持的精进之法更加稀有，比细针的针眼穿过丝线还难。在《佛行经》中说：以慈悲心生起菩提心，恭敬戒律，以生命为代价守护，深信并喜爱空性的意义，以及精勤地实践这些，也是非常稀有的。如是说。把这一切放在一起，比见到前面所说的具有功德的上师，听闻到精要的佛法，比船夫从海岛上获得珍宝还要困难。所以，要恒常依止上师，不违背教言，按照上师的教导去修行，不能有丝毫令上师不悦的事情。
English
Then, it is difficult to obtain even for countless eons. So it is said. It is difficult to practice the meaning of hearing the Dharma as it should be, etc. The sutra says: The udumbara flower is rare to appear in the world. Therefore, entering the Dharma and encountering the right path is even rarer. It is even more difficult than threading a needle with thread. It is even more difficult to accomplish the path as it should be. It is even more difficult than finding a wish-fulfilling jewel on an island in the sea. Therefore, it is even more difficult to find a true lama. Thinking about these, one should strive to practice diligently. The example of the udumbara flower in this passage is regarded as an intermediate explanation here. It can be used to explain the rarity of the Buddha's appearance, as well as the difficulty of practicing and entering the holy Dharma as it should be. Moreover, it is difficult to generate even for a moment the thought of merit, such as "I will practice the Dharma." It should be known that the arising of this thought of merit is the compassion of the Buddha, just as lightning is rare to appear in the darkness of night. The Bodhisattvacharyavatara says: Just as in a dark night, in a mass of clouds, a flash of lightning reveals everything brightly for a moment, so too, through the power of the Buddhas, beings occasionally have thoughts of merit and wisdom. As it is said, therefore, entering the door of the Dharma of the Greater and Lesser Vehicles is even rarer, like the udumbara flower. Therefore, encountering the unerring path to liberation is even rarer, because most people are obscured by karmic obscurations or deluded by demons, so they enter the wrong path or the inferior path. The Gandavyuha Sutra says: It is also extremely difficult to encounter the true Dharma. So it is said. Therefore, the way of striving to practice as one has heard is even rarer. It is even more difficult than threading a needle with thread. The Buddha Conduct Sutra says: It is also very rare to generate the mind of enlightenment with compassion, to protect the precepts with respect and at the cost of one's life, to believe in and love the meaning of emptiness, and to diligently practice these. So it is said. Putting all of this together, meeting a virtuous lama with the qualities mentioned earlier and hearing the essential Dharma is even more difficult than a captain finding a jewel on an island in the sea. Therefore, one should always rely on the lama, not disobey the instructions, practice according to the lama's teachings, and never do anything that displeases the lama.