Tibetan
་ནི་སྒྲུབ་བྱེད་པ། །དེ་ཡི་བརྟན་པ་ཉམས་འགྱུར་ཏེ། །མི་བརྟན་ཉམས་པ་ཉིད་དུ་ཟད། །ཟས་ཀྱི་ཚོད་ལས་ཁ་ཟས་སྦྱིན། །བུད་མེད་མཆོག་ལ་དགའ་ནུས་ཤིང༌། །འབྱོར་པའི་ཚུལ་ལས་སྦྱིན་པ་སྟེ། །དཀའ་ཐུབ་འབྲས་བུ་ཆུང་མ་ཡིན། །རིག་བྱེད་འབྲས་བུ་སྦྱིན་སྲེག་སྟེ། །ཐོས་པའི་འབྲས་བུ་ཚུལ་ཁྲིམས་དུལ། །ཆུང་མའི་འབྲས་བུ་དགའ་དང་བུ། །ནོར་གྱི་འབྲས་བུ་སྤྱད་དང་སྦྱིན། །བུ་མོ་རིགས་བཟང་ཤེས་རབ་ལྡན། །གཟུགས་ངན་ན་ཡང་བླང་བར་བྱ། །གཟུགས་བཟང་བ་ལ་དུལ་བ་དག །འདི་འདྲའི་བུད་མེད་ག་ལ་ཡོད། །དུག་ལས་ཀྱང་ནི་བདུད་རྩི་བླང༌། །བྱིས་པ་ལས་ཀྱང་ལེགས་བཤད་པ། །མི་གཙང་ལས་གསེར་བུད་མེད་ནི། །རིན་ཆེན་རིགས་ངན་ལས་ཀྱང་བླང༌། །རྒྱལ་པོའི་མཛའ་བོ་རྟག་པ་མིན། །སྦྲུལ་ལ་དུག་མིན་གང་ཡང་མེད། །གང་དུ་བུད་མེད་སྐྱེས་གྱུར་པའི། །རིགས་ལ་སྐྱོན་མེད་ཡོད་མ་ཡིན། །བུ་མོ་རིགས་ནི་བཟང་ལ་བཏང༌། །བུ་ནི་རིག་པ་ལ་སྦྱར་བྱ། །དགྲ་བོ་ཕོངས་པ་ཉིད་ལ་སྦྱར། །མཛའ་བོ་ཆོས་ལ་སྦྱར་བར་བྱ། །བྲན་གཡོག་དང་ནི་རྒྱན་རྣམས་ནི། །འཚམ་པའི་གནས་སུ་ངེས་པར་གཞག །གཙུག་གི་ནོར་བུ་རྐང་པར་ནི། །གདགས་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མེ་ཏོག་དྲི་དང་ཁ་དོག་ལྟར། །དམ་པའི་ཚུལ་ནི་གཉིས་ཡིན་ཏེ། །འཇིག་རྟེན་ཀུན་གྱིས་སྤྱིར་བཀུར་བའམ། །ནགས་ཉིད་དུ་ནི་དེངས་པའོ། །རྟ་དང་གླང་པོ་ལྕགས་དང་ནི། །ཤིང་དང་རྡོ་དང་གོས་རྣམས་དང༌། །ཆུ་དང་སྐྱེས་པ་བུད་མེད་དག །ཁྱད་ལས་ཁྱད་པར་ཆེ་བ་ཡིན། །བརྟན་པ་ཕོངས་པར་གྱུར་ན་ཡང༌། །སྙིང་སྟོབས་ཡོན་ཏན་ཉམས་མི་འགྱུར། །མེ་ནི་ཐུར་དུ་ ཁ་བསྟན་ཡང༌། །མེ་ལྕེ་ནམ་ཡང་ཐུར་མི་འགྲོ། །རྟ་མཆོག་ལྕག་གིས་གཞུ་མི་དགོས། །སེང་གེས་འབྲུག་སྒྲ་མི་བཟོད་ལྟར། །གཞན་གྱིས་སོར་མོས་བསྟན་པ་ནི། །མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཟོད་མ་ཡིན། །བློ་དང་ལྡན་པའི་མི་རྣམས་ནི། །གལ་ཏེ་འབྱོར་པ་ཉམས་གྱུར་ཏམ། །རང་གི་ཡུལ་དང་བྲལ་གྱུར་ཀྱང༌། །དམན་པ་ལ་ནི་འདུད་མི་བྱེད། །མི་རྣམས་དྲེགས་པ་དང་བྲལ་ཞིང༌། །ཤིན་ཏུ་ཕོངས་པར་གྱུར་ན་ཡང༌། །ཕལ་ཆེར་གླང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ནི། །ཁྲག་ནི་དྲོན་མོ་འཐུང་མི་བྱེད། །ལན་ཅིག་ཞེ་འགྲས་དགྲ་བོ་དང༌། །སླར་ཡང་འདུམ་པར་འདོད་པ་ནི། །དེ་ནི་དྲེའུ་མོ་མངལ་ཆགས་ལྟར། །འཆི་བདག་ཉེ་བར་བཟུང་བ་ཡིན། །དགྲ་བོའི་བུ་ནི་སྙན་པར་སྨྲ་ན་ཡང༌། །བློ་ལྡན་མི་ཡིས་བཏང་སྙོམས་མི་བྱ་སྟེ། །དེ་ནི་དུས་གཞན་ཞིག་ཏུ་གནོད་སྐྱེད་དེ། །དུག་གི་ལོ་མའང་ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་བཞི
Chinese
彼乃成办者，彼之稳固衰损变，不稳固唯损耗。饮食适量施予食物，能悦意于殊胜女性，从富裕之行施予，苦行之果非微小。明咒之果为火供，听闻之果为戒律调伏，妻子之果为喜乐与子，财物之果为受用与布施。女儿若具善族及智慧，纵貌丑亦应娶，貌美者应调伏，此等女子何处有？毒中亦可取甘露，孩童亦可闻善说，不净中之黄金与妇女，珍宝亦可取自劣种。国王之友非恒常，蛇无毒以外之物，何处若有妇女出生，其族无过失则无有。女儿应嫁于良族，儿子应教以学识，仇敌应施于贫困，朋友应施于正法。奴仆与装饰品等，应安置于适宜之处，头顶之宝安置于足，非为合理。如花之香与色，圣者之行有二，世间一切皆共敬，或隐于林中。马与象及铁等，木与石及衣物等，水与男子及女子等，从差别中差别大。稳固者纵然贫困，然心力功德不衰损。火虽向下 开口，火焰永不向下行。骏马无需鞭打，如狮不耐龙吟声。他人以指指点点，智者不能忍受。具慧之人，若财富衰损，或离己家乡，亦不向卑劣者屈服。人们纵离骄慢，且极度贫困，然大多不饮象之温血。一度结怨之仇敌，若欲再次和好，则如母骡怀孕，乃是逼近死主。仇人之子纵言语甜美，智者亦不应放任，彼于他时将生害，毒叶亦极难忍受。
English
He is the accomplisher, his stability decays and changes, instability ends only in decay. Give food in moderation of diet, be able to please the excellent woman, give from the manner of wealth, the fruit of asceticism is not small. The fruit of knowledge is fire offering, the fruit of hearing is discipline and taming, the fruit of a wife is joy and son, the fruit of wealth is enjoyment and giving. A daughter with good lineage and wisdom, even if ugly, should be taken. One should tame the beautiful one. Where are such women? Even from poison, nectar can be taken. Even from a child, good words can be heard. Gold and women from impurity, jewels can also be taken from a bad lineage. The king's friend is not constant, a snake has nothing but poison. Wherever a woman is born, there is no lineage without fault. A daughter should be given to a good lineage, a son should be taught knowledge, an enemy should be given to poverty, a friend should be given to the Dharma. Servants and ornaments, etc., should be placed in suitable places. It is not reasonable to place a jewel on the head on the foot. Like the fragrance and color of a flower, there are two ways of the holy: either revered by all the world, or hidden in the forest. Horses and elephants, iron, wood and stone, clothes, water, men and women, the difference is great from difference. Even if the stable one becomes poor, his courage and virtue will not decline. Although the fire faces downwards, the flame never goes down. A good horse does not need to be whipped, just as a lion cannot bear the sound of a dragon. Pointing fingers at others is unbearable for the wise. Wise people, if their wealth declines, or if they leave their homeland, do not bow down to the inferior. Even if people are free from pride and are extremely poor, they mostly do not drink the warm blood of elephants. An enemy who has once been at odds, if he wants to reconcile again, is like a pregnant mule, approaching the lord of death. Even if the son of an enemy speaks sweetly, the wise should not let him go, for he will cause harm at another time, and the poisonous leaves are also very unbearable.
Tibetan
ན། །ཚེར་མ་རྐང་པར་ཟུག་པ་ལ། །ལག་པ་དག་གིས་འབྱིན་པར་ལྟར། །ཕན་བཏགས་པ་ཡི་ཚུལ་གྱིས་ནི། །དགྲ་བོས་དགྲ་བོ་བླང་བར་བྱ། །གནོད་པ་བྱེད་ལ་ནམ་ཡང་ནི། །གནོད་པའི་བསམ་པ་མི་བྱ་སྟེ། །ཆུ་འགྲམ་གྱི་ནི་ཤིང་ལྟ་བུར། །རང་ཉིད་ཁོ་ན་འགྱེལ་བར་འགྱུར། །ནོར་གྱི་ཚུལ་གྱིས་གནོད་སྐྱེད་པས། །དོན་དང་དོན་མིན་ཉེ་བར་བརྟག །ནོར་ལས་ཕུང་ཁྲོལ་འབྱུང་འགྱུར་ཏེ། །དེ་བས་རིག་པས་ཡོངས་སུ་བརྟག །བློ་ལྡན་མཁས་པར་གྱུར་ཀྱང་ནི། །བྱ་བ་གྲོས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ། །འབྱོར་འགྱུར་ཁོ་ནར་མ་ཟད་ཀྱིས། །རྒུད་པར་གྱུར་ཀྱང་མཛེས་པ་ཡིན། །ནོར་དང་འབྲུ་ཡི་སྦྱོར་བ་དང༌། །དེ་བཞིན་རིག་པ་བཙལ་བ་དང༌། །ཁ་ཟས་ཚོང་སྤོགས་རྣམས་ལ་ནི། །རྟག་ཏུ་ངོ་ཚ་དོར་མི་བྱ། །ངོ་མཚར་ལྟད་མོ་འཇིགས་མེད་དང༌། །ངོ་ཚ་གཞུང་ལུགས་གཏོང་ཚུལ་ཁྲིམས། །ལྔ་པོ་གང་ལ་ཡོད་མིན་པ། །དེར་ནི་འགྲོ་བར་མི་བྱའོ། །ཁྲེངས་ཤིང་དྲེགས་པར་གྱུར་པ་དག །སྐྱེ་དགུའི་གདུང་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཀུན་དུ་བརྩེ་བ་དང་ལྡན་པའི། །རྒྱལ་པོ་སྤྲིན་དང་འདྲ་བ་ཡིན། །ཟས་དང་སྐོམ་ལ་ཆགས་གྱུར་པ། །གདུག་ཅིང་ཡོན་པོར་འགྲོ་བ་དང༌། །གདེངས་ཀ་སྔགས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་བྱ་བའི། །རྒྱལ་པོ་སྦྲུལ་དང་འདྲ་བ་ཡིན། །ལྕེ་གཉིས་པ་ལ་ལས་དུག་ཅིང༌། །རྟག་ཏུ་གླགས་སྐབས་ཚོལ་བྱེད་ལ། །ལྟ་བ་གཅིག་ལ་རབ་ཆགས་པའི། །རྒྱལ་པོ་སྤྲུལ་ དང་འདྲ་བ་ཡིན། །ཀུན་ནས་འབད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། །རྒྱལ་པོ་གདུག་པ་སྤང་བར་བྱ། །རྒྱལ་པོའི་རྟོག་ཆེན་མ་ཡེངས་པས། །ཐག་རིང་ལས་ཀྱང་ཐོབ་པར་འགྱུར། །རྒྱལ་པོ་གཅིག་པུ་ཉིད་ཡིན་ཡང༌། །སྐྱེས་བུ་ཉན་རྣམས་མཁས་པ་ཡིས། །ཀུན་ལ་ལགས་པར་གནས་ཡིན་ཏེ། །འགྲོ་བ་མ་ལུས་འབྱེར་བར་བྱེད། །གང་ཞིག་ཞོ་ཤས་འཚོ་བ་དང༌། །རྒྱལ་པོ་གང་ཞིག་བརྙས་གྱུར་པ། །དེ་ནི་ས་བདག་མ་ཡིན་ཏེ། །གཡོག་འཁོར་རྣམས་ཀྱང་བསྟེན་མི་འགྱུར། །བརྐམ་ཆགས་ལ་ནི་རབ་ཞེན་ལ། །རྒྱུད་པ་རིང་ན་གནས་མ་ཡིན། །མཆིལ་བའི་ཤ་ལ་ཆགས་པ་ཡི། །ཉ་རྣམས་དང་ཡང་མཚུངས་པ་ཡིན། །ཀུན་གྱིས་ཐམས་ཅད་མི་ཤེས་ཏེ། །ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་གང་ནའང་མེད། །གནས་གཅིག་ལ་ནི་མཐར་ཐུག་པ། །ཤེས་པའི་སྐྱེས་བུ་གང་ནའང་དཀོན། །འཇིག་རྟེན་ན་ནི་ཀུན་རིག་ཡོད་མིན་ཞིང༌། །ཤིན་ཏུ་བླུན་པའང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །ཤེས་པ་མཆོག་དང་བར་མ་ཐ་མའང་རུང༌། །གང་གིས་གང་ཞིག་ཤེས་དེ་མཁས་པ་ཡིན། །ཙ་ན་ཀའི་རྒྱལ་པོའི་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལེའུ་གསུམ་པའོ།། །།ས་བདག་ཉིད་དང་བྲན་གཡོག་གི །མཚན་ཉིད་
Chinese
那。 如荆棘刺入足，以手拔出。 以施恩之方式，敌人可被敌人所取。 对于作害者，切勿怀有害人之心， 如水边之树，唯有自身倾倒。 以财物之方式增害，应细察事之是非。 财富会带来毁灭和纷争，因此应以智慧全面审察。 即使成为有智慧的贤者，也应以商议来完成事务。 不仅仅是富裕时美好，即使衰败时也应美好。 对于财富和谷物的积累，以及寻求知识， 还有食物和贸易利润，应始终不舍弃羞耻心。 奇观异景无畏惧，羞耻、正法、布施、戒律。 若无此五者，则不应前往。 傲慢自大者，乃众生之苦。 普遍怀有慈爱者，国王如云。 贪恋饮食者，残暴且肥胖。 依靠咒语来完成事业的国王，如蛇。 舌头有二且怀毒，常寻机会， 对一种观点极度执着，国王如蛇。 应尽一切努力，国王应舍弃残暴。 国王若不懈怠，即使遥远之事也能获得。 即使国王独自一人，凭借聪慧的听众， 也能使一切安乐，使所有众生富裕。 以酸奶为生者，以及被轻蔑的国王， 那不是地主，仆从也不会侍奉。 对于贪婪极度执着，血统长久无法维持。 贪恋腐肉的鱼，也是如此。 众人无法知晓一切，无有知晓一切者。 对于一个领域达到极致，有学识之人也稀少。 世间没有全知者，也没有极度愚笨者， 知识有优、中、劣之分， 谁知晓什么，谁就是智者。 《查纳卡国王律法论》第三章完。 地主自身与奴仆的特征。
English
Na. Like a thorn stuck in the foot, remove it with the hand. By the method of bestowing favor, an enemy can be taken by an enemy. Never harbor thoughts of harming those who cause harm, Like a tree by the water's edge, only oneself will fall. By increasing harm through wealth, closely examine what is right and wrong. Wealth can bring destruction and strife, therefore, examine it thoroughly with wisdom. Even if one becomes a wise and learned person, affairs should be accomplished through consultation. Not only is it beautiful when prosperous, but it should also be beautiful when declining. Regarding the accumulation of wealth and grain, as well as seeking knowledge, And for food and trade profits, one should always not abandon shame. Wonders, spectacles, fearlessness, shame, Dharma, generosity, discipline. If these five are not present, one should not go there. Those who are arrogant and haughty are the suffering of beings. A king who possesses universal love is like a cloud. One who is attached to food and drink is cruel and obese. A king who accomplishes tasks through mantras is like a snake. One who has two tongues and harbors poison, constantly seeking opportunities, A king who is extremely attached to one view is like a snake. With all effort, a king should abandon cruelty. If a king is not negligent, even distant matters can be obtained. Even if the king is alone, with wise listeners, He can make everything happy and enrich all beings. One who lives on yogurt, and a king who is despised, That is not a landowner, nor will servants attend to him. For those who are extremely attached to greed, a long lineage cannot be maintained. Fish that are attached to rotten meat are also the same. Not everyone knows everything, there is no one who knows everything. Reaching the extreme in one field, knowledgeable people are rare. In the world, there is no omniscient one, nor is there an extremely foolish one, Knowledge can be superior, intermediate, or inferior, Whoever knows something is wise. The End of the Third Chapter of "The Treatise on the Laws of King Chanakya." The characteristics of the landowner himself and the servants.