Tibetan
ཙ་ན་ཀའི་རྒྱལ་པོའི་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས། ཙ་ན་ཀའི་རྒྱལ་པོའི་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས། རྒྱ་གར་སྐད་དུ། །ཙ་ན་ཀ་རཱ་ཛཱ་ནཱ་ཏི་ཤཱ་སྟྲ། བོད་སྐད་དུ། ཙ་ན་ཀའི་རྒྱལ་པོའི་ལུགས་ཀྱིས་བསྟན་བཅོས། །དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་བདག་པོ་གཙོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ། །གང་ཞིག་ལེགས་པར་རྟོགས་པ་ཡིས། །མི་རྣམས་ཀྱི་ནི་དོན་བྱེད་དང༌། །རྒྱལ་པོའི་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ནི། །སྣ་ཚོགས་ལས་བཏུས་བཤད་པར་བྱ། །བསྟན་བཅོས་འདི་ནི་བསླབས་གྱུར་ན། །ཆོས་བཤད་རིན་ཆེན་རྣམ་གྲགས་པའི། །བྱ་དང་མི་བྱ་དགེ་མི་ དགེ །ཡང་དག་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་འགྱུར། །ཀུན་དུ་གྲགས་པ་ཐོབ་འགྱུར་ཞིང༌། །ཕོངས་པ་རྣམས་དང་མི་ཕྲད་དོ། །ཕྱེ་ན་དོན་ཆུང་ཕྲ་མ་དང༌། །གཞན་གྱི་ཉེས་པ་སྒྲོགས་པ་དང༌། །གཞན་དང་འཐོབ་པར་བྱེད་པ་ནི། །རིང་དུ་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་མཉན་བྱ་ཞིང༌། །ཐོས་པ་ཉིད་ཀྱང་གཟུང་བར་བྱ། །བདག་ཉིད་གང་ལ་མི་དགའ་བ། །གཞན་ལ་ཀུན་དུ་མི་སྤྱད་དོ། །རྩོད་པ་སྨྲ་བ་ཕྲ་མ་དང༌། །བལྟ་མིན་ལྟ་བར་བྱེད་པ་དང༌། །མཛའ་དང་ལྷན་ཅིག་ཁོན་གཅུགས་དང༌། །དགྲ་དང་ཀུན་དུ་མཛའ་བ་སྤང༌། །དམ་པ་དག་དང་འགྲོགས་པ་དང༌། །མཁས་དང་ལྷན་ཅིག་སྨྲ་བ་དང༌། །བརྐམ་ཆགས་མེད་དང་མཛའ་བ་དག །བྱེད་ན་སྐྱོ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །བྱ་དང་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ། །དུས་སུ་དགྲ་དང་མཛའ་བ་དང༌། །དུས་སུ་མཛའ་དང་འཐབ་པ་ཡིས། །མཁས་པས་དུས་ནི་འདའ་བར་བྱ། །གང་ཞིག་ཤེས་པ་ཙམ་གྱིས་ནི། །ཐམས་ཅད་རྟོགས་པ་ཉིད་འགྱུར་བའི། །ཙ་ན་ཀ་ལས་ཇི་སྐད་བཤད། །རྩ་བའི་དོན་ནི་རབ་བཤད་བྱ། །གཞན་དང་རྩོད་དང་གཞན་ནོར་དང༌། །གཞན་གྱི་བཞད་གད་གཞན་བུད་མེད། །གཞན་གྱི་ཁྱིམ་དུ་གནས་པ་དག །ནམ་ཡང་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཕན་བྱེད་གཞན་ཡིན་ན་ཡང་གཉེན། །གཉེན་ཡང་ཕན་མེད་གཞན་ཡིན་ཏེ། །ཕན་བྱེད་དགོན་པའི་སྨན་དང་ནི། །ཕན་མེད་ལུས་སྐྱེས་ནད་དང་མཚུངས། །གང་ཞིག་ཕན་ལ་སྦྱོར་དེ་གཉེན། །གང་ཞིག་གསོ་བ་དེ་ཕ་ཡིན། །གང་ཞིག་བསྒོ་བ་ཉན་དེ་བྲན། །གང་ཞིག་སྐྱེ་བ་དེ་ས་བོན། །གང་ཞིག་ཡིད་འོང་དེ་ཆུང་མ། །གང་ཞིག་བདེ་སྐྱིད་དེ་བུ་ཡིན། །གང་ཞིག་ཡིད་ཆེས་དེ་མཛའ་བོ། །གང་དུ་འཚོ་བ་དེ་ཡུལ་ཡིན། །ཁྱིམ་ཚགས་མཁས་གང་དེ་ཆུང་མ། །གང་ཞིག་སྙན་སྨྲ་དེ་ཆུང་མ། །ཁྱིམ་ཐོབ་སྲོག་གཅིག་དེ་ཆུང་མ། །ཁྱིམ་ལས་མི་འཕྱོ་དེ་ཆུང་མ། །རྟག་ཏུ་ཁྲུས་བྱེད་ལུས་དྲིས་བསྒོས། །ཅུང་ཟད་ཟ་ལ་ཉུང་དུ་སྨྲ། །ཀུན་
Chinese
恰那卡国王的律典。 恰那卡国王的律典。 印度语：恰那卡·拉迦·尼提·夏斯特拉。藏语：恰那卡国王的律典。向三宝顶礼！向三界之主顶礼！向一切智者顶礼！凭借对某些事物的正确理解，可以利益人们。现在将从各种典籍中摘录并阐述国王的律典。如果学习了这部典籍，就能正确地了解何为应做、何为不应做、何为善、何为不善，就像一位宣讲珍贵佛法的著名人士一样。它将带来普遍的声誉，并且不会遭遇贫困。应当远离那些可能导致微小损失的诽谤、宣扬他人的过错以及挑拨离间。应当听闻所有的佛法，并且也要记住听闻的内容。自己不喜欢的事，不要强加于人。远离争吵、诽谤、观看不应观看之物、与朋友结仇以及与敌人交好。与圣者交往，与智者交谈，与无贪欲者为友，这样做不会感到厌倦。依靠行为和行动，在适当的时候与敌人交好，在适当的时候与朋友争斗，智者应以此度过时光。恰那卡曾说过，仅仅通过了解某些事物，就能理解一切。现在将详细阐述根本的意义。不要与他人争吵，不要贪图他人的财产，不要嘲笑他人，不要觊觎他人的妻子，不要居住在他人的家中。即使是外人，只要能带来利益，也是亲戚。即使是亲戚，如果不能带来利益，也是外人。能带来利益的就像寺庙里的药物，不能带来利益的就像身体里产生的疾病。能带来利益的就是亲戚，能养育的就是父亲，能听从教诲的就是仆人，能生育的就是种子，令人愉悦的就是妻子，带来幸福的就是儿子，值得信任的就是朋友，能够生存的就是家园。善于持家的就是妻子，言语甜美的就是妻子，同甘共苦的就是妻子，不离不弃的就是妻子。经常洗澡，用香薰涂抹身体，少吃多餐，少说话。
English
The Treatise on the Conduct of King Chanakya. The Treatise on the Conduct of King Chanakya. In Sanskrit: Chanakya Raja Niti Shastra. In Tibetan: The Treatise on the Conduct of King Chanakya. Homage to the Three Jewels! Homage to the Lord of the Three Realms! Homage to the Omniscient One! By properly understanding certain things, one can benefit people. Now, I will extract and explain the treatise on the conduct of kings from various sources. If one learns this treatise, one will be able to accurately know what should be done, what should not be done, what is virtuous, and what is not virtuous, just like a famous person who preaches precious Dharma. It will bring universal fame and one will not encounter poverty. One should stay away from slander that may cause small losses, proclaiming the faults of others, and causing discord. All Dharmas should be listened to, and what is heard should also be remembered. What one does not like for oneself, one should not impose on others. Abandon arguing, slander, looking at what should not be looked at, holding grudges with friends, and being friendly with enemies. Associating with the holy, speaking with the wise, and being friends with those without greed will not lead to weariness. Relying on actions and deeds, befriending enemies at the right time, and fighting with friends at the right time, the wise should spend their time in this way. Chanakya said that by knowing just a few things, one can understand everything. Now, I will explain the fundamental meaning in detail. Do not argue with others, do not covet the wealth of others, do not mock others, do not desire the wives of others, and do not live in the homes of others. Even if someone is an outsider, if they can bring benefit, they are a relative. Even if someone is a relative, if they cannot bring benefit, they are an outsider. Those who bring benefit are like medicine in a monastery, and those who do not bring benefit are like diseases that arise in the body. One who applies benefit is a relative, one who nourishes is a father, one who listens to instructions is a servant, one who gives birth is a seed, one who is pleasing is a wife, one who brings happiness is a son, one who is trustworthy is a friend, and where one lives is a home. One who is skilled at managing a household is a wife, one who speaks sweetly is a wife, one who shares life and death is a wife, and one who does not stray from home is a wife. Always bathe, perfume the body with incense, eat a little and often, and speak sparingly.
Tibetan
ལ་རྟག་ཏུ་དེས་པ་ནི། །ལྷ་མོ་དེ་ཡིན་མི་མོ་མིན། །རྟག་ཏུ་བཀྲ་ཤིས་དང་ལྡན་ཞིང༌། །རྟག་ཏུ་ཆོས་ལ་དགའ་བ་དང༌། །རྟག་ཏུ་ཁྱོ་ལ་གུས་བྱེད་ཅིང༌། །རྟག་ཏུ་བཞིན་ནི་འཛུམ་པ་དང༌། །རྟག་ཏུ་སྙན་པར་སྨྲ་བ་དང༌། །རྟག་པར་དུས་ཚིགས་འདོད་སྤྱོད་ཡིན། །རྟག་ཏུ་ཕན་པར་བྱེད་པ་དང༌། །རྟག་ཏུ་ཕན་པའི་ཟས་ཟ་བའི། །བྱ་བ་དེ་དག་ཀུན་གྱིས་ནི། ། སྐལ་བ་བཟང་པོ་རྣམ་པར་འཕེལ། །གང་ལ་འདི་འདྲའི་ཆུང་མ་ཡོད། །དེ་ནི་ལྷ་མོ་མི་མོ་མིན། །ཆུང་མ་གང་ཞིག་ཚིག་མི་སྙན། །དྲི་མ་མང་ཞིང་རྩོད་ལ་དགའ། །ཚིག་ལན་ཡང་ནས་ཡང་དུ་སྨྲ། །དེ་རྒས་རྒས་པ་རྒས་མ་ཡིན། །ཆུང་མ་གང་ཞིག་མིག་མི་སྡུག །གཞན་ཁྱིམ་འགྲོ་བར་མངོན་པར་དགའ། །ངོ་ཚ་དང་བྲལ་རང་བཞིན་ངན། །དེ་རྒས་རྒས་པ་རྒས་མ་ཡིན། །གང་ཞིག་ཆུང་མ་སྒྲིན་ཞིང་གཙང༌། །ཟས་ཞིམ་མཐོང་ན་སྡུག་པ་དང༌། །བདག་ཉིད་སྦས་ཤིང་ཁྱོ་ལ་གུས། །དེ་ཉིད་ལྷ་མོའི་གཟུགས་སུ་བཤད། །ཆུང་མ་གང་ཞིག་ཡོན་ཏན་ཤེས། །ཁྱོ་ཡི་རྗེས་སུ་འཇུག་བྱེད་ཅིང༌། །ཉུང་དུ་ཉུང་དུས་ཆོག་ཤེས་པ། །དེ་དཔལ་དཔལ་ན་དཔལ་མོ་ཡིན། །མཛའ་བོ་གཡོན་ཅན་ཆུང་མ་ངན། །བྲན་གཡོག་ནང་ནས་འཁུ་བྱེད་པ། །དེ་ནི་ཁྱིམ་གནས་སྦྲུལ་དང་ནི། །འཆི་བདག་ཡིན་པར་ཐེ་ཚོམ་མེད། །ཁྱིམ་དུ་སྦྲུལ་མཐོང་མི་སྣང་གྱུར་བ་དང༌། །ནད་པ་གསོ་བ་བྱས་ནས་ལུས་མ་བརྟས། །དགྲ་བོ་ལག་ཏུ་ཆུད་ནས་ཤོར་བ་དང༌། །ཁོང་པའི་ནང་ནས་ཟུག་རྔུ་ཡིད་ཅེས་བརྟན། །ཙ་ན་ཀའི་རྒྱལ་པོའི་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལས་ལེའུ་དང་པོའོ།། །།ཕོངས་པའི་དོན་དུ་ནོར་བསྲུངས་ཏེ། །ནོར་གྱིས་ཀྱང་ནི་ཆུང་མ་བསྲུངས། །ནོར་དང་ཆུང་མ་དག་གིས་ཀྱང༌། །བདག་ཉིད་ཀུན་དུ་བསྲུང་བར་བྱ། །ཁྱིམ་གྱི་དོན་དུ་གཅིག་བཏང་སྟེ། །གྲོང་ཁྱེར་ཕྱིར་ནི་ཁྱིམ་བཏང་ངོ༌། །ལྗོངས་ཀྱི་ཕྱིར་ནི་གྲོང་ཁྱེར་ཏེ། །བདག་གི་དོན་དུ་ས་རྣམས་བཏང༌། །དམྱལ་བར་གནས་པ་མཆོག་ཡིན་གྱི། །དབུལ་པོའི་ཁྱིམ་གནས་དེ་ལྟ་མིན། །དམྱལ་བར་སྡིག་པ་ཟད་འགྱུར་གྱི། །ཁྱིམ་ནང་དུ་ནི་འཕེལ་བར་འགྱུར། །མཁས་པས་རྐང་པ་གཅིག་བཏེག་ན། །རྐང་པ་གཅིག་ནི་གཟུགས་བར་བྱ། །གནས་གཞན་ལེགས་པར་མ་བརྟགས་པར། །སྔ་མའི་གནས་ནི་དོར་མི་བྱ། །ཡུལ་ནི་འཚོ་བ་མེད་པ་དང༌། །འཚོ་ཡང་འཚེ་བ་ཡོད་པ་དོར། །རྒྱལ་པོ་བཀྲེན་པ་སྤང་བྱ་ཞིང༌། །མཛའ་བོ་གཡོན་ཅན་སྤང་བར་བྱ། །སེར་སྣ་ཅན་གྱི་ལག་ནས་ནོར་ཅི་རུང༌། །གཡོན་ཅན་ཕྲག་དོག་ཅན་གྱི་བཤེས་ཅི་རུང༌། །ཡོན་ཏན་ཕ་རོལ་གནོད་བྱེད་ཤེས་ཅི་རུང༌།
Chinese
她总是那样做。 她是天女，不是凡人。 总是吉祥如意， 总是喜欢佛法， 总是尊敬丈夫， 总是面带微笑， 总是说话悦耳， 总是按时享受欲望。 总是做好事， 总是吃有益的食物。 所有这些行为， 都会使好运增长。 谁有这样的妻子， 她就是天女，不是凡人。 什么样的妻子说话难听， 污垢很多，喜欢争吵， 总是顶嘴， 她就是老太婆，不是妻子。 什么样的妻子眼睛不好看， 特别喜欢去别人家， 不知羞耻，本性恶劣， 她就是老太婆，不是妻子。 什么样的妻子精明能干又干净， 看到美味的食物就感到厌恶， 隐藏自己，尊敬丈夫， 她就是天女的化身。 什么样的妻子懂得道理， 追随丈夫， 知足常乐， 她就是财富女神。 朋友奸诈，妻子恶劣， 奴仆在家里作乱， 那就是家里的毒蛇， 毫无疑问是死神。 在家中看到毒蛇却视而不见， 治疗病人却不注意身体， 敌人落入手中却又放走， 腹中的疼痛难以忍受。 这是《查纳卡国王的法典》第一章。 为了贫困而守护财富， 用财富守护妻子， 用财富和妻子， 守护自己的一切。 为了家庭而放弃一个， 为了城市而放弃家庭， 为了国家而放弃城市， 为了自己而放弃土地。 住在地狱里是最好的， 但住在贫困的家庭里就不是这样了。 在地狱里罪恶会 खत्म (藏文，梵文天城体，梵文罗马拟音，汉语字面意思)， 但在家里罪恶会增长。 智者抬起一只脚时， 另一只脚应该站稳。 在没有仔细考察其他地方之前， 不要放弃原来的地方。 应该抛弃没有生计的地方， 即使有生计也有危害的地方。 应该抛弃吝啬的国王， 应该抛弃奸诈的朋友。 从吝啬鬼的手中能得到什么财富？ 从奸诈嫉妒的人那里能得到什么友谊？ 懂得损害他人优点的人能知道什么？
English
She always does that. She is a goddess, not a mortal. Always auspicious and prosperous, Always fond of Dharma, Always respectful to her husband, Always with a smiling face, Always speaking sweetly, Always enjoying desires in due season. Always doing good deeds, Always eating beneficial food. All these actions, Will increase good fortune. Whoever has such a wife, She is a goddess, not a mortal. What kind of wife speaks unpleasant words, Is full of dirt and likes to quarrel, Always talks back, She is an old hag, not a wife. What kind of wife has ugly eyes, Is particularly fond of going to other people's homes, Is shameless and of bad nature, She is an old hag, not a wife. What kind of wife is clever, capable, and clean, Feels disgusted when she sees delicious food, Hides herself and respects her husband, She is said to be the embodiment of a goddess. What kind of wife understands reason, Follows her husband, Is content with little, She is the goddess of wealth. A treacherous friend, a bad wife, A servant causing trouble in the house, That is a snake in the house, Undoubtedly, it is the lord of death. Seeing a snake in the house but ignoring it, Treating a patient but not taking care of one's body, An enemy falling into one's hands but letting him go, The pain in the abdomen is unbearable. This is the first chapter of "The Code of King Chanakya." Wealth is guarded for the sake of poverty, A wife is guarded with wealth, With wealth and wife, One should guard all of oneself. For the sake of the family, abandon one, For the sake of the city, abandon the family, For the sake of the country, abandon the city, For the sake of oneself, abandon the lands. Living in hell is better, But living in a poor family is not like that. In hell, sins will be खत्म (Tibetan, Devanagari, Romanized Sanskrit, Literal Chinese meaning), But in the house, sins will increase. When a wise person lifts one foot, The other foot should be firm. Without carefully examining other places, Do not abandon the original place. One should abandon a place without livelihood, And also a place where there is harm even with livelihood. One should abandon a miserly king, One should abandon a treacherous friend. What wealth can be obtained from the hands of a miser? What friendship can be obtained from a treacherous and jealous person? What can one who knows how to harm the virtues of others know?