Tibetan
ལ་ སོགས་པ་དག་འབད་དེ་གནད་དུ་མ་ཕོག་པར་སྤང་ཞིང་དོར་བར་བྱའོ། །གནང་དུ་ཕོག་ན་ཆུང་ངུས་ཀྱང༌། །ཕལ་ཆེར་ཤིན་ཏུ་གནོད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་གི་ཕྱིར་གནད་དུ་ཕོག་ན་ཚབས་ཆུང་དུས་ཀྱང་ཕལ་ཆེར་ཞེས་བ་མང་དུ་ཤིན་ཏུ་གནོད་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གནད་ལ་བརྟེན་པའི་ནད། །རབ་ཏུ་འབད་པས་གསོ་བར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གནད་དུ་ཕོག་ཅིང་སྣད་པ་ལ་འབའ་ཞིག་གིས་གནོད་པ་སྐྱེད་པར་མ་ཟད་ཀྱི། གནད་རྣམས་ཀྱང་གནད་རྣམས་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་པར་གྱུར་ན། མཚོན་གྱིས་ཕོག་བ་དང་འདྲ་བར་གནོད་པ་སྐྱེད་པ་ཡིན་པས། དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་འབད་ཅིང་བརྩོན་པས་གསོ་དགོས་པའམ། འབད་པས་གསོས་ཀྱང་འཚོ་བ་དཀའ་བ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་ཚིག་གི་དོན་གྱི་ཟླ་ཟེར་ཞེས་བྱ་བ། སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་ལ་དགའ་བས་རྣམ་པར་སྦྱར་བ་ལས། ལུས་ཀྱི་གནད་ཀྱི་ལེའུ་བཞི་པའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པའོ།། །།དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་འགྱུར་བའི་བྱེ་བྲག་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གནད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཤེས་པར་བྱས་པའི་འོག་ཏུ་འདི་བརྩམས་པའི་དགོས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འཆི་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གནད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། འཆི་བ་དེ་ཡང་རང་བཞིན་སྔ་མ་ལས་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་འཆི་ལྟས་ཀྱི་རྣམ་པར་འགྲོ་བ་རྣམས་སྔར་གནས་པས་ན། འདིར་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ། །ལུས་ཀྱི་འགྱུར་བ་ནི་རང་བཞིན་སྔ་མ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་སྟེ། དེའི་བྱེ་བྲག་གམ་ཁྱད་པར་ཤེས་ཤིང་རྟོགས་པར་བྱ་ན། གང་ན་ཡོད་པ་དེ་བཤད་པར་བྱའོ། །ཞེས་པའོ། །འགྱུར་བ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ་ནི། ཇི་ལྟར་འབྲས་བུ་མེ་ཏོག་དང༌། །མེ་ཡི་དུ་བ་ཆར་གྱི་སྤྲིན། །ཕྱིས་འབྱུང་མཚན་མ་ཡིན་པ་ལྟར། །དེ་བཞིན་འཆི་ལྟས་ལས་ངེས་འཆི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚུལ་ཇི་ལྟར་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་སྔོན་དུ་མེ་ཏོག་འབྱུང་བ་དང༌། མེ་འབྱུང་བའི་སྔོན་དུ་དུ་བ་འབྱུང་བ་དང༌། ཆར་འབབ་པའི་དུས་སུ་སྤྲིན་འདུས་པ་དག་ནི་རྒྱུ་སྔར་བྱུང་བ་འབྲས་བུ་ཕྱིས་འབྱུང་བའི་མཚན་མ་ཡིན་པ་ལྟར། ཚུལ་དེ་བཞིན་དུ་རང་བཞིན་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ལས་འཆི་བར་ཤེས་པར་ འགྱུར་བའི་ལྟས་སམ་མཚན་མ་ཡིན་པས། དེ་ལས་ཕྱིས་ངེས་པར་འཆི་བར་འགྱུར་བར་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །འཆི་ལྟས་མེད་ན་མི་འཆི་ལ། །འཆི་ལྟས་སྣང་ན་འཚོ་མི་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ལ་སྔར་འཆི་བར་འགྱུར་བའི་མཚན་མའི་ལྟས་མེད་ན། ལྟས་ཀྱིས་
Chinese
等等这些，应当努力做到不伤及要害而避开和抛弃。如果伤及要害，即使是很小的，也大多会造成极大的损害。就像这样，因为伤及要害，即使情况轻微，也大多会造成极大的损害和痛苦。同样，对于依赖于要害的疾病，应当尽力治疗。就像这样，不仅仅是伤及和损害要害会造成损害，而且如果这些要害也依赖和存在于其他要害之上，就会像被武器击中一样造成损害。因此，必须非常努力和勤奋地治疗，或者即使努力治疗也很难痊愈。这是在说明这一点。《八支概要释论·词义月光》是由导师月爱所作，这是身体要害第四章的释论。接下来，将要讲解关于了解身体变化的差别的章节。就像这样，在了解了要害的差别之后，撰写此文的必要性在于：因为要害是导致死亡的原因。而死亡也是从先前的自然状态转变而来的，具有死亡预兆的特征，这些预兆先前就存在，所以在此提及。身体的变化是指从先前的自然状态转变为其他状态。如果想要了解和理解它的差别或特征，那么将在哪里讲解呢？就是这样。如果问变化是什么样的，因此说道：正如果实与花朵，火焰与烟雾，降雨与云朵，是后来出现的征兆一样，同样，从死亡预兆中必定会死亡。就像这样，正如在果实出现之前会先出现花朵，在火焰出现之前会先出现烟雾，在下雨的时候会聚集云朵一样，这些都是原因先出现，结果后出现的征兆。同样，从自然状态转变为其他状态，会显现出可以知道即将死亡的预兆或征兆。因此，这表明从这些预兆中，后来必定会死亡。如果没有死亡预兆就不会死亡，如果出现死亡预兆就无法存活。就像这样，对于那些先前没有出现即将死亡的征兆的人，
English
Etc., one should strive to avoid and discard them without hitting the vital points. If the vital points are hit, even a small amount can cause great harm. As it is said, because hitting the vital points, even if the situation is minor, mostly causes great harm and suffering. Similarly, diseases that depend on the vital points should be treated with great effort. As it is said, not only does hitting and damaging the vital points cause harm, but also if these vital points rely on and exist on other vital points, it will cause harm as if being struck by a weapon. Therefore, one must treat it with great effort and diligence, or even if treated with effort, it is difficult to recover. This is what it is showing. The "Moonlight on the Meaning of Words, a Summary of the Eight Branches" is composed by the teacher Chandra, this is the commentary on the fourth chapter of the vital points of the body. Next, the chapter on understanding the differences in the changes of the body will be explained. As it is said, after understanding the differences in the vital points, the necessity of writing this is that the vital points are the cause of death. And death is also transformed from the previous natural state, with the characteristics of death omens, these omens existed before, so they are mentioned here. The change of the body is the change from the previous natural state to another state. If you want to know and understand its differences or characteristics, then where will it be explained? That's it. If you ask what kind of change it is, therefore it is said: Just as fruits and flowers, flames and smoke, rain and clouds, are signs of later occurrence, similarly, from death omens, one will surely die. As it is said, just as flowers appear before fruits appear, smoke appears before flames appear, and clouds gather when it rains, these are all signs of the cause appearing first and the result appearing later. Similarly, changing from the natural state to another state will reveal omens or signs that can be known to be about to die. Therefore, it shows that from these omens, one will surely die later. If there are no death omens, one will not die, and if death omens appear, one will not survive. As it is said, for those who have not previously shown signs of impending death,
Tibetan
མཚོན་པའི་འཆི་བར་ཡང་མེད་པས་མི་འཆི་ལ། དེ་བཞིན་དུ་འཆི་ལྟས་སྣང་བ་ལས་ཀྱང་འཚོ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འཆི་ལྟས་འཆི་ལྟས་མིན་ཞེས་པ། །མི་མཁས་འཆི་ལྟས་མེད་མིན་ཤེས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་དག་པར་ན་གང་འཆི་ལྟས་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་འོས་པས་དེ་ལ་ཡང་འཆི་ལྟས་མ་ཡིན་པར་ཤེས་ལ། འཆི་ལྟས་མེད་པ་དག་ལ་ཡང་འཆི་ལྟས་མེད་པ་མི་ཤེས་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མི་མཁས་ཤིང་འཆི་ལྟས་དང་འཆི་ལྟས་མ་ཡིན་པ་ཤེས་པ་ལ་མ་བྱང་བས། འཆི་ལྟས་ཡོད་མེད་མི་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །ལ་ལ་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་པོའི། །ཁྱད་པར་གྱིས་དེ་གཉིས་སུ་འདོད། །ནད་ཀྱི་ཚུལ་ནི་མང་པོ་ལས། །འཆི་ལྟས་ཚུལ་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ནད་ཞི་ན་ནི་ཞི་འགྱུར་ལ། །བརྟན་པར་གནས་ན་འཆི་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་སྨན་པ་གཞན་དག་ནི་འཆི་ལྟས་དེ་རྟེན་གྱི་ལུས་དང༌། བརྟེན་པའི་ནད་ལ་སོགས་པ་ཁྱད་པར་གྱིས་ཏེ། རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འདོད་ལ། དེ་ཡང་རླུང་ལ་སོགས་པའི་ནད་ཀྱི་ཚུལ་རྣམ་པ་མང་པོ་ལས་འཆི་ལྟས་གྱི་ཚུལ་དུ་སྣང་ཞིང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བདེ་དག་ལས་རླུང་ལ་སོགས་པའི་ནད་ཞི་བར་འགྱུར་ན། དེ་ལས་བྱུང་བ་མཚན་མ་ཡང་ཞི་བར་འགྱུར་ལ་མ་ཞི་བར་བརྟན་པར་གནས་པ་ནི། དེ་ངེས་པར་འཆི་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་འཆི་ལྟས་ཞེས་བྱའོ། །ཞེས་ཟེར་རོ། །གཟུགས་དང་དབང་པོ་སྐད་དང་མདོག །གཟུགས་བརྙན་བྱ་བ་སོགས་པ་དང༌། །དངོས་པོ་དག་ནི་གཞན་ལ་ཡང༌། །ཐ་མལ་པ་ལས་རྒྱུ་མེད་པར། །གཞན་དུ་གྱུར་གང་མདོར་གང་ནི། །འཆི་ལྟས་ཡིན་པར་དེ་ཤེས་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་ནི་ཁ་དོག་དང་དབྱི་བས་ཀྱི་རྣམ་པའོ། །དབང་པོ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའོ། །སྐད་ནི་ང་རོའོ། །མདོག་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་རྣམ་པ་ལྔའོ། །གཟུགས་བརྙན་ནི་ཉི་མ་དང་ཆུ་དང་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པར་གང་ཞིག་སྣང་བའི་གཟུགས་དང་མཐུན་ པར་བྱུང་བའོ། །བྱ་བ་ནི། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་སུ་བྱ་བའི་རྣམ་པ་མང་པོའོ། །སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་སུ་གཏོགས་པའི་དངོས་པོ་གཞན་དག་ཀྱང་བསྐུའོ། །དེ་ལྟར་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་གཏོགས་པ་དེ་དག་དང༌། འདིར་སྨོས་པའི་རྣམ་པ་གཞན་དག་སྟེ། །བློ་དང་དྲན་པ་དང་རང་བཞིན་བརྟན་པ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་དག་ཐ་མ་ལ་པ་སྟེ། རང་བཞིན་དུ་གནས་པ་ལས་རྒྱུ་མེད་པ་སྟེ་འགྱུར་པའི་རྒྱུ་ཡང་མེད་བཞིན་དུ་གློ་བུར་གཞན་དུ་འགྱུར་ཞིང་སྣང་བ་མདོར་བསྡུ་ན། དེ་ལྟ་བུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཆི་ལྟས་ཡིན་པ་ཤེས་པར་བྱའི། །རྒྱུ་གང་ཡང་རུང་བ་ལས
Chinese
由于没有能代表死亡的死亡，所以不会死亡。同样，从死亡的预兆显现，也不会因此而生存。所谓死亡的预兆是或不是，不聪明的人不会知道有没有死亡的预兆。如果确实有什么适合显示为死亡的预兆，那么也应该知道那不是死亡的预兆。对于没有死亡预兆的事物，也不会知道没有死亡的预兆。为什么呢？因为不聪明，对于了解死亡的预兆和不是死亡的预兆没有精通，所以不知道有没有死亡的预兆。有些人认为，凭借所依和能依的差别，将死亡的预兆视为两种。从众多的疾病状态中，会显现出死亡预兆的状态。如果疾病平息，那么预兆也会平息；如果疾病稳定存在，那么就会死亡。也就是说，其他的医生认为，死亡的预兆是凭借作为所依的身体和能依的疾病等差别，而分为两种。也就是说，从风等疾病的众多状态中，会显现出死亡预兆的状态，从那些容易平息的状态中，如果风等疾病平息，那么由此产生的征兆也会平息；如果不平息而稳定存在，那么那一定会导致死亡，所以称为死亡的预兆。他们这样说。形色和感官，声音和颜色，影像和行为等等，以及其他的物体，从平常的状态无缘无故地转变为其他的状态，总而言之，应该知道那就是死亡的预兆。形色是指颜色和形状的样子。感官是指眼睛等。声音是指声音。颜色是指五大元素的自性五种样子。影像是指在太阳、水、镜子等中显现的与所见之物相符的影像。行为是指身、语、意所作的各种行为。等等是指属于身体的其他事物。这样，属于形色等的事物，以及这里所说的其他状态，即智慧、记忆和自性稳定等心之行为，从平常的状态，也就是从自然存在的状态，无缘无故地，也就是在没有转变的原因的情况下，突然转变为其他的状态，总而言之，凡是这样的，就应该知道那是死亡的预兆。从任何原因
English
Since there is no death that represents death, one will not die. Similarly, from the appearance of omens of death, one will not come to life. As for saying that omens of death are or are not, the unwise do not know whether there are omens of death or not. If indeed there is something that should be shown as an omen of death, then one should also know that it is not an omen of death. For those things that have no omens of death, one will not know that there are no omens of death. Why is that? Because one is not wise and is not skilled in understanding omens of death and what is not an omen of death, therefore one does not know whether there are omens of death or not. Some consider the omens of death to be of two kinds, distinguishing them by the difference between the support and the supported. From the many states of illness, the state of omens of death will appear. If the illness subsides, then the omens will also subside; if it remains stable, then one will die. That is to say, other doctors consider the omens of death to be of two kinds, distinguishing them by the difference between the body as the support and the illness as the supported. That is to say, from the many states of illnesses such as wind, the state of omens of death will appear. From those states that are easy to subside, if illnesses such as wind subside, then the signs that arise from them will also subside; if they do not subside and remain stable, then that will certainly lead to death, so it is called an omen of death. That is what they say. Forms and senses, sounds and colors, images and actions, etc., and other objects, from a normal state, without any cause, suddenly change to other states, in short, one should know that that is an omen of death. Form refers to the appearance of color and shape. Senses refer to the eyes, etc. Sound refers to voice. Color refers to the five aspects of the nature of the five great elements. Image refers to the image that appears in the sun, water, mirror, etc., and corresponds to what is seen. Action refers to the various actions performed by body, speech, and mind. "Etc." refers to other things that belong to the body. Thus, things that belong to forms, etc., and other states mentioned here, such as intelligence, memory, and the stable nature of the mind, from a normal state, that is, from a naturally existing state, without any cause, that is, without any cause of change, suddenly change to other states, in short, whatever is like that, one should know that it is an omen of death. From any cause