Tibetan
་རྩ་གཉིས་དང༌། གནོད་བྲལ་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་དང༌། མི་གསལ་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་དང་རེ་རེ་ལ་ཡང་གཉིས་གཉིས་ཏེ་དེ་ལྟར་བཅུ་བཞིའོ། །མགྲིན་པ་ལྟག་པ་འདྲ་བ་ལས། །སྔོན་པོ་མཇིང་པ་ལྟག་པ་དང༌། །འགལ་བ་དང་ནི་མ་མོ་བརྒྱད། །བཅུ་དྲུག་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མགྲིན་པ་ན་ལྟག་པ་དང་འདྲ་བར་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ཡོད་དེ། དེ་ལས་སྔོན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་ཀྱི་རྩ་གཉིས་དང༌། མཇིང་པའི་རྩ་གཉིས་དང་ལྟག་པའི་རྩ་གཉིས་དང༌། འགལ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་ཀྱི་རྩ་གཉིས་དང༌། མ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་བརྒྱད་དེ། དེ་ལྟར་རྩ་བཅུ་དྲུག་པོ་གཙགས་བུས་མི་གདབ་པར་སྤང་བར་བྱའོ། །འགྲམ་པ་བཅུ་དྲུག་དེ་ལས་གཉིས། །མཚམས་ནི་འབྲེལ་བར་བྱེད་པ་སྤང༌། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འགྲམ་པ་གཉིས་ལ་རྩ་བཅུ་དྲུག་པོ་ཡོད་དེ། དེ་ལས་མཚམས་འབྲེལ་བར་བྱེད་པའི་རྩ་གཉིས་གཙགས་བུས་མི་གདབ་པར་སྤང་བར་བྱའོ། །ལྕེ་ཡང་འགྲམ་པ་དང་འདྲ་སྟེ། །འོག་གི་རོ་ཚོར་བྱེད་གཉིས་དང༌། །ཚིག་འབྱིན་བྱེད་པ་གཉིས་པོ་སྤང༌། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྕེ་ལ་ཡང་འགྲམ་པ་དང་འདྲ་བར་རྩ་བཅུ་དྲུག་ཡོད་དེ། རྩ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་ལྕེའི་འོག་གི་རྩ་རོ་ཚོར་བར་བྱེད་པ་གཉིས་དང༌། དེ་བཞིན་དུ་ཚིག་འབྱིན་པར་བྱེད་པའི་རྩ་གཉིས་ཡོད་དེ། བཞི་པོ་དེ་དག་གཅགས་བུས་མི་གདབ་པར་སྤང་བར་བྱའོ། །སྣ་ཡི་རྩ་ནི་ཉི་ཤུ་བཞི། །དེ་ལས་དྲི་ཚོར་བྱད་གཉིས་དང༌། །རྐན་དུ་འགྲོ་བའི་རྩ་གཅིག་སྤང༌། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྣའི་རྩ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ཡོད་དེ། དེ་ལས་སྣའི་གཉིས་ནི་དྲི་ཚོར་ཞིང་སྣོམ་པར་བྱེད་པས་རྩ་དེ་གཉིས་དབུག་པར་མི་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྣའི་རྩ་རྐན་དུ་འགྲོ་བ་གཅིག་ཡོད་པ་དེ་ཡང་གཙགས་བུས་མི་གདབ་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་གསུམ་སྤང་བར་བྱའོ། །མིག་གཉིས་ཀྱི་ནི་ལྔ་བཅུ་དྲུག །འབྱེད་དང་འཛུམས་པའི་ལས་བྱེད་པ། །གཉིས་གཉིས་དང་ནི་མིག་འགྲམ་གཉིས། །དྲུག་པོ་དེ་དག་སྤང་བར་བྱའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མིག་གཉིས་ལ་རྩ་ལྔ་བཅུ་རྩ་དྲུག་ཡོད་དེ། དེ་རྣམས་ལས་མིག་འཛུམས་པ་དང་འབྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྩ་གཉིས་གཉིས་དང༌། དེ་བཞིན་དུ་མིག་འགྲམ་གྱི་རྩ་གཉིས་ཏེ། དེ་ལྟར་དྲུག་པོ་དེ་དག་གཙགས་བུས་མི་གདབ་སྟེ་སྤང་བར་བྱའོ། །མིག་དང་སྣར་གནས་དཔྲལ་བ་ལ། །བརྟེན་པའི་རྩ་ནི་དྲུག་ཅུ་ལས། །གཞག་པ་གཅིག་དང་གཙུག་གི་གཉིས། །སྐྲ་མཚམས་གནས་པའི་རྩ་བཞི་སྟེ། །བདུན་པོ་དེ་དག་མཚོན་གདབ་སྤང༌། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མིག་དང་སྣར་གནས་ཤིང་བརྟེན་པའི་རྩ་དཔྲལ་བར་འདུས་པ་བཅུ་དྲུག་ཡོད་དེ། རྩ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་གནད་ཀྱི་རྩ་གཅིག་དང་གཙུག་འཁྱིལ་བའི་གནད་ཀྱི་རྩ་གཉིས་དང༌། དེ་བཞིན་དུ་སྐྲ་མཚམས་ཀྱི་རྩ་བཞི་སྟེ་བདུན་པོ་དེ་དག་ལ་གཙགས་བུས་གདབ་པར་མི་བྱའོ། །རྣ་བར་བཅུ་དྲུག་དེ་ལས་འདིར། །སྒྲ་ཐོས་བྱེད་པའི་རྩ་གཉིས་སྤང༌། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣ་བ་ལ་རྩ་བཅུ་དྲུག་ཡོད་དེ། དེ་དག་ལས་སྒྲ་ཐོས་པར་བྱེད་པའི་རྩ་གཉིས་པོ་ལ་མཚོན་གྱིས་མི་གདབ་བོ། །དེ་ཉིད་ལས་ནི་མུར་འགྲམ་གྱི། །མཚམས་སུ་འགྲོ་བ་གཉིས་པོ་སྤང༌། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣ་བ་ལ་བརྟེན་པའི་རྩ་བཅུ་དྲུག་པོ་དེ་ལས་མུར་འགྲམ་གྱི་མཚམས་སུ་འགྲོ་བའི་རྩ་གཉིས་པོ་ལ་མཚོན་གྱིས་མི་གདབ་བོ། །སྤྱི་བོར་བཅུ་གཉིས་དེ་ལས་ནི། །གྱེན་འགྲོ་སྐྲ་མཚམས་བདག་པོ་ལས། །སོ་སོའི་རེ་རེ་སྤང་བར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྤྱི་བོར་གནས་པའི་རྩ་བཅུ་གཉིས་ཡོད་དེ། དེ་དག་ལས་ཀྱང་གྱེན་དུ་འགྲོ་ བའམ་འདེགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་གཉིས་ཀྱི་རྩ་རེ་རེ་དང༌། སྐྲ་མཚམས་ཀྱི་རྩ་ལྔ་པོ་རེ་རེ་དང༌། བདག་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་ཀྱི་རྩ་གཅིག་སྟེ། དེ་ལྟར་མགོ་བོའི་རྩ་ལ་གཙགས་བུས་གདབ་ཏུ་མི་རུང་ངོ༌། །སྤང་ཞིང་དོར་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཡན་ལག་རེ་རེའི་རྩའི། །དབྱེ་བ་དབུག་མིན་ཤེས་ཕྱིར་བཤད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པ་དེ་ལྟར་ན་ཡན་ལག་རེ་རེའི་རྩའི་དབྱེ་བ་དབུག་ཏུ་མི་རུང་བ་དང་རུང་བ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སོ་སོའི་དབྱེ་བ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་ལུས་ལ་དབུག་མི་རུང༌། །མ་ལུས་དགུ་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་ཡོད། །དོག་དང་རྩ་མདུད་ཤིན་ཏུ་ཕྲ། །ཡོ་དང་ཚིགས་ལ་གནས་མི་དབུག །ཅེས་བྱ་བ་ལ། ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་ལ་དབུག་ཏུ་མི་རུང་ཞིང་གཙགས་བུས་གདབ་པར་མི་བྱ་བའི་ཕྱིར། མ་ལུས་པ་མཐའ་དག་བསྡུ་བ་ལ་རྩ་དགུ་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་ཡོད་དོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པ་དེ་དག་གིས་དབུག་ཏུ་མི་རུང་བ་དེ་དག་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་རྩ་གང་དོག་ཅིང་གཅིག་ལ་གཅིག་འབྲེལ་བ་དང༌། རྩ་མདུད་ཆགས་པའི་གནས་དང༌། ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་དང་ཆུང་བ་དང༌། ཡ་ཡོར་གནས་པ་དང༌། དེ་བཞིན་དུ་རུས་པའི་ཚིགས་ལ་གནས་ཤིང་བརྟེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་དབུག་ཅིང་གཙགས་བུས་གདབ་པར་མི་བྱའོ། །རྩ་ནི་བདུན་བརྒྱ་དེ་རྣམས་ལས། །བཞི་ཆར་ཕྲག་ནི་སོ་སོར་རྒྱུ། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་བད་ཀན་ཁྲག །ནད་མེད་ཁྲག་ནི་དེ་ལྟར་གནས། །དེ་ནི་ལུས་ལ་ཕན་འདོགས་ཏེ། །གཞན་དུ་གནོད་པ་སྐྱེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྩ་བདུན་བརྒྱ་ཡོད་པ་དེ་རྣམས་ལས་རང་རང་གི་བཞི་ཆ་སྟེ་བརྒྱ་བདུན་ཅུ་རྩ་ལྔར་རླུང་རེ་རེས་མཁྲིས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ཁྲག་དང་ནད་མེད་པའི་ཁྲག་སོ་སོར་རྒྱུ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རླུང་ལ་སོགས་པའི་ནད་གནས་ཤིང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ནི་ལུས་ལ་ཕན་འདོགས་ཤིང་གནས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། གཞན་དུ་སྟེ་གོ་རིམས་འཆོལ་ཞིང་འཁྲུགས་པར་གནས་ན་ལུས་ལ་གནོད་པ་སྐྱེད་ཅིང་ནད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གནག་དང་དམར་དང་ཕྲ། །སྐད་ཅིག་རེ་རེ་གང་ཞིང་སྟོངས། །མགུལ་བ་རླུང་གི་ཁྲག་རྩ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྩ་དེ་དག་གི་ནང་ནས་རྩའི་མདོག་གནག་པ་དང༌། དམར་བར་གནས་པ་དང༌། ཕྲ་བ་དང༌། སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ཞིང་གང་ ཞིང་སྟོངས་པ་སྟེ། རླུང་ནི་གཡོ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་པས་ན་ལན་འགའ་ནི་གང་ཞིང་རྒྱས་པར་སྣང་ལ། ལན་འགའ་ནི་སྟོང་ཞིང་ཁོང་སྟོང་གི་ཚུལ་དུ་སྐད་ཅིག་རེ་རེར་འགྱུར་བ་དང༌། དེ་བཞིན་དུ་རྩ་གང་ཤིན་ཏུ་འགུལ་ཞིང་འཕར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རླུང་གི་ཁྲག་རྒྱུ་བའི་རྩ་ཡིན་ནོ། །རེག་ཚེ་ཚ་ཞིང་མྱུར་དུ་རྒྱུ། །མདོག་སྔོ་སེར་པོར་འདུག་པ་ནི། །མཁྲིས་པའི་ཁྲག་རྩའི་མཚན་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཁྲིས་པའི་ཁྲག་རྒྱུ་བའི་རྩ་ཡིན་པ་དེ་ནི་རེག་ན་ཚ་བ་འུར་འུར་པོར་འདུག་པ་ཡིན་གྱི་གྲང་བར་གནས་པ་མ་ཡིན་པ་དང༌། །དེ་བཞིན་དུ་མྱུར་དུ་རྒྱུ་ཞིང་འབབ་པ་དང༌། དེ་བཞིན་དུ་མདོག་སྔོན་པོའམ། སེར་པོར་འདུག་པ་ཡིན་ནོ། །དཀར་སྣུམ་བརྟན་གྲང་བད་ཀན་རྩ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བད་ཀན་གྱི་ཁྲག་རྒྱུ་བའི་རྩ་ནི་འདི་ལྟར་གནས་ཏེ། ཁ་དོག་དཀར་བ་དང༌། མདངས་སྣུམ་པ་དང༌། རྒྱུ་བ་བརྟན་ཞིང་འགྱུར་བ་མེད་པ་དང༌། རེག་ན་གྲང་བ་ཡིན་ནོ། །འདྲེས་པའི་མཚན་ཉིད་འདྲེན་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྡན་པའི་ནད་དང་འདུས་པའི་ནད་ཀྱི་རྩའི་མཚན་ཉིད་ནི་འདྲེན་མར་རྒྱུ་བ་ཡིན་ཏེ། རླུང་དང་བད་ཀན་འདྲེས་པའམ། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་འདྲེས་པ་འམ། །མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་འདྲེས་པའམ། གསུམ་ཆར་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་རང་རང་གི་མཚན་མ་འདྲེན་མར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། །མི་མངོན་མཉམ་གནས་སྣུམ་པ་དང༌། །མདོག་དམར་ཁྲག་རྩ་ནད་མེད་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྩ་མི་མངོན་ཞིང་ནང་དུ་ནུབ་པ་དང༌། མཉམ་ཞིང་སྙོམས་པར་གནས་པ་དང༌། རྩུབ་ཅིང་སྣུམ་བག་མེད་པ་དང༌། ཁྲག་གི་མདོག་དམར་བའི་རྩ་ནི་ནད་མེད་པའི་ཁྲག་རྒྱུ་བ་ཡིན་ནོ། །རྩ་བོ་ཆེ་ནི་ཉི་ཤུ་བཞི། །ལྟེ་བ་ལ་ནི་བརྟེན་པ་ཡིན། །དེ་རྣམས་ཀྱིས་བསོར་ལྟེ་བ་ནི། །འཁོར་ལོའི་ལྟེ་བ་རྩིབས་བསྐོར་མཚུངས། །དེས་ནི་སྟེང་འོག་ཐད་ཀ་རུ། །ལུས་འདི་
Chinese
还有两条脉，名为“无害”的要处，名为“不明显”的要处，每一个都有两条，这样总共有十四条。从喉咙到后颈相似之处，青脉、颈脉、后颈脉，违逆脉和八母脉，这十六条都要完全避免。名为“喉咙到后颈相似之处”，有二十四条脉。其中，名为“青脉”的要处有两条脉，颈部的两条脉和后颈的两条脉，名为“违逆”的要处有两条脉，还有八母脉。这样，这十六条脉都不要用针刺，要避免。脸颊有十六条脉，其中两条，连接边界的要避免。名为“脸颊有十六条脉”，脸颊两侧各有十六条脉，其中连接边界的两条脉不要用针刺，要避免。舌头也和脸颊一样，下面的味觉脉两条，以及发出声音的两条脉要避免。名为“舌头也和脸颊一样”，舌头也和脸颊一样有十六条脉，这些脉中，舌头下面的两条味觉脉，同样，还有两条发出声音的脉。这四条都不要用针刺，要避免。鼻子的脉有二十四条，其中嗅觉的两条，以及通往上颚的一条脉要避免。名为“鼻子的脉有二十四条”，鼻子的脉有二十四条，其中鼻子的两条是用来嗅觉和闻气味的，这两条脉不要刺破。同样，鼻子的脉中有一条通往上颚，这条也不要用针刺，这样总共要避免三条。两只眼睛有五十六条脉，做睁开和闭合工作的，两条两条，以及眼角的两条，这六条都要避免。名为“两只眼睛有五十六条”，两只眼睛共有五十六条脉，其中做眼睛闭合和睁开工作的脉各有两条，同样，还有眼角的两条脉，这样总共这六条都不要用针刺，要避免。眼睛和鼻子处在额头上，依靠的脉有六十条，其中放置的一条和头顶的两条，以及发际处的四条脉，这七条都不要用针刺，要避免。名为“眼睛和鼻子处在额头上”，眼睛和鼻子处在额头上，依靠的脉汇集在额头上有十六条。
English
There are also two veins, the key point called "Harmless", and the key point called "Unclear", each with two, so there are fourteen in total. From the throat to the back of the neck, there are similarities, the blue vein, the neck vein, the back of the neck vein, the contrary vein, and the eight mother veins, these sixteen must be completely avoided. Named "Similarities from the throat to the back of the neck", there are twenty-four veins. Among them, the key point called "Blue Vein" has two veins, the two veins of the neck and the two veins of the back of the neck, the key point called "Contrary" has two veins, and there are eight mother veins. In this way, these sixteen veins should not be punctured with needles, and should be avoided. The cheeks have sixteen veins, of which two, connecting the boundaries, should be avoided. Named "The cheeks have sixteen veins", there are sixteen veins on each side of the cheeks, of which the two veins connecting the boundaries should not be punctured with needles, and should be avoided. The tongue is also the same as the cheeks, the two taste veins below, and the two veins that produce sound should be avoided. Named "The tongue is also the same as the cheeks", the tongue also has sixteen veins like the cheeks, among these veins, the two taste veins below the tongue, similarly, there are also two veins that produce sound. These four should not be punctured with needles, and should be avoided. The nose has twenty-four veins, of which the two olfactory veins, and one vein leading to the palate should be avoided. Named "The nose has twenty-four veins", the nose has twenty-four veins, of which the two of the nose are used for smelling and smelling odors, these two veins should not be punctured. Similarly, among the veins of the nose, there is one that leads to the palate, this one should also not be punctured with needles, so a total of three should be avoided. The two eyes have fifty-six veins, doing the work of opening and closing, two and two, and the two of the corners of the eyes, these six should be avoided. Named "The two eyes have fifty-six", the two eyes have a total of fifty-six veins, of which the veins that do the work of closing and opening the eyes each have two, similarly, there are also the two veins of the corners of the eyes, so a total of these six should not be punctured with needles, and should be avoided. The eyes and nose are located on the forehead, and the supporting veins have sixty, of which one placed and two on the top of the head, and four veins at the hairline, these seven should not be punctured with needles, and should be avoided. Named "The eyes and nose are located on the forehead", the eyes and nose are located on the forehead, and the supporting veins converge on the forehead with sixteen.
Chinese
而且，那些脉中，名为“放置”的关键脉一，以及顶髻回旋的关键脉二，同样，发际的脉四，这七个都不能用针刺。偈颂说：“耳有十六，其中此，听声之脉舍。”意思是说，耳朵有十六条脉，其中能听声音的两条脉，不要用针刺。又说：“彼中颊边行，二者亦当舍。”意思是说，依于耳朵的十六脉中，往颊边行走的二脉，不要用针刺。偈颂说：“顶有十二中，上行发际主，各自一当舍。”意思是说，顶上有十二脉，其中向上行或抬起之二关键脉的各一脉，以及发际的五脉的各一脉，名为“主”的关键脉一，这样头部的脉都不能用针刺，应当舍弃。这样是为了知晓每一支脉，可以刺与不可以刺的差别而说的。偈颂说：“身不宜刺，无余九十八，窄与脉结极细微，歪与节处不宜刺。”意思是说，身体的支脉不宜刺，为了不宜用针刺，总集起来有九十八脉。像这样，不宜刺的不仅是这些，凡是窄小且互相连接的脉，以及脉结集聚之处，极其细微和微小的，歪斜之处，以及骨节所依之处，都不要刺。偈颂说：“脉有七百中，四分肩各行，风胆涎血无，无病血亦然，此于身有益，否则生损害。”意思是说，七百脉中，各自的四分之一，即一百七
English
Moreover, among those vessels, one key vessel called "placement," and two key vessels of the crown swirl, similarly, four vessels of the hairline, these seven should not be punctured with a needle. The verse says: "The ear has sixteen, of which, the sound-hearing vessels are abandoned." It means that the ear has sixteen vessels, of which the two vessels that enable hearing should not be punctured with a needle. It also says: "Among them, those that go to the cheek, the two should also be abandoned." It means that among the sixteen vessels that rely on the ear, the two vessels that go to the cheek should not be punctured with a needle. The verse says: "Of the twelve on the crown, the upward-going hairline master, each one should be abandoned." It means that there are twelve vessels on the crown, of which one each of the two key vessels called upward-going or lifting, and one each of the five vessels of the hairline, and one key vessel called "master," thus the vessels of the head should not be punctured with a needle, they should be abandoned. Thus, it is said to know the difference between what can and cannot be punctured in each branch. The verse says: "The body should not be punctured, there are ninety-eight without remainder, narrow and knotted vessels are extremely fine, crooked and at the joints should not be punctured." It means that the branches of the body should not be punctured, and for the sake of not being punctured with a needle, there are ninety-eight vessels in total. Like this, it is not only these that should not be punctured, but also any vessel that is narrow and connected to each other, and the place where the vessel knots gather, extremely fine and small, crooked places, and places that rely on the joints of bones, should not be punctured. The verse says: "Of the seven hundred vessels, a quarter each goes to the shoulders, wind bile phlegm blood without, disease-free blood is also so, this is beneficial to the body, otherwise it will cause harm." It means that of the seven hundred vessels, a quarter of each, that is, one hundre