Tibetan
མ་ཡིན་ན་བརྗོད་པར་འདོད་པ་ཙམ་ལས་བྱུང་ བའི་སྒྲ་རྣམས་གང་ལ་མི་སྲིད་པས་ཡིན། དེ་མཐོང་བ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིང་མཐོང་བ་ནའོ། །ཅི་དེ་ལྟར་རྟོགས་པ་མཐོང་ངམ་ཞེ་ན། བདག་གིས་ཞེས་བྱ་བའོ། །མཐོང་བ་ལ་ནི་མཐོང་བཞིན་པའོ། །དེ་ཉིད་བརྗོད་པ་ནི་དེ་ནི་འདི་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བ་སྣང་བ་ཐ་དད་པ་ཐ་དད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ཐ་དད་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ནའོ། །དངོས་པོ་འགའ་ཡང་ཐ་དད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འོ་ན་འདིའོ་ཞེས་སྣང་བ་ནི་དོན་བྱ་བ་བྱེད་པའི་དངོས་པོའི་འཛིན་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་འདིའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྣང་བ་ཡང་ཞེས་བྱ་བའོ། །འདི་ནི་དེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཤེས་པ་འདི་ལ་འདིའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྣང་བ་ཡང་མདུན་ན་གནས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་ལྷག་པར་ཞེན་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་མངོན་སུམ་དུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ། ཐུན་མོང་བའི་དངོས་པོ་མེད་པས་ན་དངོས་པོ་ལ་རེག་པའི་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་གང་གི་ཚེ་མདུན་ན་གནས་པའི་དངོས་པོ་གཅིག་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཐུན་མོང་བ་ཉིད་དང་བྲལ་ན་ནི་ཞེས་གསུངས་སོ། །རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་གོ་ནས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པས་བརྗོད་པ་ནི་གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་དོན་ལ་འཇུག་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་ལ་སྒྲ་མཁོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲའི་ཡུལ་ལའོ། །སྒྲ་དང་རྟགས་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ནི་ཡུལ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་མེད་པ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་ལ་འཇུག་ཀྱང་རང་བཞིན་དངོས་སུ་མེད་པ་ཁོ་ནའོ་སྙམ་ན། རང་གི་ངོ་བོ་ལ་རེག་ན་ནི་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པ་དང་མངོན་སུམ་གཉི་ག་ལ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་སྒྲ་ཡང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ན་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ལ། དེ་དང་ཡུལ་མཚུངས་པ་དབང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་དེ་ཉིད་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་པ་དེས་ན་ཐལ་བ་འདིར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་སྙམ་ན། སྒྲའི་ཤེས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བའོ། །རྣམ་འགྲེལ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་པ་གཉིས་གསུངས་པ་ནི་ཅི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་སྟེ་ཐུན་མོང་ཡིན་ཡང༌། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ན་ནི། གང་དུ་མངོན་སུམ་ལ་འདོད་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་ མེད་པ་དེ་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དོགས་པ
Chinese
如果不是这样，那么仅仅是想要表达而产生的语音，在什么情况下是不可能的呢？“当看到它时”的意思是当看到树时。如果问是否像那样理解所见，回答是“我”。“看到”是指正在看到。“表达那个本身”是指“那个就是这个”。“那个”是指使不同的显现成为不同，即使它不是不同的自性。没有任何事物会变成不同。那么，如果显现为“这是什么”，那就是对能起作用的事物的执着。如果问因此会变成现量吗，回答是显现为“这是什么”。“这个就是那个”是指：对于这个知识，显现为“这是什么”，也是对所有面前存在的事物中，哪个不是共同自性的东西特别执着。因此怎么会变成现量呢？因为没有共同的事物，所以没有接触事物的自性。然而，当对面前存在的一个事物特别执着时，那会怎么样呢？回答是，如果与共同性分离，那么就如是说了。用其他方式理解，通过证明没有分别念而表达，那就是“如果”。“进入隐蔽义”是指：因为对于已经变成现量的事物，不需要语音。 “对于那个”是指语音的境。“语音、符号和分别念”是因为境相同。如果问，因为是具有隐蔽境的，那么怎么会没有目标呢？如果认为即使进入隐蔽，也仅仅是没有真实的自性，回答是，如果接触自己的体性，那么就如是说了。“因为没有差别”是指对于记忆和现量两者，都进入隐蔽。如果认为语音也仅仅是进入自己的相，并且与那个境相同，根识也同样会进入那个，那么这个过失会怎么样呢？回答是“语音的知识”。这个《释量论》本身所说的两种说法是，“如果”是指即使是共同的，如果是与分别念一起的，那么，在哪里没有随顺想要现量，那就是具有目标的，这样疑惑。
English
If not, in what case would the sounds arising merely from the desire to express be impossible? "When seeing it" means when seeing a tree. If asked whether the seeing is understood in that way, the answer is "I". "Seeing" refers to the act of seeing. "Expressing that very thing" means "that is this". "That" refers to making different appearances different, even if it is not a different self-nature. No object will become different. Then, if the appearance is "what is this", that is the grasping of an object that performs a function. If asked whether it will therefore become manifest, the answer is the appearance of "what is this". "This is that" means: for this knowledge, the appearance of "what is this" is also particularly attached to whatever is the uncommon nature of all things present, which are in front. Therefore, how can it become manifest? Because there is no common object, there is no nature of touching the object. However, when one is particularly attached to one object that is present, what will happen then? The answer is, if it is separated from commonality, then it is said. Expressing by understanding in another way, by proving that there is no conceptual thought, that is "if". "Entering into the hidden meaning" means: because there is no need for sound for what has become manifest. "For that" refers to the object of sound. "Sound, signs, and conceptual thoughts" are because the objects are the same. If asked, since it has a hidden object, how can it be without an object? If it is thought that even if entering into the hidden, it is only without a real nature, the answer is, if it touches its own essence, then it is said. "Because there is no difference" means that for both memory and direct perception, it enters into the hidden. If it is thought that sound also only enters into its own characteristic, and since that object is the same, the sense consciousness will also enter into that, then how will this fault occur? The answer is "the knowledge of sound". The two statements spoken by this very Commentary on Valid Cognition are, "if" means even if it is common, if it is with conceptual thought, then, where there is no following of wanting direct perception, that is with an object, thus doubting.
Tibetan
་ནི་འོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ལན་ནི་གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་མངོན་སུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནའོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྒྲའི་རྣམ་པ་ཉིད་ནི་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མངོན་སུམ་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པར་གྱུར་ནའོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པར་མ་གྱུར་ནའོ། །ངེས་སོ་ཞེས་ནས་འཇིག་རྟེན་ཞེས་འབྲེལ་ཏོ། །ངེས་པའི་རྣམ་པར་བརྗོད་པ་ནི་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཚོགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་ཆགས་དང་དབང་པོ་ཚོགས་པ་ལས་སོ། །ཤེས་པ་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་མངོན་སུམ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་པའོ། །ཚད་མ་ཉིད་སྟོན་པ་འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཐ་དད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་བྱེད་པའི་ཤེས་པའོ། །རྒྱུ་ཐ་དད་པ་ཉིད་སྟོན་པ་ནི་སྒྲ་དང་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཅི་སྟེ་ཤེས་པ་གཉིས་གལ་ཏེ་གཅིག་ཏུ་མ་གྱུར་ན་ཐ་སྙད་ཉིད་མེད་པར་ནི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་ཐ་སྙད་ནི་ཞེས་གསུངས་སོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟར་ཐ་སྙད་བྱེད་སྙམ་ན། ཚོགས་པ་ཙམ་གྱིས་ཞེས་གསུངས་སོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པར་ཡང་ཐ་སྙད་སྟོན་པ་ནི་གཞན་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེའི་ཚེ་ཡང་མཐོང་བཞིན་པ་ལ་ཞེན་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཞན་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་འཇུག་པའི་ཡུལ་དེ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་ཀྱང་ཐ་སྙད་ཡོད་པར་བསྟན་ནས། ད་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡོད་ཀྱང་ཐ་སྙད་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་སྒྲ་སྦྱོར་བར་བྱ་བའོ། །དོན་བྱ་བ་སྦྱོར་བའི་རང་བཞིན་ཉིད་དབང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན། དོན་བྱ་བ་ཡང་ཞེས་བྱ་བའོ། །རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པར་ཐལ་བ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དག་ལ་ཡང་མངོན་སུམ་འཇུག་པས་ན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཤད་པ་ནི་གཞན་དུ་ཡང་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དཔེར་ན་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་དེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆ་མེད་པ་ཡོད་ཀྱང་འབྱུང་བ་དབང་པོ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བློ་གཞན་ཡང་དབང་པོ་ལས་སྐྱེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དཔེའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་ན་འདིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་འཇུག་པ་མདུན་ན་གནས་པའི་དངོས་པོ་ངེས་པ་ཉིད་ མི་འཐད་སྙམ་ན་འདི་ལ་ཞེས་སྨོས་སོ། །ངེས་པར་མ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་མ་བཟུང་བའོ
Chinese
是“那么”的意思。回答是“如果”的意思。“那时”的意思是，随顺意义的现量之体性。如果是那样，怎么会没有分别呢？是说“声音的形象本身”。“如果是那样”的意思是，如果成为具有现量分别。“如果不是那样”的意思是，如果不是具有分别。“决定”到“世间”是连接的。“决定的表达”是“这是”的意思。“由集合”的意思是，由习气和根的集合。“知识是生起”的意思是，具有分别的现量生起。“量本身显示”是“这样”的意思。“不同”的意思是，分别和随顺意义的知识。“显示因不同本身”是“声音和”的意思。如果两个知识如果不是一个，那么名言本身就会不存在，所以说“名言是”。如果想，那么怎么进行名言呢？回答说“仅仅由集合”。即使没有分别也显示名言，是“其他”的意思。那时也对所见之物有执着，所以是“其他分别”的意思。这样，首先显示了在进入的对境上，即使没有分别也有名言。现在说即使有分别也没有名言，是“声音要连接”。如果想，意义行为连接的自性本身会成为根的识，回答说“意义行为也”。“成为没有比量”的意思是，因为现量也进入过去和未来，所以由它本身成立。解释是“也要看其他”，是“如是”的意思。例如“就是那个”的意思是，虽然有“由彼是彼”的无分，但生起是根所生的，同样其他的智慧也会成为根所生的，这是例子的意义。又，如果怎么样是“这个”等等的进入，对面前存在的事物决定本身不合理，所以说了“对于这个”。“没有决定”的意思是没有被分别执取。
English
It means "then." The answer means "if." "At that time" means that it follows the meaning of the nature of perception. If that is the case, how can there be no discrimination? It is said that "the form of sound itself." "If that is the case" means that it becomes a perception with discrimination. "If that is not the case" means that if it does not become with discrimination. "Determination" to "world" is connected. "The expression of determination" means "this is." "By assembly" means from the assembly of habits and senses. "Knowledge is arising" means that the perception with discrimination arises. "The measure itself shows" means "like this." "Different" means the knowledge of discrimination and following the meaning. "Showing the cause of difference itself" means "sound and." If the two knowledges are not one, then the term itself will not exist, so it is said that "the term is." If you think, then how do you make a term? The answer is "only by assembly." Even without discrimination, the term is shown, which means "other." At that time, there is also attachment to what is seen, so it means "other discrimination." In this way, it first shows that even without discrimination, there is a term in the object of entry. Now it is said that even with discrimination, there is no term, which means "sound to be connected." If you think that the nature of the meaning action connection itself will become the root consciousness, the answer is "meaning action also." "Becoming without inference" means that because perception also enters the past and the future, it is established by itself. The explanation is "also look at others," which means "as it is." For example, "that is it" means that although there is an indivisible "by that is that," the arising is born from the root, and similarly, other wisdom will also become born from the root, which is the meaning of the example. Also, if how is the entry of "this" etc., the determination of the object in front of you is unreasonable, so it is said "for this." "Undecided" means not being grasped by discrimination.