Tibetan
་པ་མེད་པ་དེ་ནི་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དབང་པོའི་རྣམ་བར་ཤེས་པ་འདས་པ་དྲན་པ་ལྟ་བུའོ། །དབང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་སྔ་ཕྱིར་རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས་དོན་བསྲེ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་སྦྱོར་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་འགལ་བ་དམིགས་པའོ། །གཞན་ཡང༌། གཞན་ལ་འཇུག་སེམས་ཅན་གྱི་ཡང༌། །མིག་གིས་གཟུགས་དག་མཐོང་བར་འགྱུར། །མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་དོན་ལས་འདས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་གཞན་ལ་སེམས་འཇུག་པ་ཅན་གྱི་ཡང་སྟེ། འདས་པ་ལ་སོགས་པ་རང་གི་མིང་དང་བསྲེས་ནས་རྟོག་པ་ན་ཡང༌། ད་ལྟར་གྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མིག་གི་དབང་པོའི་ཤེས་པས་མཐོང་ཞིང་འཛིན་པར་བྱེད་ཀྱི། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེས་དོན་དེ་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོགས་པར་མི་ནུས་ཏེ། དེས་འངས་པའི་དོན་རྗོད་པར་བྱེད་པ་བོར་ནས་ད་ལྟར་གྱི་དོན་མིང་དང་སྦྱར་ནས་འཇུག་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ད་ལྟར་གྱི་དོན་མིང་དང་བསྲེ་བ་ཅན་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉིད་གཅིག་ཅར་མི་འཇུག་པའི་ ཕྱིར་རོ། །མཐོང་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡོད་ན་ཡང་དེ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བརྡ་མི་འཛིན་སྣང་བར་གྱུར་པའི་དོན་གྱི་མིང་མི་འཛིན་པ་དེའི་ཚེ། ད་ལྟར་གྱི་ཡུལ་འཛིན་པའི་དུས་ན་གསལ་བ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་མངོན་སུམ་ནི་རྟོག་པ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྐད་དུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་དེ་སྐྱེས། དེའི་མིང་འཛིན་པར་འབྱུང་བར་ཡང་རྟོག་པ་ཡིན། གལ་ཏེ་དེའི་མིང་འཛིན་པ་དེ་དེ་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། འོ་ན་ནི་མིང་དེ་འཛིན་པར་འབྱུང་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ན། དབང་པོའི་ཤེས་པ་རྟོག་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་གང་ལ་སྒྲ་ན་ངེས་འགོད་པ་མིང་གིས་ཡུལ་དེ་ལ་རྣམ་རྟོག་སྐྱེ་བར་འགྱུར། དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཐ་སྙད་ཀྱི་དུས་སུ་ཉེ་བར་སྦྱོར་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ལ་སྒྲ་འགོད་པ་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡུལ་ཉིད་ལ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་དབང་པོའི་ཡུལ་ཉིད་ལ་སྒྲ་འགོད་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཆེ། དེས་ན་སྒྲའི་དོན་གྱི་ཡུལ་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་རྒྱུའི་ཕྱིར། དབང་སྐྱེས་ཀྱི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཞིན་དུ་འཇུག་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཡང་འགྱུར་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས། དེ་དེ་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོན་ཏན་ཡང་འདོད་པས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཉེ་བ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་དབང་བོ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཤེས་པའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མཐོང་བ་མིན་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཡང་མཐོང་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེའི་ཡུལ་ལ་སྦྱོར་བར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །དབང་པོ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཤེས་པ་དེ་དག་སྒྲའི་དོན་ཅི་ཡུལ་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ། སྒྲ་དང་དོན་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་དེ་ལ་ཡང་བརྡ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱོར་བ་ནི་གང་ཞིག་འདས་ན་ཡན་གར་འགྱུར་བདེ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ལ་ངེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་མར་མེ་མེད་ན་ཡང་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ལྟ་བུའོ། །སྒྲ་འགོག་པ་ཡང་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོ་འདས་པ་དང་ཞིག་པ་ལ་སོགས་པས་དབང་པོའི་ཡུལ་ལས་འདས་ན་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་འགལ་བ་དམིགས་པའོ། །དེ་བས་ན་སྒྲ་དང་འདྲེས་པའི་དོན་འཛིན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ། སྐྱེས་བུ་འདི་གཟུགས་ ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་གྱུར་པ་ན། གཟུགས་གཟུགས་ཞེས་ནི་མཐོང་བར་འགྱུར། །དེའི་ཚེ་དེའི་ཡུལ་ཅན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་གྱི། བློ་མཐོང་བ་ཅི་ཞིག་ཡིན། མཐོང་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་གཟུགས་ཉིད་འཇུག་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་ཉིད་མངོན་སུམ་ཡིན་པར་འགྱུར། །དེའི་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཤེས་པ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་དེ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། གཟུགས་བཞིན་དུ་གཟུགས་མཐོང་བ་ལ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཉམས་མྱོང་ཡོད་ན་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་མཐོང་བ་ལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མ་གྲུབ་པས་ངའི་གཟུགས་མཐོང་བ་ནི་དེ་ཉིད་ཡིན་ཞིང་ངའི་གཟུགས་མཐོང་བ་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁྱོད་འདོད་པ་མངོན་སུམ་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ཡང་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་ན། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་ཡང་སྣང་ངོ༌། །དེ་བས་ན་དའི་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡོད་པ་དེ་ལྟར་ན་མི་འདོད་བཞིན་དུ་ཁས་བླང་བར་བྱའོ། །དེ་བས་ན་དེ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་མི་རྟོག་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་སྐྱོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང༌། དེ་མངོན་སུམ་ཉིད་མ་ཡིན་ན་དོན་མངོན་སུམ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་གཟུགས་འཛིན་པའི་དུས་ན་གཟུགས་མཐོང་བ་ལ་མི་དམིགས་པ་དེས་ན། དེ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་གཟུགས་ཀྱི་བློ་དེ་ནི་ཁྱོད་ཀྱི་གཞུང་གིས་ཇི་ལྟར་རྟོག་མེད་འགྱུར། གལ་ཏེ་མངོན་སུམ་རྟོག་པ་མེད་པ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་ན་རྟོག་པ་མེད་པ་ཡང་ཡིན་པར་འགྱུར་པ་དེ་བས་ན་རྟོག་པ་མེད་པ་ཁོ་ན་མངོན་སུ
Chinese
没有作用的那个不是能作者，比如眼识对过去的记忆。眼识也不能通过先后认识的方式，进行混合意义的连接作用，这叫做遍及作用的相违之处。另外，对于具有心识的其他事物，眼睛能够看到各种形象。对于超越显现之义的过去等其他意义，具有心识的，即使过去等与自己的名称混合而进行思考，现在形象等也由眼睛的识所见和执持。但是，分别念不能见到那个意义，因为分别念不能认识到，它放弃了表达过去意义的作用，而将现在的意义与名称结合起来，因此会陷入错误。当现在的意义与名称混合时，就没有其他的分别念存在，因为分别念本身不会同时起作用。
English
That which is without function is not an agent, like the memory of the past by eye-consciousness. Eye-consciousness also cannot perform the action of connecting meanings through the way of understanding before and after, which is called the contradictory point of pervasive action. Furthermore, for other things that have mind, the eye can see various forms. For other meanings such as the past that transcend the meaning of manifestation, those with mind, even if the past etc. are mixed with their own names and thought about, the present forms etc. are seen and grasped by the consciousness of the eye sense. However, conceptualization cannot see that meaning, because conceptualization cannot recognize that it has abandoned the function of expressing the past meaning and combines the present meaning with the name, therefore it will fall into error. When the present meaning is mixed with the name, there is no other conceptualization, because conceptualization itself does not occur simultaneously.
Chinese
如果不是了知有为之识之外境义，那么外境义也成了可见的。因此，也不会与它的境相合。这些从根识所生的识，怎么会不是声音之义的对境呢？因为声音和义，过去等等，对它也是一种表示。相合是指，如果过去，那么快乐会变成什么样子呢？快乐不是确定在它的自性上，例如，即使没有灯，也有耳的识。声音的遮止，也是因为所用的事物，过去和坏灭等等，即使超出了根的对境，也会变化，这被称为周遍的相违之处。因此，不是执持与声音相混的义。另外，如果分别念本身是现量，那么，当这个人 显现面向色时，就会见到色，称为色。那时，它的对境，具有执持色等等的体性。什么是可见的智慧？不是可见的。如果是那样，因为分别念的识进入色，所以，色本身就成了现量。它的识不是。如果识也同样进入，那么，就像色一样，见色时也没有分别念。即使有它的体验，也不能说没有。这样，因为在见时没有成立体验，所以，你所认为的“我见到的色就是那个，我见到的色就是这个”，即使现量和分别念一起进入也不会改变，分别念也会显现。因此，如果有它的体验，那么就不得不违背自己的意愿而承认。因此，那个体验是无分别的，因为有如前所说的过失，并且，如果它不是现量，那么就会推及到义也不是现量。分别念在执持色的时候，因为不专注于见色，所以，那个体验，色的智慧，按照你的宗义，怎么会变成无分别呢？如果不是现量无分别，那么也会变成无分别，因此，只有无分别才是现量。
English
If it is not seeing the meaning of the external realm of the knowing consciousness, then the meaning of the external realm also becomes visible. Therefore, it will not be combined with its object either. How can those consciousnesses born from the senses not be the objects of the meaning of sound? Because sound and meaning, past and so on, are also a kind of expression for it. Combination means, if it is past, what will happiness become? Happiness is not certain in its own nature, for example, even if there is no lamp, there is still the consciousness of the ear. The cessation of sound is also because the things used, past and destroyed, etc., even if they exceed the object of the senses, will change, which is called the contradictory place of pervasiveness. Therefore, it is not holding the meaning mixed with sound. Furthermore, if conceptualization itself is direct perception, then, when this person appears to be facing form, he will see form, called form. At that time, its object, which has the nature of holding form and so on. What is visible wisdom? It is not visible. If that is the case, because the consciousness of conceptualization enters form, form itself becomes direct perception. Its consciousness is not. If consciousness also enters in the same way, then, like form, there is no conceptualization when seeing form. Even if there is its experience, it cannot be said that there is not. In this way, because the experience is not established at the time of seeing, so, what you think, "The form I see is that, the form I see is this", even if direct perception and conceptualization enter together, it will not change, and conceptualization will also appear. Therefore, if there is its experience, then one has to admit it against one's will. Therefore, that experience is non-conceptual, because there is the fault as mentioned before, and if it is not direct perception, then it will be inferred that meaning is also not direct perception. When conceptualization holds form, because it does not focus on seeing form, so, that experience, the wisdom of form, according to your doctrine, how can it become non-conceptual? If it is not direct perception without conceptualization, then it will also become without conceptualization, therefore, only without conceptualization is direct perception.
Tibetan
མ་ཡིན་ནོ།། དེ་ཉིད་ཀྱིས་མྱོང་ཡིན་ན་ནི། །གཟུགས་ཀྱི་བློ་གང་གིས་གཟུགས་གཟུགས་ཞེས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་དོན་འཛིན་བར་བྱེད་དོ། །བློ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡིན་ན། བློའི་བདག་ཉིད་དེ་ཉིད་ཀྱང་གཟུགས་མཐོང་པ་གཟུགས་མཐོང་བ་ཞེས་འཛིན་པར་བྱེད་པར་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁས་ལེན་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉིད་མཐོང་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དེ་ཉིད་མི་འཐད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡུལ་དང་དེ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལ། རྟོག་པ་གཉིས་ཅིག་ཅར་མཐོང་བའི་བློ་འཇུག་པ་དམིགས་པ་མེད་ན། གང་གིས་ན་དེ་ལྟར་འགྱུར། དེ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་བློའི་ཡུལ་དང་རང་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ དག་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་གཉིས་ཅིག་ཅར་འཇུག་པར་མི་རུང་བས་ན་བསྟན་པ་ཡིན། ལན་བརྗོད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གང་ཞེ་ན། དུས་མཚུངས་རྣམ་པར་ཤེས་གཞན་གྱིས་ཉམས་མྱོང༌། །དབང་པོའི་ཤེས་པ་དང་དུས་མཚུངས་པར་འབྱུང་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་གྱིས་གཟུགས་ཀྱི་བློ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་སྟེ། འཛིན་པ་ཡིན་ཏེ། ཅིག་ཅར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དུས་ཕྱིས་འབྱུང་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཡང་ངས་གཟུགས་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཚེ་ཡང་མཐོང་བ་དེ་འགག་པ་ཡིན་ཏེ་མཐོང་བ་དེ་འདས་པ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དྲན་པ་དེ་ཡང་སྔར་གཟུང་བ་མེད་ཅིང༌། ཉམས་མྱོང་མེད་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ། །གལ་ཏེ་མཐོང་བ་འདས་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཕྱིས་འབྱུང་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་བྱེད་པར་འདོད་པ་དེའི་ཚེ། ཇི་ལྟར་རྒྱུད་གཞན་དང་འབྲེལ་བ་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་བ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ན། བདག་ཉིད་ལ་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་མཐོང་བ་འགག་པ་ན་ཡང༌། གཞན་བློ་ཡོངས་གཅོད་ཐ་དད་མེད། །ངོ་བོ་ཅན་གྱི་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་དང་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན། རང་བློའི་བློར་འགྱུར་ཏེ། ལྐོག་ཏུ་གྱུར་བ་ཉིད་དང༌། འདས་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་རང་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་གནས་པའི་བློ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མེད་པ་དག་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་གནས་པའི་མཐོང་བ་ལ་བློ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་རང་གི་རྒྱུད་ཀ་གནས་པ་ལ་ཡང་འགྱུར་ན། དེ་ལྟར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ངའི་གཟུགས་མཐོང་བ་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་པ་གཞན་དུ་བདག་ཉིད་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཅན་གྱི་བློ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ།། །།ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་གྱི་འགྲེལ་པ། བམ
Chinese
并非如此。如果由它本身来体验，那么，以何种色之识，能执持对色，色之如此这般的分别念，以及与之相关的意义呢？如果由那个识本身来体验，那么，那个识的自性本身也应执持见色，见色如此这般，如果这样承认，那么，分别念本身体验见色，那就不合理了。这样一来，对于境及其体验，如果没有同时生起二种分别念的识，那又如何能成立呢？这说明了，色之识的境与自身体验的分别念的自性，二者不能同时生起。应当明白这是在回答问题。什么呢？同时的识由其他的体验。与根识同时产生的，具有这种性质的分别念的识，由其他的识来体验色之识，即是执持，因为没有同时见到二种分别念的缘故。之后产生的，也变成我说我见到了色，因为那时，见色已经灭去了，见色已成过去，而分别念才生起，那么，那个忆念，之前未曾执持，没有体验，又怎么会成立呢？根本不可能。如果想要对过去的见色，也进行之后产生的分别念的完全断定，那么，就像与他相续相关的隐蔽的识一样，对于自身，即使色等的见已灭去，其他的识的完全断定也无差别。具有本体的完全断定与无差别之自性。变成自识的识，因为对于安住在自他相续中的，隐蔽的，以及没有过去的识的体验，没有差别之故。如果像安住在他人相续中的见色是识一样，安住在自身相续中也变成识，那是不可能的，因为会生起这样的识，即以另一种方式，各自自己以觉知来体验，这是我的见色。量理宝论释，卷。
English
It is not so. If it is experienced by itself, then, by what consciousness of form can one hold the meaning related to the conceptualization of form, such as 'form is like this'? If it is experienced by that consciousness itself, then, the very nature of that consciousness should also hold seeing form, 'seeing form is like this.' If one admits this, then it is unreasonable for the conceptualization itself to experience seeing. In that case, for the object and its experience, if there is no simultaneous arising of two conceptualizations, how can that be established? This explains that the nature of the conceptualization of the object of the consciousness of form and its own experience cannot arise simultaneously. It should be understood that this is answering a question. What is it? Simultaneous consciousness is experienced by another. The consciousness of conceptualization, which arises simultaneously with the sense consciousness, is experienced by another consciousness, namely the consciousness of form, which is holding, because two conceptualizations are not seen simultaneously. That which arises later also becomes 'I saw form,' because at that time, the seeing has ceased, the seeing has become past, and the conceptualization arises. Then, that memory, which was not previously held, and without experience, how can it be established? It is simply impossible. If one wants to completely determine the past seeing with a conceptualization that arises later, then, just like the obscured consciousness related to another continuum, for oneself, even if the seeing of form etc. has ceased, there is no difference in the complete determination of other consciousnesses. Having the nature of complete determination and non-difference of entity. It becomes the consciousness of one's own consciousness, because there is no difference for the experience of obscured and non-past consciousnesses residing in one's own and others' continua. If seeing residing in another's continuum is consciousness, then it also becomes consciousness residing in one's own continuum, but that is not possible, because such a consciousness arises, namely, in another way, each one experiences with awareness, 'this is my seeing of form.' Commentary on Pramāṇavārttika, Volume.