Tibetan
། མངོན་སུམ་རྟོག་དང་བྲལ་བ་ཅན། །མངོན་སུམ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ཡང་སྒྲ་འགོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང༌། དེ་དང་འབྲེལ་པ་མེད་པ་ཅན་གྱི་དོན་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ། །སྲིད་པའི་བདག་ལ་སོགས་པ་ལ་ལར་དབང་སྐྱེས་ལ་སོགས་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །སོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་ཡིད་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང༌། ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རྣམ་པས་འཇུག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གཟུང་ངོ༌། །སྐྱེས་བུ་བརྡ་ལ་བྱང་བའི་དབང་པོའི་ཤེས་པ་རྟོག་མེད་ཡིན་པར་སྨྲའོ། །ཅི་དང་འདྲ་བར་ཞེ་ན། བྱིས་པའི་བློ་བཞིན་ཏེ། དེ་སྐྱེས་པའི་བྱིས་པ་ཆུང་ངུའི་དབང་པོའི་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ། །དཔེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བས་སྟོང་པ་མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་བྱིས་པའི་རྣམ་རྟོག་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བྱིས་པའི་དབང་པོའི་ཤེས་པ་ནི་རྟོག་པ་མེད་བ་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་གྲགས་པའི་རྒྱུ་ནི་སྨྲ་བ་ཡིན། །གང་ཞེ་ན་བརྡ་ཉམས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། བྱིས་པ་རྣམས་ལ་བརྡ་འཛིན་པའི་ནུས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །སྦྱོར་བ་ནི་སྐྱེས་བུ་གང་གིས་དོན་གང་གི་འབྲེལ་བ་གང་དང་ལྷན་ཅིག་མི་འཛིན་པ་དེ་ནི་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་ནས་འཛིན་པ་དེ་ནི་མ་ ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་སྐྱེས་བུས་ཉེ་བའི་བ་ལང་ཅན་དང༌། ལྷན་ཅིག་དེའི་སྐྱེས་བུའི་འབྲེལ་པ་མི་འཛིན་པ་ལྟ་བུའོ། །བྱིས་པས་ཀྱང་སྒྲ་དང་དོན་གྱི་འབྲེལ་པ་འཛིན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དཔེ་གྲུབ་པ་ན་རྒྱུ་མི་དམིགས་པ་གོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་བསྒྲུབ་པ་དང་དགག་པ་ལ་བཟློག་ན་གནོད་པ་ཅན་གྱི་ཚད་མ་འཇུག་པ་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དང༌། འགལ་བ་རབ་ཏུ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལྷག་མ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ལྡོག་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་བྱིས་པས་ཀྱང་སྒྲ་དང་དོན་གྱི་འབྲེལ་པ་འཛིན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཁྱབ་པ་ཡང་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དེ་ལྟར་ན་རྒོལ་བ་དེ་དག་གི་ནི། བྱིས་པའི་མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཤེས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་གྱི། དཔྱོད་པར་བྱེད་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྟོག་མེད་ཕྱིར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱང་བརྡ་འཛིན་པར་མི་ནུས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་འགྱུར་བ་ལ་སྐྱོན་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དེ་དེ་ལྟར་ན་འགྱུར་བ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མངོན་སུམ་མཐོང་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་བྱིས་པ་ཟས་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་ཀྱང་དྲན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པ་མེད་ཅིང༌། དེ་ཡང་གདོན་མི་ཟ་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ན་གང་ལས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན། གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་བྱིས་པ་དེའི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་བ་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་བརྡ་བྱང་བ་ལས་སྔར་མེད་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ། བརྡའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་བརྡ་དེ་ནི་བརྡ་འཛིན་པའི་དུས་ཕྱིས་ཀྱང་མི་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་དཔྱོད་བར་བྱེད་པའི་ཤེས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུ་ཤི་བའི་མཐར་ཐུག་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་དེའི་ཚེ་འོ་ན་བརྡ་རྟོག་པའི་ཐབས་མེད་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུར་མི་འགྲུབ་བོ། །དེ་ལྟར་ན་བྱིས་པ་གཞོན་ནུའི་རྒྱུད་ལ་གནས་པའི་དབང་པོའི་ཤེས་པ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དཔེར་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།། །།ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་གྱི་འགྲེལ་པ། བམ་པོ་ཉི་ཤུ་བདུན་པ། གལ་ཏེ་བརྡ་ལ་མ་བྱང་བའི། །ཡིད་བྱིས་པ་བརྡ་ལ་མ་བྱང་དུ་ཟིན་ཀྱང༌། དཔྱོད་པར་བྱེད་ པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བརྡའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད། རྣམ་པར་དཔྱོད་པར་བྱེད་པའི་ཡིད་དེས་ནི་བརྡ་ཡིན་པར་འདོད་པ་དེ་ལྟར་ན། བརྡ་ཡི་རྒྱུ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་དེ་ལ་ཡིད་བརྡ་ལ་མ་བྱང་བའི་རྣམ་པར་དཔྱོད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་ན། དེ་བཞིན་དབང་སྐྱེས་ལ་ཡང་འགྱུར། །གལ་ཏེ་ཡང་དེ་ལ་སྒྲ་དང་འདྲ་བ་མེད་པ་དེ་ལྟར་ན་ཡང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དཔྱོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་དབང་པོའི་ཤེས་པ་ངེས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་བརྗོད་པ་དང་འདྲེར་རུང་བ་འབྱུང་བ་ལ། འཐད་པ་བརྗོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བཟློག་པ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་དཔེ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །འདི་འདྲ་འདི་ཡང་ལྷག་ལྡན་ཡིན། །དབང་སྐྱེས་ལ་སོགས་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྟགས་ནི་བསྒྲུབ་པ་དང་དགག་པ་དག་ལ་འབྲེལ་པ་དང་འགལ་བ་མ་བསྒྲུབས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་བྱིས་པའི་དབང་པོའི་ཤེས་པ་གོ་བར་བྱེད་པའི་རྟགས་གཞན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པར་རབ་ཏུ་བསྒྲུབས་པ་དཔེ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་དེའི་ཚེ་བྱིས་པའི་དབང་པོའི་ཤེས་པ་ལ་སྒྲུབ་བྱེད་གང་ཡིན་ཉིད། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བར་གྲུབ་པར་རུང་ཞེས་བརྗོད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད། དེ་ཉིད་འདིར་ཡང་སྐྱེས་བུ་བརྡ་ལ་བྱང་བའི་དབང་པོ་ཤེས་པ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པ་ཡང་བརྗོད་བྱ་སྟེ་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ན། དབང་སྐྱེས་ལ་སོགས་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་འགོད་པས་ཅི་ཞིག་བྱ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དབང་པོའི་བློ་དག་མཚུངས་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེས་བུ་བརྡ་ལ་བྱང་བ་དང་བྱིས་པའི་དབང་པོ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་སོ་སོའི་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་ན། གང་གིས་ན་བྱིས་པའི་དབང་པོའི་ཤེས་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དེ་ལས་གཞན་པའི་དཔེ་ཉིད་ཡིན། འདིས་ནི་མྱོང་སོགས་བཤད་པ་ཡིན། །དབང་པོ་ལས་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྐྱོན་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རྣམ་པས་འཇུག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང༌། ཡིད་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རིགས་ཀྱི་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་ན་དེ་བས་ན། འདི་ཇི་ལྟ་བར་འདིར་གཏན་ཚིགས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཞར་ལ་འོང་བ་བསྟན་ནས་ད་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། སློབ་དཔོན་ཉིད་ཀྱིས་རིག་པ་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཁྱད་པར་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་ཞིག་གང་གིས་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་རྟོགས་པ་དེའི་རྟོགས་པའི་རྣམ་པ་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཤེས་པས་ཁྱད་པར་དང་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་སྣང་བ་ཐ་དད་པ་ཅན་དང་རང་གི་ངོ་བོར་བཟུང་ནས་སོ། །ཁྱད་པར་དང་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་ཐ་དད་པར་ཉེ་བར་མཚོན་པ་དེ་དག་ནི། འབྲེལ་བ་དང་འཇིག་རྟེན་གཞུང་ལུགས་ནི། སྒྲའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་རིག་པའོ། །ཕྱིས་དེས་ཁྱད་པར་ཅན་འཛིན་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་རང་གི་ངོ་བོ་བཟུང་བ་ཅན་གྱི་ལྷ་སྦྱིན་དེ་ལས་ལྡོག་པའི་ངོ་བོ་ཅན་གྱི་དབྱུག་པ་འཛིན་པས་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་གྱུར་པ་རྟོགས་པ་ན། དབྱུག་པ་ཅན་ཞེས་བཟུང་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་དེ་ལྟར་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁྱད་པར་ལ་སོགས་པ་བཟུང་ནས་དེ་དག་གཅིག་བྱས་ནས། ཁྱད་པར་ལ་སོགས་པ་བསྲེས་ནས་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པའི་དོན་དེ་ལྟར་རྟོགས་ཀྱི་གཞན་མིན་ཏེ། ཁྱད་པར་དང་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་དང་འབྲེལ་པ་དང༌། འཇིག་རྟེན་གྱི་གཞུང་ལུགས་རྣམས་རྟོགས་པ་མེད་ན་བསྲེས་ནས་འཛིན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་དཔེར་ན་དབྱུག་པ་ཅན་བཞིན། ལྷ་སྦྱིན་དང་དབྱུག་པ་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྣང་བས་དེ་དག་གི་འབྲེལ་པ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་མཚོན་པ་དེའི་ཚེ་དབྱུག་པ་ཅན་ཞེས་རྟོགས་པར་འགྱུར་གྱི་བཟློག་པ་
Chinese
具有远离现量分别者，由现量本身即可成立。这即是安住之义。因为自性上没有安立语声，并且因为执持与彼无关联之义，故是远离分别。对于世间主等，有的是由于权势而生等，故为因。说“等”字，是为了不是由意所生，并且是为了以体验之相而趣入之故，应如是理解。士夫通达名言的根识，说是无分别的。如果问：与什么相似呢？如孩童之心一般，如同新生的幼童的根识一般。为了成立例子并非空无，故说“孩童之相分别”，孩童的根识是极着名的无分别之因，这是在说什么呢？即是名言衰退之故，因为孩童们没有执持名言的能力。其理是，任何士夫不执持任何事物与任何关联同时存在，那么他就不可能将事物与关联结合起来执持，例如士夫不执持与近处的牛同时存在，以及不执持士夫的关联一样。孩童也不执持声音与意义的关联，当这个例子成立时，就能理解没有见到原因。然而，如果在成立和破斥上颠倒，因为没有见到有害的量成立，并且因为没有充分显示相违，所以具有剩余的推论不能颠倒。此外，孩童也不执持声音与意义的关联，这个理由的周遍性也没有成立。如果那样，那么那些辩论者就会变成孩童的现量，会变成知识，但不会有丝毫的辨别。为什么呢？因为无分别的缘故，无分别本身也不能执持名言。如果问：如果那样变化有什么过失呢？如果那样变化是不合理的，因为具有现量所见。如果那样，孩童就会趋入希求食物等。
English
That which is devoid of manifest conceptualization is established by manifestness itself. This is the meaning of abiding. Because there is no establishment of sound on its own nature, and because it holds the meaning that is unrelated to it, it is free from conceptualization. For the lord of the world and others, some are born with power, etc., hence it is the reason. Saying "etc." is because it is not born from the mind, and because it enters with the aspect of experience, it should be understood as such. The sense consciousness of a person who is proficient in terminology is said to be non-conceptual. If you ask, what is it like? Like the mind of a child, like the sense consciousness of a newborn infant. In order to establish that the example is not empty, it is said that "the aspect of a child's conceptualization," the sense consciousness of a child is the cause of being extremely famous for being non-conceptual, what is it saying? It is because the terminology is declining, because children do not have the ability to grasp terminology. The reason is that any person who does not hold any thing and any connection to exist simultaneously, then he cannot hold the thing and the connection together, for example, a person does not hold the cow in the vicinity to exist simultaneously, and does not hold the connection of the person. Children also do not hold the connection between sound and meaning, when this example is established, it can be understood that the reason is not seen. However, if it is reversed in establishment and refutation, because the establishment of harmful measure is not seen, and because the contradiction is not fully shown, the inference with the remainder cannot be reversed. Furthermore, children also do not hold the connection between sound and meaning, the pervasiveness of this reason is also not established. If that is the case, then those debaters will become the manifestness of children, they will become knowledge, but there will not be the slightest discernment. Why? Because it is non-conceptual, non-conceptual itself cannot hold terminology. If you ask, what is the fault if it changes like that? If it changes like that, it is unreasonable, because it has manifest vision. If that is the case, children will enter into desiring food and so on.
Chinese
也是如此。那些也都没有不具有忆念的识，而且那也必定是分别，这样一来，什么才是没有分别的呢？另外，如果那个小孩的识，是具有分别和思择的，从通达名言之后才产生的，那么，成为名言之因的，由于离开了分别的识，那个名言在领会名言的后期也不会改变。由于没有成为分别思择之识的因，所以，人在死亡的最后，会获得不具有分别识的状态。如果根本没有分别思择，那么，没有领会名言的方法，就不会成为没有分别的因。这样一来，存在于小孩和年轻人相续中的根识，也会变成分别，因此，比喻不成立。 《释量论》的注释，第二十七品。如果对于名言不熟悉，即使小孩的心对于名言不熟悉，由于是思择的自性，所以存在成为名言之因的意的识。如果那个分别思择的意认为是名言，那么，因为离开了名言之因。这被称为因不成，如果这样认为。那么，如果认为那个意是不熟悉名言的分别思择的自性，那又该如何呢？同样，对于根生也一样。如果对于那个没有和声音相似的，那么，就像意的识是分别思择一样，根识是具有决定的自性，能够和言语混合而产生，由于没有合适的言语，所以是不可违逆的。这样一来，比喻就不成立了。这个也同样是多余的。根生等，因为等等的理由，这些作为理由的，对于成立和遮破，由于没有成立关联和相违。如果小孩的根识，作为使之理解的理由，完全成立为没有其他的分别，作为比喻来显示，那么，小孩的根识有什么成立的呢？能够成立为远离分别吗？
English
It is also like that. Those also do not lack the consciousness of memory, and that is definitely conceptualization, so what is non-conceptual? Furthermore, if that child's consciousness, which has conceptualization and deliberation, arises after understanding terms, then, since what becomes the cause of terms is separated from the consciousness of conceptualization, that term will not change even in the later period of understanding the term. Since there is no cause for the consciousness of conceptual deliberation, a person will attain a state of not having conceptual consciousness at the end of death. If there is no conceptual deliberation at all, then the method of not understanding terms will not become the cause of non-conceptualization. In this way, the sense consciousness existing in the continuum of children and young people will also become conceptualization, therefore, the example is not established. Commentary on the Compendium on Valid Cognition, Chapter Twenty-Seven. If one is not familiar with terms, even if the mind of a child is not familiar with terms, since it is the nature of deliberation, there is the consciousness of mind that becomes the cause of terms. If that conceptualizing mind thinks it is a term, then, because it is separated from the cause of terms. This is called the unestablished cause, if you think so. Then, if you think that the mind is the nature of conceptual deliberation that is not familiar with terms, then what about that? Similarly, it is the same for sense-born. If for that which is not similar to sound, then, just as the consciousness of mind is conceptual deliberation, the sense consciousness is the nature of having certainty, able to mix with speech and arise, since there is no suitable speech, it is irreversible. In this way, the example is not established. This is also superfluous. Sense-born, etc., because of reasons such as, these as reasons, for establishing and refuting, since the connection and contradiction are not established. If the child's sense consciousness, as a reason for making it understand, is completely established as having no other conceptualization, and is shown as an example, then what is established for the child's sense consciousness? Can it be established as being separated from conceptualization?
Chinese
所说之能立。彼于此亦，于士夫通达语词之根识，以无分别而成立，亦为所说，是故当显示。言说由根所生等之故，安置有何用耶？何以故？谓根之智等同故。若士夫通达语词与孩童之根识，彼等各自少分差别亦无，以何故，成立孩童根识，是为彼之外余例耶？此说经历等。由根所生之性之故，所有之因之过失，彼等一切由经历之相而趣入之性之故，及非由意所生之性之故，如是则因之种类成过，是故，如何于此说为非因耶。顺便显示而来，今为成立无分别之性故。导师自为显示余识之故。说差别且等之句。何者由何而了知为有差别，彼之了知之相乃是此，如是智以差别与差别之所依显现为异体性，且执持自性故。差别与差别之所依异体性而近显现彼等者，是关联与世间规律，乃是语词名言之学问。后彼执持有差别者，譬如执持自性之天授，由彼相异之体性执持杖，了知转成有差别者，如执持为有杖者。若如是，则执持世间之差别等，彼等作一，混合差别等，如是了知具有差别之义，非余，若无了知差别与差别之所依与关联及世间之规律，则非混合而执持。何之时如是，彼时譬如有杖者般，天授与杖自性如何显现，彼等之关联等近显现之时，则了知为有杖者，若相违者则不然。