Tibetan
འི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡིད་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དག་གིས་བསྡུས་སོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྐྱེ་མཆེད་ལྔ་པོ་དག་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་སོ། །འཁོར་རྣམས་དང་བཅས་ན་ནི་སྒྲ་དང་ཡིད་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱིས་བསྡུས་སོ། །སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་ལས་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་ནི་དྲི་དང་རོའི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་བཞི་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བསྡུས་སོ། །འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ནི་ཡིད་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དག་གིས་བསྡུས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཁམས་མང་པོ་ལ་ལས་ཁམས་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་བསྟན་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཅི་རིགས་པར་བསྡུ་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེར་གང་དག་སའི་ཁམས་དང༌། ཆུའི་ཁམས་དང༌། མེའི་ཁམས་དང༌། རླུང་གི་ཁམས་དང༌། ནམ་མཁའི་ཁམས་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དྲུག་བསྟན་པ་ལ། དེ་དག་ལས་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མ་བཤད་ན། དེ་ཅི་ནམ་མཁའ་ཉིད་ ནམ་མཁའི་ཁམས་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་འམ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། སྒོ་དང་སྐར་ཁུང་དང་ཁ་དང་སྣ་ལ་སོགས་པའི་བུ་ག་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཞེས་བྱ། བུ་ག་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞིག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ། སྣང་དང་མུན་བ་དག་ཡིན་ལོ། །བུ་ག་ནི་སྣང་བ་དང་མུན་པ་དག་ལས་གཞན་དུ་གཟུང་དུ་མེད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ནམ་མཁའི་ཁམས་ནི་སྣང་བ་དང་མུན་པའི་རང་བཞིན་ཏེ། མཚན་མོ་དང་ཉིན་མོའི་རང་བཞིན་དུ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་གྲག་གོ །དེ་ཉིད་ཐོགས་པའི་ཉེ་བའི་འཁོར་གྱི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཐོགས་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་གནོད་པར་བྱར་རུང་བའི་ཕྱིར་བསགས་པར་གནས་པའི་གཟུགས་ཏེ། དེ་ནི་དེའི་འཁོར་རོ་ལོ། །གཞན་དག་ན་རེ་དེ་ལ་གཞན་མི་ཐོགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་ཐོགས་མེད་ཀྱང་ཡིན་ལ་གཟུགས་གཞན་གྱི་ཉེ་འཁོར་ཡང་ཡིན་པས་ཐོགས་མེད་ཉེ་འཁོར་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་ཤེས་ནི། རྣམ་ཤེས་ཁམས་ཡིན། ཅིའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་མི་བྱ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཁམས་དྲུག་པོ་འདི་དག་ནི། སྐྱེ་བའི་རྟེན་ཡིན་པར་འདོད་དེ། དེ་དག་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་ནས་འཆི་བའི་སེམས་ཀྱི་བར་དུ་སྐྱེ་བའི་གཞིར་གྱུར་པ་སྟེ། ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་ལས་ཁམས་བཞི་ནི་རེག་བྱའི་ཁམས་ཀྱི་ནང་དུ་འདུས་སོ། །ལྔ་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ནང་དུ་འདུས་སོ། །དྲུག་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་བདུན་པོ་དག་ཏུ་འདུས་སོ། །གང་དག་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་བསྟན་པ་དེ་དག་ལས་བསྟན་དུ་ཡོད་པ་རྣམས་ནི་དུ། བསྟན་དུ་མེད་པ་རྣམས་ནི་དུ་ཞེ་ན། བསྟན་ཡོད་འདིར་ནི་གཟུགས་གཅིག་ཏུ། །དེ་ནི་འདི་ནི་འདི་ན་འོ། །ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་ནའོ་ཞེས་བསྟན་པར་ནུས་སོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་བསྟན་དུ་མེད་པའོ་ཞེས་བཤད་པར་འགྱུར་རོ། །ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ནི་དུ། ཐོགས་པ་མེད་པ་རྣམས་ནི་དུ་ཞེ་ན། ཐོགས་དང་བཅས་པ་གཟུགས་ཅན་བཅུ། །གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པའི་ཁམས་བཅུ་གང་དག་བཤད་པ་དེ་དག་ནི་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། ཐོགས་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡུགས་པའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སྒྲིབ་པ་དང་ཡུལ་དང་དམིགས་པ་ལ་ཐོགས་པའོ། །དེ་ལ་སྒྲིབ་པ་ལ་ཐོགས་པ་ནི་རང་གི་ཡུལ་དུ་གཞན་སྐྱེ་བའི་གེགས་བྱེད་པ་སྟེ། དཔེར་ན་ལག་པ་འམ། རྡོ་བ་ལ་ལག་པ་རྡུགས་ཤིག་ཐོགས་པའམ། རྡོ་བ་ཡང་དེ་གཉིས་ལ་ཐོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡུལ་ལ་ཐོགས་པ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ཅན་རྣམས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་རྣམས་ལ་ཐོགས་པ་སྟེ། བཏགས་པ་ལས་ཇི་སྐད་དུ། ཆུ་ལ་ཐོགས་པ་ལ་སྐམ་ལམ་ཡིན་པའི་མིག་ཀྱང་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་ཉ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བུའོ། །སྐམ་ཐོགས་ལ་ཆུ་ལ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། མི་ཕལ་ཆེ་བའི་ལྟ་བུའོ། །གཉི་གར་ཐོགས་པ་ཡང་ཡོད་དེ། ཆུ་སྲིན་བྱིས་པ་གསོད་པ་དང༌། སྦལ་པ་དང༌། ཤ་ཟ་བ་དང༌། ཉ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བུའོ། །གཉི་གར་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། རྣམ་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པའོ། །མིག་གང་མཚན་མོ་ཐོགས་ལ་ཉིན་པར་མ་ཡིན་པ་ཡོད་དེ། ཕ་ཝང་དང༌། འུག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བུའོ། །ཉིན་པར་ཐོགས་ལ་མཚན་མོ་མ་ཡིན་པ་ནི་མི་ཕལ་ཆེའི་ལྟ་བུའོ། །མཚན་མོ་དང་ཉིན་པར་ཐོགས་བ་ནི་ཁྱི་དང༌། ཝ་དང༌། རྟ་དང༌། གུང་དང༌། བྱི་ལ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བུའོ། །གཉི་གར་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་རྣམ་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། འདི་ནི་ཡུལ་ལ་ཐོགས་པའོ། །དམིགས་པ་ལ་ཐོགས་པ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་རང་གི་དམིགས་པ་དག་ལ་ཐོགས་པའོ། །ཡུལ་དང་དམིགས་པ་དག་ལ་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། གང་ལ་གང་ཞིག་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཡུལ་ཡིན་ལ། གང་ཞིག་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་འཛིན་པ་དེ་ནི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་ན་རང་གི་ཡུལ་ལ་དམིགས་པ་ལ་འཇུག་པ་ལ་ཐོགས་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེ་ལས་གཞན་དུ་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་འདི་ལ་གཏོད་པ་ནི་ཐོགས་པ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་ག
Chinese
是故，以其自性，意和法处所摄。五种解脱处，以其是智慧之自性，故为法处所摄。若与诸眷属俱，则为声、意和法处所摄。由二处，无想有情为十四种香和味处所摄。趋近于非有想非无想处者，为意和法处所摄。如是，于多界中，所说之六十二界，亦应知如其所应而摄之。其中，若说地界、水界、火界、风界、空界和识界等六界，其中未说二者之体性，彼岂非空界即是空界，一切识亦应知是识界耶？答曰：非也。何者耶？答曰：如门、窗、口、鼻等孔隙，名为空界。应知何者是孔隙？是明和暗耶？孔隙是不可离于明和暗而取之者。是故，应知空界是明和暗之自性，是夜晚和白昼之自性。彼即名为有碍之近邻之色，所谓有碍，是极易损害之故，是积聚而住之色，彼即是彼之近邻。另有说者，谓于彼，他者不能碍故，彼亦是无碍，又是他色之近邻故，是无碍近邻。具漏之识，是识界。何故不于无漏者说耶？如是，此等六界，是欲为生之所依，彼等是从结生心至死亡心之间，是生之所依，而无漏之法并非如是。是故，如是则彼等中四界是摄于所触界中。第五是摄于色界中。
English
Therefore, due to its nature, it is included in the mind and the dharma-dhātu. The five kinds of liberation-dhātu, because they are the nature of wisdom, are included in the dharma-dhātu. If accompanied by retinues, they are included in the sound, mind, and dharma-dhātu. From the two dhātus, the unconscious beings are included in the fourteen kinds of smell and taste dhātus. Approaching the state of neither perception nor non-perception, they are included in the mind and dharma-dhātu. Likewise, among the many dhātus, the sixty-two dhātus that are spoken of should also be understood to be included as appropriate. Among them, if the six dhātus such as the earth-dhātu, water-dhātu, fire-dhātu, wind-dhātu, space-dhātu, and consciousness-dhātu are spoken of, and the nature of two of them is not explained, is it not that the space-dhātu is just the space-dhātu, and all consciousness should also be understood as the consciousness-dhātu? The answer is no. What is it then? The answer is that gaps such as doors, windows, mouths, and noses are called the space-dhātu. What should be understood as a gap? Is it light and darkness? A gap is something that cannot be taken apart from light and darkness. Therefore, it should be understood that the space-dhātu is the nature of light and darkness, the nature of night and day. That itself is called the form of the nearby environment that is obstructed, so-called obstructed, because it is very easy to be harmed, it is the form that dwells accumulated, that is its environment. Others say that because others cannot obstruct it, it is also unobstructed, and because it is also the nearby environment of other forms, it is an unobstructed nearby environment. Consciousness with outflows is the consciousness-dhātu. Why is it not spoken of in the case of those without outflows? Thus, these six dhātus are intended to be the basis of birth, they are the basis of birth from the mind of rebirth to the mind of death, but the dharmas without outflows are not like that. Therefore, in that way, four of those dhātus are included in the touch-dhātu. The fifth is included in the form-dhātu.
Chinese
蕴包含于七种识界之中。如果有人问，在所说的十八界中，哪些是可以指示的，哪些是不可指示的？答：可以指示的是，‘它就在这里，就在这里，就在某个地方’，这样可以指示。其余的都说是不可指示的。如果有人问，哪些是有障碍的，哪些是没有障碍的？答：有障碍的是十种有色之物。凡是所说的由色蕴所包含的十界，都是有障碍的。障碍的意思是阻碍。它有三种：对遮蔽的障碍，对境的障碍，对所缘的障碍。其中，对遮蔽的障碍是指，在自己的境中，对其他事物的产生造成阻碍。例如，手或石头阻碍了手的触碰，或者石头也阻碍了它们两个。对境的障碍是指，眼等有境者对色等境的障碍。如《建立论》中所说：‘对水有障碍的，也有以陆路为境的眼，例如鱼。对陆地有障碍的，也有不是以水为境的，例如大多数人。对两者都有障碍的，也有，例如鳄鱼杀害儿童，青蛙，食肉动物和渔夫等。对两者都没有障碍的，也有，即不是上述那些情况。有些眼在夜晚有障碍，在白天没有，例如蝙蝠和猫头鹰等。在白天有障碍，在夜晚没有的，是大多数人。在夜晚和白天都有障碍的是狗，狐狸，马，骡子和猫等。对两者都没有障碍的，即不是上述那些情况。’这就像所说的那样，这是对境的障碍。对所缘的障碍是指，心和心所对自己的所缘有障碍。如果有人问，境和所缘有什么区别？答：对什么做什么，那就是境；心和心所执取的，那就是所缘。又问，如何称之为对自己的境，对所缘的进入有障碍？答：因为不能进入其他的境。或者说，专注于此就是障碍，进入自己的境
English
The aggregates are included in the seven consciousness realms. If someone asks, among the eighteen realms that have been taught, which ones can be indicated and which ones cannot? The answer is: those that can be indicated are, 'It is here, it is here, it is in such and such a place,' in this way it can be indicated. The rest are said to be un-indicatable. If someone asks, which are with obstruction and which are without obstruction? The answer is: those with obstruction are the ten forms. Whatever ten realms are said to be included in the form aggregate are those with obstruction. Obstruction means to hinder. It has three aspects: obstruction to obscuration, obstruction to object, and obstruction to object of focus. Among these, obstruction to obscuration is that which hinders the arising of other things in its own realm. For example, a hand or a stone obstructs the touch of the hand, or the stone also obstructs both of them. Obstruction to object is when sense faculties such as the eye are obstructed by objects such as form. As it is said in the Establishment Treatise: 'There are eyes that are obstructed by water and whose realm is the land, like fish. There are those obstructed by land and whose realm is not water, like most people. There are those obstructed by both, like crocodiles that kill children, frogs, carnivores, and fishermen. There are those obstructed by neither, which are not those situations. Some eyes are obstructed at night but not during the day, like bats and owls. Those obstructed during the day but not at night are most people. Those obstructed both night and day are dogs, foxes, horses, mules, and cats. Those obstructed by neither are not those situations.' This is like what is said, this is obstruction to object. Obstruction to object of focus is when the mind and mental factors are obstructed by their own objects of focus. If someone asks, what is the difference between object and object of focus? The answer is: that to which something is done is the object; that which is apprehended by the mind and mental factors is the object of focus. Again, how is it called obstruction to entering the object of focus in one's own realm? The answer is: because it cannot enter other realms. Or, focusing on this is obstruction, entering one's own realm