Chinese
是修习之道。在成佛之时，则称为无学道。所谓未得，是指那些圣法在心续中，或者在蕴续中生起。因此，圣法未生起的心续或蕴续，称为异生。在蕴续中生起，则称为圣者。因此，圣法未生起之有情的心续或蕴续，称为异生。那些圣法在蕴续或心续中生起，则称为圣者。因此，异生之名，仅是安立于色、心及心所生起之时，并非如声闻分别论者所安立，存在一个异生之实物。现在要讲述与此相似之无心之行。何为入？内外之有为法安住于刹那之自性中，前一刹那为因，后一刹那为果，因果之刹那相续不断生起，称为入。因此，这也仅是安立于色、心及心所生起之时，并非实有。何为各别决定？因多种多样，果多种多样，称为各别决定。多种多样的因，是指能生起悦意之果的不杀生、不偷盗等善行。多种多样的果，是指能生起不悦意之果的杀生、偷盗等恶行。此各别决定也安立于五蕴，因此仅是安立于色、心及心所生起之时，并非实有。何为结合？因与果随顺相应，称为结合。例如，布施能结合为果报受用圆满，持戒能结合为往生天人善趣，忍辱能结合为相貌庄严，因此称为结合。
English
is called the path of cultivation. At the time of Buddhahood, it is called the path of no more learning. What is meant by "not attained" is that those noble dharmas arise in the mind stream or in the stream of aggregates. Therefore, the mind stream or stream of aggregates in which the noble dharmas have not arisen is called an ordinary being. When it arises in the stream of aggregates, it is called a noble one. Therefore, the mind stream or stream of aggregates of a sentient being in whom the noble dharmas have not arisen is called an ordinary being. Those noble dharmas that arise in the stream of aggregates or mind stream are called noble ones. Therefore, the name "ordinary being" is merely imputed to the time of arising of form, mind, and mental events. It is not like the imputation of the Hearers' Abhidharma masters, that there is a separate entity called "ordinary being." Now, I will explain the non-mental formations that have similar characteristics. What is engagement? It is called engagement when the internal and external conditioned phenomena abide in the nature of an instant, the previous instant is the cause, and the later instant is the result, and the instants of cause and result arise continuously without interruption. Therefore, this is also merely imputed to the time of arising of form, mind, and mental events, and it does not exist as a substance. What is separate determination? It is called separate determination when there are various causes and various results. Various causes are the many virtuous deeds such as not killing and not stealing, which produce pleasant results. Various results are the many non-virtuous deeds such as killing and stealing, which produce unpleasant results. This separate determination is also imputed to the five aggregates, so it is merely imputed to the time of arising of form, mind, and mental events, and it does not exist as a substance. What is combination? It is called combination when the cause and result are in accordance with each other. For example, generosity combines with the result of perfect enjoyment, morality combines with going to the happy realms of gods and humans, and patience combines with becoming beautiful in appearance, so it is called combination.
Tibetan
་སྟེ། འདི་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བཏགས་པས་གཟུགས་དང༌། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་དུས་ལ་གདགས་པར་ཟད་ཀྱི་རྫས་སུ་མེད་དོ། །མགྱོགས་པ་གང་ཞེ་ན། རྒྱུས་འབྲས་བུ་མྱུར་དུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའམ། སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་ལ་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མའི་རྗེས་སུ་བར་ཆད་མེད་པར་ཕྱི་མ་སྐྱེད་འབྱུང་བ་ལ་མགྱོགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་གདགས་པས་གཟུགས་དང༌། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་དུས་ལ་གདགས་པར་ཟད་ཀྱི་རྫས་སུ་མེད་དོ། །གོ་རིམས་གང་ཞེ་ན། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རིམ་པར་འཇུག་པ་གོ་རིམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྒྱུ་སྔར་བྱུང་བ་འབྲས་བུ་ཕྱིས་འབྱུང་བའོ། །འདི་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བཏགས་པས། གཟུགས་དང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་དུས་གདགས་པར་ཟད་ཀྱི་རྫས་སུ་མེད་དོ། །དུས་གང་ཞེ་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་འབྲེལ་བར་འཇུག་པ་ལ་དུས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་བྱུང་སྟེ་འགག་པ་དེ་ནི་འདས་པའི་དུས་ཞེས་བྱའོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མ་བྱུང་མ་འགགས་པ་ལ་ནི་མ་འོངས་པའི་དུས་ཞེས་བྱའོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་བྱུང་ལམ་འགགས་པ་ལ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་འདི་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བཏགས་པས་གཟུགས་དང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་དུས་ལ་གདགས་པར་ཟད་ཀྱི་རྫས་སུ་མེད་དོ། །ཡུལ་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྒྱུ་དང༌། འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཤར་དང༌། ནུབ་དང༌། ལྷོ་དང༌། བྱང་དང༌། འོག་དང༌། སྟེང་ལ་སོགས་པ་ཕྱོགས་བཅུ་ན་གནས་པ་ལ་ཡུལ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཤར་གྱི་ཕྱོགས་ན་གཟུགས་དང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་དུ་གནས་པ་ལ་ཤར་གྱི་ཡུལ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་ཕྱོགས་ལྷག་མ་དང་ཡང་སྦྱར་རོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ནི་གཟུགས་མེད་པས་ཡུལ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་དོ། །དེ་བས་ན་འདི་ཡང་ གཟུགས་ཀྱི་དུས་ལ་གདགས་པར་ཟད་ཀྱི་རྫས་སུ་མེད་དོ། །གྲངས་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་དང༌། ཚོར་བ་དང༌། འདུ་ཤེས་དང༌། འདུ་བྱེད་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་སོ་སོ་ཐ་དད་པ་ལ་གཅིག་གཉིས་ཞེས་གྲངས་སུ་བཞག་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཐ་དད་པ་ལ་གྲངས་སུ་གཞག་ཏུ་རུང་གི་ཐ་མི་དང་ཅིང་གཅིག་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གནས་པ་ལ་གཉིས་སུ་བགྲང་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་འདི་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་གདགས་པས་གཟུགས་དང༌། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་དུས་ལ་གདགས་པར་ཟད་ཀྱི་རྫས་སུ་མེད་དོ། །ཚོགས་པ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་འདུས་པ་ལ་ཚོགས་པ་ཞེས་གདགས་ཏེ། དེ་བས་
Chinese
。此亦依于五蕴而安立，只是在色、心及心所生起的时分上安立，而无实物。何为迅速？谓因能迅速产生果，或刹那之间，前一刹那之后无间断地生起后一刹那，称为迅速。此亦依于五蕴而安立，只是在色、心及心所生起的时分上安立，而无实物。何为次第？谓因与果依次相续，称为次第，即因先产生，果后产生。此亦依于五蕴而安立，只是在色、心及心所生起的时分上安立，而无实物。何为时间？谓因与果关联相续，称为时间。如何理解？因与果产生后灭去，称为过去时。因与果未产生未灭去，称为未来时。因与果正在产生尚未灭去，称为现在时。因此，此亦依于五蕴而安立，只是在色、心及心所生起的时分上安立，而无实物。何为方所？谓色蕴成为因与果的体性，如东、西、南、北、下、上等十方所处之处，称为方所。东方有色及因果的体性存在，称为东方的方所，其余各方亦可类推。在无色界中，因无色法，故无方所的安立。因此，此亦只是在色的时分上安立，而无实物。何为数量？谓色、受、想、行、识等各自不同，而安立为一、二等数量。为何如此？因为不同才能安立数量，对于不异且为一体性的事物，则不可数二。因此，此亦依于五蕴而安立，只是在色、心及心所生起的时分上安立，而无实物。何为集合？谓诸识产生之因与缘聚合，安立为集合。因此
English
. This is also established based on the five aggregates, merely established on the time of form, mind, and mental events, and there is no substance. What is quickness? It is said that the cause quickly produces the result, or that in moments, the subsequent moment arises without interruption after the previous moment, which is called quickness. This is also established based on the five aggregates, merely established on the time of form, mind, and mental events, and there is no substance. What is sequence? It is said that the cause and effect follow each other in order, which is called sequence, that is, the cause arises first, and the effect arises later. This is also established based on the five aggregates, merely established on the time of form, mind, and mental events, and there is no substance. What is time? It is said that the cause and effect are related and continuous, which is called time. How to understand it? The cause and effect arise and then cease, which is called past time. The cause and effect have not arisen and have not ceased, which is called future time. The cause and effect are arising and have not yet ceased, which is called present time. Therefore, this is also established based on the five aggregates, merely established on the time of form, mind, and mental events, and there is no substance. What is place? It is said that the aggregate of form becomes the nature of cause and effect, such as east, west, south, north, below, above, etc., the places in the ten directions, which are called place. In the eastern direction, there exists the nature of form and cause and effect, which is called the place of the east, and the same can be applied to the remaining directions. In the formless realm, because there is no form, there is no establishment of place. Therefore, this is also merely established on the time of form, and there is no substance. What is number? It is said that form, feeling, perception, mental formations, consciousness, etc., are each different, and are established as one, two, etc., as numbers. Why is this so? Because only differences can establish numbers, and for things that are not different and are of one nature, they cannot be counted as two. Therefore, this is also established based on the five aggregates, merely established on the time of form, mind, and mental events, and there is no substance. What is assembly? It is said that the causes and conditions for the arising of consciousnesses are assembled, which is established as an assembly. Therefore,
Tibetan
ན་འདི་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་གདགས་པས་བཏགས་པའི་ཡོད་པར་ཟད་ཀྱི་རྫས་སུ་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་སེམས་དང་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་འདི་དག་ནི་གཟུགས་དང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་དུས་ལ་གདགས་པས་བཏགས་པར་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་བཤད་ནས། མཇུག་བསྡུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གོང་དུ་སྨོས་པའི་འདུ་བྱེད་སེམས་དང་ལྡན་པ་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཅིག་དང༌། པཉྩ་སྐནྡྷའི་ནང་དུ་བྱུང་བ་འདུ་བྱེད་སེམས་དང་མི་ལྡན་བ་བཅུ་བཞིའི་སྟེང་དུ། དེ་དང་ཚུལ་འདྲ་བ་འདུ་བྱེད་སེམས་དང་མི་ལྡན་པ་དགུས་བསྣན་ཏེ། འདི་དག་ལ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོའི་འོག་ཏུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་སྨོས་པས་དེ་བཤད་པའི་སྐབས་སུ་བབ་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའི་རང་བཞིན་དང་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་པའི་དོན་ཏོ། །དེའི་ལན་དུ་དམིགས་པ་སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དམིགས་པ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཡུལ་གཟུགས་དང༌། སྒྲ་དང༌། དྲི་དང༌། རོ་དང༌། རེག་བྱ་དང་ཆོས་ཀྱི་བར་དུ་དྲུག་གོ །རྣམ་པར་རིག་པ་ནི། དམིགས་པ་དེ་དག་འཛིན་པའམ། རྟོགས་པའམ། ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དམིགས་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་རིག་ཅིང་ཤེས་པས་ན་རྣམ་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དམིགས་པ་རྣམ་པར་རིག་པའི་ཤེས་པ་དེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་དྲུག་ཡོད་དེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གོ །འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་དེས་ཇི་ལྟར་དམིགས་པར་རྣམ་པར་རིག་ཅེ་ན། དེ་ལ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མིག་གི་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་གཟུགས་ལ་གཟུགས་ཙམ་དུ་རིག་ཅིང་ཤེས་སོ། །རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྣ་བའི་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་སྒྲ་ལ་སྒྲ་ཙམ་དུ་རིག་ཅིང་ཤེས་སོ། །སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་སྣའི་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་དྲི་ལ་དྲི་ཙམ་དུ་རིག་ཅིང་ཤེས་སོ། །ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ལྕེའི་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་རོ་ལ་རོ་ཙམ་དུ་རིག་ཅིང་ཤེས་སོ། །ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས། རེག་བྱ་ལ་རེག་བྱ་ཙམ་དུ་རིག་ཅིང་ཤེས་སོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་རྣམས་རིག་ཅིང་ཤེས་པས་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་དག་
Chinese
那么，这些也只是假立于五蕴之上的存在，而并非实有自性。如此说来，这些不与心相应的行，应当理解为是假立于色、心和心所生起的时节之上的存在。在解释了行蕴之后，为了作总结，所以说了“这称为行蕴”。也就是指，在前面所说的五十一项与心相应的行，以及在五蕴中出现的十四项不与心相应的行之上，再加上九项与之相似的不与心相应的行，这些就称为行蕴的意思。行蕴已经解释完毕。在行蕴之后解释了识蕴，为了进入解释识蕴的环节，所以提问“什么是识？”。意思是问，什么是识蕴的自性和特征？作为回答，说了“对各自的对境进行识别”。对境是指心和心所生起的对象，即色、声、香、味、触、法这六者。识别是指对这些对境进行执取、理解或领会。因为能够识别和了解作为对境的事物，所以称为识别。对于识别对境的这个识，也有六种不同的方面：从眼识到意识之间，有六种进入的识别。这六种进入的识别是如何识别对境的呢？对此，眼识是依靠眼根，仅仅识别和了解色。耳识是依靠耳根，仅仅识别和了解声。鼻识是依靠鼻根，仅仅识别和了解香。舌识是依靠舌根，仅仅识别和了解味。身识是依靠身根，仅仅识别和了解触。意识是依靠意根，识别和了解诸法。因此，这六种识别
English
So, these are also merely existent by being imputed upon the five aggregates, but are not substantial. Thus, these non-mental formations should be understood as existing by being imputed upon the times of form, mind, and mental events. Having explained the aggregate of formations, in order to conclude, it is said, "This is called the aggregate of formations." That is, in addition to the fifty-one mental formations mentioned above, and the fourteen non-mental formations that occur within the five aggregates, adding nine similar non-mental formations, these are what is meant by the aggregate of formations. The aggregate of formations has been explained. After the aggregate of formations, the aggregate of consciousness is mentioned, so in order to enter the stage of explaining it, the question is asked, "What is consciousness?" The meaning is to ask, what is the nature and characteristic of the aggregate of consciousness? In response, it is said, "To individually cognize objects." Objects are the objects of mind and mental events, namely the six: form, sound, smell, taste, touch, and phenomena. Cognition is to grasp, understand, or comprehend those objects. Because it recognizes and knows what is to be the object, it is called cognition. That cognition of cognizing objects also has six aspects: From eye consciousness to mind consciousness, there are six entering cognitions. How do these six entering cognitions cognize objects? In this regard, eye consciousness relies on the eye sense and merely recognizes and knows form as form. Ear consciousness relies on the ear sense and merely recognizes and knows sound as sound. Nose consciousness relies on the nose sense and merely recognizes and knows smell as smell. Tongue consciousness relies on the tongue sense and merely recognizes and knows taste as taste. Body consciousness relies on the body sense and merely recognizes and knows touch as touch. Mind consciousness relies on the mind sense and recognizes and knows phenomena. Therefore, these six cognitions