Tibetan
ཡོད་ལ། །རྒ་བ་འཆི་བ་ཕྱི་ནས་ནི། །སྐྱེ་ལ་རྒ་དང་འཆི་མེད་དེ། །སྐྱེས་ཀྱང་འཆི་བ་མེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་པ་སྟེ། གང་ན་དེ་དག་ཐོག་དང་མཐར། །ལྷན་ཅིག་རིམ་དུ་མི་འཇུག་ན། །སྐྱེ་དང་འཆི་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི། །དངོས་པོ་ཀུན་ལ་ཐམས་ཅད་དུ། །སྐྱེ་བ་ཅི་ཞིག་སྤྲོ་བར་བྱེད། །རྒ་བར་འཆི་བ་དེ་ཅི་ཞིག །རྒ་དང་འཆི་བ་མེད་པར་ནི། །དངོས་པོ་གང་ཞིག་ཡོད་པར་འགྱུར། །ཅེས་སོ། །གལ་ཏེ་སྐད་ཅིག་ཏུ་འཇིག་པར་མི་འགྱུར་ན་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཇི་ལྟར་ན་རྣམ་པར་གཞག །འོན་ཏེ་རྨི་ལམ་དང་མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་གཞན་གྱི་དབང་གི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་སྐད་ཅིག་པ་རྣམས་ལ་གནོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་དེ། དོན་དམ་པ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་ནི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ནི། བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་མཆོག་ཏུ་དག་ཅིང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་མྱོང་བ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་གང་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་ཤེས་པ་དང༌། དངོས་པོའི་ཕྱིར་བརྟགས་པ་ལྟ་བུ་དང༌། གཞན་གྱི་དབང་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡང་ཡིད་ཆེས་པ་མེད་ཅེས་པ་ནི་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་བ་ལས་འབྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཆོས་ཀྱི་གནོད་པ་འབྱུང་བའི་ལས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །རྨི་ལམ་བཞིན་དུ་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་འཛིན་པ་དང་གཟུང་བ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་ཏེ། ཉན་ཐོས་རྣམས་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྨི་ལམ་བཞིན་དུ་དེ་དག་གི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་ཏེ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སེམས་བསླད་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་རྟོགས་པ་མེད་དོ། །ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཤེས་པ་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་གནས་སུ་སྣང་བ་རབ་ཏུ་གྱུར་བ་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཀུན་གཞི་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུར་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་ཤེས་པར་རྣམ་པར་དག་ཅིང་གཉིས་སུ་མེད་པ་མིག་ལ་སོགས་པའི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སྣང་བ་མེད་ཅིང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་རབ་ཏུ་ལོག་པར་གྱུར་བ་རྣམས་ནི་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་མིག་ལ་སོགས་པ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་འགྱུར་རོ། །ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་རབ་ཏུ་གྱུར་བ་ན་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱའོ། །འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཡེ་ཤེས་པ་དྲུག་གི་ནང་ན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་བྱ་བ་ནན་ཏན་གྱི་ཡེ་ཤེས་སུ་བརྗོད་དོ། །དེའི་ཚེ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རབ་ཏུ་ལོག་པས་བདུན་རྣམས་ཀྱང་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་བདུན་རྣམས་ཀྱིས་དེའི་རྒྱུ་དང་དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཚེ་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་ཆོས་ལྔ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་གྱུར་བ་དེའི་ཚེ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །ཆོས་ལྔ་པོ་བཤད་ཟིན་མོད་ཀྱི། གཞུང་བཤད་པའི་ཆེད་དུ་བྱས་ཏེ། ཡང་སྦྱར་བར་བྱ་བ་ལ་མིང་དང་མཚན་མ་དང༌། རྟོག་པ་དང༌། དེ་བཞིན་ཉིད་དང༌། ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཉན་ཐོས་ རྣམས་ནི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་བཟུང་ནས་རྨི་ལམ་བཞིན་དུ་གང་ལ་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་དེ་དག་ལ་འཛིན་པ་དང༌། གཟུང་བ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་ལྟ་བུར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རབ་ཏུ་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ནི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ལྡོག་གོ །གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལྡོག་གོ །དེ་བཞིན་དུ་ཡང་བདག་དང་བདག་གིར་ཆགས་པ་ལོག་པ་ན་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ལྡོག་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང༌། སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང༌། ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཤིང་ཕན་པས་ཐམས་ཅད་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །རབ་ཏུ་དག་པའི་ས་ལ་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནས་བདག་དང་བདག་གིར་མངོན་པར་ཆགས་པའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་བཟུང་བ་ཡོངས་སུ་སྤངས་ཏེ། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དྲི་མ་མེད་པར་ནི་གཉིས་ཀྱི་དྲི་མ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །འོད་བྱེད་དུ་ནི་གཉིས་ཀྱིས་འཁྲུགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པའོ། །འོད་འཕྲོ་བ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཆོས་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱོད་པར་སྤྲོ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པའོ། །ཤིན་ཏུ་དཀའ་རྒྱལ་དུ་ནི་རྒྱལ་བར་དཀའ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་དེ་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་
Chinese
有。衰老死亡从后来，对于生没有衰老和死亡，即使生也没有死亡而会转变。意思是说，哪里那些起始和终结，不一起次第进入，那么对于生和死的诸法，对于一切事物在一切时，会引发什么样的生？对于衰老是什么样的死亡？没有衰老和死亡，什么样的东西会存在？是这样。如果不是刹那坏灭，那么法和补特伽罗的无我如何安立？然而如同梦和幻术等一样，其他的自在的二相的刹那的那些事物不存在，因为对于圆成实的刹那没有损害，因此如何没有事物呢？胜义谛的无自性本身就是以二相空性，没有思虑且没有显现，极其清净且无二的胜义谛的真理，如实了知体验不是没有事物，因此对于所知和能知，以及对于事物的缘故而考察等，以及对于其他的自在而圆满成就叫做也都没有相信，这是从《解深密经》中出现的道理，以法来成立损害的业。如同梦一样了悟补特伽罗的无我等是对于能执和所执而显现执著，因此声闻众了悟补特伽罗的无我。如同梦一样，那些的智慧是二相，不是无二性。因为心被染污，因此对于那些没有了悟如来藏。完全了知法的无我之后，二相的知识，身体和受用和处所显现极为强烈时，智慧的阿赖耶识如同镜子一样，如其所有般，知识在知识中完全清净且无二，眼等进入的识的那些显现不存在且以无二的方式完全转变的那些，就是有显现的等持，对于一切智者，眼等进入的五种识转变为个别自证智。烦恼的意变得强烈时，平等性的智
English
There is. Aging and death come later. For birth, there is no aging and death. Even if born, one will transform without death. This means that where those beginnings and endings do not enter together in sequence, then for the dharmas of birth and death, for all things at all times, what kind of birth will be induced? What kind of death is there for aging? Without aging and death, what kind of thing will exist? That is so. If it does not perish in an instant, then how is the non-self of dharma and person established? However, just as with dreams and illusions, the non-existence of those momentary things of other's dependence with two aspects does not harm the momentary things of the perfectly established, so how can there be no things? The very absence of inherent existence in the ultimate truth is emptiness with two aspects, without thought and without appearance, the supremely pure and non-dual truth of the ultimate truth, truly knowing and experiencing is not the absence of things. Therefore, there is no belief in what is to be known and what is known, and in examining things for the sake of things, and in what is called perfectly accomplished by other's dependence. This is the way in which the work of harming the Dharma is accomplished, as it appears in the *Saṃdhinirmocana Sūtra*. Realizing the non-self of the person like a dream, etc., is manifestly attached to the grasper and the grasped. Therefore, the Śrāvakas realize the non-self of the person. Like a dream, those wisdoms are two-fold, not non-dual. Because the mind is defiled, therefore they do not realize the *Tathāgatagarbha*. After completely knowing the non-self of phenomena, when the knowledge of two aspects, the appearance of body, enjoyment, and place becomes extremely intense, the basis of wisdom, like a mirror, is completely purified and non-dual in knowledge as it is, and those appearances of consciousness entering through the eyes, etc., do not exist and are completely transformed in a non-dual way. Those are the samādhi with appearances. For the omniscient one, the five consciousnesses entering through the eyes, etc., are transformed into individual discriminating wisdom. When the afflicted mind becomes intense, the wisdom of equality
Chinese
名为智慧。进入之相中，六种智慧者之内，意的相识被称为精勤之智慧。彼时，阿赖耶识彻底转变，七者也随之转变，因为烦恼和七种烦恼是其因，并且缘于它。何时如实通达法与补特伽罗无我，从而完全通达五法，彼时，无二之智慧便成为唯一的胜义谛。虽然已经讲述了五法，但为了阐释经论，还应补充：名、相、分别、如是性、以及真实智慧。声闻众执持二相，如梦一般完全了知无我。对于那些宣说外境实有者，阿赖耶识会强烈转变，如同对能取和所取显现贪执一般。因此，完全了知法无我，便能遣除所知障。完全了知补特伽罗无我，便能遣除烦恼障。同样，当对我和我所的执着消失时，业障也会被遣除。如此，完全了知有相和无相的等持，并通过地和波罗蜜多圆满福德和智慧资粮，利益一切众生，便能成就一切行持皆知的佛陀之境。在极清净之地，从通达补特伽罗和法无我开始，由于没有对我和我所显现执着的实物，为了利益一切有情，完全舍弃执取，从而圆满布施波罗蜜多。在无垢之地，为了遣除二垢，从而圆满持戒波罗蜜多。在发光之地，由于没有二的扰乱，是为忍辱波罗蜜多。在发光芒之地，由于乐于以智慧辨析无二之法，是为精进波罗蜜多。在极难胜之地，能够战胜难以战胜的烦恼，因为通达了补特伽罗和法无我。
English
It is called wisdom. In the aspect of entering, among the six wisdom holders, the consciousness of mind is referred to as the wisdom of diligence. At that time, the Alaya-vijñāna is completely transformed, and the seven also change accordingly, because the afflictions and the seven afflictions are its cause and are focused on it. When one fully understands the selflessness of phenomena and persons as they truly are, and thus fully understands the five dharmas, then the non-dual wisdom becomes the sole ultimate truth. Although the five dharmas have already been explained, for the purpose of explaining the scriptures, it should be added: name, sign, concept, suchness, and true wisdom. The Śrāvakas fully grasp the aspect of duality and fully understand the selflessness of things as in a dream. For those who speak of external objects as real, the Alaya-vijñāna will be strongly transformed, like being manifestly attached to the grasping and the grasped. Therefore, fully understanding the selflessness of phenomena eliminates the obscuration of knowledge. Fully understanding the selflessness of persons eliminates the obscuration of afflictions. Similarly, when attachment to self and what belongs to self disappears, karmic obscurations are also eliminated. Thus, fully understanding meditative stabilization with and without appearance, and by means of the grounds and perfections, one perfects the accumulation of merit and wisdom, and benefiting all beings, one becomes the all-knowing Buddha who knows all actions. In the utterly pure ground, from understanding the selflessness of persons and phenomena, because there is no object of manifest attachment to self and what belongs to self, for the benefit of all sentient beings, one completely abandons grasping, thereby perfecting the perfection of generosity. In the stainless ground, in order to eliminate the two stains, one perfects the perfection of ethical discipline. In the illuminating ground, because there is no disturbance of duality, it is the perfection of patience. In the radiating ground, because one delights in examining the non-dual dharma with wisdom, it is the perfection of diligence. In the extremely difficult to conquer ground, one is able to conquer the afflictions that are difficult to conquer, because one understands the selflessness of persons and phenomena.