Tibetan
པ་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་སྟེ། འདི་ནི་དང་པོའོ། །མདོའི་ཚིག་འདི་བཤད་པ་ཡང་སོ་སོ་ནས་བཤད་པ་མི་མཐུན་ཏེ། སློབ་དཔོན་ཡང་དག་བདེན་པའི་བརྗེད་བྱང་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གལ་ཏེ་གོང་དུ་གསུངས་པ་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང༌། གཟུགས་ལ་ སོགས་པར་མཐོང་ནས། དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཤེས་པ་ཡིན་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་ཟག་འདི་སེམས་དང་ཡིད་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གསང་བའི་དོན་ཤེས་པ་ཞེས་ལུང་སྟོན་པར་མི་མཛད་ལ། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྔར་གསུངས་པ་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དོན་མི་མཐོང་ན་ནི། གདོད་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་ཟག་འདི་སེམས་དང༌། ཡིད་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གསང་བའི་དོན་ཤེས་པ་ཞེས་ལུང་སྟོན་པར་མཛད་དེ། འདིས་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་ན་ནི་ཡང་དག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟར་རྩ་བའི་གསང་བ་ཁོང་དུ་ཆུད་ན་ཡང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡན་ལག་ཀྱང་གདོད་གསལ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ༌། །གཞན་ཡང་དེ་ཉིད་ལས་དེ་ལ་ནང་སོ་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནང་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ནང་ཞེས་བྱའོ། །སོ་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པ་ནི་རྗེས་སུ་ཡང་དག་པ་ཉིད་རབ་ཏུ་སྟོན་པ་ནི་སོ་སོ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ། ས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་རྩ་བའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བརྟེན་ཅིང་ནང་གི་སོ་སོ་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་དབང་གིས་ཡུལ་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ལེན་པའི་ལས་ཀྱང་མི་མཐོང་ལ། ལེན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཀུན་གཞི་དང་སེམས་ཀྱི་ལས་དང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་ནང་གི་སོ་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ལ་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང༌། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་ཡོད་དེ། དེ་ལ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནི་ནང་ཞེས་བྱ་ལ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་སོ་སོ་ནས་རང་གི་བདག་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ནི་སོ་སོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་ཆོས་མངོན་པ་སྣ་ཚོགས་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལས་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ནང་གི་མྱོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དོན་ཤེས་པ་ ཞེས་བྱ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། འདི་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མས་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པའོ།
Chinese
是为极善宣说。此为第一。关于此经之语，各自之说亦不尽相同。如论师真实谛之笔记中说：菩萨若如前所说，见诸识及色等，此乃世俗之知，故薄伽梵不为此人授记说，此人知心、意、识之秘密义。若如实不见如前所说之识义，则薄伽梵方为此人授记说，此人知心、意、识之秘密义。此乃若知无有非真实之分别，则为真实之显示。如是若通达根本之秘密，则非真实分别之支分亦将明晰通达。又于彼论中说，所谓内个别者，内者，谓如是之如是性，诸法之自性，故名为内。所谓个别者，谓宣说乃是随后极善显示真实性，是为个别。如是说：安住于地的菩萨众，依于胜义谛根本之智慧，以内之个别如是性而了悟之故，于诸境亦不见如实取受之业，亦不见取受之自性如实。当知阿赖耶与心之业及自性之差别亦如是。又所谓内之个别者，谓取受等诸法之自体，具有自相与共相之理。其中，自相乃是现量之境，故名为内。诸法之自相，各自具有自体，故名为个别。是故，于论典《阿毗达磨杂集论》中说，以自体而言，何者为内之体验，彼即名为知义。此乃以现量了知自相。
English
This is the supreme exposition. This is the first. The explanation of this sutra's words also differs from each other. As it says in the notes of the master of true reality: If a Bodhisattva, as mentioned above, sees consciousness and form, etc., this is knowing conventionally, so the Bhagavan will not prophesy for this person, saying that this person knows the secret meaning of mind, intellect, and consciousness. If one does not see the meaning of consciousness as it truly is, as mentioned before, then the Bhagavan will prophesy for this person, saying that this person knows the secret meaning of mind, intellect, and consciousness. This shows that if one knows that there is no unreal discrimination, then it is real. In this way, if one understands the fundamental secret, then the branches of unreal discrimination will also become clearly understood. Furthermore, in that very text, it says that the term "inner individuality" refers to the following: "Inner" means suchness, the nature of all phenomena, and therefore it is called "inner." "Individuality" means that the expression is a subsequent and excellent display of reality, and that is called "individuality." It says: "Bodhisattvas abiding on the ground, relying on the fundamental wisdom of ultimate truth, and because of realizing suchness in the inner individuality, they do not see the act of taking objects as they truly are, nor do they see the nature of taking as it truly is." The difference between the alaya and the actions and nature of the mind should also be understood in the same way. Furthermore, the so-called inner individuality means that the self of phenomena such as taking has the reason of its own characteristics and general characteristics. Among them, the self-characteristic is called "inner" because it is the object of direct perception. The self-characteristics of phenomena are individually possessed of their own self, so they are called "individuality." Therefore, in the treatise *Abhidharmasamuccaya*, it says, "Whatever inner experience is in terms of self is called knowing the meaning." This is knowing one's own characteristics through direct perception.
Tibetan
།གཞན་ཡང་བསྟན་བཅོས་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གང་དེས་ནང་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་དང༌། རྟོགས་པ་དང༌། རེག་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་དེ་ལ་བརྟེན་ཏེ་གཞན་དག་ལ་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཐ་སྙད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། འདི་དང་སྦྱར་ཏེ་བཤད་ན་ཡང་དག་པ་དང༌། རྗེས་ལས་ཐོབ་པ་གཉི་ག་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་བཞིན་ནོ། །ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ལེན་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མི་མཐོང་བ་ཞེས་བྱའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ལ་མི་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མིག་དང་གཟུགས་དང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མི་མཐོང༌། རྣ་བ་དང༌། སྒྲ་དང་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མི་མཐོང༌། སྣ་དང༌། དྲི་དང༌། སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མི་མཐོང༌། ལྕེ་དང༌། རོ་དང༌། ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མི་མཐོང༌། ལུས་དང༌། རེག་བྱ་དང༌། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མི་མཐོང༌། ཡིད་དང༌། ཆོས་དང༌། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མི་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པ་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ལ་བརྟེན་ནས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་བསྟན་ཏེ། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཁས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །དེ་ནི་དོན་དམ་པ་ལ་མཁས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་དེ་དག་ལ་དོན་དམ་པ་ལ་མཁས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་འདོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པ་སྔར་ཞུས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ལན་སོ་སོར་ཕྱེ་སྟེ་གསུངས་པའོ། །མདོའི་ཚིག་འདི་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་དབྱེ་སྟེ། དང་པོ་དེ་ནི་དོན་དམ་པ་ལ་མཁས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་སྡང་བསྟན་པའི་བསྟན་པས་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དོན་སྨོས་ནས་ཞུས་པ་སྔ་མའི་ལན་དུ་གསུངས་པའོ། །གཉིས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་ དེ་དག་ལ་དོན་དམ་པ་ལ་མཁས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་འདོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་སྔར་བསྟན་པའི་བསྟན་པ་གཞག་པ་སྨོས་ནས་ཞུས་པ་ཕྱི་མའི་ལན་དུ་གསུངས་པའོ། །བློ་གྲོས་ཡངས་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་ན་སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གསང་བ་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་དེ་དག་ལ་སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གསང་བ་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་འདོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པ་མཇུ
Chinese
此外，在《瑜伽行地论》中说：依赖于识的施设是这样的：凡是他自己内在各自的觉、解、触，现证之后，依赖于此而对其他事物进行施设，这被称为识的施设。与此结合起来解释，则如实现证量一样，正确和由后所得二者都是现量。由于如实取受的自性被领会，并且远离分别，因此，不称为“不见”的无分别，不称为“不见”。眼和色以及眼的识也不见；耳和声以及耳的识也不见；鼻和香以及鼻的识也不见；舌和味以及舌的识也不见；身和触以及身的识也不见；意和法以及意的识也不见，这第二是依靠十八界而如实知晓的教导。由于十八界不可得，所以被称为“精通的菩萨”是总结性的说法。那是精通胜义谛的菩萨，如来也对他们施设为精通胜义谛的菩萨，这是第二，将先前所问的两种问题的答案分别开示。这段经文也可以分为两种：第一，“那是精通胜义谛的菩萨”等，是上面陈述的教义所要表达的意义，作为对先前所问问题的回答而说的。第二，“如来也对他们施设为精通胜义谛的菩萨”等，是上面陈述的教义的建立，作为对后面所问问题的回答而说的。广慧，仅仅因为如此，被称为精通心、意和识的一切秘密的菩萨，因此，如来仅仅因为如此，对他们施设为精通心、意和识的一切秘密的菩萨，这是第二结尾。
English
Furthermore, in the treatise *Yogācārabhūmi*, it says: The designation based on consciousness is as follows: Whatever that, within himself, individually realizes awareness, understanding, and contact, and based on that, designates other things, that is called the designation of consciousness. Explaining this in conjunction, both correctness and subsequent attainment are like direct perception. Because the self-nature of taking things as they are is understood, and because it is free from conceptualization, the non-conceptual, which is called 'non-seeing,' is not called 'non-seeing.' The eye and form, and the consciousness of the eye, are also not seen; the ear and sound, and the consciousness of the ear, are also not seen; the nose and smell, and the consciousness of the nose, are also not seen; the tongue and taste, and the consciousness of the tongue, are also not seen; the body and tactile object, and the consciousness of the body, are also not seen; the mind and phenomena, and the consciousness of the mind, are also not seen. This second part teaches knowing things as they are by relying on the eighteen elements. Because the eighteen elements are not perceived, the term 'wise bodhisattva' is a concluding statement. That is a bodhisattva who is skilled in ultimate reality, and the Tathāgata also designates them as bodhisattvas who are skilled in ultimate reality. This is the second part, which separately explains the answers to the two questions previously asked. This passage of scripture can also be divided into two parts: First, 'That is a bodhisattva who is skilled in ultimate reality,' etc., is the meaning to be expressed by the teachings stated above, and it is spoken as an answer to the previous question. Second, 'The Tathāgata also designates them as bodhisattvas who are skilled in ultimate reality,' etc., is the establishment of the teachings stated above, and it is spoken as an answer to the latter question. Broad Wisdom, just by that much, is called a bodhisattva who is skilled in all the secrets of mind, intellect, and consciousness, therefore, the Tathāgata, just by that much, designates them as bodhisattvas who are skilled in all the secrets of mind, intellect, and consciousness. This is the second conclusion.