Tibetan
མས་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དེ་དག་གིས་གཞན་སྨྲ་བ་དང༌། བདུད་ཕྱིར་རྒོལ་བ་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏོ། །དེ་འདིར་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྟོབས་བཅུའི་ཁྱུ་མཆོག་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཞབས་འབྲིང་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང༌། ཉན་ཐོས་རིས་བདུན་གྱིས་བསྡུས་པ་རྣམས་སོ། །དེ་འདིར་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཚོགས་རབ་མཐའ་ཡས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་རྣམས་སོ། །རབ་ནི་འཇིག་ རྟེན་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་མཐའ་ཡས་པ་ནི་གྲངས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་རིགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གང་ཞེ་ན། གང་རིགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །དེ་འདིར་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཤཱཀྱའི་རིགས་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་རིགས་བརྗོད་ཅེ་ན། མངོན་སུམ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང༌། འདི་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཆོས་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་སོ་ཞེས་སྦྱར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་པའོ། །དེ་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་མཛད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡན་ལག་གོ །བྱིན་གྱི་རླབས་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ནི་ཆོས་སྨྲ་བ་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷ་དང་མི་ཡི་མཆོག་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡན་ལག་གོ །ལྷག་མ་ནི་ཉེ་བའི་ཡན་ལག་གོ །འོ་ན་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་པས་གང་གི་ཕྱིར་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་དེའི་བསྔགས་པ་ཇི་ལྟར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་དེ་དག་གིས་ཆོས་ཀྱི་མཛོད་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའོ། །འདིར་ཆོས་ཀྱི་མཛོད་དེའི་བསྔགས་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང༌། ཚིག་འབྲུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་སྤྱོད་པ་དམ་པ་རྒྱ་ཆེན་ཞེས་གསུངས་པའོ། །སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ལམ་གང་ཡིན་པ་དང༌། ཚོགས་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ཡང་དོན་དམ་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པས་དམ་པའོ། །མཐུའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པས་རྒྱ་ཆེ་བའོ། །དེ་ལྟར་འདིའི་ཟབ་པ་ཉིད་དང༌། རྒྱ་ཆེ་བ་ཉིད་ཀྱང་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཚིག་འབྲུ་ཕུ
Chinese
彼等以彼等能胜伏一切异论者及魔军。此于此处如何显示耶？乃以十力之殊胜群体也。诸佛之圆满侍从为何耶？乃由菩萨众及七众声闻所摄持者。此于此处如何显示耶？乃以无边广大之僧伽也。彼乃菩萨等之僧伽。殊胜者，乃因超胜世间故。彼等无边者，乃因无数故。诸佛之圆满种姓为何耶？乃任何圆满之种姓。此于此处如何显示耶？乃以生于释迦种姓也。何故薄伽梵亲自宣说种姓耶？乃因显现之故，且因此之故，施加持于法也。于法者，意指安住于法。施加持者，乃为支分。彼加持亦应知为二种，处所圆满之加持，乃因佛陀所加持故。果圆满之加持，乃因说法者为果故。天与人之殊胜者等，乃为支分。其余者，乃近支分。若然，以第二偈颂，如何得知彼加持之赞叹耶？乃因彼等法王将开显法藏之故而加持也。此处法藏之赞叹亦应知为二种，义圆满及词句圆满。义圆满如何耶？乃因宣说任何广大之殊胜行持也。行持者，乃菩萨众之修行，即任何道与任何资粮。彼亦因具足胜义智慧而殊胜。因具足威力之差别而广大。如是，此处亦已完全显示其甚深性及广大性。词句圆满。
English
They, with those, are able to overcome all disputants and the armies of Mara. How is this shown here? It is by the supreme group of the ten powers. What is the perfect retinue of the Buddhas? It is those gathered by the bodhisattvas and the seven assemblies of hearers. How is this shown here? It is by the immeasurable and vast sangha. That is the sangha of bodhisattvas and so forth. "Supreme" because it surpasses the world. "Immeasurable" because it is countless. What is the perfect lineage of the Buddhas? It is any perfect lineage. How is this shown here? It is by being born into the Shakya lineage. Why does the Bhagavan himself speak of lineage? It is because of manifestation, and because of this, he bestows blessings on the Dharma. "On the Dharma" means abiding in the Dharma. "Bestowing blessings" is a limb. That blessing should also be understood as twofold: the blessing of perfect place, because it is blessed by the Buddha. The blessing of perfect fruit, because the speaker of Dharma is the fruit. "The best of gods and humans" and so forth are limbs. The rest are near limbs. If so, how is the praise of that blessing known by the second verse? It is because those Dharma kings will reveal the treasury of Dharma that they are blessed. Here, the praise of that treasury of Dharma should also be understood as twofold: perfect meaning and perfect words. How is perfect meaning? It is because of speaking of any vast and excellent conduct. "Conduct" is the practice of the bodhisattvas, that is, any path and any accumulation. It is also excellent because it possesses ultimate wisdom. It is vast because it possesses the distinction of power. Thus, here, its profundity and vastness are also fully shown. Perfect words.
Tibetan
ན་སུམ་ཚོགས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ས་རབ་ཕྱེ་སྟེ་ཞེས་གསུངས་པ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་པོ་འདི་དག་གིས་སོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་ལས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཐུ་ཉིད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སྟོན་པར་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཁ་ཅིག་སངས་རྒྱས་ལ་བདག་ཉིད་ལ་མཐུ་མེད་ནས་གཞན་ལ་ཚོལ་ཏོ་སྙམ་དུ་དབང་ ཟ་བ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་བཤད་པར་བསྐུལ་ནས་བཤད་ན་དུས་གསུམ་དུ་གཞན་དག་གི་ཕན་ཡོན་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་གྱིས་སྟོན་ཏེ། ཉན་པའི་དུས་དང༌། སྒྲུབ་པའི་དུས་དང༌། ཚེ་རབས་བརྗེས་པའི་དུས་སོ། །དེ་ལ་ཉན་པའི་དུས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ཉིད་དང༌། དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བཟུང་བ་ཉིད་དེ་དོན་དུ་ན་སངས་རྒྱས་སོ་སྙམ་དུ་བཟུང་བ་ནི་ཕན་ཡོན་ནོ། །སྒྲུབ་པའི་དུས་ནས་བཅུ་པོ་དག་མཐར་གྱིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་ཅིང༌། ཡོངས་སུ་རྫོགས་ནས་ཀྱང་སྟོབས་བཅུ་བརྙེས་པས་བདག་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་བསྐྱེད་པའོ། །ཚེ་རབས་བརྗེས་པའི་དུས་ན་ངན་འགྲོ་དང་བདེ་འགྲོ་མི་ཁོམ་པར་སྐྱེས་པའི་ཀླུའི་འཇིག་རྟེན་དང༌། ལྷ་ཚེ་རིང་པོའི་འོད་གསལ་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ཡང་ཆོས་འདི་རྙེད་པའོ། །འདི་ཉན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཕན་ཡོན་འདི་འཐོབ་པའི་སྐལ་བ་ཡོད་དམ། སྨྲས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ངེས་པའི་ཆོས་འདི་ལ་མོས་པའོ། །དེ་ལྟར་བསྐུལ་བ་དང༌། བཤད་པའི་ཕན་ཡོན་བརྗོད་ནས། ཡེ་ཤེས་ས་རབ་ཕྱེ་སྟེ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་དམིགས་པའི་གོ་རིམས་དང། རྟོགས་པའི་གོ་རིམས་དང༌། སྒྲུབ་པའི་གོ་རིམས་དང༌། གོ་རིམས་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དྲུག་པ་ལས་ལུང་སྩལ་བར་མཛད་དོ། །རྩ་བ་དང་པོ་གཉིས་པ་དང༌། བཞི་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །གོ་རིམས་སུ་ཤོད་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སའི་ཁམས་ནི་ས་བཅུ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། གང་ལ་དམིགས་གང་ལ་བརྟེན་ནས་ས་དེ་དག་ཏུ་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་བའོ། །འཇུག་པ་ནི་ས་ལ་འཇུག་པའོ། །གནས་པ་ནི་ཇི་སྲིད་དུས་གཞན་དག་ཏུ་མ་འཕར་གྱི་བར་དུའོ། །འཕར་བ་ནི་ས་གཞན་དག་ཏུ་འགྲོ་བའོ། །སྤྱོད་པ་ནི་ཇི་ལྟར་སྒྲུབ་པ་ནི་དེ་དག་འཇུག་པ་དང༌། གནས་པ་དང་འཕར་བ་དང་འགྲུབ་པའོ། །སྤྱོད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་བ་རྣམ་པ་མང་པོ་ནི་སྤྱད་པའི་ཡུལ་ཞེས་བྱའོ། །ལུ
Chinese
那么圆满是怎样的呢？因为说了“开启智慧大地”，就是通过这十一种智慧大地的开启方式。从这个偈颂中，完全显示了以佛陀的神力来宣说佛法，这是为了完全避免有些人认为佛陀自身没有神力，而向外寻求的错误观念。像这样劝请说法后，如果宣说了，那么在过去、现在、未来三时中，其他人的利益就用三个偈颂来显示：听闻之时，修持之时，以及转世之时。其中，听闻之时，就是佛陀的加持，以及菩萨们的摄受，实际上就是认为自己是佛陀，这就是利益。修持之时，逐渐圆满十种功德，圆满之后，获得十力，从而将自己转化为佛陀。转世之时，无论是在恶趣还是善趣，或者是在没有空闲时出生的龙的世界，以及长寿天的光明等色界中，也能获得此法。所有听闻此法的人都有获得这些利益的资格吗？回答说不是。那么是怎样的呢？就是“变得没有疑惑”，也就是对这确定的法有信心。像这样，在劝请和讲述利益之后，对于所说的“开启智慧大地”，从第六个偈颂开始，以观想的次第、证悟的次第、修持的次第这三种次第来给予开示。第一、第二和第四个根本颂已经显示了。要说次第，就是全部都要结合起来。其中，智慧之地的界限，就是所显示的十地，即以什么为目标，依靠什么，才能在那些地上产生智慧。进入就是进入地。安住就是直到没有提升到其他时间为止。提升就是前往其他地。行持就是如何修持，就是进入、安住、提升和成就那些。行持本身的多种因，就叫做行持的境。
English
So, what is perfection like? Because it is said, "Opening the ground of wisdom," it is through these eleven ways of opening the ground of wisdom. From this verse, it is fully shown that the Buddha's power is used to teach the Dharma, which is to completely avoid the misconception that some people think that the Buddha himself has no power and seeks it externally. Having been urged to teach the Dharma in this way, if it is taught, then the benefits of others in the three times of past, present, and future are shown in three verses: the time of listening, the time of practice, and the time of rebirth. Among them, the time of listening is the blessing of the Buddha and the acceptance of the Bodhisattvas, which is actually thinking of oneself as the Buddha, which is the benefit. At the time of practice, the ten qualities are gradually perfected, and after perfection, the ten powers are obtained, thereby transforming oneself into the Buddha. At the time of rebirth, whether in the evil realms or the good realms, or in the world of dragons born without leisure, and in the realms of form such as the light of the long-lived gods, this Dharma can also be obtained. Do all those who hear this Dharma have the qualification to obtain these benefits? The answer is no. So what is it like? It is "becoming without doubt," that is, having faith in this definite Dharma. In this way, after urging and speaking of the benefits, for what is said, "Opening the ground of wisdom," from the sixth verse onwards, the teachings are given in three stages: the order of visualization, the order of realization, and the order of practice. The first, second, and fourth root verses have already shown. To speak in order is to combine everything. Among them, the boundary of the ground of wisdom is the ten grounds that are shown, that is, what is the goal, and what is relied upon, in order for wisdom to arise on those grounds. Entering is entering the ground. Abiding is until it has not been promoted to other times. Promotion is going to other grounds. Conduct is how to practice, that is, entering, abiding, promoting, and accomplishing those. The many causes of conduct itself are called the object of conduct.
Tibetan
ང་སྦྱིན་པ་འདི་ཅི་དགོས་ཤེ་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ཉིད་ཐམས་ཅད་བཤད་དོ་ཞེས་ཕྱིས་ཡིད་ཆེས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྡོ་ རྗེའི་སྙིང་པོས་ཕྱོགས་བཅུར་རྣམ་པར་བལྟས་ནས་འཁོར་རྣམས་དད་པ་རྒྱ་ཆེར་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དག་སྨྲས་སོ། །ཕྲ་ཞིང་ཤེས་དཀའ་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོའི་ལམ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་བཅུར་རྣམ་པར་བལྟ་ཞེ་ན། བདག་ཉིད་ང་རྒྱལ་མེད་པ་དང༌། །ཉེ་མགོན་མེད་པར་སྟོན་པའོ། །འཁོར་རྣམས་དང་པ་རྒྱ་ཆེར་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་སྨྲས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བསྟན་པ་མཉན་པར་ཉམས་བདེ་བ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་དད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་གསལ་བ་སྟེ། རྙོག་པ་མེད་པའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དོན་གྱི་ཆེ་བ་ཉིད་ལ་དད་པ་ནི་དོན་གང་ཐོབ་པར་བྱ་བའོ། །བསྟན་པའི་ཆེ་བ་ཉིད་ལ་དད་པ་ནི་གང་གིས་ཐོབ་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་དོན་གྱི་ཆེ་བ་ཉིད་ལ་དད་པ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྔ་པོ་དག་གིས་རིག་པར་བྱའོ། །དོན་གྱི་ཆེ་བ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཟབ་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ།། དེ་བས་ན་ཟབ་པ་ཉིད་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཕྲ་ཞིང་ཤེས་དཀའ་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོའི་ལམ། །བརྟག་མེད་རྟོག་བྲལ་ཤིན་ཏུ་རེག་པར་དཀའ། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་གསུངས་པའོ། །ཅིའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་ཤེ་ན། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ས་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པས་འོག་ནས་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་མངོན་པར་སྒྲུབ་ཅེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ཕྲ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཤེས་དཀའ་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོའི་ལམ། །ཞེས་གསུངས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་བཤད་པ་ན་ཤེས་པར་དཀའ་ལ་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་རྣམས་ཏེ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ལམ་ཡང་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཕྲ་བའོ། །ལམ་ནི་རྒྱུ་སྟེ། གང་གི་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོའི་དངོས་པོར་འགྱུར་བའོ། །ཕྲ་བ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བཤད་པའི་དུས་ན་ཕྲ་བ་ཉིད་དང༌། ཐོབ་པའི་དུས་ན་ཕྲ་བ་ཉིད་དེ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ཤེས་པར་དཀའ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་ནི། བརྟག་མེད་རྟོག་བྲལ་ཞེས་གསུངས་པའོ། །དེ་ལ་བརྟག་ཏུ་མེད་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟོག་བྲལ་ནི་རང་གིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། གང་གི་ཕྱིར་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོའི་ལམ་དུ་གྱུར་པ་དེའི་ཕྱིར་ཕྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་རེག་པར་དཀའ་བ་སྟེ། ཤིན་ཏུ་ཐོབ་པར་ད
Chinese
我布施这个有什么必要呢？是为了后来生起信心，说佛所说的一切都讲述了。然后菩萨金刚藏从十方观察，为了使眷属生起广大的信心，说了这些偈颂。“细微且难知，大仙之道。”等这样说了。为什么从十方观察呢？是为了显示自己没有我慢，也没有近亲救护。眷属等生起广大的信心，说了偈颂，这是为了使听闻所说的地而感到舒适。其中，所谓信心，就是心明朗，没有混浊。这也要理解为两种：对意义的伟大本身生起信心，就是对所要获得的意义生起信心。对教法的伟大本身生起信心，就是对通过什么来获得生起信心。其中，对意义的伟大本身生起信心，要通过这五个偈颂来理解。意义的伟大本身是怎样的呢？就是它的甚深之处。因此，为了显示甚深之处，说了“细微且难知，大仙之道。不可思议，离分别，极难触及。”这是为了什么而说的呢？是智慧的地。像这样，因为是依靠它本身，所以下面也说要现前成就智慧。其中，所谓细微是怎样的呢？就是说“难知，大仙之道。”像这样解释，难以知晓，而且是大仙们，也就是诸佛的道路，因此是细微的。道是因，成为大仙之物的因。细微也要理解为两种：说法时的细微，和获得时的细微，这是按照顺序的。为什么它难以知晓呢？像这样，它说了“不可思议，离分别。”其中，不可思议是因为不是分别的对境。离分别是因为自己不分别。因为成为了大仙的道路，所以说是细微的，为什么呢？像这样，它是极难触及的，极难获
English
What is the need for me to give this offering? It is to generate faith later, saying that everything spoken by the Buddha has been narrated. Then, the Bodhisattva Vajragarbha, having looked in the ten directions, spoke these verses in order to generate great faith in the retinue. "Subtle and difficult to know, the path of the great sage," and so on, was spoken. Why look in the ten directions? It is to show that oneself has no pride and no close protector. The statement that verses were spoken in order to generate great faith in the retinue is to create ease in experiencing the ground being taught. There, what is called faith is a clear mind, without turbidity. This is also to be understood as twofold: faith in the greatness of the meaning itself is faith in what meaning is to be attained. Faith in the greatness of the teaching itself is faith in what it is attained through. There, faith in the greatness of the meaning itself is to be understood through these five verses. What is the greatness of the meaning itself like? It is its depth. Therefore, in order to show that depth, it was said, "Subtle and difficult to know, the path of the great sage. Inconceivable, free from thought, extremely difficult to touch." For what reason was this spoken? It is the ground of wisdom. Like this, because it is relied upon itself, it is also said below that wisdom is to be manifestly accomplished. There, what is called subtle, what is it like? It is said, "Difficult to know, the path of the great sage." Like this, when explained, it is difficult to know, and it is also the path of the great sages, that is, the Buddhas, therefore it is subtle. The path is the cause, the cause of becoming the object of the great sage. Subtle is also to be understood as twofold: subtlety at the time of explanation, and subtlety at the time of attainment, in that order. Why is it difficult to know? Like this, it is said, "Inconceivable, free from thought." There, inconceivable is because it is not the object of conceptualization. Free from thought is because one does not conceptualize oneself. Because it has become the path of the great sage, why is it called subtle? Like this, it is extremely difficult to touch, extremely difficult to