Tibetan
ང་གིས་ཞེས་པའི་ཤློ་ཀ་ནི་དཀྱུས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །ཤེས་རབ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའམ། ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའམ། བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའམ། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའམ། ཡང་གཞུང་དག་ལས། གང་ཞིག་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །གནས་དང་ཚིག་ཏུ་མ་གྱུར་པ། །འཇུག་དེ་ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་ཡིས། །ཤེས་རབ་ཅེས་ནི་བྱ་བར་བསྒྲགས། །ཞེས་གསུངས་ཏེ་དེ་ཉིད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྩ་བ་ལས་ཀྱང༌། ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས། །སྐྱེ་བ་མེད་པར་རྟོགས་གྱུར་པའི། །རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཤེས་པ། །ཤེས་རབ་ཅེས་ནི་ཡོངས་སུ་བཤད། །ཅེས་སྨྲས་ཏེ། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འདུས་པ་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཞལ་ནས། བྲམ་ཟེ་ཐམས་ཅད་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། སྐྱེ་བ་མེད་པ་ནི་འོག་ནས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །བཤད་ཅེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་བླ་མས་གསུངས་ཞེས་པའོ། །འདིར་སྨྲས་པ། ཕ་རོལ་ཕྱིན་དང་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་དང༌། །ཚད་མེད་བཞི་དང་ཡན་ལག་བདུན་པ་དང༌། །ཆོས་སྤྱོད་བཅུ་དང་དགེ་བའི་ལས་རྣམས་གཞན། །འཕགས་པའི་ནོར་བདུན་རྗེས་དྲན་དྲུག་ལ་སོགས། །མཎྜལ་ཚ་ཚ་སྐོར་བ་ལ་སོགས་པ། །ཐབས་ཡིན་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་དང་སྤྲུལ་པའི་སྐུ། །ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་གཅིག་བུ་ཉིད། །ཤེས་རབ་ཡིན་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡི་རྒྱུ། །སྨྲས་པ་རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ལྟ་བུའི་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ཚུལ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་གིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། སྨྲས་པ་གཏན་ཚིགས་ཆེན་པོ་བཞིས་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །བཞི་གང་ཞེ་ན། མུ་བཞི་སྐྱེ་བ་འགོག་པའི་གཏན་ཚིགས་དང༌། རྡོ་རྗེ་གཟེགས་མའི་གཏན་ཚིགས་དང༌། གཅིག་དང་དུ་མ་བྲལ་བའི་གཏན་ཚིགས་དང༌། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་གཏན་ཚིགས་སོ། །དེ་དག་ཀྱང་གང་ཡིན་ཞེ་ན། ཡོད་པ་སྐྱེ་བ་རིགས་མིན་ཏེ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཤློ་ཀ་བཞིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཡོད་པ་སྐྱེ་བ་རིགས་མིན་ཏེ། །མེད་པ་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན། །ཉེས་པ་གཉིས་ཀར་ཐལ་འགྱུར་ཕྱིར། གཉིས་ཀ་དག་ཀྱང་འབྱུང་བ་མིན། །ཞེས་པས་མུ་བཞི་སྐྱེ་བ་འགོག་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་ཏེ། འདི་ན་ཆོས་གང་དག་ཡོད་པ་དག་ནི་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། སྐྱེས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མེད་པའི་ཆོས་ཀྱང་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་རང་ཉིད་ཀྱིས་མ་གྲུབ་ཅིང་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་ཀ་ཞེས་པའི་ཕུང་པོ་གསུམ་པ་ནི་འགའ་ཡང་འདི
Chinese
我所说的偈颂和原文一样。什么是智慧呢？像这样，俱生智，或者听闻而生的智慧，或者思惟而生的智慧，或者修习而生的智慧。还有经文中说： “凡是所有戏论，非处亦非言词，入彼心之金刚，宣说名为智慧。” 这样说的就是那个。同样，在根本颂中也说：“蕴、界与处等法，证悟无生之自性，了知空性即智慧，是名智慧善宣说。” 这样说，蕴、界、处等内外一切法都包括在内。世尊曾说：“婆罗门，所谓一切一切，就是指蕴、界、处等。” 无生将在下面解释。所谓“说”，就是佛和上师所说。这里说：布施等度与摄事，四无量及七支等，十法行与诸善业，以及圣者七财六随念等，曼扎、擦擦、绕转等等，是方便，报身与化身，唯有般若波罗蜜，是智慧，是法身的因。说：种姓之子，像这样的智慧，以什么样的方式才能现证呢？说：以四大理性能了知。四者为何？四句生灭遮破之理，金刚屑之理，一与多体性相离之理，以及缘起之理。那些又是什么呢？“有者不应有生，无如虚空之莲花，二者过失成极多，故此二者皆不生。”等四句偈颂所示。其中，有者不应有生，无如虚空之莲花，二者过失成极多，故此二者皆不生。以此显示四句生灭遮破之理。此处，凡是存在的法，不会产生，因为已经产生过了。不存在的法也不会产生，因为它们自己没有成立，也没有产生的因。所谓二者，第三个蕴聚，这里什么也
English
The verses I mentioned are as they are in the original text. What is wisdom? Like this, innate wisdom, or wisdom arising from hearing, or wisdom arising from thinking, or wisdom arising from meditation. Also, in the scriptures it says: "Whatever is not a place or word of all elaborations, entering that heart's vajra, it is proclaimed as wisdom." That is what it says. Similarly, in the root text it also says: "The aggregates, elements, and sense bases, realizing their unborn nature, knowing emptiness is wisdom, it is said to be wisdom well." It is said that all internal and external phenomena are included in the aggregates, elements, and sense bases. The Blessed One said: "Brahmin, what is called all, all, refers to the aggregates, elements, and sense bases." Unborn will be explained below. "Said" means spoken by the Buddha and the Guru. Here it says: Generosity and other perfections and the objects of gathering, the four immeasurables and the seven limbs, the ten practices of Dharma and all virtuous actions, as well as the seven noble riches and the six recollections, mandalas, tsatsas, circumambulations, etc., are methods, the enjoyment body and the emanation body, only the Prajnaparamita, is wisdom, is the cause of the Dharmakaya. It is said: Son of the lineage, how can such wisdom be directly realized? It is said: It can be known by four great reasonings. What are the four? The reasoning of refuting production through the four possibilities, the reasoning of vajra slivers, the reasoning of being separate from one and many entities, and the reasoning of dependent arising. What are those? "What exists should not be produced, what does not exist is like a lotus in the sky, the faults of both become very many, therefore both of these do not arise." and so on, shown by four verses. Among them, what exists should not be produced, what does not exist is like a lotus in the sky, the faults of both become very many, therefore both of these do not arise. This shows the reasoning of refuting production through the four possibilities. Here, whatever phenomena exist, they will not be produced, because they have already been produced. Phenomena that do not exist will also not be produced, because they themselves are not established and there is no cause for production. The so-called both, the third aggregate, here nothing
Tibetan
་ན་མེད་དོ། །འདིའི་དོན་སློབ་དཔོན་ཞི་བའི་ལྷས་ཀྱང་གསུངས་ཏེ། འདི་སྐད་དུ། དངོས་པོ་ཡོད་པར་གྱུར་བ་ལ། །རྒྱུ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཅི་ཞིག་བྱ། །འོན་ཏེ་དེ་ནི་མེད་ན་ཡང༌། །རྒྱུ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཅི་ཞིག་དགོས། བྱེ་བ་བརྒྱ་ཕྲག་རྒྱུ་ཡིས་ཀྱང༌། །དངོས་པོ་མེད་ལས་བསྒྱུར་དུ་མེད། །གནས་སྐབས་དེ་དངོས་ཇི་ལྟ་བུ། །དངོས་ལས་གཞན་པའང་གང་ཞིག་ཡིན། །མེད་པའི་ཚེ་ན་དངོས་མེད་ན། །ནམ་ཞིག་དངོས་པོ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །དངོས་པོ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡིས། །དངོས་པོ་མེད་ནི་ བྲལ་མི་འགྱུར། །དངོས་པོ་མེད་དང་མ་བྲལ་ན། །དངོས་པོ་ཡོད་པའི་སྐབས་མི་འབྱུང༌། །རང་བཞིན་གཉིས་སུ་ཐལ་འགྱུར་ཕྱིར། །དངོས་པོ་དངོས་མེད་ཡོད་མི་འགྱུར། །དེ་བཞིན་ཆད་པ་ཡོད་མིན་ཞིང༌། །རྟག་པར་ཡང་ནི་མི་དམིགས་སོ། །དེ་བས་སྐྱེ་བོ་འདི་དག་ནི། །སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་འགག་པ་མེད། །ཅེས་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ། །དངོས་པོ་རང་ལས་མི་སྐྱེ་ཞིང༌། །གཞན་དང་གཉིས་ཀ་ལས་ཀྱང་མིན། །རྒྱུ་མེད་ལས་མིན་དེ་ཡི་ཕྱིར། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རང་བཞིན་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་རྡོ་རྗེ་གཟེགས་མ་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟར་བདག་དང༌། ཕྱག་དང༌། དབང་ཕྱུག་དང༌། སྐྱེས་བུ་དང༌། ལས་དང༌། རང་བཞིན་དང༌། ཡོན་ཏན་དང༌། ཚངས་པ་དང༌། ཁྱབ་འཇུག་དང༌། ལྷ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་དང་ནང་གི་བྱེད་པའི་སེས་བུ་དང༌། གཞན་ཡང་རང་གི་སྡེ་བདག་ཀྱང་རྒྱུ་དྲུག་དང༌། རྐྱེན་བཞིས་དངོས་པོ་སྐྱེ་བར་ཁས་ལེན་པ་དེ་དག་ནི་ལོག་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་དགག་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་ནས། བདག་ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མིན། །གཉིས་ལས་མ་ཡིན་རྒྱུ་མེད་མིན། །དངོས་པོ་གང་དག་གང་ན་ཡང༌། །སྐྱེ་བ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་དབུ་མའི་རྩ་བ་ཤེས་རབ་ལས་གསུངས་སོ། །དོན་འདི་རྒྱས་པར་དེ་ཉིད་དང་དེའི་འགྲེལ་པ་ཆེན་པོ་དྲུག་དང༌། ཊཱི་ཀ་ཆེན་པོ་གཉིས་དང༌། དབུ་མ་རྣམ་པར་འཐག་པ་དང༌། ཚིག་དོན་གསལ་བ་དང༌། རྟོག་གེ་འབར་བ་དང༌། དབུ་མ་ལ་འཇུག་པ་དག་ཏུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དག་།གཅིག་དང་དུ་མས་རྣམ་དཔྱད་ན། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མི་དམིགས་པས། །རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས། །ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་གཅིག་དང་དུ་མ་དང་བྲལ་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་ཏེ། ཡང་ན་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་དོན་ནི་བསྟན་པའོ། །གཅིག་དང་དུ་མས་རྣམ་དཔྱད་ན། །ཞེས་པའི་དོན་ནི་སློབ་དཔོན་ཞི་བ་འཆོས་བཤད་དེ། བདག་དང་གཞན་སྨྲས་དངོས་འདི་དག །ཡང་དག་དོན་དུ་རང་བཞིན་མེད། །གཅིག་
Chinese
ན་མེད་དོ། །此义寂天论师亦曾说，如是说：事物若已存在，诸因又有何用？然若彼不存在，诸因又有何需？纵有百千俱胝因，亦无法将事物从无转有。彼时彼事物为何如？又有何物异于事物？无之时若无事物，何时事物方能生？事物无生故，事物与无不可分。若事物与无不可分，事物有之时机便不生。自性成二之过故，事物与非事物皆不应有。如是断灭亦非有，常恒亦不可得。是故此等众生，无生亦无灭。如是广说。事物不从自生，亦不从他及二者生。非从无因生，是故自性本无。此即是金刚屑（因）。如是，我及，作及，自在及，士夫及，业及，自性及，功德及，梵天及，遍入及，大天等内外作者之塞布，以及其他自部之主，彼等亦以六因及四缘承许事物生，彼等乃是颠倒错谬之识，为遮彼等，圣龙树云：不由自，不由他，不由二，不由无因。任何事物于任何处，生皆未曾有。如是于《中观根本慧论》中说。此义详见彼论及其六大释，二大 टीका，中观解脱，明句论，正理之焰，入中论等。又，一切诸法，以一与多分析时，以自性不可得故，定知自性本无。此即以一与多分离之理而说。又，此“又”之义乃是显示。以一与多分析时，之义，寂护论师释云：自他所说此等事物，于真实义中无自性。一
English
Nāmed do. Acharya Shantideva also spoke of this meaning, saying: If things already exist, what use are causes? But if they do not exist, what need is there for causes? Even with hundreds of millions of causes, things cannot be transformed from non-existence to existence. What is that state like? And what is different from things? If there are no things when there is nothing, when will things arise? Because things are unborn, things cannot be separated from nothingness. If things are inseparable from nothingness, the occasion for things to exist will not arise. Because of the fault of becoming two natures, things and non-things should not exist. Likewise, annihilation is not existent, and permanence is not discernible. Therefore, these beings are unborn and unceasing. Thus, it is extensively said. Things do not arise from themselves, nor from others, nor from both. Not from causelessness, therefore, there is no inherent nature. This is the Vajra Splinter (argument). Thus, I, and action, and freedom, and Purusha, and karma, and nature, and qualities, and Brahma, and Vishnu, and the great gods, etc., the external and internal agents of Sebu, and other lords of their own divisions, also acknowledge that things arise from six causes and four conditions, those are inverted and mistaken consciousness, in order to refute them, the holy Nagarjuna said: Not from self, not from other, not from both, not from no cause. Whatever things are in whatever place, birth has never existed. Thus, it is said in the Root Wisdom of the Middle Way. For a detailed explanation of this meaning, see that treatise and its six major commentaries, two major ṭīkās, Madhyamaka Vimukti, Prasannapadā, Tarka-jvālā, Madhyamakāvatāra, etc. Furthermore, all phenomena, when analyzed by one and many, because self-nature is not discernible, it is certain that there is no self-nature. This is explained by the reasoning of separating one and many. Furthermore, the meaning of this "furthermore" is to show. When analyzed by one and many, the meaning of which is explained by Acharya Shantarakshita: These things spoken of by self and other, in the true meaning, have no self-nature. One