Tibetan
ཛད་ལ། དེ་བཞིན་དུ་གདུལ་བྱ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་ཅན་དག་ལ་ནི་ཐབས་མ་ཡིན་པ་ལས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པའི་ཕྲིན་ལས་ཀྱིས་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཐབས་མ་ཡིན་པར་འཇུག་པའི་གནོད་པ་སེལ་ཅིང། ཡང་དག་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཐབས་ཉིད་ལ་འགོད་པའི་བདེ་བ་སྒྲུབ་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་མ་ལུས་གནོད་པ་སེལ་མཛད་ཅིང༌། །བདེ་བ་རྣམ་མང་སྣ་ཚོགས་སྒྲུབ་མཛད་པ། །ཞེས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པའི་གཞིའི་གཞུང་བཤད་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་སྒྲུབ་པ་པོ་གང་ཟག་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དལ་འབྱོར་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་པོས་ནི་སྤྱོད་པ་སྒྲུབ་པའི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྐྱེན། དལ་འབྱོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྙེད་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཐོབ་པ་ཆུད་མི་ཟ་བར་བསྟན་ཏེ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་པས་ནི་སྤྱོད་པ་སྒྲུབ་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྒྱུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་དང་ལྡན་པའི་རྒྱུད་ལས། བདག་དང་གཞན་མ་ཉམ་པ་ཉིད་དུ་བྱ་བའི་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་འདུན་པ་རྙེད་པར་དཀའ་བས་དེ་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་ བསྟན་ཏེ། དེ་ཡང་བསླབ་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལས། སྐྱེས་བུའི་དོན་རྣམས་བསྒྲུབ་པའི་དལ་འབྱོར་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང༌། དེ་ལྟ་བུ་དང་ཕྲད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་ཆེན་པོ་དག་ལ་འདི་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འབྱུང་ངོ༌། །འདི་ལྟར་བདག་དང་གཞན་མཉམ་པར། །འཇིགས་དང་སྡུག་བསྔལ་མི་འདོད་ན། །བདག་དང་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡོད་ཀྱིས། །གང་དེ་བསྲུང་ལ་དེ་མི་སྲུང༌། །སྙམ་སྟེ། ཞེས་འབྱུང་བ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །ཡན་ལག་གི་དོན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་འབྱོར་པ་ལྔ་སྟེ། མིར་གྱུར་པ་དང༌། དབང་པོ་ཚང་བ་དང༌། ཡུལ་གྱི་དབུས་སུ་སྐྱེས་པ་དང༌། གནས་ལ་དད་པར་གྱུར་པ་དང༌། ལས་ཀྱི་མཐའ་མ་ལོག་པ་དང༌། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་གྱི་འབྱོར་པ་ལྔ་སྟེ། སངས་རྒྱས་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱུང་བ་དང༌། དམ་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་དང༌། དམ་པའི་ཆོས་འཇིག་རྟེན་ན་གནས་པ་དང༌། གཞན་དག་ཀྱང་དེའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དང༌། གཞན་རྗེས་སུ་སྙིང་བརྩེ་བ་སྟེ། བཅུ་པོ་འདི་དག་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་རྙེད་པར་ཤིན་ཏུ་དཀའ་བ་ནི་མདོ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ནི་སྐྱེས་བུའི་དོན་མངོན་པར་མཐོ་བ་དང་ངེས་པར་ལེགས་པ་སྒྲུབ་པའི་རྟེན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ཅི་ཞིག་ལྟར་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་དང༌། གལ་ཏེ་དེ་ཐོབ་པའི་གནས་གནས་སྐབས་འདི་ལ་ཕན་པ་སྟེ། དགེ་བའི་ལས་མ་བསྒྲུབས་ན་ཐོབ་པ་ཆུད་ཟོས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་དེ་ཐོབ་པ་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ལས་ལ་འབད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ཡིན་ཡང་ཕྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་མོད་ཅེ་ན། ཕྱིས་ནི་འགྲུབ་པར་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། །ཕྱིས་འདི་ཡང་དག་འབྱོར་པར་ག་ལ་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ད་ནི་སྤྱོད་པ་སྒྲུབ་པའི་རྟེན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྒྱུའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཇི་ལྟར་མཚན་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ཏེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་ཅན་དག་གི་རྒྱུད་ལ་དལ་འབྱོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ཕྲད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བསོད་ནམས་ཏེ་དགེ་བའི་ཆོས་བདག་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་ཞིང༌། བདེ་བ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་སྙམ་པའི་བྱམས་པ་དང་སྙིང་ རྗེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བློ་གྲོས་ཐང་འགའ་ཞིག་འབྱུང་གི་གཏན་དུ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པས། དེ་ཐོབ་པ་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ནི་རྟེན་ཁྱད་པར་ཅན་ཐོབ་པའི་གང་ཟག་དེས་ཉམས་སུ་བླང་བའི་རིམ་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། རེ་ཞིག་སྤྱོད་པ་བསྒྲུབ་པའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པ་དང༌། དེ་ལྟར་དགེ་བ་ཉམ་ཆུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་བསྡུས་པའི་དོན་ཏོ། །དགེ་བ་བསྒྲུབ་པའི་རྟེན་ནི་དལ་འབྱོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ལ་འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའ་བས་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་ནི་ཤིན་ཏུ་ཉམ་ཆུང་བའི་ཕྱིར་དང་མི་དགེ་བ་སྒྲུབ་པའི་རྟེན་མི་ཁོམ་པའི་གནས་ནི་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་སླ་བས་དེ་བསྟན་པའི་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ནི་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྒྱུད་ལ་གནས་པ་ཡིན་ལ། དེ་རྣམས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་སེམས་བསྐྱེད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྤོང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་རྟེན་གྱི་སྟོབས་དང་ཉེས་པ་ལས་བཟློག་པའི་སྟོབས་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང༌། ལྷག་མ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པར་སྨོན་པ་དང་འཇུག་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པའི་དགེ་བ་གཞན་དག་གིས་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་རྟེན་གྱི་སྟོབས་དང་ཁྱད་པར་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་དུས་དཔག་ཏུ་མེད་པར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་དགོངས་པའི་ཐུབ་པའི་དབང་པོ་དངོས་ཀྱིས་ཀྱང་ཉན་ཐོས་སུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ནང་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཉིད་མཆོག་ཏུ་ཕན་པར་གཟིགས་སོ་ཞེ
Chinese
行持方面，对于应调伏的具有大乘种姓的众生，以救脱于非方便的行持，消除进入大乘非方便道的损害，以及安置于真实大乘方便道上的安乐，因此，有“遣除一切众生诸损害，成办种种无量诸安乐”之说。现在为了宣说菩萨行持的基础之论典，就修行者个人的角度而言，宣说了“此闲暇”等两个偈颂。其中，第一个偈颂是说，因为获得圆满的闲暇非常困难，所以要显示获得后不要虚度。第二个偈颂是说，从具有大乘种姓的相续中，生起不损害自他的善法之欲求非常困难，因此要显示不要虚度。这在《学集论》中也有“成就士夫义利之闲暇”等说法。依靠这样的因缘，大心众生会生起这样的分别念：“如果我和他人一样，不想要恐惧和痛苦，那么我和他人有什么区别呢？为什么我要守护自己而不守护他人呢？”应当按照这样的顺序来理解。现在要讲述支分之义，所谓“闲暇”，是指自己的五种圆满：得人身、诸根具足、生于中土、对正法有信心、未造颠倒业。同样，他人的五种圆满是：佛陀出世、宣说正法、正法住世、他人也随行、慈爱他人。这十种圆满应当像《声闻地》中所说的那样去理解。获得这些非常困难，就像《经集论》中所说的那样。这些是成办士夫增上生和决定胜之所依，因此应当如何
English
In terms of conduct, for those sentient beings with the Mahayana lineage who are to be tamed, the activity of saving them from non-skillful means eliminates the harm of entering the path of non-skillful means of the Mahayana, and establishes them in the bliss of the true Mahayana path of skillful means. Therefore, it is said, "Eliminating all harm to all sentient beings, accomplishing various and immeasurable joys." Now, in order to explain the basic treatise on the conduct of a Bodhisattva, from the perspective of the practitioner, two verses such as "This leisure" are taught. Among them, the first verse shows that because it is difficult to obtain perfect leisure, one should not waste it after obtaining it. The second verse shows that it is very difficult to generate the desire for virtuous Dharma that does not harm oneself and others from the continuum of those with the Mahayana lineage, so it should be shown that it should not be wasted. This is also stated in the Compendium of Trainings: "The leisure that accomplishes the meaning of a person," and so on. Relying on such conditions, great-minded beings will generate such discriminations: "If I, like others, do not want fear and suffering, then what is the difference between me and others? Why should I protect myself and not protect others?" It should be understood in this order. Now, the meaning of the branches should be explained. "Leisure" refers to one's own five endowments: having obtained a human body, having complete faculties, being born in a central country, having faith in the Dharma, and not having committed inverted actions. Similarly, the five endowments of others are: the Buddha's appearance in the world, the teaching of the Dharma, the abiding of the Dharma in the world, others also following it, and loving others. These ten endowments should be understood as explained in the Hearer's Ground. It is very difficult to obtain these, as stated in the Sutra Collection. These are the basis for accomplishing the higher realms and definite goodness of a person, so how should one
Chinese
如果它变成了这样，如果获得它的处境对当下有利，如果不修善业，那么获得就会变成浪费，为了不让获得变成浪费，就应当努力于它的事业。这样教导说。即使这样，以后再修也可以吗？以后是不确定的缘故。以后何时才能真正获得呢？这样说了。现在从修行行为的所依，即亲近的因的角度来说，就像“夜晚”等所说的那样，世间，也就是具有大乘种性的人们的相续中，依靠暇满人身，就像福德，也就是善法的主人一样，对于一切众生也想让他们脱离痛苦，成办安乐，这种慈爱和悲悯的自性的智慧，偶尔会生起，不是恒常生起，所以教导说不要让获得变成浪费。这是从获得殊胜所依的补特伽罗修行的次第，也就是菩萨行为的自性的角度来说，暂时修行行为的前行是发起菩提心，所以宣说了它的利益，像“善根微弱”等所说的那样，这是此处的总结意义。修善的所依是暇满人身，而这是极其难以获得的，因此依靠它的善法就极其微弱，而不善的所依，也就是无暇之处是极其容易获得的，因此它所显示的恶法是无量安住于相续中的。这些都会被发起大菩提心的两种方式所舍弃，因为这是所依的力量和从罪恶中扭转的力量的殊胜之处，而其余声闻等希求和趣入的发心等其他善根则不是这样，因为它们不是所依的力量和殊胜之处。因此，甚至于在无量的时间里为了众生的利益而考虑的能仁世尊也从声闻发心等之中，认为发起大乘菩提心才是最殊胜的利益。
English
If it turns out like this, if the situation of obtaining it is beneficial for the present, if one does not cultivate virtuous actions, then the attainment will become a waste. In order not to let the attainment become a waste, one should strive in its activities. This is what is taught. Even so, can it be cultivated later? Later, it is uncertain. When will one truly attain it later? This is what is said. Now, from the perspective of the basis for cultivating conduct, that is, the cause of closeness, as it is said, such as "night," etc., in the continuum of beings in the world, that is, those with the Mahayana lineage, relying on the leisure and endowment of the human body, just like the owner of merit, that is, virtuous Dharma, for all sentient beings, one also wants them to be free from suffering and accomplish happiness. This wisdom of the nature of loving-kindness and compassion arises occasionally, not constantly. Therefore, it is taught not to let the attainment become a waste. This is from the perspective of the order of practice of the individual who has obtained the special basis, that is, the nature of the conduct of a Bodhisattva. For the time being, the preliminary to cultivating conduct is the generation of Bodhicitta, so its benefits are proclaimed, as it is said, such as "weak merit," etc. This is the summary meaning here. The basis for cultivating virtue is the leisure and endowment of the human body, and this is extremely difficult to obtain. Therefore, the virtuous Dharma that relies on it is extremely weak, and the basis for non-virtue, that is, the state of non-leisure, is extremely easy to obtain. Therefore, the non-virtuous Dharma that it reveals is immeasurably abiding in the continuum. These will all be abandoned by the two ways of generating great Bodhicitta, because this is the power of the basis and the special power of turning away from sins, while other virtuous roots such as the aspiration and entry of the Shravakas, etc., are not like this, because they are not the power and specialness of the basis. Therefore, even the Sage, the Lord of Sages, who considers the benefit of sentient beings for immeasurable time, also considers the generation of the great Bodhicitta to be the most supreme benefit among the generation of Shravaka Bodhicitta, etc.