Tibetan
བར་སྦར་བ་བཀག་ནས་བསྟན་བཅོས་མཛད་པའི་བཞེད་པ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་འདིར་འགྲེལ་ བ་བྱེད་པས་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བྱས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྐྱེ་བ་ཁོ་ནར་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ། ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང༌། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང༌། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །འདི་ན་གང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པ་མེད་དེ། དཔེར་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པ་མེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་ཡིན་ནོ། །ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་ནི་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པ་འདི་ལྟ་དུ་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ལྟ་བ་དང་ཉན་པ་དང་སྣོམ་པ་དང༌། མྱོང་བར་བྱེད་པ་དང༌། རིག་པར་བྱེད་པ་དང་ཡིད་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་དང་ཆོས་རྣམས་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཇི་སྐད་སྨོས་པས་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྐྱེ་བ་ཁོ་ནར་གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་གཉིས་པ་ལྟར་བརྟག་པ་དེའི་ཚེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡང་ན་འགྲོ་བ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དགག་པས་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གསུམ་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བས་སྔར་འགྲོ་བ་མེད་པ་བསྒྲུབ་པའི་དོན་དེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང༌། ལུང་ལས་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་དེ་དག་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གསུམ་པ་བརྩམ་མོ། །ཞེས་བཤད་པ་གཉིས་པ་ཤོས་དེ་ལྟར་བརྟག་པ་དེའི་ཚེ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནི་འདི་ལྟར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེའི་ཚེ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉེ་བར་བཞག་པ་ནི་འདི་ལྟར་བྱ་སྟེ། སྔར་འགྲོ་བ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གཉིས་པའི་མཇུག་ཏུ། དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་དང་འགྲོ་བོ་དང༌། །བགྲོད་པར་བྱ་བའང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་སྨྲ་བ་དག་གིས་དེ་མི་བཟོད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་འདི་སྐད་ཅེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། བྱ་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་
Chinese
为了阻止中间的散布，为了成就造论者的意愿，所以在此作解释，因此将前方的宗派置于附近。因此，从究竟上说，内部的生处应当仅仅被认为是生，因为它们在各自的境上是确定的。像这样说了之后，那些分别是法，所要成立的法，以及与成立的法不相顺的方面的例子，按照顺序进行连接。在此，凡是没有生的，就没有在各自境上的确定，例如，像石女之子的生处就没有在各自境上的确定一样，这是法不相顺的方面的例子。内部的生处有这样的在各自境上的确定，就像看和听和嗅和尝和觉和意各自的境是色和声和香和味和触和法一样，这是近取之结合。因此，如前所说的理由，内部的生处应当仅仅被认为是生，这是结论和量之果。当像第二种那样进行观察的时候，就是说，或者因为通过遮遣与行不相顺的方面来显示生处是空性，所以开始第三种分别，因为要显示先前成立没有行的意义，并且为了成立经中所说的生处是空性，所以开始第三种分别。像这样所说的第二种观察，当那样观察的时候，将前方的相违品置于附近，应当像这样进行连接。在那时，将前方的相违品置于附近，应当像这样进行，先前在观察行之第二分别的结尾处，因为说了“因此，行者和所行，以及所行处也没有”，所以行论者们不能忍受，因此对方辩论者们这样说，应当像这样进行连接。因此，应当知道行是存在的，因为是行为的果，就像看色等一样，他们这样说，像这样说了之后，那些
English
In order to prevent the scattering in between, and in order to accomplish the intention of the author of the treatise, therefore, this commentary is made here, and thus the previous school of thought is placed nearby. Therefore, in the ultimate sense, the internal sources of arising should only be regarded as arising, because they are definite in their respective objects. Having said this, those are the subject, the dharma to be established, and the example of the opposite side that is not in accordance with the dharma to be established, and they are connected in order. Here, whatever does not arise does not have definiteness in its respective objects, for example, just as the sources of arising of a barren woman's son do not have definiteness in their respective objects, this is an example of the opposite side of the dharma. The internal sources of arising have such definiteness in their respective objects, just as the objects of seeing, hearing, smelling, tasting, feeling, and mind are form, sound, smell, taste, touch, and dharmas respectively, this is the combination of close attainment. Therefore, as the reason stated above, the internal sources of arising should only be regarded as arising, this is the conclusion and the result of valid cognition. When examining like the second one, that is to say, or because by refuting the opposite side that is not in accordance with going, the sources of arising are shown to be emptiness, therefore, the third distinction is begun, because the meaning of establishing the absence of going previously is to be shown, and in order to establish that the sources of arising mentioned in the sutras are emptiness, therefore, the third distinction is begun. Like this, the second examination that is said, when examining like that, placing the previous contradictory object nearby, it should be connected like this. At that time, placing the previous contradictory object nearby, it should be done like this, previously at the end of the second distinction of examining going, because it was said, "Therefore, the goer and the going, and the place to be gone are also not there," therefore, the proponents of going cannot bear it, therefore, the opponents say this, it should be connected like this. Therefore, it should be known that going exists, because it is the result of action, just like seeing form, etc., they say this, having said like this, those
Tibetan
ཀྱང་ཆོས་ ཅན་དང༌། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང༌། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང༌། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ་དཔེར་ན་མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་ཡང་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བའི་ལན་དུ། འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱོགས་གཉི་གའི་ལན་དུ་བཤད་པ། ལྟ་དང་ཉན་དང་སྣོམ་པ་དང༌། །མྱོང་བར་བྱེད་དང་རེག་བྱེད་ཡིད། །དབང་པོ་དྲུག་པོ་དེ་དག་གི །སྤྱོད་ཡུལ་བལྟ་བར་བྱ་ལ་སོགས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ལྟ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བར་བྱེད་པ་པོ་ནང་གི་སྐྱེས་བུ་གཞན་ནི་མེད་དེ། མིག་གི་དབང་པོ་ཉིད་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མི་གཅེས་བྱའོ། །གཞན་དུ་ན་འདིས་ལྟ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨོས་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དོ་སྐད་མ་སྨོས་སོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉན་པ་དང་སྣོམ་པ་དང་མྱོང་བར་བྱེད་པ་དང་རེག་པར་བྱེད་པ་དང་ཡིད་རྣམས་ལ་ཡང་སྒྲ་ཉན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རྣ་བ་ཡིན། དྲི་སྣོམ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྣ་ཡིན། རོ་མྱོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ལྕེ་ཡིན། རེག་བྱ་རེག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཡིན། ཆོས་རྣམས་སེམས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ཡིན་ཏེ། ཉན་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེད་པ་པོ་ནང་གི་སྐྱེས་བུ་གཞན་མེད་པར་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །དྲུག་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ཚོགས་དེ་ལ་དབང་པོ་དང་བདག་པོ་ཉིད་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་བཤད་པ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་དྲུག་པོ་དག་གཟུང་བའི་ཕྱིར་དབང་པོ་དང༌། ཡུལ་དང་སྣང་བ་དང༌། ནམ་མཁའ་དང༌། དེ་དང་འབྱུང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཚོགས་ཅི་རིགས་པར་དེ་དག་ལས་དབང་པོ་ནི་ཚོགས་ལྷག་མ་དེ་དག་ལ་གཙོ་ཆེར་དབང་བ་ཉིད་དང༌། བདག་པོ་ཉིད་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་ཞེས་བྱའོ། །དྲུག་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་མིང་སྨོས་པ་ཉིད་ཀྱིས་གྲངས་ཀྱང་རབ་ཏུ་འགྲུབ་མོད་ཀྱི། དེ་ངེས་པར་གཟུང་བ་ནི་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་དེ་དག་ལས་གཞན་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པའི་བྱེད་པ་པོ་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལྟ་དང་ཉན་དང་སྣོམ་པ་དང༌། །མྱོང་བར་བྱེད་དང་རེག་བྱེད་ཡིད། །ཅེས་དབང་པོ་སོ་སོའི་མིང་སྨོས་པ་ཉིད་ཀྱིས་གྲངས་དྲུག་ཡིན་པར་ཡང
Chinese
也应如法将有法、所立法、能立之法、比喻依次对应，例如眼睛等是行为的果，因此应知是存在的，同样道理，行走也是行为的果，因此应知是存在的，他们是这么说的。为了回答他们所说的，这里通过注释来说明对双方的回答：观看和听闻与嗅，品尝以及触和意，六种根的对境，观看等。说了观看等。所谓“观看”，是因为观看的缘故。意思是说，没有内在的其他补特伽罗作为观看者，因为眼睛的根本身就在观看色法，所以不应执着。否则，如果说“因为这个在观看”，却没有这么说。其余的也一样，意思是说，对于听闻、嗅、品尝、触和意，耳朵是为了听声音，鼻子是为了嗅气味，舌头是为了品尝味道，身体是为了接触所触，意是为了思考诸法。同样，没有内在的其他补特伽罗作为听闻者等。所谓“六种”，是为了执持色法等，因为对那个集合行使根和主宰的作用。意思是说，这是对“根”这个词的意义的解释，为了执持色法等六境，是根，对于境和显现以及虚空，以及与此相关的作意之集合，在各种情况下，根对那些剩余的集合具有主要的支配和主宰作用，因此称为根。所谓“六种”，虽然仅仅通过说出各自的名称，数量就已经完全确定了，但之所以要明确地指出，是为了在名言中也知道，除了这些之外，没有其他的作者去缘取色法等。 意思是说：观看和听闻与嗅，品尝以及触和意。因为说出了各个根的名称，所以也
English
Also, the subject, the object to be proven, the means of proof, and the example should be applied in order. For example, the eyes and so on are the result of action, so it should be known that they exist. Similarly, walking is also the result of action, so it should be known that it exists, they say. In response to what they say, here the commentary itself explains the answer to both sides: Seeing, hearing, smelling, tasting, touching, and mind. The objects of the six senses are seeing and so on. It says seeing and so on. "Seeing" means because of seeing. It means that there is no other person inside who is the seer, because the eye sense itself sees forms, so it should not be cherished. Otherwise, if it were said, "Because this sees," it would not have been said. The same applies to the rest, which means that for hearing, smelling, tasting, touching, and mind, the ear is for hearing sounds, the nose is for smelling odors, the tongue is for tasting flavors, the body is for touching tangibles, and the mind is for thinking about dharmas. Similarly, there is no other person inside who is the hearer and so on. "Six" means that for grasping forms and so on, it is because that collection exercises the function of sense and master. It means that this is an explanation of the meaning of the word "sense," that for grasping the six objects such as forms, it is a sense, and for the object, appearance, and space, and the collection of attention related to it, in various cases, the sense has the main dominion and mastery over those remaining collections, so it is called sense. "Six" means that although the number is completely determined by merely mentioning the individual names, the reason for specifically pointing it out is to know that in terminology as well, there is no other agent that focuses on forms and so on other than these. It means: Seeing, hearing, smelling, tasting, touching, and mind. Because the names of the individual senses are mentioned, it is also
Tibetan
་རབ་ཏུ་འགྲུབ་མོད་ཀྱི་དྲུག་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་དེ་ངེས་པར་གཟུང་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་དྲུག་པོ་དེ་དག་ལས་གཞན་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པའི་བྱེད་པ་པོ་ནང་གི་སྐྱེས་བུ་གཞན་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་དྲུག་པོ་དེ་དག་གིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ཏེ་དེ་དག་ལ་མཐུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་བཤད་པ་སྟེ། སྤྱོད་ཡུལ་ནི་ཡུལ་ཏེ། ཡུལ་དེ་དག་ལ་དབང་པོ་རྣམས་སྤྱོད་པའི་མཐུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གོ །བལྟ་བར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བལྟ་བར་བྱ་བ་དང༌། མཉན་པར་བྱ་བ་དང༌། བསྣམ་པར་བྱ་བ་དང༌། མྱང་བར་བྱ་བ་དང་རེག་པར་བྱ་བ་དང༌། བསམ་པར་བྱ་བ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་དྲུག་པོ་དེ་དག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི། གཟུགས་དང༌། སྒྲ་དང༌། དྲི་དང༌། རོ་དང༌། རེག་བྱ་དང༌། ཆོས་རྣམས་ཡིན་ཏེ། བལྟ་བར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་དང་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །ཡུལ་ཅན་དང་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པ་དེ་ཡང་ཐ་སྙད་པ་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པ་པ་ནི་མ་ཡིན་པས་གཏན་ཚིགས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་འབའ་ཞིག་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དོན་འགལ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མ་གཉི་གའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཕྱོགས་སྔ་མ་སྨྲ་བ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨོས་པའི་དབང་པོ་ཡུལ་ཅན་དང༌། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པ་དེ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་པ་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པ་ནི་མ་ཡིན་པས་ཕྱོགས་སྔ་མ་སྨྲ་བའི་གཏན་ཚིགས་དེ་ནི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པར་བསྒྲུབ་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀུན་རྫོབ་འབའ་ཞིག་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ཡོད་པར་བསྒྲུབ་པ་དང༌། དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་པས་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དོན་དམ་པར་ཇི་ལྟར་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ཅན་དང་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོར་མི་འཐད་པ་དེ་ལྟར་འདི་བཤད་པར་བྱ་སྟེ་ ཞེས་བྱ་བས་ནི་དོན་སྔ་མ་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་འོག་མ་དག་གི་མགོ་འདྲེན་པར་བྱེད་དོ། །རེ་ཞིག་མིག་གི་དབང་པོ་གཅིག་པུའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ལྟ་བ་རང་གི་བདག་ཉིད་ན། །དེ་ཡིས་དེ་ནི་མི་མཐོང་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང
Chinese
虽然能够很好地成立，但之所以一定要取“六”这个数字，是为了要知道，在世俗的言语中，除了这六者之外，没有其他的内在士夫作为能对色等境产生作用的作者。所谓的“它们的”，是指这六种根。“它们的”要与“它们的行境是什么”相连。所谓的“行境”，是指境，是说它们具有力量。这是对“行境”一词的解释，行境即是境，是说根在这些境上具有作用的力量。所谓的“能见等”，是指能见、能听、能嗅、能尝、能触、能思。这六种根的行境是：色、声、香、味、触、法，与能见等一一对应。能境和所境各自确定，这也只是世俗的说法，在胜义谛中并非如此，因为理由只存在于不相符的一方，所以是自相矛盾的。也就是说，前两者的理由本身是自相矛盾的。因为前派所说的理由是各自确定所境，并且是作用的结果，就像看色等一样。因此，根是能境，色等是各自确定的所境，这也只是世俗的说法，在胜义谛中并非如此，所以前派所说的理由，是为了证明胜义谛存在，但只存在于不相符的一方——世俗谛中，因此证明胜义谛存在是自相矛盾的，是不成立的。为了阐明胜义谛中眼等如何不应是能境和所境的事物，下面将进行解说，