Tibetan
ཟེར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་མི་རུང་སྟེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་སྐྱོན་དེ་ཉིད་ཡོད་དེ་མ་གྲགས་པའི་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་དེར་བརྟག་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་སྔར་འདི་ལ་གཟུགས་དམིགས་ཤིང་ལྟ་བར་བྱེད་པས་ལྟ་བ་པོའི་ཞེས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡིན་ན་གཟུགས་དམིགས་པ་དེ་ཡང་མིག་དང་གཟུགས་དང་སྣ་བ་དང་ནམ་མཁའ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དག་ཡོད་ན་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཚོགས་དེ་དག་དང་ལྡན་པ་ལ་ལྟ་བ་པོ་ཞེས་གདགས་ཀྱི་དེ་ལས་གཞན་ནི་མེད་དོ་ཞེས་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་སྐྱོན་དེ་ཉིད་ཡོད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཚོགས་མིག་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་ དེ་དག་དང་ལྡན་པ་ལ་ལྟ་བ་པོ་ཞེས་གདགས་པ་དེ་ལས་གཞན་པ་བྱེ་བྲག་པ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་བདག་ལྟ་བ་པོ་ཞིག་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་མཐའ་གཞན་ལ་མ་གྲགས་པའི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ་ལ་ལྟ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དེར་བརྟག་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་དོན་དམ་པར་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་རུང་ངོ༌། །ཐུན་མོང་དུ་ཁས་བླངས་ནས་དེ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་བྱེ་བྲག་པ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་ལྟ་བ་པོ་ཡོད་པར་གྲགས་པ་དེར་སྤྱིར་ཐུན་མོང་དུ་ཁས་བླངས་ནས་ལྟ་བ་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་མ་ལྟོས་པར་ཡང་ལྟ་བ་པོ་བདག་དེ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་ན་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་པ། ལྟ་བ་སྤངས་པར་གྱུར་ཀྱང་ངོ༌། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ་ལྟ་བ་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྤངས་ཤིང་དེ་དག་ལ་མ་ལྟོས་ན་ཡང་ལྟ་བ་པོ་བདག་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ། །ཅི་ཞིག་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལྟ་བ་སྤངས་པར་གྱུར་ཀྱང་ངོ༌། །ཞེས་སྨྲས་པ་དེའི་ཚིག་གི་དོན་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན་ཞེས་འདྲི་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ལན་དུ། ལྟ་པོ་ཡོད་མིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་རྩ་བ་དང་པོ་ལས། མ་སྤངས་ལྟ་པོ་ཡོད་མིན་ཏེ། །ཞེས་སྨོས་པའི་སྐབས་ནས་ལྟ་པོ་ཡོད་མིན་ཏེ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ལྟ་བ་མ་སྤངས་ཀྱང་ལྟ་བ་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་སྤངས་པར་གྱུར་ཀྱང་ལྟ་བ་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །ཅིའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་སྤངས་པར་གྱུར་ཀྱང་ལྟ་བ་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར་ལྟ་བའི་ནུས་པ་སྤངས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ལྟ་བའི་ནུས་པ་སྤངས་ཤིང་མེད་པར་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་དེ་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་པ་མི་འཐད་དེ་མིག་ལས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་དེའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང༌། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང༌། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང༌། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་ནི་མིག་ལས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་ལྟ་ བར་བྱེད་པར་མི་འཐད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་བདག་དེ་ཡང་མིག་ལས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་པར་མི་འཐད་དོ། །དེ་ལྟར་ཕྱོགས་གཉི་གར་ཡང་ལྟ་བ་པོ་ཉིད་མ་གྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་གཉི་གའི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། གྲངས་ཅན་དག་གི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལྟ་བར་བྱེད་པ་མ་གྲུབ་ལ། བྱེ་བྲག་པ་བྱེད་པ་དག་གི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བར་བྱེད་པ་མ་གྲུབ་བོ། །ཡང་ན་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ན་ཡང༌། མ་སྤངས་ལྟ་པོ་ཡོད་མིན་ཏེ། །ལྟ་བ་སྤངས་པར་གྱུར་ཀྱང་ངོ༌། །ལྟ་བ་དང་བཅས་སམ་ལྟ་བ་མེད་ཀྱང་རུང་སྟེ་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡང་ན་བདག་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ན་ཡང་དེ་ལྟ་བ་དང་ལྡན་ན་ཡང་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་མི་བྱེད་ལ། ལྟ་བ་དང་མི་ལྡན་ན་ཡང་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་མདོ་མཛད་པས་དགོངས་སོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་ལྟ་བ་པོ་དེ་མིག་ཡོད་ན་ལྟ་བ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་འདོད་ན་དེ་ལྟར་ན་གཟུགས་དམིགས་པ་འགྲུབ་པ་ནི་མིག་ཡོད་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་མེ་ཡོད་ན་སྲེག་པ་ཉིད་བཞིན་པས་ལྟ་བ་པོ་ཉིད་ཐ་སྙད་པ་སྟེ། མིག་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་པར་བྱའོ། །ཅི་སྟེ་ལྟ་བ་མེད་ཀྱང་ལྟ་བ་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱར་ནི་ལོང་བའི་རྒྱུད་ལ་གཟུགས་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བ་པོ་ཉིད་ཡིན་པར་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བདག་དེ་ལྟ་བ་དང་ལྡན་ན་ཡང་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་མི་བྱེད་ལ་ལྟ་བ་དང་མི་ལྡན་ན་ཡང་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། འདིར་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ན་ལྟ་བ་སྨྲ་བ་དག་ལྟ་བའི་བྱ་བ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ལྟ་བ་པོ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པ་སྟོན་ཏོ
Chinese
是这样说的。但这也是不行的，为什么呢？即使这样，那个过失仍然存在，因为对未知的存在进行推断是不合理的。说了这样的话，即使这样，如果先前通过观察和注视这个事物来推断有“观看者”，那么这个被观察的事物也必须有眼睛、形状、鼻子、天空和作意等存在才行，因此，具备了名为“拉杰”（ལྷས་བྱིན་，梵文：Devadatta，梵文罗马转写：Devadatta，汉语字面意思：天授）的集合才能被称作“观看者”，除此之外别无他物，正如之前所指出的，那个过失仍然存在。为什么呢？因为将名为“拉杰”（ལྷས་བྱིན་，梵文：Devadatta，梵文罗马转写：Devadatta，汉语字面意思：天授）的集合，即眼睛和形状等条件具备者，称作“观看者”，除此之外，胜论派所设想的，并非观看者本质的“我”——一个观看者存在，这种在其他宗派中未知的存在，是不应该被推断为“观看者”的。因此，那个并非观看者本质的东西，实际上在观看形状的说法是不成立的。如果共同承认它存在呢？“又”这个词的意思是，如果胜论派这样说：在世俗的说法中，普遍承认有观看者存在，因此，即使不依赖于观看和形状等，也仍然存在观看者的“我”，那么，对此的回答是，这里解释者自己已经说了：“即使舍弃观看”。说了这样的话，表明即使舍弃了观看和形状等，不依赖于它们，也没有观看者的“我”。“什么呢”的意思是，提问“即使舍弃观看”这句话的含义是什么。对此的回答是：“观看者不存在”，这是因为在第一句偈颂的根本中说：“未舍弃时观看者不存在”。正如未舍弃观看时，观看者不存在一样，舍弃观看时，观看者也不存在，这是结论。为什么舍弃观看时，观看者也不存在呢？因为舍弃了观看的能力
English
That is what is said. But this is also not right, why? Even so, that fault still exists, because it is unreasonable to infer based on an unknown existence. Having said this, even so, if previously, by observing and gazing at this object, one infers that there is a "viewer," then that observed object must also have eyes, form, nose, sky, and attention, etc., in order to exist. Therefore, only when one possesses the collection called "Lhas-byin" (ལྷས་བྱིན་, Sanskrit: Devadatta, Romanized Sanskrit: Devadatta, literal meaning: God-given) can one be called a "viewer," and there is nothing else besides that. As previously pointed out, that fault still exists. Why? Because the collection called "Lhas-byin" (ལྷས་བྱིན་, Sanskrit: Devadatta, Romanized Sanskrit: Devadatta, literal meaning: God-given), that is, those who possess the conditions of eyes and form, etc., are called "viewers." Apart from that, the particularists imagine that the self, which is not the essence of the viewer—a viewer exists—this existence, which is unknown to other schools, should not be inferred as a "viewer." Therefore, it is not valid to say that something that is not the essence of the viewer actually views form. What if it is commonly acknowledged that it exists? The word "again" means that if the particularists say this: In worldly terms, it is generally acknowledged that a viewer exists, therefore, even without relying on viewing and form, etc., there is still a viewer, the self. Then, the answer to this is that the commentator himself has said here: "Even if viewing is abandoned." Having said this, it shows that even if viewing and form, etc., are abandoned and do not rely on them, there is no viewer, the self. "What is it?" means asking what the meaning of the phrase "Even if viewing is abandoned" is. The answer to this is: "The viewer does not exist," because in the first verse of the root text it says: "When not abandoned, the viewer does not exist." Just as when viewing is not abandoned, the viewer does not exist, so too, when viewing is abandoned, the viewer does not exist, this is the conclusion. Why does the viewer not exist even when viewing is abandoned? Because the ability to view is abandoned.
Chinese
说，因为是自性。如果舍弃了观看的能力，变得没有，那么就不是观看者的自性了。因此，实际上它不应该观看色法，因为它与眼睛不同，例如瓶子一样。通过这个例子，显示了随后的推论。那些也按照顺序与有法、应成之法、能成之法和例子相联系。例如，瓶子因为与眼睛不同，所以不应该观看色法，同样，不是观看者自性的我，也因为与眼睛不同，所以不应该观看色法。这样，在两种情况下，观看者本身都没有成立。这两种情况的结论和量果是：在数论者的立场上，观看者的自性进行观看没有成立；在胜论者的立场上，不是观看者自性的进行观看也没有成立。或者，即使完全假定为观看者的自性，不舍弃的观看者也不存在。即使舍弃了观看也是如此。无论有观看还是没有观看，观看者的自性都不存在，这样想。因此，经的作者表明，即使我完全假定为观看者的自性，如果它具有观看，也不会观看色法；如果它不具有观看，也不会观看色法。为了显示这一点，如果暂时认为观看者有眼睛就能观看，那么，如果这样认为，那么色法的显现成立，是因为有眼睛才有的，就像有火才能燃烧一样，所以观看者本身只是一个名称，应该认为是眼睛本身。如果说即使没有观看也是观看者，那么，因为盲人的相续中没有色法的显现，所以不可能是观看者。这样说，将“我即使具有观看也不观看色法，即使不具有观看也不观看色法”按照顺序联系起来。因此，从“这里所说”等开始，观看的论者们通过观看的行为存在本身来证明观看者的存在。
English
It is said, because it is its own nature. If the ability to see is abandoned and becomes non-existent, then it is not the own nature of the seer. Therefore, in reality, it should not see form, because it is different from the eye, just like a pot. Through this example, the subsequent inference is shown. Those are also related in order to the subject of the proposition, the property to be proven, the proving property, and the example. For example, just as a pot, because it is different from the eye, should not see form, similarly, the self that is not the own nature of the seer, also because it is different from the eye, should not see form. Thus, in both cases, the seer itself is not established. The conclusion and the result of the valid cognition of these two cases are: in the position of the Samkhyas, the own nature of the seer seeing is not established; in the position of the Vaisheshikas, the non-own nature of the seer seeing is not established. Or, even if it is completely assumed to be the own nature of the seer, the non-abandoning seer does not exist. Even if seeing is abandoned, it is still the case. Whether there is seeing or no seeing, the own nature of the seer does not exist, so think. Therefore, the author of the sutra shows that even if I am completely assumed to be the own nature of the seer, if it has seeing, it will not see form; if it does not have seeing, it will not see form. In order to show this, if it is temporarily thought that the seer can see if it has eyes, then, if it is thought in this way, then the appearance of form is established, because it exists if there are eyes, just as burning exists if there is fire, so the seer itself is just a name, and it should be considered to be the eye itself. If it is said that even without seeing, it is a seer, then, because there is no appearance of form in the continuum of the blind, it is not reasonable to be a seer. Thus it is said, relating in order, "Even if I have seeing, I do not see form, and even if I do not have seeing, I do not see form." Therefore, starting from "What is said here," etc., the proponents of seeing demonstrate the existence of the seer through the very existence of the act of seeing.