Tibetan
གྲོ་མི་འགྱུར། །ཇི་ལྟར་འདབ་པ་ཤོག་མ་ཉམས་བྱ། །བར་སྣང་གཅོད་པ་ཐོགས་པ་མེད། །དེ་བཞིན་ཚུལ་གཉིས་ལྡན་པ་ཡང༌། །ཆོས་རྣམས་ཀུན་ལ་ཐོགས་པ་མེད། །ཇི་ལྟར་སེང་གིའི་ང་རོ་ཡིས། །གཅན་གཟན་ཐམས་ཅད་སྐྲག་ཅིང་འཇིགས། དེ་བཞིན་སྟོང་ཉིད་སེང་གེའི་སྒྲས། །རྒོལ་བ་ཐམས་ཅད་འཇིགས་ཤིང་སྐྲག །དངོས་པོ་མེད་ལ་དབང་ཐོབ་པས། །དེ་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཀུན་བདག་ཉིད། །རང་གཞན་སྡེ་པ་ཐམས་ཅད་ལ། །སེང་གེའི་ང་རོ་སྨྲ་བ་ཡིན། །ངེས་པའི་དོན་གྱི་ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྐབས་རྫོགས་སོ། །དེ་ལ་དོན་དམ་པའི་ཤེས་རབ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། རྟོག་པའི་དྲི་བ་མ་ལུས་པ། །བསལ་བར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་དང༌། །ཞི་དང་སོ་སོ་རང་རིག་དང༌། །རྣམ་རྟོག་མེད་ཅིང་ཡི་གེ་མེད། །གཅིག་དང་ཐ་དད་ཉིད་བྲལ་བ། །མཁའ་ ལྟར་དྲི་མེད་དེ་ཉིད་ལ། །འཇུག་པ་མེད་པར་འཇུག་པ་ནི། །ཤེས་རབ་དོན་དམ་ཤེས་པར་བྱ། །རྟོག་བཅས་རྟོག་པ་མེད་པ་ཡི། །ཤེས་པ་གཉིས་ལས་ལོག་གྱུར་ན། །དེ་ཚེ་བློ་ལ་ཡུལ་མེད་པས། །སྤྲོས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བར་འགྱུར། །གང་ཚེ་ཤེས་དང་ཤེས་བྱ་དག །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་གྱུར་བས་ན། །དེ་ཚེ་ནམ་མཁའ་ལྟར་གྱུར་པས། །སྤྲོས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བར་གྱུར། །ཇི་སྲིད་ཡིད་ཀྱིས་ལོག་གཡོ་བ། །དེ་སྲིད་བདུད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན། །ཡིད་ཀྱི་གཡོ་བཞི་གྱུར་ན། །ཤེས་རབ་གཉིས་ཀྱང་ཤེས་མི་འགྱུར། །དོན་དམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྐབས་རྫོགས་སོ།། །། དེ་ལྟ་བུའི་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ལམ་དུ་སུ་ཞིག་འཇུག་ཅེ་ན། དཔག་མེད་སྐྱེ་བ་དེ་དང་དེར། །སྦྱང་བ་བྱས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན། །ཕ་རོལ་ཕྱིན་དྲུག་གོམས་བྱས་པའི། །སེམས་ཅན་ཆེན་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན། །མདོ་ནས་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་ནི། །མ་བསྟན་སྦྱིན་སོགས་ལྡན་པ་ཡིན། །རང་བཞིན་དང་ནི་གོམས་པ་ཡི། །རིགས་ཅན་དེ་ཡི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན། །ཇི་སྐད་དུ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱན་ལས། སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས། །དེ་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད། །དགེ་བའི་བཤེས་ཀྱིས་མགོན་བྱས་པ། །འདི་མཉན་པ་ཡི་སྣོད་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གཞན་ནས་ཀྱང༌། དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལྟ་བུ་ནི། །བདེན་པ་གཉིས་ཀྱིས་མཚོན་པ་དག །དཔག་མེད་བསྐལ་པ་མང་པོ་རུ། །བསྒོམས་པས་དག་པའི་བློ་ཅན་ལའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །རྗེ་བཙུན་འཕགས་པ་ལྷའི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱང༌། ཤེས་རབ་ཆེ་དང་ཐབས་ཆེ་དང༌། །བརྩེ་བ་ཆེ་དང་མོས་པ་ཉིད། །ཐེག་པ་ཆེན་པོར་ཡང་དག་བསྟན། །སེམས་ཅན་ཆེན་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན
Chinese
不變如石。 如何使翅膀如紙不損壞？ 斬斷虛空毫無阻礙。 如是具足二諦者， 對一切法皆無障礙。 如獅子吼， 一切猛獸皆驚恐。 如是空性獅子吼， 一切論敵皆驚恐。 於無實有得自在， 是故一切實有皆為自性。 對於自他一切宗派， 我宣說獅子吼。 究竟真實的真實世俗諦之章圓滿。 那麼，甚深真實的智慧是怎樣的呢？ 所有分別的疑問， 凡是已被遣除的， 以及寂靜和各自自證的， 無有分別且無有文字的， 遠離一和異的， 如虛空般無垢的彼性， 無有進入而進入， 應知是勝義智慧。 若從有分別和無分別的， 二種智慧中轉離， 彼時心無對境， 戲論便得寂滅。 何時能知和所知， 皆已轉為法界， 彼時如虛空般， 戲論便得寂滅。 乃至心仍邪動， 彼時仍是魔之境。 若心之動止息， 二種智慧亦不得知。 勝義智慧之章圓滿。 如此甚深廣大的道，誰能進入呢？ 無量生世以來， 具有串習之自性者， 串習六度者， 是大菩薩之境。 如經中所說： 未說之布施等具足者， 自性以及串習之， 種姓者是彼之境。 如是說道： 在《現觀莊嚴論》中說： 親近供養諸佛， 於彼生起善根， 為善知識所護， 是聽聞此法之法器。 其他經中也說： 如乾闥婆城， 以二諦來表示， 於無量劫中， 對於修習清淨之心者。 聖者提婆尊者也說： 大智慧和大方便， 大悲心和大信心， 於大乘中如實宣說， 是大菩薩之境。
English
Immutable like a stone. How to make the wings like paper without damage? Cutting through space without obstruction. Likewise, one who possesses the two aspects, Has no obstruction to all phenomena. Just as the roar of a lion, All wild beasts are frightened and terrified. Likewise, the sound of the lion of emptiness, All opponents are frightened and terrified. Having obtained power over the non-existent, Therefore, all existent things are self-nature. To all sects, self and other, I speak the lion's roar. The chapter on the definitive, true, conventional truth is complete. Then, what is the ultimate wisdom like? All the questions of conceptualization, Whatever has been eliminated, And peace and individual self-awareness, Without conceptualization and without letters, Separated from oneness and otherness, Like the sky, immaculate, that very nature, Entering without entering, Should be known as ultimate wisdom. If one turns away from the two knowledges, with and without conceptualization, At that time, since the mind has no object, Proliferation will be pacified. When knower and known, Have become the realm of phenomena, At that time, having become like the sky, Proliferation will be pacified. As long as the mind moves wrongly, That long it is the realm of demons. When the four movements of the mind cease, The two wisdoms will also not be known. The chapter on ultimate wisdom is complete. Who will enter such a profound and vast path? In immeasurable births, Having the nature of having practiced, Having practiced the six perfections, It is the realm of great beings. As the sutra shows, One who possesses unmentioned generosity, etc., The family of nature and habituation is his realm. As it is said: In the Ornament of Realization of the Perfection of Wisdom: Having attended and honored the Buddhas, Therein generating roots of virtue, Protected by a virtuous friend, This is a vessel for listening to it. It is also said elsewhere: Like the city of the Gandharvas, It is represented by the two truths, For many immeasurable eons, For those with minds purified by meditation. The venerable Arya Deva also said: Great wisdom and great means, Great love and faith, Are truly taught in the Great Vehicle, It is the realm of great beings.
Tibetan
། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་བས་ན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔ་དང༌། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་དང༌། འཕགས་པའི་ནོར་ལ་སོགས་པ་སྔ་མ་དག་ཏུ་གོམས་པར་བྱས་པ་དང༌། དོན་དམ་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཟབ་པའི་གནས་དག་ལ་བསྒོམ་པར་གྱུར་པ་དག་འཇུག་གོ །དེ་བས་ན་མགོན་པོ་བྱམས་པས་ཡང་འདི་སྐད་དུ། སངས་རྒྱས་བསྙེན་བཀུར་ཡང་དག་ཞུགས། །སྦྱིན་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་སོགས་སྤྱད་པས། །སྣོད་དུ་དེ་ནི་དམ་པ་ བཞེད། །ཅེས་རྒྱལ་བ་སྐྱེད་མ་ལས་གསུངས་སོ། །འཕགས་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མདོ་ལས། ཕྱི་མའི་ཚེ་ཕྱི་མའི་དུས་སུ་སངས་རྒྱས་བརྒྱ་དང༌། སྟོང་དང་ཁྲི་དང༌། འབུམ་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་ཐོབ་པ་དང༌། མོས་པ་དང༌། དོན་གོ་བ་དང༌། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་བཟོད་པ་དང༌། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་དང༌། སྤོབས་པ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །སངས་རྒྱས་བྱེ་བ་ཕྲག་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པས་ནི་དེ་དག་ལས་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་དང༌། ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་ཐོབ་པ་དང༌། སྤོབས་པ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །སངས་རྒྱས་ས་ཡ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པས་ནི་ཕྱི་མའི་ཚེ་འདི་ཐོས་པ་དང༌། མོས་པ་དང༌། སྤོང་བར་མི་འགྱུར་བ་དང༌། ཡིད་ཆེས་པ་དང༌། དོན་རྟོགས་པ་དང༌། གཞན་ལ་སྟོན་པ་དང༌། ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཡང༌། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར། སྤོབས་པ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །སངས་རྒྱས་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པ་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པ་དང༌། བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པས་ནི་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་བས་ན་སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་དབུ་མ་ཆེན་པོའི་དོན་འདི་ནི་ཨུ་དུམ་བཱ་ར་ལྟར་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱང༌། དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལྟ་བུ་ནི། །བདེན་པ་གཉིས་ཀྱིས་མཚོན་པ་དག །དཔག་མེད་བསྐལ་པ་མང་པོ་རུ། །བསྒོམས་པས་དག་པའི་བློ་ཅན་ལའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །སློབ་དཔོན་རྗེ་བཙུན་ཟླ་བ་གྲགས་པའི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱང༌། སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་དུས་ན་སྟོང་ཉིད་ཐོས། །ནང་གི་དགའ་བ་ཡང་དང་ཡང་ནི་འབྱུང༌། །དགའ་བ་ལས་བྱུང་མིག་ནི་མཆི་མས་གང༌། །ལུས་ཀྱི་བ་སྤུ་ལྡང་བའང་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །གང་ཡིན་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ས་བོན་ཡོད། །དོན་དམ་བདེན་པ་དེ་ལ་བསྟན་པར་བྱ། །དེ་རྟོགས་པ་ཡི་ཡོན་ཏན་དེ་ལས་བྱུང༌། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་མངའ་བརྙེས་པས། །ཆོ
Chinese
如是说。因此，以世俗谛的方式，广大的五度波罗蜜多，以及四摄，圣者之财等，应于前者修习纯熟；以胜义谛的方式，则应于甚深之处所修习。因此，慈氏怙主又如是说：“承事供养佛，如实而安住，布施持戒等，彼为胜妙器。”如是出自《生佛经》。《圣妙智慧印三摩地经》中说：来世后时，以于百、千、万、亿佛处生善根故，得此三摩地，以及信解，了知其义，于空性得忍，得三摩地，生起无畏。承事供养百千俱胝佛，则从彼等处获得忍，得此三摩地，生起无畏。承事供养百万佛，则来世听闻此法，不舍离，生起信心，了知其义，为他人宣说，于法得忍，然不得三摩地，不生起无畏。承事供养八十俱胝佛，生善根，发菩提心，则将获得一切。如是说。因此，当知圣者龙树阿阇黎的宗规，这伟大的中观之义，如优昙婆罗花般难以获得。大乐尊者也说：“如乾闼婆城，以二谛而象征，无数劫修习，乃为清净慧者。”如是说。阿阇黎圣者月称也说：“异生位时闻空性，内生喜乐再再生，喜乐所生眼含泪，身上汗毛亦竖立，何者即彼菩提种，当为彼说胜义谛，彼之功德从彼生，于法界中得自在，法
English
Thus it is said. Therefore, in the manner of conventional truth, the extensive five perfections, the four means of gathering disciples, the wealth of the noble ones, and so forth, should be practiced in the former; in the manner of ultimate truth, one should meditate on the profound places. Therefore, Lord Maitreya also said: "Serving and honoring the Buddha, abiding in truth, practicing generosity and discipline, etc., that is a vessel of excellence." This is said in the Sutra of the Birth of the Conquerors. In the Sutra of the Samadhi of the Seal of Primordial Awareness, it says: "In the future, in the later times, by generating roots of virtue in the presence of hundreds, thousands, tens of thousands, and hundreds of thousands of Buddhas, one will obtain this samadhi, as well as faith, understanding of its meaning, acceptance of emptiness, obtain samadhi, and will not fail to generate fearlessness. By serving and honoring hundreds of thousands of millions of Buddhas, one will obtain acceptance from them, obtain this samadhi, and will not fail to generate fearlessness. By serving and honoring a million Buddhas, one will hear this in future lives, will not abandon it, will generate faith, understand its meaning, proclaim it to others, and will obtain acceptance of the Dharma, but one will not obtain samadhi, and will not generate fearlessness. By serving and honoring eighty hundreds of millions of Buddhas, generating roots of virtue, and generating the mind of enlightenment, one will obtain everything." Thus it is said. Therefore, one should know that the doctrine of the noble teacher Nagarjuna, this great meaning of the Middle Way, is as difficult to obtain as the Udumbara flower. The great Blissful One also said: "Like a city of gandharvas, symbolized by the two truths, after countless eons of practice, it is for those with pure wisdom." Thus it is said. The noble teacher Chandrakirti also said: "When an ordinary being hears of emptiness, inner joy arises again and again, tears fill the eyes from joy, and the hairs of the body stand on end. Whoever that is has the seed of enlightenment, and the ultimate truth should be taught to them. Their qualities arise from that, and they gain mastery over the realm of Dharma, the Dharma."