Tibetan
དང༌། ཁམས་དང༌། སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་གྱིས་ མི་སྟོང་པ་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི་དེ་ལ་ལྟོས་པའམ། མི་སྟོང་པ་དེ་བསྩལ་བས་སྟོང་པ་ཞེས་བརྗོད་པས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྟོང་པའང་ཅུང་ཟད་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་མི་སྟོང་པ་དེ་ཡང་མི་འཐད་པར་བསྟན་ཅིང་སྟོན་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར། མི་སྟོང་ཅུང་ཟད་ཡོད་མིན་ན། །སྟོང་པའང་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། །སྟོང་པ་ཉིད་དུ་འཐད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །འང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་མི་སྟོང་པ་དང༌། སྟོང་པ་ཅུ་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་གཉི་ག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་སྟོང་པ་དང༌། མི་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་དག་ནི་གཞི་ལ་བརྟེན་པས་ཐ་སྙད་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་གཙུག་ལག་ཁང་སྐུ་གཟུགས་ཀྱིས་མི་སྟོང་ལ། དགེ་སློང་དག་གིས་སྟོང་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །དོན་དམ་པར་ནི། མི་སྟོང་ཅུང་ཟད་ཡོད་མིན་ན། །གཉེན་པོར་བརྟགས་པ་གང་ཡིན་པའི། །སྟོང་པའང་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། །གང་གི་ཕྱིར་འཛིན་པ་ཙམ་སྤངས་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་གཉེན་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ། །ཡང་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དགག་པ་ལྷུར་ལེན་པའི་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་དང༌། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་གོམས་པར་བྱེད་པ་ལ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཀུན་བརྟགས་པ་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་སྟོང་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་དེ་དག་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་བདག་ཉིད་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་དག་གི་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་དང༌། ལྟོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན་དེ་ཡང་ལེགས་པར་ཟིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པ། དེ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མི་རིགས་པས་དེ་དགག་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་སྟོང་མིན་ཅུང་ཟད་ཡོད། །སྟོང་པའང་ཅུང་ཟད་ཡོད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སྟོང་པ་མ་ཡིན་པའི་ཤེས་པ་རྟོག་པ་ཅན་ནམ་རྟོག་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོ་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེ་ལ་ལྟོས་པས་སམ། བློའི་བྱེ་བྲག་གིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་སྟོང་པའམ་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཡོད་པར་ འགྱུར་གྲང་ན། མི་སྟོང་ཅུང་ཟད་ཡོད་མིན་ན། །སྟོང་པའང་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། གང་ཡོད་པ་དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དཔེ་འདི་ལས་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའམ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དངོས་པོའི་བདག་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྟོང་པ་མ་ཡིན་པའི་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་བཞིན་པས་དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་སྟོང་པའང་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ། རྗེས་སུ་དཔག་པས་གནོད་པའི་ཕྱིར་དང༌། མ་བྱས་པ་དང༌། ལྟོས་པ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར། དཔེ་མ་གྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །ཡང་ན། མི་སྟོང་ཅུང་ཟད་ཡོད་མིན་ན། །སྟོང་པའང་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། །ཇི་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དྲ་བ་སྟོང་པ་ཉིད་མཐོང་བའི་མེས་བསྲེགས་པའི་ཕྱིར་མི་སྟོང་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དྲ་བ་ཡང་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བསྲེགས་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མ་ཡིན་ཏེ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཞིན་བས་སྟོང་པའང་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དབང་གིས་དེ་ལྟར་འཁྲུལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །ཡང་ན། མི་སྟོང་ཅུང་ཟད་ཡོད་མིན་ན། །སྟོང་པའང་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། །གཉིས་སུ་སྤྱོད་པ་ལ་ནི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་གྱི་བློའི་བྱེ་བྲག་ལས་སྒྱུ་མར་བྱས་པ་འདི་ནི་རྟ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ངོ༌། །ཡང་དག་པ་འདི་ནི་རྟ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མི་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་བ་དེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་ཤིང་གཉིས་སུ་མེད་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དེའི་ཚེ་ན་དེ་ལ་དོན་དམ་པར་ཤེས་བྱའི་དེ་ཁོ་ན་ཐམས་ཅད་འདི་ལྟ་སྟེ། ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་དང༌། མཚན་ཉིད་མེད་པར་སྣང་བ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྣང་བར་འགྱུར་བས་མི་སྟོང་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན། སྟོང་པའང་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ། བློའི་བྱེ་བྲག་མེད་པས་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པར་རྟོགས་པའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་ སོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་བཤད་པའི་བརྣག་པ་སྔ་མ་ཐ་དད་པ་དག་གིས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དང༌། དོན་འགལ་བ་ཉིད
Chinese
并且，蕴、界、处等等，如果事物自性方面存在稍微一点不空，那么依赖于它，或者因为舍弃了那个不空而说为空，由此产生，如果空也稍微存在一点，那么那个不空也就不合理，将被显示和揭示，因此，那样在胜义谛中。“不空稍微若非有，空亦何能得成有，以无空性之理故”，应如是理解。 “也”这个语气词，是为了总摄不空和空稍微都没有。或者，对于空和不空进行分别的那些分别念，是依赖于基而产生的名言，例如说经堂不空于佛像，却空于比丘们。在胜义谛中，“不空稍微若非有，对治所立为何有，空亦何能得成有，何以唯舍执即空”，应如是理解。因此，因为存在对治之故，这个理由的意义是不成立的。或者，瑜伽行者专注于否定一切事物的自性，对于听闻、思惟和修习所产生的智慧加以串习，有些人会这样想：如果仅仅是遍计所执的自性为空，那些事物没有遍计所执的自性，但它们的空性却不是造作的，而且因为没有依赖，所以是真实的，如果这样想，那也不是很好地理解。为什么呢？因为一切事物的自性不存在就是空性，它不是实有存在的，所以不应该执着于显现为自性，为了否定它。“若谓不空稍有，空亦稍有应成”，这样说，如果存在稍微一点不空之识，即有分别或无分别的行境事物，那么依赖于它，或者通过智慧的差别，空性所知的行境事物，那个真实为空或者稍微存在一点，如果这样认为，“不空稍微若非有，空亦
English
And, if there were even a slight non-emptiness in the nature of things such as aggregates, realms, and sources, then depending on that, or because emptiness is said to arise from abandoning that non-emptiness, if emptiness also existed slightly, then that non-emptiness would also be shown and revealed to be unreasonable, therefore, in that way, in the ultimate truth, "If non-emptiness is not slightly existent, how could emptiness ever become existent? Because there is no reason for emptiness," it should be understood like that. The word "also" is to gather that both non-emptiness and emptiness are not even slightly existent. Or, those discriminations that discriminate between emptiness and non-emptiness are nominal because they rely on a basis, for example, saying that the temple is not empty of Buddha images, but is empty of monks. In the ultimate truth, "If non-emptiness is not slightly existent, what is the counter-measure established for? How could emptiness ever become existent? Why is it that merely abandoning grasping is emptiness?" it should be understood like that. Therefore, because the counter-measure exists, the meaning of this reason is not established. Or, yogis focus on negating the nature of all things, and some people who are accustomed to the wisdom arising from hearing, thinking, and meditating think like this: If only the nature of what is completely imputed is empty, and those things do not have the nature of what is completely imputed, but their emptiness is not fabricated, and because it is not dependent, it is real, if you think like that, then it is not well understood. Why is that? Because the non-existence of the nature of all things is emptiness, it is not substantially existent, so it should not be clung to as appearing as nature, in order to negate it. "If it is said that non-emptiness is slightly existent, emptiness should also become slightly existent," thus saying, if there is even a slight non-empty consciousness, that is, an object of experience that is conceptual or non-conceptual, then depending on it, or through the difference of wisdom, the object of experience known by emptiness, that reality is empty or slightly existent, if you think like that, "If non-emptiness is not slightly existent, emptiness also
Chinese
又怎么会变成有呢？那么是什么呢？凡是存在的即是空性，因此应当从此例中进行推断：具有分别或不具有分别的空性之识的行境，其事物自性若为真实，则是不正确的。因为是识的行境，譬如非空之识的行境一样，事物的究竟空性又怎么会存在呢？因为受到推断的妨害，以及未造作和无所依赖的自性不存在的缘故。应当理解为例子没有成立。又或者说：若无少许非空，又怎么会有空性呢？如同非空性中分别的网，被见空性的火焚烧的缘故，没有少许非空存在一样。在空性中，分别的网也被其焚烧的缘故，空性中的分别也不如实。因为是分别，如同于事物中分别一样，又怎么会有空性呢？应当理解为由于分别的支配而如此错乱。又或者说：若无少许非空，又怎么会有空性呢？在二取行境中，从具有事物自性的境之心的差别中，幻化出的这个，以马等自性为空。真实不空者，以马等自性不空，如此会产生分别。当瑜伽士安住于无分别智慧的行境，且行于无二之时，那时对于他来说，究竟而言，一切所知的究竟实相，就像虚空一样，以一个体性和无体性的方式显现，因此没有少许非空存在。又怎么会有空性呢？因为没有心的差别，所以没有互相依赖而了知的执着。应当如此理解。因此，以各种不同的先前辨析的假立，并不能成立理由的意义。此处说道：理由的意义不能成立，以及意义相违。
English
How could it become existent? What is it then? Whatever exists is emptiness, therefore, it should be inferred from this example: The object of the consciousness of emptiness, whether with or without conceptualization, if the nature of things is real, then it is incorrect. Because it is the object of consciousness, like the object of non-empty consciousness, how could the ultimate emptiness of things exist? Because it is hindered by inference, and because the uncreated and independent self-nature does not exist. It should be understood that the example is not established. Or again: If there is not a little non-empty, how could there be emptiness? Just as in non-emptiness, the net of conceptualization is burned by the fire of seeing emptiness, so that there is not a little non-empty. In emptiness, the net of conceptualization is also burned by it, so the conceptualization in emptiness is also not as it is. Because it is conceptualization, like conceptualization in things, how could there be emptiness? It should be understood that it is confused in this way due to the dominance of conceptualization. Or again: If there is not a little non-empty, how could there be emptiness? In the realm of dualistic engagement, from the difference of the mind that possesses the nature of things, this illusion is empty of the nature of horses and so on. The truly non-empty is not empty of the nature of horses and so on, and thus conceptualization will arise. When the yogi abides in the realm of non-conceptual wisdom and acts in non-duality, then for him, ultimately, all the ultimate reality of knowable things, like the sky, appears in the manner of one nature and no nature, so there is not a little non-empty. How could there be emptiness? Because there is no difference of mind, there is no clinging to the mutual dependence of understanding. It should be understood in this way. Therefore, the meaning of the reason cannot be established by the various different previous analyses and imputations. Here it is said: The meaning of the reason cannot be established, and the meaning is contradictory.