Tibetan
་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་འདྲི་བའི་དོན་གཏན་ཚིགས་གང་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཅི་མཐོང་བའི་རྒྱུ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཡོད་ཀྱང་མི་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། མུན་རུམ་གྱི་ནང་ན་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་འདུག་པ་བཞིན་ནམ། མེད་པའི་ཕྱིར་རྟའི་རྭ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནམ་ཞེ་ན། འདིར་ལན་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་སེམས་ཅན་དབེན་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་ཆགས་ཏེ། དེ་དག་གི་ཚོགས་རྒྱུན་གྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གཟུང་བར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོར་བརྟགས་པའོ། །སེམས་ཅན་མེད་པ་ནི་མེད་པའོ། །སེམས་ཅན་དངོས་པོ་མེད་པ་ ཡིན་ན་བྱང་ཆུབ་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཁྱོད་ཇི་ལྟར་ཆོས་འཆད་པ་འགྲུབ་པར་འགྱུར། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་འཆད་པ་སྨྲ་བར་ནུས་པའི་མཁས་པ་མེད་པར་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི། འཇམ་དཔལ་གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་དབེན་བ་དང་སེམས་ཅན་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྒོལ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང༌། འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གང་གི་ཚེ་སེམས་ཅན་ཤིན་ཏུ་མི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལན་འདེབས་པ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་ཤིན་ཏུ་མི་དམིགས་པ་ནི་གཟུང་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཚེ་འགྲོ་བ་སུ་ཞིག་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་སྟེ་འགའ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །འཚང་རྒྱ་བ་པོ་དང༌། འགའ་ཞིག་འཚང་རྒྱ་བར་བྱ་བ་དང༌། འཚང་རྒྱ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསམས་པའོ། །བསྟན་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་གང་ཞིག་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། བཤད་པར་བྱ་བའི་ཆོས་སྤྱིའི་རྣམ་པ་དང་བཤད་པའི་སྒྲའི་སྤྱིའི་བདག་ཉིད་དང་དེ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་འདྲི་བའི་བསམ་པ་ནི་ཉན་པར་བྱེད་པའི་སེམས་ཅན་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཚིག་གི་དོན་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་གཟུང་བ་ལ་སོགས་པ་ཤིན་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཇི་ལྟར་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །རང་ཉིད་ཀྱིས་དྲིས་པ་ནི་གཞན་གྱི་འདྲི་བ་ལ་སྡོད་ན། རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ཆོས་འཆད་པར་བྱེད་པ་བར་ཆད་པ་ལ་མི་དགའ་བར་འགྱུར་བ་མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང༌། འདྲི་བ་པོ་ཡང་མི་ཤེས་པའམ་སྤོབས་པ་མེད་དེ་འདྲི་བར་མི་བྱེད་པ་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་གྱི་ཚིག་དེ་དག་གིས་སྒྲོ་འདོགས་པའི་མཐའ་སྤང་བ་བྱས་པ་དེའི་དགོངས་པའི་དོན་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་ནས་ཤིན་ཏུ་སེམས་ཅན་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་སྐུར་བ་འདེབས་པའི་མཐར་ལྷུང་བ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་དང༌། དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཇམ་དཔལ་གང་གི་ ཚེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་ཅི་སེམས་ཅན་དུ་ཡང་འདོགས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གསུངས་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་སྟོན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་སྔོན་གྱི་ཐུགས་རྗེ་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚོགས་རྣམས་ཀྱང་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདོགས་པ་ཉིད་བྱེད་པ་མ་ལགས་སོ་ཞེ་ན། མི་རུང་སྟེ། དེ་གདགས་པ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་བྱ་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་ཡང་འགའ་ཞིག་སེམས་ཅན་ཇི་སྙེད་ཡོད་ཅེས་དེ་སྐད་འདྲི་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐར་ལྷུང་བར་གྱུར་ཅིང་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་བློ་ཅན་དག་སེམས་ཅན་ཇི་སྙེད་ཡོད་ཅེས་དེ་སྐད་འདྲི་བའོ། །དེ་སྐད་འདྲི་བ་ལ་ཇི་སྐད་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཇི་སྙེད་པ་དེ་སྙེད་དོ་ཞེས་ལན་གདབ་པར་བྱ་སྟེ། སེམས་ཅན་མཐའ་མེད་པ་དང༌། གཉིས་སུ་མེད་པར་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཇི་སྙེད་པ་རྟོག་པའི་དྲ་བ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་དེ་སྙེད་ཀྱི་སེམས་ཅན་གཉིས་སུ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་ཚད་ཇི་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིའི་ཚད་ཇི་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུལ་གྱི་ཚད་ཇི་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུལ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཏེ། དེ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དཔེ་རྣམ་པ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གཉིས་སུ་མེད་པ་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཡན་ལག་དང་ཡན་ལག་ཅན་ཙམ་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་སྒོ་ནས་འདྲི་བ་སྔ་ཕྱི་གཉིས་ཀྱི་དོན་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡན་ལག་དང་ཡན་ལག་ཅན་ཐ་དད་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཡང་འོན་ཀྱང་འདྲི་བ་པོའི་བསམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དོན་གཅིག་པོ་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཉིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ན་སེམས་ཅན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཆད་པའི་མཐའ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་བསྡུས་པའི་དོན་ཡིན་ནོ། །འཇམ་དཔལ་ཁྱོད་ལ་གལ་ཏེ་ཡང་འགའ་ཞིག་འདི་སྐད་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་གང་དུ་གཏོགས་ཞེས་འདྲི་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ག
Chinese
是也。彼为何耶？谓是普问之义，何理耶？谓以离见之因，虽有而不见耶？如暗室中瓶等在耶？以无之故，如马角等耶？于此答曰：分别者，以离有情之故云云。有情者，谓是众生，彼等之聚，于常住之位，取应取之差别等之自性而观察也。无有情者，是无也。若有情事物无有，则菩提之时，汝如何说法而能成耶？此谓为令寡妇之子能解，故说不能说法的智者。文殊，若离有情，及以有情非有情之故等，是为辩论者。如是说已，童子文殊对具寿舍利弗之子如是说。尊者舍利弗之子，何时有情极不显现等是为答覆，有情极不显现者，谓以无所取等之故也。彼时何者现证菩提耶？谁亦不能也。思惟谓以无现证者，及以谁亦不能现证，及以无有现证之故也。应示者，谓应说何法耶？谓以无应说之法总相，及以说者语声之总自性，及以彼执持者之故也。彼为何耶？谓问者之意，以无听者有情之故也，此是词义也。如何耶？谓以一切法于自他相续中，极无所取等之故也。如是，以一切法极不显现之故，此乃阐明如何开示之词义也。自己问者，若待他人之问，则为不欲常断说法，不喜间断之故，及问者亦不
English
It is so. Why is that? It means to ask universally, what is the reason? It means that because it is separated from the cause of seeing, although it exists, it is not visible? Is it like a vase, etc., in a dark room? Is it like a horse's horn, etc., because it is non-existent? Here, the answer is: "Discrimination is said to be because it is devoid of sentient beings." "Sentient beings" means living beings. Their collection, in the state of permanence, is considered by taking the nature of differences, etc., that should be taken. "Without sentient beings" means non-existence. If there are no sentient beings, then how can you preach the Dharma and succeed at the time of Bodhi? This means that in order to make the son of a widow understand, it shows that there are no wise men who can preach the Dharma. Manjushri, if it is separated from sentient beings, and because of sentient beings that are not sentient beings, etc., it is a debater. Having said that, the youth Manjushri said to the venerable son of Sharadvati as follows: Venerable son of Sharadvati, when sentient beings are extremely invisible, etc., is the answer. Sentient beings are extremely invisible because there is nothing to take, etc. At that time, who will manifest perfect enlightenment? No one can. It is thought that there is no one who manifests perfect enlightenment, and that no one can manifest perfect enlightenment, and that there is no manifestation of perfect enlightenment. What should be shown is what Dharma should be taught? It is because there is no general aspect of the Dharma to be taught, and because there is no general nature of the voice of the speaker, and because there is no one who holds it. Why is that? It means the intention of the questioner, because there are no sentient beings who listen. This is the meaning of the words. How is it? It is because all Dharmas in the continuum of self and others are extremely devoid of grasping, etc. Thus, because all Dharmas are extremely invisible, this clarifies the meaning of how to show it. The one who asks himself, if he waits for the question of others, then it is because he does not want to constantly interrupt the Dharma, and he does not like interruptions, and the questioner also does not.
Chinese
因为没有知识或骄傲而不提问，为了利益他们。圣妙吉祥的那些话语已经舍弃了增益的边，没有领会那样的意图，反而认为没有众生等等，领会后堕入诽谤的边际，显现出来。因此，世尊说：“妙吉祥，当一切法都非常不可得的时候，你也会执着于众生吗？”这是为了说明为什么。又，这个“又”字是为了总摄以前的慈悲和波罗蜜多的集合。如果说不是执着本身，那是不行的，因为必须要做那个安立，否则会被魔所趁。比如，如果有人问有多少众生，那么那些堕入边际且有疑惑的智者会这样问有多少众生。如果这样问，应该怎么回答呢？应该回答说有多少佛法就有多少众生，这是为了显示众生是无边无际且无二的。有多少佛法，就有多少远离一切分别网的众生是无二的自性。众生界的量有多少，就是指这个量有多少。佛的国土的量有多少也是一样。佛的国土是法界，因为它是周遍一切的，所以是不可思议的。这两个比喻也都是为了表达无二的真如，只是从想要表达支分和有支的角度来区分前后两个问题的意义。即使支分和有支没有差别，但为了通过提问者的各种想法来阐明同一个意义，所以显示了两个方面。这样，因为有无数的众生，所以断灭的边是不合理的，这是总结的意义。妙吉祥，如果有人问你众生界属于哪里，
English
It is for the benefit of those who do not ask because they lack knowledge or pride. Those words of the noble Manjushri have abandoned the extreme of superimposition, and without understanding the meaning of that intention, they understand that there are no sentient beings, etc., and fall into the extreme of slander, which becomes manifest. Therefore, the Bhagavan said, "Manjushri, when all dharmas are completely unattainable, do you also cling to sentient beings?" This is to explain why. Also, the word "also" is to gather together the previous compassion and the collections of perfections. If it is said that it is not clinging itself, that is not permissible, because that establishment must be made, otherwise it will be taken advantage of by demons. For example, if someone asks how many sentient beings there are, then those who have fallen into extremes and have doubtful minds will ask how many sentient beings there are. If asked in this way, how should one answer? One should answer that there are as many Buddhadharmas as there are sentient beings, which is to show that sentient beings are infinite and non-dual. As many Buddhadharmas as there are, that many sentient beings, free from all nets of discrimination, are of a non-dual nature. How much is the measure of the realm of sentient beings, which means how much is this measure. The measure of the Buddha's land is also the same. The Buddha's land is the Dharmadhatu, because it is all-pervasive, so it is inconceivable. These two examples also express the non-dual Suchness, but they differentiate the meaning of the two previous questions from the perspective of wanting to express only the limbs and the one with limbs. Even if the limbs and the one with limbs are not different, in order to clarify the same meaning through the various thoughts of the questioner, two aspects are shown. Thus, because there are countless sentient beings, the extreme of annihilation is not reasonable, which is the summarized meaning. Manjushri, if someone asks you where the realm of sentient beings belongs,