Tibetan
་བྲལ་བའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཡོན་ཏན་དམིགས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་འཁོར་བའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་མཆི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འཁོར་བའི་སྐྱོན་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཡོན་ཏན་དུ་མཆི་བ་དང༌། ཉེ་བར་དམིགས་པ་དང༌། རྟོག་པའི་བར་དུ་མ་ལགས་པའོ། །དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པ་གང་གིས་སྨྲས། ཅི་མེད་པའི་ཕྱིར་རམ། འོན་ཏེ་ཡོད་ཀྱང་དམིགས་པར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཡིན་ཞེ་ན། རྟོག་པ་དང་པོ་ལྟར་ན་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང༌། རྣམ་པར་བྱང་བར་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་ཉིད་མི་འཐད་པར་འགྱུར་རོ། །རྟོག་པ་གཉིས་པ་ལྟར་ན་ནི་རིགས་པ་མིན་པས་དེའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟར་འཁོར་བ་ཉིད་ཀྱང་མི་མཐོང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་ཉོན་མོངས་བསྒོས། །སེམས་ཉིད་དག་ནི་འཁོར་བ་ཡིན། །དེ་ཉིད་དེ་དང་བྲལ་བ་ན། །སྲིད་པའི་མཐའ་ཞེས་རབ་ཏུ་བཤད། །དེ་བས་ན་མི་དམིགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གོམས་པའི་རྒྱུ་དེས་འཁོར་བའི་བདག་ཉིད་འབད་པ་མེད་པར་རྣམ་པར་ལོག་སྟེ། དུ་མ་དང་གཅིག་ལ་སོགས་པར་སྤྲོས་པའི་ཚོགས་དང་བྲལ་ཏེ་རབ་ཏུ་ཞི་བར་ཞུགས་པའི་རྒྱུན་བར་མ་ཆད་པ་ཇི་སྲིད་འཁོར་བ་མ་ལུས་པའི་སྲིད་པའི་རྒྱ་མཚོར་བྱིང་བའི་འགྲོ་བ་གདོན་པ་ལ་མཁས་པ་བྱུང་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་སེམས་ལས་མ་གཏོགས་པར་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉིས་དང༌། དེའི་སྐྱོན་དང་ཡོན་ཏན་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རང་རིག་པས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། རང་རིག་པས་ཡིན་ན་ ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོར་གྱུར་པ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟ་ན་གདུལ་བྱ་འཁོར་བའི་ནང་ནས་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་དོགས་པའི་ཡིད་སྐྱེ་བ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་དངོས་སུ་ལན་གླན་ཟིན་ཀྱང་དེའི་དོགས་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུན་རྣམས་ལ་དོགས་པ་སྐྱེད་ཅིང་དོགས་པ་བསལ་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་གཞག་པ་ཁོ་ནས་དོགས་པའི་སྐབས་མ་ལུས་པ་མེད་པས་བཤད་པ་ཕྱི་མ་རྣམས་བརྩམ་མི་དགོས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །སྲིད་པའི་སྐྱོན་དང༌། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཡོན་ཏན་མ་མཐོང་ན་བསྒོམ་པ་འདིས་ཇི་ལྟར་མཐོང་བའི་ལམ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅིང༌། བསྒོམ་པའི་ལམ་འཛིན་པར་བྱེད། དེ་གཉིས་ཀྱིས་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ངེས་པར་འབྱིན་པ་སྒྲུབ་པར་ཡང་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། འདིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་གང་ལ་ཡང་བླང་བ་འམ། གཟུང་བའམ། དོར་བ་མ་མཆིས་པ་དེ་ཞེས་བྱ་བ
Chinese
如果观察脱离的寂灭的功德，因此，世尊说了“哪里也有轮回的过患”等等，轮回的过患和寂灭的功德存在，是接近观察，而不是分别念的范围。如果问：这是为了什么呢？这是用什么道理说的？是因为没有吗？还是因为虽然有，但是不能观察呢？如果按照第一种分别念，那么烦恼和清净的安立本身就不合理了。如果按照第二种分别念，那么就不是道理，因此，世尊说了“像这样，如果连轮回本身也看不到”等等。意思是说：贪欲等烦恼增长，心性本身就是轮回，它本身脱离了它，就被称为有边的尽头。因此，通过串习无所缘的等持的因，轮回的自性毫不费力地转变，脱离了众多和一等等戏论的集合，进入完全寂静的相续不断，直到所有沉溺于轮回的生存之海的众生，都精通于解脱，这就叫做寂灭。因此，除了心之外，轮回和寂灭二者，以及它们的过患和功德，都不是可以观察的。也不是自证，因为如果是自证，那么就成了能取和所取的实有，因为不是真实，所以这样说了。这样，对于所化众生从轮回中如何产生怀疑，虽然已经用先前所示的方式直接回答了，但是对于产生怀疑的相续，应该生起怀疑并消除怀疑。如果不是这样，那么仅仅最初的安立就消除了所有的怀疑，那么后来的解释就没有必要开始了。如果看不到生存的过患和寂灭的功德，那么这个禅修如何生起见道的道路，并且执持禅修的道路呢？通过这两者，如何成就确定从一切障碍中解脱呢？这里，世尊对于任何法，都没有采取、执取或舍弃，这就是所谓的
English
If one observes the qualities of liberation from sorrow, therefore, the Blessed One said, "Where there is also the fault of samsara," etc., the faults of samsara and the qualities of liberation exist, it is close observation, and not within the scope of conceptualization. If asked, what is this for? By what reasoning is this said? Is it because it does not exist? Or is it because although it exists, it cannot be observed? If according to the first conceptualization, then the establishment of afflictions and purification itself would be unreasonable. If according to the second conceptualization, then it is not reasoning, therefore, the Blessed One said, "Like this, if even samsara itself is not seen," etc. The meaning is this: attachment and other afflictions increase, the nature of mind itself is samsara, it itself is separated from it, it is called the end of existence. Therefore, through the cause of familiarizing oneself with the samadhi of non-objectification, the nature of samsara effortlessly transforms, free from the collection of manifold and one, etc., entering into a continuous stream of complete peace, until all beings who are drowning in the ocean of existence of all samsara, are skilled in liberation, this is called liberation from sorrow. Therefore, apart from the mind, neither samsara and liberation, nor their faults and qualities, are observable. Nor is it self-awareness, because if it were self-awareness, then it would become the reality of the grasper and the grasped, because it is not true, so it is said. In this way, for the disciples, how doubts arise from within samsara, although it has already been directly answered in the manner shown earlier, doubts should be raised and doubts should be dispelled for the continuum of arising doubts. If it is not like that, then only the initial establishment eliminates all occasions for doubt, then the later explanations would not need to be started. If one does not see the faults of existence and the qualities of liberation, then how does this meditation generate the path of seeing, and hold the path of meditation? Through these two, how can one achieve the accomplishment of definitely freeing oneself from all obscurations? Here, the Blessed One, for any dharma, there is no taking, grasping, or abandoning, that is called
Tibetan
་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དོར་བ་ནི་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ངེས་པར་འབྱིན་པ་ལ་བྱའོ། །ཆོས་གང་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྒྱུར་བར་བྱའོ། །ལེན་པར་བྱེད་པའི་བྱེད་པ་པོ་དང་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་བླང་བའམ་སྟེ། བླང་བར་བྱ་བ་འམ་གཞན་དུ་ཡང་རུང་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །དེ་བས་ན། མཐོང་བསྒོམ་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡི། །ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་འདི། །གོམས་པ་འཕེལ་བར་གྱུར་ན་ནི། །སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ཡིན།། །།འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བདུན་བརྒྱ་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ། བམ་པོ་གཉིས་པ། འགའ་ཞིག་ཡང་སྲིད་པའི་སྐྱོན་བསལ་བ་དང༌། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་བསྐྱེད་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་ཉིད་འགྲིབ་པ་དང༌། འཕེལ་བ་མངོན་པར་ཞེན་ནས་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། བླང་བ་དང་གཟུང་བ་དང་དོར་བ་གལ་ཏེ་མེད་ན་སྲིད་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གཏོགས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་དེ་འགྲིབ་པ་དང་འཕེལ་བར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། སྒྲིབ་པ་དང་སྤངས་པ་ཡོད་ན་ནི་གདགས་སུ་རུང་ངོ་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ཆོས་གང་ལ་ཡང་འགྲིབ་པ་དང་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན་ཞེས་འདིས་ཁུངས་འདྲི་བའི་བསམ་བ་ཅི་ཞེ་ན། ཅི་རིག་པར་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་པའམ། འོན་ཏེ་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་པོ་ནི་རང་རིག་པས་དེ་དམིགས་པ་ལ་འགལ་བ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། རིག་པར་བྱ་བ་ལ་བརྟགས་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་འདིར་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་པ་ལྟར་འདོད་པ་ཡིན་པའི་རིགས་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་སྐྱེ་བ་མ་མཆིས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །སྐྱེ་བ་མེད་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེའི་ཚུལ་གྱིས་ན་འགྲིབ་པ་དང་འཕེལ་བ་མ་མཆིས་ཏེ། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ངོ་བོ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགྲིབ་པ་དང་འཕེལ་བ་དེ་ནི་རྒྱས་པ་དང་འཕེལ་བར་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ནོ། །བརྟགས་པ་ནི་ལན་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཡིན་ན་ནི་བྲི་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་ཙམ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་དེ་ལྟར་སྒོམ་པ་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་ལགས་སོ་ཞེས་ཚིག་ལན་དུ་མར་སྨོས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བསྒོམ་པ་གཅེས་པར་བསྟན་པས་སྒྲུབ་པ་པོ་རྣམས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་འཕེལ་བར་བྱ་
Chinese
等等这样说了。舍弃是指因为断除而必须去除。无论什么法，这个“无论什么”要用“从什么”来转换差别。因为没有能取者的作用和执持者的自性，所以没有能取或，没有能取者或其他的说法。因此，观见修习是法的体性，这部般若波罗蜜多，如果串习增长，那么一切障碍都会被断除。圣者般若波罗蜜多七百颂广释，第二品。有些人为了消除再生的过失，以及为了生起清净之法，按照次第，执着于如是性减少和增长的现象，心想：如果取、执、舍不存在，那么属于轮回和涅槃的众生界，怎么会减少和增长呢？如果障碍和断除存在，那么就可以安立，因此，世尊无论什么法减少和等等这样说了。为什么呢？这是在询问原因，想知道什么意图呢？是因为不具备能被认识的特征，所以不可见吗？或者是因为它不存在呢？对于第一个分别念，自证认识它有什么矛盾呢？回答说，如果考察能被认识的事物，那是不存在的。因此，这里是想要像第二个分别念一样，世尊对于没有生等等这样说了。没有生就是空性。以没有生的方式，就没有减少和增长，因为一切时分体性都是一样的。减少和增长是考察增长和发展的体性。考察是没有意义的。如果存在，那么先前存在的就是减少，这只是表明脱离了暂时的污垢。世尊，像那样修习就是修习般若波罗蜜多吗？为什么多次重复这句话作为回答呢？因为珍视修习，所以要增长修行者的精进。
English
Etc. were spoken. Abandoning means necessarily removing because of abandoning. Whatever dharma, this "whatever" should be transformed with "from what" to differentiate. Because there is no agent of taking and no self-nature of holding, there is no taking or, no taker or other saying. Therefore, seeing and meditating are the nature of dharma, this Prajnaparamita, if habituation increases, then all obstacles will be eliminated. The Extensive Explanation of the Holy Prajnaparamita Seven Hundred Verses, Chapter Two. Some people, in order to eliminate the faults of rebirth, and in order to generate pure dharma, according to the order, cling to the phenomena of suchness decreasing and increasing, thinking: if taking, holding, and abandoning do not exist, then how can the realm of sentient beings belonging to samsara and nirvana decrease and increase? If obstacles and abandonment exist, then it can be established, therefore, the Blessed One, whatever dharma decreases and etc. were spoken. Why is that? This is asking for the reason, wanting to know what intention? Is it because it does not possess the characteristics of being knowable, so it is invisible? Or is it because it does not exist? For the first conceptualization, what contradiction is there in self-awareness recognizing it? The answer is, if the knowable is examined, it does not exist. Therefore, here it is desired to be like the second conceptualization, the Blessed One, for no birth etc. were spoken. No birth is emptiness. In the manner of no birth, there is no decrease and increase, because the nature is the same at all times. Decrease and increase are the nature of examining growth and development. Examination is meaningless. If it exists, then what existed previously is decrease, this only shows being free from temporary defilements. Blessed One, is meditating like that meditating on Prajnaparamita? Why is this sentence repeated many times as an answer? Because cherishing meditation, the diligence of practitioners should be increased.