Tibetan
གས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཟབ་མོ་ཟབ་པའི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ཟབ་པ་ཡིན་ཏེ། སྐུར་པ་འདེབས་པ་དང༌། སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྐུར་པ་འདེབས་པ་དང༌། སྒྲོ་འདོགས་པར་མི་བྱེད་པ་འདིའི་རྒྱུ་འདི་ཡང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་འདི་ལྟར་འཇམ་དཔལ་ཁྱོད་ནི་སྔོན་གྱི་རྒྱལ་བ་ལ་བྱ་བ་བྱས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་དོན་ནི་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །དེ་ལ་ཁ་ཅིག་གི་བློ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་འདི་ནི་ཤེས་རབ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་གནས་ཏེ་སྨྲ་བ་ཡིན་གྱི། དངོས་པོའི་དབང་གིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་མོ། །དེ་བས་ན་བརྙས་པ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཅི་འཇམ་དཔལ་ཁྱོད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་ཁ་ཅིག་འཆད་པ་ནི་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཏེ་འདི་སྐད་སྨྲའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་བློ་དེ་སྙམ་ བྱེད་དམ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །མ་ལགས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་བདག་གི་བློ་འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ནས་འདི་སྐད་མཆིའོ་སྙམ་བགྱིད་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེ་དམིགས་པ་ལ་གནས་ཏེ། དེ་སྐད་མཆི་བར་འགྱུར་ཏེ། དམིགས་པ་ནི་བདག་ལ་སོགས་པར་དམིགས་པའོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་བདག་ཏུ་འདུ་ཤེས་པ་ལ་གནས་པ་ནས་དེ་སྐད་མཆི་བར་འགྱུར་ཏེ། རང་གི་ངོ་བོ་ཙམ་ལ་དམིགས་པ་སྔོན་དུ་བཏང་བ་ཅན་གྱི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཅན་གྱི་འདུ་ཤེས་པའོ། །དངོས་པོའི་འདུ་ཤེས་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཡོད་པར་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། །བར་གྱི་སྒྲས་སྲོག་དང༌། སྐྱེ་བ་པོ་དང༌། སྐྱེས་བུ་དང༌། གསོ་བ་དང༌། གང་ཟག་ལ་སོགས་པའི་འདུ་ཤེས་ཡོངས་སུ་གཟུང་ངོ་སྙམ་དུ་མི་བགྱིད་དོ། །དེ་བས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཏེ་དེ་སྐད་མི་མཆིའོ་སྙམ་བདག་མི་བགྱིད་དོ་ཞེས་ཁོང་ནས་དབྱུང་ངོ༌། །དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཏེ་མཆིའོ་སྙམ་བགྱིད་ཀྱང་དེ་ཙམ་གྱིས་བདག་ལ་སོགས་པའི་འདུ་ཤེས་པ་ལ་ཡང་གནས་ཏེ། དེ་སྐད་མཆིའོ་སྙམ་དུ་བགྱིད་ཅེས་བྱ་བར་འབྲེལ་པ་ཅི་ཡོད། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་བདག་ལ་སོགས་པའི་འདུ་ཤེས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒོལ་བ་པོའི་བསམ་པ་ཡིན་ནོ། །འདིའི་ལན་དུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་སུ་གྱུར་ཏམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་སྐ
Chinese
说了“是的”等等。所谓“甚深甚深之处”，是指意义深刻，因为远离了诽谤和增益。不作诽谤和增益的原因，也按顺序显示，就像这样，文殊，你对过去的如来做了事业等等。那些的意义已经阐述完毕。对此，有些人心中想，这个人因为有智慧，所以安住于此而说，不是因为事物的力量。因此，为了完全舍弃轻蔑，世尊说了“什么？文殊，你安住在般若波罗蜜多中”等等。有些人解释说，那为什么安住在般若波罗蜜多中而说这些话呢？心中这样想，或者这样认为吗？这是最后的话。为了显示“不是的”，世尊说，如果我的心这样安住在般若波罗蜜多中而说这些话，那么即使那样，也是安住在所缘中，才会说那些话。所缘就是缘于我和我所等。即使那样，也是安住在我的意识中才会说那些话，是专注于自己的体性，以执着为先的意识。事物的意识是执着于能取和所取存在的。中间的“等”字，包括了生命、作者、士夫、滋养者、补特伽罗等等的意识，不会认为完全抓住了。因此，安住在般若波罗蜜多中，不会说那些话，我是不会做的，这是从内心发出的。为什么呢？因为即使安住在般若波罗蜜多中而说，仅仅因为那样，也安住在我和我所等的意识中，会说那些话，这有什么关联呢？般若波罗蜜多本身不是我和我所等的意识，这是辩论者的想法。对此的回答是，世尊，如果安住在般若波罗蜜多中等等。
English
He spoke, saying "Yes," and so forth. The term "profound, profound place" refers to a deep meaning, as it is free from defamation and exaggeration. The reason for not defaming or exaggerating is also shown in order, like this: "Manjushri, you have done deeds for the past Buddhas," and so on. The meaning of those has already been explained. Some people think, "This person speaks while abiding in that because he is wise, but not because of the power of things." Therefore, in order to completely abandon contempt, the Bhagavan said, "What? Manjushri, do you abide in the Prajnaparamita?" and so on. Some explain that, "Why does he speak these words while abiding in the Prajnaparamita?" Do you think so in your mind, or do you think that way? This is the final word. To show "No," the Bhagavan said, "If my mind were to abide in the Prajnaparamita in this way and speak these words, then even so, it would be abiding in an object of focus, and those words would be spoken. The object of focus is focusing on self and what belongs to self, etc. Even so, it would be abiding in the consciousness of self and speaking those words, which is a consciousness that focuses on its own nature and is characterized by attachment. The consciousness of things is attachment to the existence of the grasped and the grasper. The word 'etc.' in between includes the consciousness of life, the creator, the person, the nourisher, the individual, etc., and it is not thought that it is completely grasped. Therefore, abiding in the Prajnaparamita, I would not say those words; I would not do that," this is expressed from the heart. Why is that? Because even if one abides in the Prajnaparamita and speaks, just because of that, one also abides in the consciousness of self and what belongs to self, and would say those words. What is the connection? The Prajnaparamita itself is not the consciousness of self and what belongs to self; this is the debater's thought. The answer to this is, "Bhagavan, if one were to abide in the Prajnaparamita," and so on.
Tibetan
ད་བསྟན་ཏེ། སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་དང་བྲལ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ལ་བྱེད་པ་པོ་འགའ་ཞིག་གནས་སོ། །འདུག་གོ་ཞེས་བདག་རྣམ་པར་རྟོག་པར་གྱུར་ན། དེའི་ཚེ་སྒྲོ་འདོགས་པའི་མཐར་ལྟུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་འདིར་ཁོང་ནས་དབྱུང་བར་བསྟན་ཏེ། གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །ཅི་སྟེ་གནས་པ་མ་ལགས་ཏེ། གནས་པ་མེད་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱོན་མེད་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱང་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་ན་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། འདིར་ཡང་ཞེས་ཀྱི་སྒྲ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བར་བསྟན་ཏེ། དེའི་ཚེ་ཡང་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐར་ལྟུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་ན་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མ་ལགས་པར་འགྱུར་རོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་མེད་ན་ཡང་བདག་ལ་སོགས་པའི་ལྟ་བ་རྣམས་སྤོང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེའི་དབང་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དེ་དག་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་བདག་ལ་སོགས་པའི་འདུ་ཤེས་ལ་གནས་ནས་དེ་དེ་སྐད་མཆིའོ་ཞེས་བྱ་བ་རུང་བ་ཡིན་ནོ། གནས་མ་ལགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཅིའི་ཕྱིར་སྨོས། འདི་དྲིས་པ་ནི་མེད་དོ་ཞེ་ན། ཉེས་པ་མེད་དེ། སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་བ་འདེབས་པའི་མཐའ་དང་བྲལ་བ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་པར་དེ་ལྟར་བཞེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །བསྟན་མ་ཐག་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པའི་དོན་དུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་གི་གནས་མ་ལགས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གནས་ཏེ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་གནས་ཡིན་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གནས་སོ། །དྲི་མ་མེད་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་བདག་གི་གནས་མ་ལགས་ཏེ། བདག་གི་རྟེན་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །བདག་སྨོས་པས་གང་ཟག་ལ་སོགས་པ་ཡང་མཚོན་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་བསྟན་ཏོ། །འོ་ན་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་ཀྱི་གནས་ཡོད་མོད་ཅེ་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གནས་ནི་གནས་མ་མཆིས་པ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལྷག་མའོ། །དེས་ནི་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་གཉིས་ཡང་དམ་བཅས་པ་ཙམ་གྱི་སྙིང་པོར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་དོགས་པ་ལ། གཏན་ཚིགས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བསྟན་
Chinese
现在开始阐述：远离增益和诽谤的边际，即是般若波罗蜜多。世尊，如果对于般若波罗蜜多，我生起“有作者存在，安住其中”这样的分别念，那么我就会堕入增益的边际。这里的“之”字，是为了从心中去除而阐述的，是“存在”这个词的同义词。如果不是存在，而是变成不存在，那么就应该加上“无垢无二的智慧的自性也变成它的自性”这句话。 这里也阐述了从心中去除“也”字，那样的话也会堕入诽谤的边际。如果那样，就不是远离二边的般若波罗蜜多了。即使般若波罗蜜多没有安住，也不会舍弃我等见解，因为它的力量，菩萨们会舍弃它们。这样，安住在我和我所的观念上，说“就是那个”是可以的。为什么要说“不是安住”呢？如果问这个问题，没有过失，因为这样认为远离增益和诽谤的边际才是般若波罗蜜多，所以这样阐述。为了阐明刚刚阐述的真如之义，世尊说：“我的安住不是般若波罗蜜多的安住”，因为般若波罗蜜多本身就是安住，所以是般若波罗蜜多的安住。因为是无垢无二功德的所依，所以不是我的安住，是“不是我的所依”的同义词。说了“我”，也表示了补特伽罗等。因此，这显示了补特伽罗无我。那么，能取和所取二者的安住存在吗？世尊说：“般若波罗蜜多的安住不是安住”，能取和所取二者是剩余的。这显示了法无我。如果怀疑说，这两者也仅仅是誓言的精华，那么就按照论证的顺序来阐述。
English
Now, it is explained that being free from the extremes of superimposition and defamation is the Prajñāpāramitā. O Bhagavan, if I were to conceptually think that there is some agent residing in that Prajñāpāramitā, then I would fall into the extreme of superimposition. The word 'of' here is shown to be removed from the mind, and it is a synonym for 'exists.' If it is not existence, but becomes non-existence, then it should be added that 'the nature of immaculate non-duality wisdom also becomes its nature.' Here also, the word 'also' is shown to be removed from the mind, and then one would also fall into the extreme of defamation. If that were the case, it would not be the Prajñāpāramitā that is free from the two extremes. Even if there is no abiding in the Prajñāpāramitā, the views of self and so on will not be abandoned, because by its power, the Bodhisattvas abandon them. In that way, it is permissible to abide in the concept of self and so on and say, 'It is that.' Why is it said, 'It is not abiding'? If this is asked, there is no fault, because it is considered that being free from the extremes of superimposition and defamation is the Prajñāpāramitā, so it is explained in that way. In order to clarify the meaning of suchness that has just been explained, the Bhagavan said, 'My abiding is not the abiding of the Prajñāpāramitā,' because the Prajñāpāramitā itself is the abiding, so it is the abiding of the Prajñāpāramitā. Because it is the basis of immaculate non-dual qualities, it is not my abiding, it is a synonym for 'not my basis.' By saying 'self,' it also represents the person and so on. Therefore, this shows the selflessness of the person. Then, do the abidings of the two, the grasped and the grasper, exist? The Bhagavan said, 'The abiding of the Prajñāpāramitā is not abiding,' the two, the grasped and the grasper, are remaining. This shows the selflessness of phenomena. If one doubts that these two are also merely the essence of vows, then it will be explained according to the order of reasoning.