Tibetan
བས་ན་གཉིས་སུ་མེད་པ་རང་རིག་པ་ཙམ་དྲི་མས་མ་སྦགས་པ་གཙོ་བོར་བྱས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཅེས་བཏགས་ཏེ་གཞག་གོ །འདིས་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པའི་མཐའ་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བྱ་བ་ཅི་ཡང་མེད་ན། བྱང་ཆུབ་ནི་བདག་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་ཇི་ལྟར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར། འཇམ་དཔལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སམ་ཞེས་ཚིག་ཟུར་གྱིས་དྲིས་ཏེ། མ་ཡིན་ནམ་ཅི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལན་ནི་བཙུན་པ་ཤ་རདྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོགས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་སྟོན་པའི་རྟོགས་པ་དེ་སེལ་བར་བྱེད་ན་གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་ཇི་ལྟར་འགལ་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་བསམས་པའོ། །འོག་མའི་དོན་ཁས་མི་ལེན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། དྲི་མ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་མཁྱེན་པའི་ངོ་བོ་ནི་བྱང་ཆུབ་བོ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱང་དེའི་བདག་ཉིད་དོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱང་དེའི་བདག་ཉིད་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་དབེན་པ་ལས་དབེན་པ་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་རྟག་ཏུ་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །དབེན་པ་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་འདི་ལ་ནི་བྱང་ཆུབ་པར་བྱ་བ་དང༌། བྱང་ཆུབ་པ་པོ་དང༌། བྱང་ཆུབ་པའི་ངོ་བོ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། ཡོད་ན་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དབེན་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དེ། སྟོང་པ་ཉིད་མེད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས། བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གལ་ཏེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར་གྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར་གྱུར་ན། འོ་ན་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་དབྱིངས་ཡིན་པར་སྔོན་རྣམ་པ་དུ་མར་བཞག་པ་དེ་དང་ཡང་འགལ་ཞིང་མི་མཐུན་པར་འགྱུར་ཏེ། དངོས་སུ་ན་རིག་པར་བྱ་བ་དང་རིག་པར་བྱེད་པ་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་བདག་ཉིད་སྟོན་པའི་ཕྱིར་དེ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཞེས་བསྟན་ན། བྱང་ཆུབ་པའི་བདག་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཡིན་ནམ། དེ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་ཞེས་མི་ཤེས་པས་དྲིས་པ་དང༌། དེ
Chinese
因此，以二取不存的自明自知，未被垢染的觉性为主，安立为菩提。这即是舍弃增益之边。如果菩提没有任何需要现证成佛之处，那么菩提自性薄伽梵如何现证成佛法界呢？因此，文殊师利以委婉之语提问：薄伽梵现证成佛法界了吗？意思是：不是吗？答案是：尊者舍利弗之子，不是的。为什么呢？意思是，如果遣除以如是性证悟而善加辨别的导师之证悟，那又如何不与宗派相违呢？为了显示并非不承认下文之义，因此说：如此，法界自性即是薄伽梵。其密意是：无垢自性的智慧之体性即是菩提。薄伽梵也是它的自性。法界也仅仅是它的自性，因为远离与远离无有差别。如是恒常垂教。于此非远离之体性，又怎会有需证菩提，以及菩提者，以及菩提之体性呢？若有，则会有所取和能取。远离之相即是空性，心想若无空性则不然。尊者舍利弗之子，如果薄伽梵现证成佛法界等等如是说。如果法界现证成佛，那么，与先前多次安立的，何者是无二智慧之自性，即是无生之界，也相违背且不相符，因为实际上存在所知和能知。为了显示它的自性而显示它现证成佛，难道菩提之自性不是薄伽梵吗？如是，不知何为法界之自性而提问，以及，那
English
Therefore, mainly focusing on the self-knowing awareness that is free from duality and untainted by impurities, it is designated as Bodhi. This is abandoning the extreme of superimposition. If there is nothing for Bodhi to manifestly accomplish Buddhahood, then how does the Bodhi-nature, the Bhagavan, manifestly awaken to the Dharmadhatu? Therefore, Manjushri subtly asked, "Has the Bhagavan manifestly awakened to the Dharmadhatu?" meaning, "Is it not so?" The answer is, "The son of Sharadvati, the venerable one, has not." Why is that? It means, if the realization of the teacher, who thoroughly distinguishes through the realization of Suchness, is eliminated, how can it not contradict the tenets of the school? To show that the meaning of the subsequent statement is not being denied, it is said, "Thus, the Dharmadhatu itself is the Bhagavan." The intention is this: the essence of the wisdom of the stainless nature is Bodhi. The Bhagavan is also of that nature. The Dharmadhatu is also solely of that nature, because there is no difference between emptiness and emptiness. Thus, it is always taught. In this nature that is not separate, how can there be something to be awakened to Bodhi, or a Bodhi-being, or the nature of Bodhi? If there were, there would be an object and a subject. The characteristic of separateness is emptiness, and thinking that if there were no emptiness, it would not be so. The son of Sharadvati, the venerable one, said, "If the Bhagavan were to manifestly awaken to the Dharmadhatu," and so on. If the Dharmadhatu were to manifestly awaken to Buddhahood, then it would contradict and be inconsistent with what was previously established in various ways, that whatever is the nature of non-dual wisdom is the realm of non-origination, because in reality there is an object of knowledge and a knower. To show its nature, it is shown that it manifestly awakens to Buddhahood. Is not the nature of Bodhi the Bhagavan? Thus, not knowing what is meant by the nature of the Dharmadhatu, he asked, and that
Tibetan
འི་ཕྱིར་བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་བོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་འདྲི་བའི་བསམ་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་གང་ཡིན་པ་ནི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ན་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་དམ་འཆའ་སྟེ། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ གཉིས་ནི་གཅིག་ཏུ་གནས་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ལ་འདིར་ལན་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་སེམས་ཅན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་སེམས་ཅན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚིག་བླ་དགས་ཏེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚིག་ཡིན། ཅི་བརྟགས་པ་ལ་བྱའམ། དོན་རང་བཞིན་གྱིས་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་སེམས་ཅན་མེད་པའོ་ཞེས་བརྗོད་པར་རིགས་སོ། །འོན་ཀྱང་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ལ་བརྒལ་བའི་ལན་ཅི་ཡང་མ་བཏབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་པའི་བདག་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་བསྟན་མ་ཐག་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སུ་འགྲོ་བའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེའི་བདག་ཉིད་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་དེའི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་གྱི། བརྟགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །འདི་ཡང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཉིད་གསལ་བར་བྱེད་པའོ། །དེས་ན་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། རིག་པར་བྱ་བ་དང་རིག་པ་པོ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་དབེན་པ་དང་དབེན་པ་ཅན་ཐ་དད་པ་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་ངོ་བོ་མེད་ཅིང་གཏན་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་དངོས་པོའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཁོ་ན་སྟེ། བརྟགས་པའི་རྣམ་པ་མ་ལུས་པ་དང་བྲལ་བའི་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱའོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཆོས་ཉིད་འདི་ལས་མ་འདས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་མཉམ་པ་ཉིད་ལས་དགོངས་ཏེ། དེ་སྐད་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚིག་གོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སེམས་ཅན་མེད་པ་དང༌། ཆོས་ཐ
Chinese
因此，尊者舍利弗之子说，法界即是菩提。为什么呢？这是提问的意图：菩提是什么？因为它是与一切障碍分离的自性，所以是实有的自性。法界是无二的体性，如果一切法都是非实有的自性，那为什么它被认为是菩提的自性呢？因为实有和非实有二者不可能共存。对此，这里的回答是，法界是因为没有众生。如此，法界没有众生，这是菩提的词语。同样，一切法无自性，这是菩提的殊胜之词。为什么这是菩提的词语呢？是否应该进行考察？因为从本质上来说，法界是非实有的，所以说“法界没有众生”是合理的。然而，对于无垢智慧自性的菩提，并没有提出任何反驳的回答。因此，世尊刚开示的菩提自性，是法界的另一种说法。它的自性是菩提的殊胜之词，而不是考察的结论。这也是为了阐明法界即是世尊。因此，意义是这样的：不可知和无知者的体性就是法界。它被称为菩提，因为它显示了空性和空性之物没有差别。法界既不是无自性，也不是完全不存在的自性。然而，它仅仅是实有的自身体性，与一切考察的形态分离的自身体性被称为法界和菩提。一切都没有超出这个法性，因此，从平等性中领悟。因此说，一切法非实有，这是菩提的词语。为什么呢？这是指法界如何没有众生，以及法
English
Therefore, the venerable Sharadvatiputra said that the very essence of Dharma is enlightenment. Why is that? The intention of asking "Why is that?" is this: What is enlightenment? Because it is the nature of being free from all obscurations, it is the nature of reality. Since the essence of Dharma is the characteristic of non-duality, if all dharmas are of the nature of non-reality, then why is it asserted to be the very nature of enlightenment? Because it is impossible for reality and non-reality to exist as one. To that, here the answer is that the essence of Dharma is without sentient beings. Thus, the essence of Dharma, which is said to be without sentient beings, is a word for enlightenment. Similarly, that all dharmas are without inherent existence is a supreme word for enlightenment. Why is that a word for enlightenment? Should it be examined? Since the essence of Dharma is by its very nature without reality, it is reasonable to say that the essence of Dharma is without sentient beings. However, if no answer refuting the enlightenment of the nature of stainless wisdom has been given, then, for that reason, the nature of enlightenment, the Blessed One, which has just been taught, goes as a synonym for the essence of Dharma. That nature of it is a supreme word for that enlightenment, but it is not an examination, that is the final word. This also clarifies that the essence of Dharma itself is the Blessed One. Therefore, the meaning is this: the characteristic of being without what is to be known and the knower is what is the essence of Dharma. That itself is called enlightenment, because it shows that emptiness and what possesses emptiness are without difference. The essence of Dharma is neither without essence nor is it the essence of utter non-existence. However, it is only the self-nature of reality, the self-nature that is separate from all aspects of examination is called the essence of Dharma and enlightenment. Everything also does not transcend this Dharma-nature, therefore, contemplate from equality. Thus it is said, "All dharmas are without reality, that is a word for enlightenment." Why is that? That is, how the essence of Dharma is without sentient beings, and how all