Tibetan
ན་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཤེས་པ་དང་བརྗོད་པ་མཐའ་དག་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཆེད་དུ་དེ་ལྟར་བདག་སྟོན་ཏོ། །དེ་དག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡང་མ་ཡིན་ན་ལས་དང་པོ་པ་དངོས་པོའི་མཐའ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས། བྱང་ཆུབ་ནི་དེ་དག་ཉིད་ལ་ཤེས་པ་དང་བརྗོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ཡིན་ནོ། །དྲི་བ་བརྩམ་པའི་ཕྱིར་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཤེས་པ་དང་ཚིག་གི་ཡུལ་མ་ཡིན་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་ཇི་ལྟར་མངོན་དུ་བྱས་ནས་བསྟན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲིས་པའི་དོན་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ནི་སུས་ཀྱང་རྣམ་པར་མ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བསྟན་པའི་བར་དུ་སྔར་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་འདི་ལ་མ་གཏོགས་པར་བྱེད་པ་པོ་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་སུས་ཀྱང་རྣམ་པར་མ་ཤེས་པ་ནི་སྤྱིའི་རྣམ་པར་རོ། །སུས་ཀྱང་ མངོན་པར་རྫོགས་པར་མ་རྟོགས་པ་ནི་བྱེ་བྲག་གི་ངོ་བོར་རོ། །མ་མཐོང་བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་སོ། །མ་ཐོས་པ་ནི་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་སོ། །བྱེ་བྲག་མ་ཕྱེད་པ་དང་རྣམ་པར་མ་ཤེས་པ་གཉིས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། གཉིས་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་ཡུལ་རིང་པོ་འདི་གཉིས་ཀྱང་རེ་ཞིག་གཟུང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ན་གཞན་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཉིས་བསྟན་ཏོ། །ཡང་ན་ཚིག་སྔ་མ་གཉིས་ནི་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །མ་དྲན་པ་ནི་རྗེས་སུ་མྱོང་བ་སྔོན་དུ་སོང་བའི་དྲན་པའི་ཤེས་པས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་མི་ཤེས་པ་ནས་མ་དྲན་པའི་བར་དུ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་མ་སྐྱེད་པ་སྟེ། བསྐྱེད་ན་ནི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འཛིན་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་མ་དྲན་ཞེ་ན། གང་གིས་མ་བཀག་པ་སྟེ། དྲན་པའི་ཡུལ་ནི་འདས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་སྨྲས་པ་ནི་རང་གིས་སོ། །མ་བསྟན་པ་ནི་དྲིས་པའི་ཚེའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ནི་ནང་གི་ཡིན་ན་དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་པར་བྱེད་དེ་དགོས་པ་ཡང་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། ཇི་ཙམ་དུ་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཇི་ཙམ་དུ་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དེ་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་འདི་ལྟ་བུ་གང་ཡིན་པ་ཡིན་ནོ། །འདིས་ནི་མཆོག་ཡིན་པར་བ
Chinese
那这样开示说：为了从所有知识和言说中完全超越，为了菩提的缘故，我这样指示。如果那也不是他们的行境，那么对于初学者和安住于事物边际的人们来说，更不用说了。菩提对于他们来说，也是从所有知识和言说的境域中完全超越的。为了发起提问，所以说“那为什么呢？”。如果不是知识和语言的境域，那么世尊是如何现证并开示的呢？这是提问的意义。像这样，菩提是谁也没有分别了知的，直到没有开示的缘故。在分别了知和开示之间，以先前开示的方式，因为没有执持作者自性的体性，所以不包括在此中。其中，谁也没有分别了知，是总的方面。谁也没有 现证圆满证悟，是各自的体性。没有看见，是眼睛的分别识。没有听见，是耳朵的分别识。没有区分和没有分别了知，也应当说，因为二者是为了近似地表示。或者，这两个遥远的境域，如果暂时不是应当把握的，那么更不用说其他的了，为了知晓这一点，所以开示了二者。或者，前面的两个词是就区分和分别了知的角度说的。没有忆念，是先前经历过的忆念的知识。为什么从不分别了知直到不忆念呢？像这样，没有产生，如果产生了，那么立即执持是有可能的。如何不忆念呢？是没有遮止的，因为忆念的境域是过去。没有说，是自己。没有开示，是提问的时候。如果那样，菩提是内在的，那么为了获得它而努力，又有什么必要呢？“有多少菩提”是这样说的，有多少菩提，是这样说的，菩提这个词的同义词，那就是能成办自他利益的这种，就是这样。这表明是殊胜的。
English
Thus it was taught: In order to completely transcend all knowledge and expression, for the sake of enlightenment, I thus instruct. If that is not their realm of activity, then what need is there to mention those who are beginners and abide at the edge of things? Enlightenment itself is completely beyond the realm of all knowledge and expression for them. In order to initiate the question, it is said, "Why is that?" If it is not the realm of knowledge and words, then how did the Bhagavan manifest and teach this? This is the meaning of the question. Like this, enlightenment is not known by anyone, up to the reason that it has not been taught. Between distinguishing and teaching, in the manner of the previously taught, because there is no nature of self that grasps the agent, it is not included in this. Among these, not known by anyone is the general aspect. Not fully awakened by anyone is the individual nature. Not seen is by the eye's consciousness. Not heard is by the ear's consciousness. Not distinguishing and not knowing separately should also be said, because the two are for approximately indicating. Or, if these two distant realms are not to be grasped for a while, then what need is there to mention others? In order to know this, the two are taught. Or, the previous two words are spoken from the perspective of distinguishing and knowing separately. Not remembered is by the knowledge of memory that has previously been experienced. Why is it from not knowing separately up to not remembering? Like this, not produced, for if it were produced, then immediately grasping it would be possible. How is it not remembered? It is without obstruction, because the realm of memory is the past. Not spoken is by oneself. Not taught is at the time of questioning. If that is so, if enlightenment is internal, then what need is there to strive to obtain it? "How much enlightenment" is said like this, how much enlightenment is said like this, the synonym for the word enlightenment, that which accomplishes the benefit of oneself and others, that is how it is. This indicates that it is supreme.
Tibetan
སྟན་ཏེ། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་དེ་ཡང་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་ནི་བྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ། བྱེད་པ་པོ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་ཡོད་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །བྱེད་པ་པོ་ཡང་ལས་ལ་རྩོམ་པས་བྱང་ཆུབ་པར་བྱ་བའི་ལས་ཀྱང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བྱ་བ་ཅི་ཡང་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་རྗེས་བཞིན་དུ་སྟོན་པ་ཐམས་ཅད་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་དེ་ཡང་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་བྱེད་པ་མེད་ན་གོ་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ། འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་དང་རྟོགས་པ་དང་དངོས་པོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་ གྲངས་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འདི་ནི་ཀུན་བརྟགས་ཏེ་བརྗོད་པ་ཡིན་གྱི། དོན་དམ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བྱ་བ་ཅི་ཡང་མེད་ཅིང་ཞེས་གསུངས་ཏེ། གཞན་གྱི་ངོ་བོ་ལ་འཛིན་པ་མི་སྲེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་རང་ལ་འཛིན་པ་ལ་ལྟོས་ནས་བྱེད་པ་རྣམ་པར་གཞག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་འདི་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཀྱིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། རང་རིག་པ་ལ་ཡང་བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་དང་བྱེད་པ་པོའི་དངོས་པོ་གཞག་ཏུ་གཅིག་ལ་གསུམ་གྱི་དངོས་པོ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་བྱེད་པའི་ངོ་བོ་ལ་རྒོལ་བ་པོས་བརྒལ་བ་མ་ཡིན་ནམ། བྱེད་པ་པོའི་ངོ་བོ་ལ་མ་རྒལ་བར་བྱང་ཆུབ་ཀྱིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བྱ་བ་ཅི་ཡང་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཇི་ལྟར་དེ་སེལ་བར་བྱེད། བྱེད་པའི་ངོ་བོ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་ལ་མེད་ཅིང་གང་ལ་བྱང་ཆུབ་པ་དང་བདག་ཉིད་ལ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསལ་བའི་རིགས་ཏེ། དེ་ལ་བརྒལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། བདེན་ཏེ་འོན་ཀྱང་བྱེད་པ་པོའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཁོ་ན་ཉིད་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ནི་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་གྱི། དེ་ལས་འདི་གཞན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། བྱེད་པ་པོ་དེའི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །བྱེད་པ་པོ་དེའི་ངོ་བོ་ཡང་ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་ཀྱིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བྱ་བ་ཅི་ཡང་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་
Chinese
再说，因为是圆满一切功德中最殊胜者，所以菩提也是存在的。这样一来，因为菩提是能作者的自性，并且依赖于作者，所以就能获得作者的存在。作者也致力于事业，因此也就会有要证得菩提的事业。如果这样，那么“菩提没有什么要现证成佛的”这句话，就会与所有随后的教义相违背，如果这样问。回答说，菩提也不是实有，这样说，是能作这个词的定义。为什么呢？如果问，如果无有能作，那么又怎么能说是菩提呢？像这样，菩提和证悟以及亲身体验实有，这些都是异名。如果问，这些都是假立而说的，并非是胜义谛。为了显示这个道理，所以说“菩提没有什么要现证成佛的”，因为不贪执于执取其他的自性。如果说，那么依赖于执取自己，就能安立能作吗？为了显示这个道理，所以说，这也是没有的，因此说“菩提也不是由菩提来现证成佛的”，因为对于自证来说，事业、能作和作者的实有，安立为一，一个上面有三种实有是不合理的。难道不是论敌驳斥了菩提是能作的自性吗？如果不驳斥作者的自性，那么“菩提没有什么要现证成佛的”等等，又怎么能遣除它呢？能作的自性在菩提中是没有的，并且在证得菩提者和自性中也是不存在的，这是应该遣除的道理，因为要驳斥它。回答说，是的，但是能作者的处境的差别仅仅是变成了自性，这就是所谓的能作，并且这也不是其他的，因为会成为不是能作者的自性的过失。为了显示能作者的自性也不是在另外的地方存在，所以说了“菩提没有什么要现证成佛的”等等。就这样。
English
Moreover, since it is the most excellent of all perfections and the nature of all, therefore, enlightenment also exists. In that case, since enlightenment is the nature of an agent, and because it depends on an agent, it follows that an agent exists. Since the agent also engages in action, there will also be an action to be enlightened. If that is the case, then the statement "there is nothing to be fully enlightened by enlightenment" would contradict all subsequent teachings. If you ask, it is said that enlightenment is not a real entity either, which is the definition of the word 'agent.' Why is that? If you ask, if there is no agent, then how can it be called enlightenment? Like this, enlightenment, realization, and experiencing reality are different names. If you ask, these are all conventionally stated, not ultimately true. To show this, it is said, "there is nothing to be fully enlightened by enlightenment," because there is no craving for grasping onto the nature of others. If you say, then can the agent be established in relation to grasping onto oneself? To show that this is also not the case, it is said, "enlightenment is not fully enlightened by enlightenment," because for self-awareness, the entity of action, agent, and actor cannot be established as one, as it is unreasonable to have three entities in one. Hasn't the opponent refuted that enlightenment is the nature of an agent? If the nature of the agent is not refuted, then how can it be refuted by saying "there is nothing to be fully enlightened by enlightenment" and so on? The nature of the agent does not exist in enlightenment, and it does not exist in the one who attains enlightenment or in the self. This is the reason why it should be refuted, because it is to be refuted. The answer is yes, but the particular state of the agent itself has become the nature, which is called the agent, and it is not different from that, because it would be a fault of not being the nature of the agent. To show that the nature of the agent does not exist in a separate place, it is said, "there is nothing to be fully enlightened by enlightenment" and so on. That's it.