Tibetan
ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་བའོ། །མིང་གི་ཚོགས་དང༌། ཚིག་གི་ཚོགས་དང༌། ཡི་གེའི་ཚོགས་རྣམས་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་ཐོབ་པ་དང༌། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་རྣམ་པར་དགོད་པ་ལ་མཁས་པ་འདི་ནི་ཆོས་ལ་དབང་བའོ། །དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསྲུང་བ་མེད་པ་གསུམ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྲུང་བ་མེད་པ་གསུམ་ནི་གཞུང་ཉིད་ལས་གོ་སླའོ། །རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང༌། ཁོང་ཁྲོ་བ་མེད་པས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་གསུམ་ནི་གོ་སླའོ། །བསྙེལ་བ་མི་མངའ་བའི་ཆོས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་དང་གང་གི་ཚེ་ཇི་ལྟར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པ་དེའི་ཚེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྒྲུབ་པ་ནི་བསྙེལ་བ་མི་མངའ་བའི་ཆོས་ཉིད་དོ། །སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཚད་མར་འཛིན་པའི་གང་ཟག་རྣམས་དད་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དགོད་དོ། །དེ་ལ་རིགས་དང་བསམ་པ་དང༌། མོས་པ་དང༌། སྨོན་ལམ་དང༌། བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་དང༌། འཇུག་པ་དང༌། ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་དང༌། ཤེས་རབ་དང༌། ཐབས་ལ་སོགས་པ་ཆེ་བས་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་དང༌། སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་ཡིན་པས་འདི་དག་གིས་བརྗོད་ཅིང་མངོན་པར་བསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུའི་ཆེན་པོའི་མཚན་རྣམས་སོ། །འོ་ན་དེ་དག་གིས་ ཡན་ལག་དང༌། ཉིང་ལག་རྣམས་ལ་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོར་མངོན་པར་བྱེད་པ་གང་ལ་ཡང་བྱེ་བྲག་མེ་པའི་ཕྱིར། འདི་སྙེད་ཅིག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་རུང་བས་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་བདེན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་ཐོས་པ་དང༌། དྲན་པ་དག་ལས་དེའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་དོན་དེ་ལྟ་བུའི་གྲངས་ངེས་པར་བསྟན་ཏེ། འདིར་ཡང་གྲངས་འདི་ཉིད་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །མཚན་འདི་རྣམས་ཀྱང་མདོར་བསྟན་པ་དང༌། བཤད་པ་དང༌། རྒྱུ་དང༌། འབྲས་བུ་དང༌། རྣམ་པ་བཞིས་བསྟན་ཏེ། དང་པོ་ནི་མདོར་བསྟན་པའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་མཚན་དེ་རྣམས་འགྲེལ་པ་ནི་བཤད་པའོ། །སྔོན་གྱི་ལས་སྨོས་པ་ནི་རྒྱུའོ། །སྔ་ལྟས་སྨོས་པ་ནི་འབྲས་བུའོ། །ཕྱག་དང་ཞབས་འཁོར་ལོའི་མཚན་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འཁོར་ལོ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མཚོན་ཆའི་འཁོར་ལོ་དང༌། འགྲོ་བ་འཇུག་པའི་འཁོར་ལོ་ཤིང་རྟ་ལ་སོགས་པའི་འཕང་ལོ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ཡང་ཕྱག་དང་ཞབས་གཉིས་ཀ་ལ་འབྱུང་ངོ༌། །འདིའི་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བླ་མ་ལ་སྐྱེལ་ཞིང་བསུ་བའི་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་བསྡུས་པ་ནི་གཅིག་སྟེ། དེའི་འབྲས་བུས་འགྲོ་བར་འཇུག་པའི་འཁོར་ལོ་ཞབས་ཀྱི་མཐིལ་དུ་འབྱུང་ངོ༌། །ཆོས་ཉན་པ་དང༌། ཕྲེང་བ་རྒྱུད་པ་དང༌། གཙུག་ལག་ཁང་དང༌། མཆོད་རྟེན་གྱི་གན་དུ་འགྲོ་བ་དང༌། གཡོག་བྱིན་པ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་བསྡུས་པ་དེའི་འབྲས་བུས་ཕྱག་གི་མཐིལ་གཉིས་སུ་འབྱུང་ངོ༌། །འཁོར་ལོ་རྩིབས་སྟོང་དང་ལྡན་བ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །གང་གི་ཚེ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་གསུམ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་དེའི་ཚེ་ནི་མཚན་དེ་དག་གིས་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བར་གྱུར་ནས་རབ་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཚེ་ནི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་མི་རྒྱ་སྟེ། དཔེར་ན་རྒྱལ་པོ་ཤང་ཀ་ཞེས་བྱ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །གང་གི་ཚེ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་ སྟེ། དེ་བས་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དེ་ན་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་མེད་དོ་སྡེ་གཞན་དག་ལས་མཚན་གཞན་དང་གཞན་དཔལ་བེའུ་དང༌། བཀྲ་ཤིས་དང༌། སྡོང་རིས་དང༌། བུམ་པ་གང་བ་དང་ཉ་སྦྲེལ་བ་དང་རྒྱལ་མཚན་དང༌། དུང་དང༌། ཁྲི་བཟང་པོ་དང༌། གདུགས་དཀར་པོ་དང༌། རྔ་ཡབ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་མ་བསྟན་ཏམ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་བདེན་མོད་ཀྱི་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་འཁོར་ལོའི་མཚན་དང་ལྡན་པ་བསྟན་ན་དེ་དག་ཀྱང་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཞབས་གཉིས་ལ་མི་སྣང་བའི་མཚན་བཟང་པོ་ཐམས་ཅད་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་གྱི། མཚན་གྱིས་འཁོར་ལོ་དེ་དག་ཉིད་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་ཁ་ཅིག་སྨྲའོ། །དེ་ནི་གཡོག་འཁོར་ཤིན་ཏུ་མང་བའི་སྔ་ལྟས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་དང༌། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཐུན་མོང་སྟེ། འཁོར་ལོ་ནི་མུ་ཁྱུད་ནས་བཟུང་སྟེ་རྩིབས་དང་ལྡན་པའི་དབང་གིས་གཡོག་འཁོར་ཤིན་ཏུ་མང་བ་དང་མཐུན་ནོ། །ཞབས་ཤིན་ཏུ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་གཞན་དག་ནི་ས་མི་མཉམ་པའམ། རྐང་པའི་མཐིལ་མི་མཉམ་པ་དང༌། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྤྱོད་པའི་དབང་ངམ། རྐང་པའི་རྩེ་མོའམ། རྐང་བའི་ཟུར་གཉིས་སམ། རྟིང་པས་ས་ལ་འཛུགས་ཤིང་འགྲོ། །མཆོང་ཞིང་འགྲོ་ལ་དབུས་སུ་ཡང་སྐབས་འབྱུང་བར་འགྱུར་གྱི། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། ཞབས་ཀྱི་མཐིལ་ཐམས་ཅད་མཉམ་པར་ས་ལ་འབབ་པར་གཤེགས་པ་དང་མཉམ་པར་ས་ལ་རེག་པ་ལ་ཞབས་ཤིན་ཏུ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ས་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མཐོན་དམན་དང༌། གསེག་མ་དང༌། རྡོ་བ་དང༌། ཆུ་དང༌། འདམ་རྫབ་དང༌། ཚེར་མ་དང༌། ཁུང་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་མཉམ་པས་གནས་ཤིང༌། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བརྒྱ་སྟོང་དུ་མའི་དབང་གིས། ཐག་རིང་བ་དག་ཀྱང་ཉེ་བར་འགྱུར་རོ། །སྔོན་གྱི་ལས་བསྟན་པ་ལ། ཡི་དམ་ལ་བརྟན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པ་དང༌། གཏོང་བ་དང༌། ཉེ་བར་ཞི་བ་དང༌། ཤེས་རབ་ཀྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱི་དབང་གིས། རྩོམ་ པ་ཐམས་ཅད་ལ་སུས་ཀྱང་མི་འཕྲོགས་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ནི་མི་གཡོ་བའི་སྔ་ལྟས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུད་དང༌། ཕྱིར་རྒོལ་བ་དང༌། མུ་སྟེགས་ཅན་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་གཡོས་པའོ། །ཕྱག་དང་ཞབས་དྲ་བས་འབྲེལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱག་གི་སོར་མོའི་ཚིགས་དང་པོ་ནས་ཕྱག་སོར་གྱི་བར་ཕྲ་སེང་སེང་པོ་མེད་པ། སོར་གདུབ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱན་ཀྱང་གཞུག་ཏུ་རུང་བ་སྟེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མཛེས་པའི་དྲ་བས་འབྲེལ་བའོ། །སྔོན་གྱི་ལས་དང༌། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་པོ་དག་ཀུན་དུ་བསྟེན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པས་བསྡུ་བ་ལ་སོགས་པའི་དབང་གིས་ནི་ཕྱག་གཉིས་དྲ་བ་ཅན་དུ་གྱུར་ཏོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་དོན་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་གིས་ནི་ཞབས་གཉིས་དྲ་བ་ཅན་དུ་གྱུར་ཏོ་ཞེས་འཆད་དོ། །ཡང་ན་ཕྱག་གཉིས་ཀྱིས་ནི་སྡུད་པར་འགྱུར་རོ། །བསྡུས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཞབས་གཏུགས་པ་ལས་གྱུར་ཏོ། །སོར་མོའི་རྣམ་པ་སེང་སེང་པོ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བར་གཟུང་ངོ༌། །ལེགས་པར་སྡུད་ཅིང་འཇམ་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་འདི་དག་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་དང་མཐུན་ནོ། །མྱུར་དུ་འདུ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བརྒྱད་ཆོས་བཤད་པ་ལ་མྱུར་དུ་འདུའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །ཁ་ཅིག་ནི་ཕྱག་དང༌། ཞབས་དྲ་བས་འབྲེལ་བ་ལ་གཞན་དུ་འཆད་དེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་ཕྱག་མཐེ་བོ་གཉིས་མ་གཏོགས་པར། སོར་མོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩེ་མོ་མཉམ་པ་ཡིན་ཏེ། སོར་མོ་དག་ཀྱང་ནས་དང་ནས་སུ་འབྲེལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ལ། མཉམ་པར་གནས་ཏེ། སྐར་ཁུང་གི་དྲ་བ་དང༌། ཀ་བའི་རྩེ་མོ་མཉམ་པ་བཞིན་དུ་སོར་མོ་ཐམས་ཅད་ལ། ནས་ཀྱི་མཚན་ཐམས་ཅད་མཉམ་པར་སྣང་ཞིང༌། དྲ་བ་བཞིན་དུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཕྱག་དང་ཞབས་དྲ་བས་འབྲེལ་བ་ཞེས་འཆད་དོ། །སེམས་ཅན་ཕྲ་མོ་དག །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཞབས་གཉིས་ཀྱིས་རེག་ན་ཤིན་ཏུ་བདེ་བར་འགྱུར་ཞིང༌། ཤི་འཕོས་ན་ཡང་ལྷའི་རིས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཞབས་དྲ་བ་ཅན་གྱི་མཚན་དེ་ལ་མཐུ་དེ་ལྟ་བུ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེ
Chinese
于智慧有自在。名字之集合与，语句之集合与，文字之集合等如所欲获得，及于一切法如实善巧分别，此乃于法有自在。彼于如来之无守护三者为何耶，谓无守护三者，从经文本身易于理解。无随贪与，无嗔恚故，三念住易于理解。不忘失之法性者，谓于何时，以何种方式作有情之利益，于彼时，如来如是成办，是不忘失之法性。大丈夫之三十二相者，为令执持形量之有情众生生起信心而分别宣说。彼于种姓与，思惟与，信乐与，发愿与，精勤发起与，进入与，如实成就与，智慧与，方便等大故，士夫之作用大故，称菩萨摩诃萨众与，诸佛为大丈夫，以彼等为大丈夫故，此等所诠说及明显遮遣之故，乃大丈夫之相。若然彼等以 支分与，枝节等显现大丈夫，于任何皆无差别之故，不可说此等若干，故三十二之数量将成无意义耶？彼亦真实，然由听闻与，忆念等随彼之后，如是之数量决定显示，此处亦以此数量而显示。此等相亦以略说与，解释与，因与，果与，四种方式显示，初者乃略说也。彼之后解释彼等相乃解释也。说往昔之业乃因也。说先兆乃果也。手与足具法轮之相者，轮于世间有两种，武器之轮与，行进进入之轮如车等之轮辐。彼亦于手与足两者皆有。此之往昔之业亦有两种，送迎上师之
English
Having mastery over wisdom. Obtaining collections of names, collections of words, and collections of letters as desired, and being skilled in accurately distinguishing all dharmas, this is having mastery over dharma. What are the three unguarded aspects of the Tathagata? The three unguarded aspects are easily understood from the text itself. The three close placements of mindfulness, being without attachment and without anger, are easy to understand. The nature of not forgetting means that whenever and in whatever way the benefit of sentient beings is done, at that time, the Tathagata accomplishes it in that way, which is the nature of not forgetting. The thirty-two marks of a great person are explained separately to generate faith in those who hold to the measurement of form. In that, because of the greatness of lineage, thought, faith, aspiration, diligent effort, entry, perfect accomplishment, wisdom, and skillful means, and because the actions of a person are great, Bodhisattva-Mahasattvas and Buddhas are called great persons. Because they are great persons, and because these marks express and clearly negate, they are the marks of a great person. If they manifest a great person through limbs and branches, and there is no difference in anything, it is not permissible to say that there are so many, so the number thirty-two would become meaningless? That is also true, but from hearing and memory, the number of such things that follow after that is definitely shown. Here, too, it is shown by this very number. These marks are also shown in four ways: in brief, in detail, by cause, and by result. The first is the brief explanation. After that, the explanation of those marks is the detailed explanation. Mentioning past actions is the cause. Mentioning omens is the result. Having the marks of wheels on the hands and feet, the wheel in the world is of two kinds: the wheel of weapons and the wheel of going and entering, like the spokes of a chariot. It also appears on both hands and feet. The past action of this is also of two kinds: sending off and welcoming the lama.
Chinese
属于足部相好的，以持戒波罗蜜多所摄持的是一种，以它的果报，行走的轮相出现在脚底。听闻佛法，持念珠，去往寺庙和佛塔，给予侍奉，以布施波罗蜜多所摄持，以它的果报，出现在两手掌心。比如具有千辐轮等等。当这一切三种相都不圆满的时候，以这些相会成为转轮王，然后出家。那时不能现证菩提，比如国王善额等。当这一切都完全圆满的时候，才能现证菩提。因此说，在一切相都圆满的时候。对此，有部等其他部派问：其他的吉祥物，比如吉祥结、吉祥、树木图案、满瓶、双鱼、胜幢、海螺、宝座、白伞、拂尘等等，难道没有宣说吗？回答说：虽然是这样，但是如果宣说了作为主要相好的轮相，那么也就等于宣说了其他的吉祥物。同样，如来双足上并非没有所有不显现的妙相，因为这些相都包含在轮相之中，所以才说“一切相都圆满”。有些人这样说。所谓“这是侍从眷属众多的先兆”，是转轮王和佛陀所共有的，轮相从轮辋到轮辐都具备，象征着侍从眷属众多。所谓“足极安住”，是说其他人因为地面不平，或者脚底不平，或者受贪欲等烦恼的支配，或者用脚尖、脚的两侧、脚后跟着地行走，跳跃着行走，有时还会悬空。而佛陀世尊们不是这样，他们的整个脚底都平稳地落在地上，行走时整个脚底都与地面接触，这叫做“足极安住”。
English
Belonging to the auspicious marks of the feet, one is encompassed by the perfection of discipline: as a result, the wheel that enables walking appears on the soles of the feet. Listening to the Dharma, holding rosaries, going to temples and stupas, and giving service are encompassed by the perfection of generosity; as a result, they appear on the palms of both hands, like the wheel with a thousand spokes, and so forth. When all three aspects are not fully complete, then with these marks, one becomes a wheel-turning monarch and then goes forth into homelessness. At that time, one does not attain complete enlightenment, like King Sianka and others. When all of these are completely perfected in every way, then one attains complete enlightenment. Therefore, it is said that it is at the time when all aspects are fully complete. To this, other schools such as the Sarvastivadins ask: Are other auspicious signs not taught, such as the auspicious knot, auspiciousness, tree patterns, a full vase, paired fish, victory banner, conch shell, excellent throne, white umbrella, fly-whisk, and so forth? The answer is: Although that is so, if the wheel mark, which is the main auspicious sign, is taught, then it is as if those others are also taught. Similarly, it is not that the Tathagata's two feet lack all the excellent hidden marks, but because those marks are included within the wheel mark, it is taught as "completely perfected in every way." Some say this. The statement "This is a sign of a very large retinue of attendants" is common to both wheel-turning monarchs and Buddhas. The wheel, from the rim to the spokes, signifies a very large retinue of attendants. The statement "feet extremely stable" means that others walk with uneven ground, or uneven soles of the feet, or under the influence of desire and other afflictions, or with the tips of their toes, the sides of their feet, or their heels touching the ground, walking with leaps, and sometimes even being suspended in the air. But the Buddhas, the Bhagavat, are not like that; their entire soles of their feet land evenly on the ground, and when walking, their entire soles touch the ground evenly, this is called "feet extremely stable."
Chinese
因此，所有的大地都平坦，没有高低、瓦砾、石头、水、泥泞、荆棘和坑洞等。凭借成百上千个世界的威力，遥远的地方也会变得近在咫尺。关于先前业力的指示，之所以说“依止本尊”，是因为凭借真实、布施、近乎寂静和智慧的加持力，没有任何人能够夺走一切事业，所以才这么说。之所以说“这是不可动摇的先兆”，是因为不会被魔、反驳者、外道等一切所动摇。之所以说“手和脚以网相连”，是因为从手的第一指节到手指之间没有细微的空隙，甚至可以戴上指环等装饰品，以各种方式与美丽的网相连。之所以说“先前业力和四种摄事物都始终依止”，是因为凭借布施等摄取，双手变得有网纹。有人解释说，凭借除此之外的利益行为等，双脚变得有网纹。或者说，双手会摄取，被摄取的众生会因接触双脚而转变。应当理解为手指的形状没有空隙。因为善于摄取且变得柔软，所以这些与摄取事物相符。之所以说“迅速聚集”，是指在宣说八众时迅速聚集，这是它的同义词。有些人对手和脚以网相连有不同的解释，认为除了佛陀世尊的两个拇指外，所有手指的顶端都是齐平的，手指也具有像谷粒一样相互连接的特征，保持齐平，就像窗户的网和柱子的顶端齐平一样，所有手指上都显现出谷粒的特征，并且像网一样显现，所以解释为手和脚以网相连。如果微小的众生接触到如来佛的双脚，会变得非常快乐，即使死后也会转生到天界，据说具有网纹的双脚之相有如此的力量。