Tibetan
ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་བགྱི་བའམ། གཏང་བར་བགྱི་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་གང་ཡང་མ་དམིགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུང་དུ་ཡོད་ན་ནི་གཏང་བར་བྱ་བ་ཡང་ཟླས་འགྲུབ་ན། གོང་དུ་བཤད་པའི་རིམ་པས་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཏང་བ་ཡང་མི་འགྲུབ་སྟེ། གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཟླས་བཏང་དུ་མེད་པ་ཡང་ཞར་ལ་བཤད་པ་བསྟན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་གང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་མ་མཆིས་པའི་སླད་དུ་གཟུགས་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་པ་དང་ཚོར་བ་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཟུང་དུ་མ་མཆིས་པའི་སླད་དུ་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་པ་འདི་ནི་ཕ་རོལ་མ་མཆིས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པར་སྒྲུབ་པ་འདིའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་མིང་གིས་སྨོས་པ་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་ཡོད་པར་ མ་གྲུབ་པས་གང་ལ་ཡང་དངོས་པོར་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་པ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། ཕ་རོལ་མ་མཆིས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི་ཕ་རོལ་དང་ཚུལ་རོལ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཡོད་ན། འདི་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་པས་ཕ་རོལ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་མེད་དེ། དེ་ལྟར་ཕ་རོལ་མེད་པར་རྟོགས་པ་དེ་ཉིད་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པའམ། མཐར་ཕྱིན་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །འོན་ཀྱང་སྨོན་ལམ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་ཀྱི་བར་དུ་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་ཀྱི་བར་དུ་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཀུན་དུ་རྒྱུ་བ་དེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་མོས་ཤིང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཡིན་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཟུང་དུ་མེད་པར་རྟོག་ཀྱང༌། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མ་བྱས་པར་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལྟར་བར་མ་དོར་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བར་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་ལ་བརྩོན་པར་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་སྨོན་ལམ་རྣམས་ནི་སྨོན་ལམ་མ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་ལགས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཀྱང་མ་ལག
Chinese
所谓的“不应执取，不应舍弃，像这样的法什么也没有”，如果可以执取，那么应该舍弃的也就能成立。由于按照前面所说的次第，没有可以执取的，所以舍弃也不能成立。没有可执取的，也就暗示了没有可舍弃的。世尊，像这样，因为一切法都没有可以执取的，所以不执取色，不执取受等等，直到因为一切法都没有可以执取的，所以不执取真如的边际，这是没有彼岸的到彼岸，是菩萨摩诃萨们的般若波罗蜜多，这之间是说明了成立没有执取的利益。因为世间和出世间所有用名称表达的法，都没有成立为实有，所以对任何事物都不执取为实有，这才是菩萨的般若波罗蜜多。所谓“没有彼岸的到彼岸”，如果有一个事物存在，那么就会有彼岸和此岸。但在这里，因为了悟一切法都没有实有，所以也没有所谓的彼岸。像这样，了悟没有彼岸，本身就是圆满或究竟，所以称为到彼岸。然而，从“直到愿力没有完全圆满之前，不会在中阴中完全寂灭”开始，到“直到十八不共佛法没有完全圆满之前，不会在中阴中完全寂灭”为止，是说明了常行者对一切法无相生起信解，并且是佛种性的功德。虽然在胜义谛中，了悟一切法都没有可以执取的，但在世俗谛中，如果没有圆满福德和智慧资粮，就不会像声闻和独觉那样在中阴中寂灭，而是努力圆满资粮。这是为了说明要努力圆满资粮。为什么呢？因为“像这样，愿望不是愿望”开始，到“十八不共佛法不是佛法，因为它们也不是法”为止。
English
The saying, "There is no such dharma to be grasped or abandoned," means that if there is something to be grasped, then what should be abandoned can also be established. However, since there is nothing to be grasped according to the order described above, abandonment cannot be established either. The absence of grasping also implies the absence of abandonment. "Bhagavan, since all dharmas are not to be grasped, therefore not grasping form, not grasping feeling," and so on, until "since all dharmas are not to be grasped, therefore not grasping the limit of reality, this is the perfection of wisdom that has no other shore, it is the perfection of wisdom of the Bodhisattva Mahasattvas," this section explains the benefit of establishing non-grasping. Because all phenomena named in the world and beyond are not established as real entities, not grasping anything as real is the perfection of wisdom of the Bodhisattva. The term "perfection of wisdom that has no other shore" means that if there is an entity, there will be another shore and this shore. But here, because all dharmas are realized to be without entity, there is no other shore. Thus, realizing the absence of another shore is itself the perfection or ultimate, hence it is called the perfection of wisdom. However, from "until the aspiration is not completely fulfilled, one will not completely pass into nirvana in the intermediate state" to "until the eighteen unshared qualities of the Buddha are not completely fulfilled, one will not completely pass into nirvana in the intermediate state," it shows that the constant practitioner has faith in the signlessness of all dharmas and that it is the merit of being of the Buddha-nature. Although in the ultimate truth, one realizes that all dharmas cannot be grasped, in the relative truth, if one has not perfected the accumulation of merit and wisdom, one will not pass into nirvana in the intermediate state like the Shravakas and Pratyekabuddhas, but will strive to perfect the accumulation. This is to show that one should strive to perfect the accumulation. Why is that? Because from "like this, aspirations are not aspirations" to "the eighteen unshared qualities of the Buddha are not the qualities of the Buddha, because they are not dharmas either."
Tibetan
ས། ཆོས་མ་ལགས་པ་ཡང་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་པར་དུ་ནི། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་མ་རྫོགས་པར་བར་མ་དོར་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་རྒྱུ་བསྟན་པ་སྟེ། སྨོན་ལམ་དང་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་ན་ནི་དེ་དག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤངས་ཤིང་གཉེན་པོ་ལ་བརྟེན་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་སྒྲུབ་ཀྱི། ཆོས་དེ་དག་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཉིད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོར་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་དག་གི་ཆོས་ཀྱང་མ་ལགས་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་སྨོན་ལམ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དེ་དག་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་མ་ལགས་པ་ཡང་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྨོན་ལམ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དེ་དག་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་བའི་སླད་དུ་གཟུགས་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་པ་དང༌། ཚོར་བ་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་པ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པར་སྒྲུབ་པའི་དོན་མཇུག་བསྡུས་ནས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་གང་ཡང་དངོས་པོར་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་པ་དེ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པར་སྒྲུབ་པ་བསྟན་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པའི་སྒྲུབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། རྣམ་པ་འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་གང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཡོངས་སུ་བརྟག་པའི་སྒྲུབ་པ་འདི་ཡང་རྣམ་པ་བཞིར་བསྟན་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་གང་ཞེས་བྱ་བ་དང༌། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་གང་གི་ཞེས་བྱ་བ་དང༌། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཅི་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་དང༌། ཅིའི་ཕྱིར་ན་དེ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་ཞེས་ཡོངས་སུ་བརྟག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་གང་ཞེས་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བརྟག་པའོ། །གང
Chinese
萨。在名为“非是法，亦非非法”的章节中，阐述了在未圆满福德与智慧资粮之前，于中阴身中无法脱离痛苦的原因。也就是说，如果发愿和忆念等法在胜义谛中真实存在，那么通过断除这些法的不利因素并依赖对治，便能成就脱离痛苦。然而，由于这些法以及脱离痛苦本身在胜义谛中不被视为实有，因此在中阴身中无法完全脱离痛苦，这就是其含义。所谓“彼等之法亦非是”，是因为发愿等法在胜义谛中未被证实为实有。所谓“非是法，亦非非法”，是因为在世俗谛中，发愿等法是脱离痛苦的原因。世尊，为了不执著一切法，因此说不执著色，不执著受等，直至不执著真实之边，这便是菩萨摩诃萨的般若波罗蜜多，这段经文以总结的方式阐述了不执著的含义。也就是说，由于世间和出世间的一切法在胜义谛中未被证实为实有，因此不执著任何事物，这便是般若波罗蜜多的含义。如是阐述了不执著之后，为了阐述完全观察的论证，世尊，此外，当菩萨摩诃萨行于般若波罗蜜多时，以这种方式，什么是般若波罗蜜多等，如是宣说。完全观察的论证也以四种方式阐述，即什么是般若波罗蜜多，这般若波罗蜜多是谁的，这般若波罗蜜多是什么，以及为何称其为般若波罗蜜多，应如是完全观察。其中，所谓观察“什么”，即是观察般若波罗蜜多的自性是如何的。什么
English
Sa. In the chapter entitled "Neither is Dharma, nor is it not Dharma," it explains the reason why one cannot be liberated from suffering in the bardo state without perfecting the accumulation of merit and wisdom. That is, if prayers and mindfulness, etc., truly exist in the ultimate sense, then by abandoning the unfavorable aspects of these dharmas and relying on antidotes, one can achieve liberation from suffering. However, since these dharmas and liberation from suffering itself are not regarded as truly existent in the ultimate sense, one cannot be completely liberated from suffering in the bardo state, that is the meaning. The phrase "their dharmas are also not" means that these dharmas such as prayers are not proven to be truly existent in the ultimate sense. The phrase "neither is Dharma, nor is it not Dharma" means that in the conventional sense, these dharmas such as prayers are the cause of liberation from suffering. World Honored One, in order to not grasp all dharmas, it is said that one does not grasp form, does not grasp feeling, etc., until one does not grasp the true limit, this is the Prajnaparamita of the Bodhisattva Mahasattva, this passage concludes by explaining the meaning of non-grasping. That is, since all dharmas of the world and beyond are not proven to be truly existent in the ultimate sense, therefore not grasping anything as real, that is the meaning of Prajnaparamita. Having thus explained non-grasping, in order to explain the proof of complete examination, World Honored One, furthermore, when the Bodhisattva Mahasattva practices Prajnaparamita, in this way, what is Prajnaparamita, etc., is spoken. The proof of complete examination is also explained in four ways, namely, what is Prajnaparamita, whose is this Prajnaparamita, what is this Prajnaparamita, and why is it called Prajnaparamita, one should examine completely in this way. Among them, the so-called examination of "what" is to examine what the nature of Prajnaparamita is like. What