Tibetan
་ཕྱིར་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་བགྲང་ངོ༌། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་བྱས་པས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་བགྲང་ངོ༌། །དེ་བས་ན་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ས་དང་པོ་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོགས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་བརྟགས་ནས། དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བས། དེ་བཞིན་དུ་ གནས་པར་འགྱུར་གྱི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ཡང་སྦྱིན་པ་བྱེད་པའི་ཚེ་ནི་སུས་ཀྱང་སྦྱིན་པའམ། བླང་བར་མི་ནུས་ཏེ། དེ་བས་ན་དོན་དམ་པར་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡང་མེད་དོ། །བཟའ་བ་དང༌། བཏུང་བ་དང༌། མལ་ཆ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རྨི་ལམ་གྱི་ཚེ་དང་སྒྱུ་མ་བཞིན་ཏེ། ཡང་དག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ལ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་མེད་པའི་ཚུལ་ཞེས་བྱའོ། །ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་མེད་པའི་རིགས་པ་དེས་དངོས་པོ་ལ་སྦྱིན་པར་བྱ་བ་དང༌། བདག་ལ་གཏོང་བ་པོ་དང༌། སློང་བ་ལ་ལེན་པར་བྱེད་པ་དང་གསུམ་མི་དམིགས་ཏེ། མི་དམིགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ། །དང་པོར་རྒྱུ་ནི་སྙིང་རྗེའི་སྟོབས་ཀྱི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཚུལ་ལ་གནས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་སྤྱོད་པའི་དབང་གིས་སྦྱིན་པ་བྱེད་དོ། །དེ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་གིས་དོན་དམ་པའི་ཚུལ་ལ་གནས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སྤྱོད་པའི་དབང་གིས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ན་དམིགས་སུ་མེད་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་དམིགས་པར་གྱུར་བ་སེམས་ཅན་དང༌། བྱང་ཆུབ་གཉིས་ཡོངས་སུ་མ་བཏང་བར་གྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་དེ་ཡང་དོན་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་སྦྱིན་པར་བྱ་བ་དང༌། གཏོང་བ་པོ་དང༌། ལེན་པ་པོ་རྣམས་མི་དམིགས་པ་དང༌། སྦྱིན་པ་དག་ཤིན་ཏུ་འགལ་བ་ཡིན་ན། ཇི་ལྟར་མི་འགལ་བ་བཞིན་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཐབས་མཁས་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མཐུས་རུང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཐབས་མཁས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་འཛིན་པའི་སྙིང་རྗེ་དང༌། དོན་དམ་པ་མི་འཛིན་པའི་ཤེས་རབ་གཉིས་ཀྱིས་སྐམ་ལ་རྒྱུ་བ་དང༌། ཆུ་ལ་རྒྱུ་བའི་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་བཞིན་དུ་ཤིན་ཏུ་འགལ་བ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཡང༌། སྦྱོར་བའི་རྣམ་པས་འགལ་བ་མེད་པར་གྲོགས་བྱས་ ནས་ཅིག་ཅར་སྒྲུབ་ཅིང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དུ་སྤྱོད་དེ། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་བསྒྲུབས་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་མཆོག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ། འོག་ནས་ཀྱང་སྐབས་ཇི་ལྟ་བ་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་དེའི་བཤད་པ་འབྱུང་ངོ༌། །ལྟུང་བ་མི་འབྱུང་བ་དང་ལྷག་པར་ལྟུང་བ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཁྱིམ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྡོམ་པའི་བསླབ་པ་དང༌། རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་སྡོམ་པའི་བསླབ་པ་གཉིས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་གནས་པ་ན་ལྟུང་བ་བྱུང་ན་ཡང་དུས་ལས་ཡོལ་བར་ལྷག་པར་ལྟུང་བ་མི་འབྱུང་གི་མྱུར་ཞིང་མྱུར་དུ་མཐོལ་བར་བྱེད་དེ། དེ་བས་ན་ལྟུང་བ་མི་འབྱུང་བ་དང༌། ལྷག་པར་ལྟུང་བ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །འདིར་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བར་སྙེགས་ཏེ། བདག་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པའོ། །བདག་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །འདི་ནི་འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གསུམ་མི་དམིགས་པས། འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་འོག་ནས་ཀྱང་བདག་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་ནོ། །འདི་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །འདི་ནི་འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ༌། །འཁྲུག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་ཏེ། དེ་ཡང་སྙིང་རྗེའི་དབང་གིས་སེམས་ཅན་གྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་འཁྲུག་པ་མེད་པ་དང༌། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་གིས་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ཡང་བཟོད་པ་དང༌། བཟོད་པར་བྱ་བ་དང༌། གནོད་སེམས་རྣམས་མི་དམིགས་པས་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་འོག་ནས་སྐབས་ཇི་ལྟ་བ་ཉིད་དུ་འཆད་དོ། །ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་ཉམས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་འཇུག་པ་བསྟན་ཏེ། རྒྱུན་དུ་ཆུད་པ་དང༌། གུས་པ་དང༌། ནན་ཏན་དུ་ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་ཉམས་པར་མི་བྱེད་པར་
Chinese
因此被算作福德之聚。以智慧为证，为菩提之义而行，则被算作智慧之聚。因此，应以不舍之方式圆满布施波罗蜜多，如是说。在此，菩萨众从初地证悟真如开始，所有行为皆于胜义谛中观察，以现量见真如，如是安住，而非其他。彼真如于行布施之时，亦无人能布施或受取，因此胜义谛中实无有舍。饮食、卧具等之舍，皆安住于遍计所执之法，如梦境与幻化，非为真实。如是，远离胜义谛中舍之体性，即名为不舍之方式。以不舍之理，于事物不观待所施之物，于自身不观待布施者，于乞者不观待受取者，三者皆不可得，因其远离不可得之自性。应圆满布施波罗蜜多。最初，因是安住于以慈悲力之世俗谛，以世间行之方式行布施。其后，以智慧力安住于胜义谛，以出世间行之方式，若以智慧完全观察一切，则于彼时，一切皆成无所缘，是则名为圆满布施波罗蜜多。因此，最初发心之所缘，有情与菩提二者皆未舍弃，因此菩萨之名亦具意义。如是，若所施之物、布施者、受取者皆不可得，且布施极相违背，当如何使其不相违背而行之？答：善巧方便乃波罗蜜多之加持所致，善巧方便波罗蜜多乃执持世俗之慈悲与不执
English
Therefore, it is counted as an accumulation of merit. Through wisdom, acting for the sake of enlightenment, it is counted as an accumulation of wisdom. Therefore, it is said that the perfection of generosity should be perfected in a way that does not abandon. Here, Bodhisattvas, from the first ground onwards, having realized suchness, all actions are examined in the ultimate sense. Seeing suchness directly, they abide in suchness, and not otherwise. That suchness, even when giving, cannot be given or taken by anyone. Therefore, in the ultimate sense, there is nothing called giving. Giving of food, drink, bedding, and so on, all abide in the imputed dharmas, like dreams and illusions, and are not real. Thus, the very absence of the characteristic of giving in the ultimate sense is called the way of non-abandonment. By the reasoning of non-abandonment, one does not perceive the object to be given, oneself as the giver, and the beggar as the receiver. Because it is devoid of the nature of non-perception, the perfection of generosity should be perfected. Initially, the cause is to abide in the conventional mode of the power of compassion, and to give according to worldly conduct. Then, by the power of wisdom, one abides in the ultimate mode, and by the power of transcendent conduct, if everything is completely examined by wisdom, then at that time, when everything becomes without an object of focus, it is called the perfection of generosity. Therefore, initially, the objects of focus of the generation of the mind, sentient beings and enlightenment, are not abandoned. Therefore, the name Bodhisattva also becomes meaningful. If the object to be given, the giver, and the receiver are imperceptible, and the giving is extremely contradictory, then how can it be made to act without contradiction? Skillful means become possible through the power of the perfections. The perfection of skillful means is compassion that grasps conventional truth and does not grasp
Chinese
以二者相违背的智慧，就像在陆地行走和在水中行走的生物的交合一样，虽然已经确定是非常矛盾的，但是以交合的方式不矛盾地作为朋友，一起修行直至菩提，如果修习所有福德资粮和智慧资粮，就会成为利益菩萨们的殊胜之物，从下面开始也会在各种情况下出现对它的解说。为了不产生堕落，特别是为了不产生堕落，应当圆满戒律的波罗蜜多。菩萨是，在家菩萨的律仪学处和出家律仪的学处，如果如理受持而住，即使产生堕落，也不会超过时间而产生更大的堕落，而是迅速地忏悔，因此说为了不产生堕落，特别是为了不产生堕落。这里也趋向于安住于般若波罗蜜多，我具有戒律，我是戒律，这是破戒的戒律，由于不缘三分别念，应当了知三轮清净，就像下面也会说，我具有戒律，这是戒律，这是破戒的戒律，不要生起这样的傲慢。为了没有扰乱，应当圆满安忍的波罗蜜多，这是显示了安忍波罗蜜多的自性，也就是以悲心的力量，对于有情众生的行为了无扰乱，以智慧的力量，了知无我。这里也是，由于不缘安忍，所忍和害心，因此三轮清净，从下面开始会在各种情况下进行阐述。为了身心的精进不退失，应当圆满精进的波罗蜜多，这显示了趣入精进波罗蜜多，恒常不懈怠，
English
With the wisdom that contradicts each other, like the union of creatures that walk on land and those that walk in water, although it has been determined to be very contradictory, they become friends without contradiction in the manner of union, practicing together until enlightenment. If all accumulations of merit and wisdom are cultivated, it will become the supreme means of benefiting Bodhisattvas. From below, explanations of it will appear in various circumstances. In order not to generate downfalls, and especially in order not to generate downfalls, one should perfect the perfection of discipline. A Bodhisattva is one who, as a householder Bodhisattva, upholds the precepts of discipline, and as an ordained person, upholds the precepts of discipline. If one dwells having properly taken these, even if a downfall occurs, it will not exceed the time and generate a greater downfall, but will be quickly confessed. Therefore, it is said that it is for the sake of not generating downfalls, and especially for the sake of not generating downfalls. Here, too, one strives to abide in the Perfection of Wisdom, thinking, "I am endowed with discipline, I am discipline, this is the discipline of the immoral." Since the three concepts are not objectified, one should realize that the three circles are completely pure. Just as it will be said below, "I am endowed with discipline, this is discipline, this is the discipline of the immoral," one should not generate such arrogance. In order to be without disturbance, one should perfect the perfection of patience. This shows the nature of the perfection of patience, which is to be without disturbance towards the actions of sentient beings through the power of compassion, and to realize selflessness through the power of wisdom. Here also, since patience, what is to be endured, and harmful thoughts are not objectified, the three circles are completely pure, which will be explained in various circumstances from below. In order that the diligence of body and mind does not diminish, one should perfect the perfection of diligence. This shows entering into the perfection of diligence, constantly without laziness,
Tibetan
བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །ཉམས་པ་མེད་པ་དེ་ཡང་ཤེས་རབ་དང་སྙིང་རྗེ་གཉིས་ཀྱིས་འགྱུར་བ་ཉིད་དོ། །འདིར་ཡང་བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པ་དང༌། བརྩོན་འགྲུས་དང་ལེ་ལོ་རྣམས་མི་དམིགས་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །རོ་མྱང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་བདག་གི་དོན་དུ་བསམ་གཏན་ལ་འཇུག་ན་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་རོ་མྱོང་བར་བྱེད་པར་འགྱུར་ན་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བདག་གི་དོན་འབའ་ཞིག་ལ་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་ལ་སྡིག་པ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་སྨོད་པར་བྱེད་ན། དེ་ལ་བསམ་གཏན་གྱི་རོ་མྱང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད། དེ་བས་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང༌། དག་པ་དང༌། ཟག་པ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་གསུམ་ལས་དག་པ་དང༌། ཟག་པ་མེད་པ་ཉིད་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གི །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལ་ནི་མི་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །འདིར་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལྡན་པ་དང༌། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་གཡེང་བ་རྣམས་མི་དམིགས་པས། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ཉིད་ཙམ་དུ་མཐོང་བས་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་ལ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་སྟེ། དེ་བས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་ཅེ་ན། གང་གི་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང༌། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་བྱ་བ་དེའི་ཚེ་ན་ནི་ཀླན་ཀར་འགྱུར་བ་མེད་དོ། །གང་གི་ཚེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་བྱ་བར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ཡང༌། དོན་དམ་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཆོས་གང་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཚེ་ནི་ཁམས་གསུམ་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྣམ་པར་སྐྱེས་པའི་ཤེས་རབ་སྦྱོར་བའི་ལམ་དུ་གཏོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡོངས་སུ
Chinese
要圆满精进波罗蜜多，这是它的总结语。不退转也确实是由智慧和慈悲二者转变而来的。在这里，由于具有精进，并且不执著于精进和懈怠，所以会转变为波罗蜜多。为了没有品尝滋味，要圆满禅定波罗蜜多，这是说，如果为了自己的利益而进入禅定，就会品尝到禅定的滋味，像这样，菩萨对于仅仅为了自己利益的一切行为，都像罪恶一样地加以呵责，那么，哪里会有品尝禅定滋味的作意呢？因此，从有烦恼、清净和无漏的三种禅定中，只是安住于清净和无漏的禅定，不会进入有烦恼的禅定，这是它的总结语。在这里，由于具有等持，并且不执著于等持和散乱，所以会圆满波罗蜜多。由于不执著一切法，所以要圆满智慧波罗蜜多，这是说，因为仅仅见到如是性，所以不执著世俗的遍计所执的一切法，并且也不分别胜义谛，因此会成为智慧波罗蜜多。那么，如何安住于智慧波罗蜜多，从而圆满智慧波罗蜜多呢？当智慧波罗蜜多被称为一切种智和大乘时，就不会有争论。当它被称为无分别智时，也会想到胜义中没有任何智慧波罗蜜多的法，因此智慧的 波罗蜜多，即无分别的自性，安住于无分别智的波罗蜜多，那时，三界等都只是如是性。世俗中产生的智慧，属于加行道，虽然是分别的自性，但会被无分别智所圆满。
English
The concluding words are: 'One should perfect the perfection of diligence.' That which is irreversible is indeed transformed by wisdom and compassion. Here, too, because one possesses diligence and does not fixate on diligence and laziness, it becomes a perfection. Because there is no tasting of flavor, one should perfect the perfection of meditation. This means that if one enters meditation for one's own sake, one will taste the flavor of meditation. Thus, bodhisattvas denounce all actions done solely for their own benefit as if they were sins. How, then, could there be any attention to tasting the flavor of meditation? Therefore, from among the three meditations—those with afflictions, those that are pure, and those that are without outflows—one only abides in those that are pure and without outflows; one does not enter into those with afflictions. These are the concluding words. Here, too, because one possesses samadhi and does not fixate on samadhi and distraction, one will perfect the perfection. Because one does not fixate on all phenomena, one should perfect the perfection of wisdom. This means that because one sees only suchness, one does not fixate on all phenomena that are conventionally imputed, nor does one conceptualize the transcendent. Therefore, it becomes the perfection of wisdom. How, then, does one abide in the perfection of wisdom and perfect the perfection of wisdom? When the perfection of wisdom is called omniscience and the Great Vehicle, there will be no dispute. When it is called non-conceptual wisdom, one also thinks that there is no dharma of the perfection of wisdom in ultimate reality. Therefore, the perfection of wisdom, which is the nature of non-conceptualization, abides in the perfection of non-conceptual wisdom. At that time, the three realms and so forth are exhausted as mere suchness. Wisdom that arises conventionally, which belongs to the path of application, although it is of the nature of conceptualization, is perfected by non-conceptual wisdom.