Tibetan
་བྱས་པ། ཁུར་བོར་བ་རྣམས་ལས་ཀྱང་ཁ་ཅིག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་འདི་ལ་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་བ་དག་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ། །སྔོན་གྱི་རྒྱལ་བ་ལ་བྱ་བ་བྱས་པའི་སེམས་ཅན་སངས་རྒྱས་བྱེ་བ་མང་པོ་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་བསྐྱེད་ པ་དག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ནང་ན་ཡང་ཚེ་རབས་སྔ་མ་ལ་སངས་རྒྱས་མང་པོ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་ཤིང༌། ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཆོས་ཉན་པའི་འཕྲོ་ཡོད་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་འདི་ལ་ཡིད་ཆེས་ནས་དད་ཅིང་ཉམས་སུ་ལེན་པ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དང་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ནང་ནས་ཁ་ཅིག་སྔོན་གྱི་སངས་རྒྱས་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པའི་ལས་ཀྱི་འཕྲོ་མེད་ཀྱང་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལྟར་ཟབ་ཅིང་བརྟག་བཀའ་བ་ལ་ཡིད་ཆེས་ཤིང་སྤྱོད་པར་འགྱུར་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་དག་ནི་གཟུགས་སྟོང་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པར་མི་འགྱུར། སྟོང་པ་ཉིད་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་ཉན་ཐོས་དང་བདེན་པ་མཐོང་བ་དང༌། དགྲ་བཅོམ་པ་དང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་སྔོན་གྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་འཕྲོ་ཡོད་པ་དང༌། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་གང་དག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལྟར་ཟབ་ཅིང་བརྟག་དཀའ་བ་ལ་དད་ཅིང་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་བ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དད་ཅིང་ཡིད་ཆེས་བར་འགྱུར་དུ་ཟད་ཀྱི། དོན་དམ་པར་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གང་ལ་ཡང་དངོས་པོར་འཛིན་ཅིང་རྣམ་པར་རྟོག་པར་འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། སྐབས་འདིར་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། མཚན་མ་མེད་པ་དང༌། སྨོན་པ་མེད་པ་དང༌། སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང༌། འགག་པ་མེད་པ་དང༌། ཞི་བ་དང༌། དབེན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པར་མི་འགྱུར་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པར་མི་འགྱུར་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང༌། སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། མཚན་མ་མེད་པ་དང༌། སྨོན་པ་མེད་པ་དང༌། སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང༌། འགག་པ་མེད་པ་དང༌། དབེན་པ་རྣམས་ཀྱང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པར་མི་འགྱུར་བ་ནི་དོན་དམ་པར་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པའི་ ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་བདུན་དང་སྦྱར་ཏེ། ཇི་ལྟར་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་མིག་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང༌། འདུས་ཏེ་རེག་པ་དྲུག་དང༌། རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཆོར་བ་དྲུག་དང༌། སའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ཁམས་དྲུག་དང༌། མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་དང༌། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང༌། སྟོང་པ་ཉིད་བཅོ་བརྒྱད་དང༌། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་དང༌། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་དང༌། བསམ་གཏན་བཞི་དང༌། ཚད་མེད་པ་བཞི་དང༌། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་དང༌། རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་དང༌། མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་དང༌། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་དང༌། མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམས་དང༌། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་དང༌། གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་རྣམས་དང༌། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་དང༌། མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང༌། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་དང༌། བྱམས་པ་ཆེན་པོ་དང༌། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲས་པ་བཅོ་བརྒྱད་དང༌། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་བཞི་དང༌། རང་བྱང་ཆུབ་དང༌། ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་དང༌། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང༌། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཁམས་དང༌། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཁམས་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ལྷའི་བུ་དག་རྣམ་གྲངས་འདིས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ལྟར་ཟབ་པ་དེ་ལྟར་བརྟག་ཏུ་མི་རུང་བ། དེ་ལྟར་བརྟག་ཏུ་མི་རུང་བའི་སྤྱོད་ཡུལ། དེ་ལྟར་ཕྲ་བ། དེ་ལྟར་གསལ་བ། དེ་ལྟར་བལྟ་དཀའ་བ། དེ་ལྟར་རྟོགས་པར་དཀའ་བ། དེ་ལྟར་ཞི་བ། དེ་ལྟར་བཟང་བ། དེ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་འཕགས་པ། དེ་ལྟར་མཁས་ཤིང་ཤེས་པས་རིག་པར་བྱ་བ་དེ་ལ་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པ་སུ་ཡང་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་མི་འགྱུར་བས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟ་ཅིང་བརྟག་དཀའ་བ་འདི་ཡང་དོན་དམ་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པ་སུ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་འདི་དག་ལ་ཆོས་གང་ཡང་མ་བརྗོད་མ་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པར་
Chinese
做了。那些卸下重担的人中，也有一些会相信这深奥广大的般若波罗蜜多。与此相关的是，过去对诸佛做过事的众生，那些在无数佛前积累善根的人，也就是说，即使在凡夫俗子中，那些前世侍奉过许多佛，并有听闻深奥广大之法余习的人，也会相信这深奥广大的般若波罗蜜多，从而生起信心并修持。善男子和善女子被善知识所摄受，这是指在凡夫俗子中，有些人虽然没有在过去的佛前积累善根的余业，但今生依靠善知识的功德，也会相信并修行这般深奥难测的般若波罗蜜多。这就是所要表达的。他们不会将色执着为“空”，也不会将空执着为“色”等等，这是指不退转的菩萨、声闻、见谛者、阿罗汉、以及有过去福德余习的凡夫俗子，还有那些被善知识所摄受的凡夫俗子，他们相信并信受这般深奥难测的般若波罗蜜多，也只是在世俗谛中生起信心和信受而已。在胜义谛中，对于色等任何法，都不会执着为实有，也不会生起分别念。这就是所要表达的。这里也是一样，对于色等五蕴，不会分别执着为空性、无相、无愿、无生、无灭、寂静和寂寞，也不会将空性等执着为色等。也就是说，对于色等五蕴、空性、无相、无愿、无生、无灭、寂寞等，也不会分别执着为色等。
English
done. Among those who have laid down their burdens, there are some who will believe in this profound and vast Prajñāpāramitā. In connection with this, sentient beings who have done deeds for past Buddhas, those who have accumulated roots of virtue before many billions of Buddhas, that is to say, even among ordinary beings, those who have served many Buddhas in previous lives and have the residual habit of hearing profound and vast Dharma, will also believe in this profound and vast Prajñāpāramitā, thereby generating faith and practicing it. The sons and daughters of good family who are fully embraced by virtuous friends, this refers to the fact that among ordinary beings, although some do not have the residual karma of accumulating roots of virtue before past Buddhas, they will, in this very life, rely on the merits of virtuous friends and believe in and practice this profound and difficult-to-fathom Prajñāpāramitā. This is what is being shown. They will not conceptualize form as "empty," nor will they conceptualize emptiness as "form," and so on. This refers to irreversible Bodhisattvas, Śrāvakas, those who have seen the truth, Arhats, and ordinary beings who have residual merit from the past, as well as ordinary beings who are fully embraced by virtuous friends, those who believe in and accept this profound and difficult-to-fathom Prajñāpāramitā, also only generate faith and acceptance in the conventional truth. In the ultimate truth, they do not grasp any Dharma, such as form, as being real, nor do they generate any conceptualization. This is what is being shown. Here too, with regard to the five aggregates, such as form, they will not conceptually grasp them as emptiness, signlessness, wishlessness, birthlessness, cessationlessness, peace, and solitude, nor will they grasp emptiness, etc., as being form, etc. That is to say, with regard to the five aggregates, such as form, emptiness, signlessness, wishlessness, birthlessness, cessationlessness, and solitude, they will also not conceptually grasp them as being form, etc.
Chinese
不改变，是因为究竟上，这一切都是无实体的缘故。对于色等五蕴，与空性等七法相结合，如前所说，对于眼等内外十二处，以及六识，以及聚集而生的六触，以及触所生的六受，以及地界等六界，以及无明等十二缘起支，以及六度，以及十八空性，以及四念住等三十七道品，以及四圣谛，以及四禅定，以及四无量，以及四无色定，以及八解脱，以及次第安住的九次第定，以及三解脱门，以及神通，以及三摩地，以及陀罗尼门，以及如来十力，以及四无畏，以及四无碍解，以及大慈，以及大悲，以及十八不共佛法，以及预流果等四果，以及自菩提，以及道相智，以及一切种智，乃至有为界和无为界，世间和出世间的一切法也都要结合起来。天子们，以这种方式，般若波罗蜜多如此深奥，如此不可思议，如此不可思议的行境，如此微细，如此清晰，如此难以观看，如此难以理解，如此寂静，如此美好，如此殊胜，如此贤善且为智者所知，谁也不会相信它，因为这样一切法都不会被分别，所以般若波罗蜜多如此难以下咽和难以思议，因为它在究竟上不是分别的对境，所以在究竟上没有人会相信它，这是所要表达的。那为什么呢？因为就像这样，对于这些法，什么也没有说，什么也没有讲，这就是分别。
English
It does not change because, ultimately, all of these are without substance. For the five aggregates, such as form, combined with the seven dharmas, such as emptiness, as previously explained, for the twelve internal and external sources, such as the eye, and the six consciousnesses, and the six contacts that arise from gathering, and the six feelings that arise from contact, and the six elements, such as the earth element, and the twelve links of dependent origination, such as ignorance, and the six perfections, and the eighteen emptinesses, and the thirty-seven factors of enlightenment, such as the four mindfulnesses, and the four noble truths, and the four dhyanas, and the four immeasurables, and the four formless absorptions, and the eight liberations, and the nine sequential abidings, and the three doors of liberation, and the superknowledges, and the samadhis, and the dharani gates, and the ten powers of the Tathagata, and the four fearlessnesses, and the four analytical understandings, and the great love, and the great compassion, and the eighteen unshared qualities of the Buddha, and the four fruits, such as stream-enterer, and self-awakening, and knowledge of the aspects of the path, and omniscience, up to the conditioned realm and the unconditioned realm, all phenomena of the world and beyond the world should also be combined. Sons of the gods, in this way, the Prajnaparamita is so profound, so inconceivable, such an inconceivable field of activity, so subtle, so clear, so difficult to see, so difficult to understand, so peaceful, so good, so supremely excellent, so virtuous and known by the wise, no one will believe it, because in this way all phenomena will not be discriminated, so the Prajnaparamita is so difficult to swallow and so difficult to conceive, because it is not an object of discrimination in the ultimate sense, so ultimately no one will believe it, that is what is being shown. Why is that? Because, like this, for these dharmas, nothing has been said, nothing has been taught, and that is discrimination.